380206 Jaarrekening 2021 en Begroting 2023 GGD regio Utrecht bijlage 1 Jaarstukken 2021
Tekst van het document
Jaarstukken 2021 • Jaarverslag • Jaarrekening
INHOUDSOPGAVE VOORWOORD ....................................................................................................... 4 1.
JAARVERSLAG ............................................................................................... 6 1.1
Bestuurlijk verslag ............................................................................... 6
1.2
Financiële informatie ........................................................................... 11
1.2.1 Financieel resultaat ............................................................................. 11 1.2.2 Verantwoording VWS .......................................................................... 12 1.3
Verantwoording over de prestaties in 2021 ............................................ 14
1.3.1 Een gezonde en veilige leefomgeving .................................................... 14 1.3.2 Ondersteuning sociaal kwetsbaren ........................................................ 20 1.3.3 Gezondere wijken en scholen ............................................................... 22 1.3.4 Een goede start voor ieder kind ............................................................ 24 1.3.5 Voorkomen van gezondheidsproblemen en -risico’s ................................. 30 1.3.6 De organisatie op orde ........................................................................ 33 1.3.7 Een eigentijdse dienstverlening ............................................................ 38 2.
3.
Paragrafen ................................................................................................... 41 2.1
Weerstandsvermogen en risicobeheersing .............................................. 41
2.2
Bedrijfsvoering ................................................................................... 45
2.3
Verbonden partijen ............................................................................. 47
2.4
Onderhoud kapitaalgoederen................................................................ 48
2.5
Financiering en treasury ...................................................................... 48
2.6
Rechtmatigheid .................................................................................. 51
JAARREKENING ............................................................................................ 52 3.1
Balans ............................................................................................... 52
3.2
Gerealiseerd resultaat op hoofdlijnen .................................................... 53
3.3
Overzicht van baten en lasten en de toelichting ...................................... 53
3.4
Toelichting exploitatieverschillen per ambitie .......................................... 54
3.5
Uitleg ontwikkeling inwoner- en kindbijdrage ......................................... 59
3.6
Overzicht van de aanwending van het bedrag onvoorzien ........................ 59
3.7
Overzicht van incidentele baten en lasten .............................................. 59
3.8
Overzicht mutaties reserves ................................................................. 62
3.9
Wet Normering Topinkomens ............................................................... 64
3.10
Begrotingsrechtmatigheid .................................................................... 65
Jaarstukken 2021 GGD regio Utrecht – maart 2022
Pagina 2
3.11
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ................................. 65
3.11.1 Algemeen .......................................................................................... 66 3.11.2 Vaste activa ....................................................................................... 66 3.11.3 Vlottende activa ................................................................................. 68 3.11.4 Vaste passiva ..................................................................................... 68 3.11.5 Vlottende passiva ............................................................................... 69 3.11.6 Overige grondslagen ........................................................................... 69 4.
5.
6.
Toelichting op de balans per 31 december 2021 ............................................... 70 4.1
Vaste activa ....................................................................................... 70
4.2
Vlottende activa ................................................................................. 72
4.3
Reserves ........................................................................................... 76
4.4
Voorzieningen .................................................................................... 79
4.5
Vaste schulden met een looptijd langer dan één jaar ............................... 80
4.6
Kortlopende schulden .......................................................................... 81
4.7
Overlopende passiva ........................................................................... 82
4.8
Gebeurtenissen na balansdatum ........................................................... 85
4.9
Garantstelling..................................................................................... 85
Overige gegevens ......................................................................................... 86 5.1
Resultaatbestemming .......................................................................... 86
5.2
SISA bijlage 2021 ............................................................................... 86
Overige toelichtingen op de jaarrekening ......................................................... 89 6.1
Taakvelden ........................................................................................ 89
6.2
Kerngegevens .................................................................................... 90
6.3
Gemeenschappelijke regeling ............................................................... 91
6.4
Afkortingenlijst ................................................................................... 92
Jaarstukken 2021 GGD regio Utrecht – maart 2022
Pagina 3
VOORWOORD Publieke gezondheid gaat over het beschermen en bevorderen van de collectieve gezondheid. Over het beschermen van inwoners tegen gezondheidsrisico’s waar ze zelf geen invloed op hebben zoals milieuvervuiling, hittestress, klimaatverandering, infectieziekten, gevaarlijke stoffen. We focussen hierbij op gezond gedrag en het voorkomen van gezondheidsschade (preventie). GGDrU is van en voor de 26 gemeenten 1 van de regio Utrecht. Gemeenten zorgen als eigenaren en opdrachtgevers van GGDrU voor de publieke gezondheid van hun inwoners. Vanuit de gedachte van positieve gezondheid ontwikkelt GGDrU publieke gezondheidsinterventies en -acties op het zoveel mogelijk laten meedoen van mensen. Het bereiken van situaties waarbij mensen kunnen meedoen, ook als (en misschien wel juist omdat) ze bijzonder zijn. Daarbij is de inspanning niet alleen op het individu gericht, maar ook op de groep als geheel. GGDrU wil het verschil in gezondheid verkleinen en het vermogen van mensen om mee te kunnen doen aan de samenleving vergroten.
Ten tijde van het opmaken van deze jaarstukken heeft het Corona-virus (COVID-19) Nederland nog steeds in zijn greep. Sinds eind februari 2020 levert GGD regio Utrecht (GGDrU) vanuit haar taak op het gebied van Infectieziektebestrijding een grote rol in de bestrijding van het coronavirus. Naast de bestrijding van het coronavirus en preventie van infectie, is ook de ervaren gezondheid van mensen van wezenlijk belang voor de gezondheid van de samenleving als geheel. Denk daarbij aan zaken als gezonde voeding, voldoende beweging, aandacht voor armoede, ontspanning en sociale contacten. In dit jaarverslag kunt u lezen wat GGDrU in 2021 op deze thema’s heeft gedaan. Zorg redt levens. Preventie redt generaties. Als GGDrU dragen wij daar graag aan bij. In deze crisis en daarna.
De heer M.C.M. Fluitman, lid van het Dagelijks Bestuur, portefeuillehouder financiën Drs. Nicolette A.M. Rigter, Directeur Publieke Gezondheid, secretaris van het bestuur
1
Dit zijn Amersfoort, Baarn, Bunnik, Bunschoten, De Bilt, De Ronde Venen, Eemnes, Houten, Leusden, Lopik, Montfoort, Nieuwegein, Oudewater, Renswoude, Rhenen, Soest, Stichtse Vecht, Utrecht, Utrechtse Heuvelrug, Veenendaal, Vijfheerenlanden, Woerden, Woudenberg, Wijk bij Duurstede, IJsselstein en Zeist.
Jaarstukken 2021 GGD regio Utrecht – maart 2022
Pagina 4
Leeswijzer De jaarstukken 2021 bestaan uit twee delen: het jaarverslag en de jaarrekening. In het jaarverslag verantwoorden we onze resultaten. We beschrijven in hoofdlijnen welke ontwikkelingen we in 2021 als organisatie hebben doorgemaakt. Daarna laten we zien of we onze ambities uit de begroting 2021 hebben waargemaakt. Dit doen we in een verantwoording van het programma publieke gezondheid. De verplichte paragrafen zijn: weerstandsvermogen, onderhoud kapitaalgoederen, financiering en verbonden partijen. De jaarrekening 2021 bestaat uit de programmarekening en de balans. Op beiden geven we een toelichting.
Jaarstukken 2021 GGD regio Utrecht – maart 2022
Pagina 5
1.
JAARVERSLAG 1.1
Bestuurlijk verslag
Coronabestrijding uitgebreid met vaccineren Sinds eind februari 2020 heeft GGDrU vanuit haar wettelijke taak (Wet publieke gezondheid) op het gebied van Infectieziektebestrijding een grote rol in de bestrijding van het COVID-19 virus. Impact Coronacrisis De impact van het coronavirus op onze samenleving wordt meer en meer duidelijk. Deze crisis gaat veel verder dan wel of niet besmet zijn (geweest) met het virus. Inwoners met een lage sociaaleconomische status (SES) of een migratieachtergrond lopen een groter risico op een besmetting met het virus, zijn vaker ernstig ziek en overlijden vaker aan het virus. Ook de maatregelen om het virus in te dammen, zoals de lockdowns, hadden een grotere negatieve impact op deze groep (denk aan werk, inkomen, onderwijs en opvoeding, en toegang tot de zorg) met een slechtere gezondheid als gevolg. Het werken aan verkleinen van deze verschillen is daarmee nog urgenter geworden. Dat vergroot het belang van de publieke gezondheid in het algemeen en preventie in het bijzonder. COVID-19 is een meldingsplichtige A-ziekte. Artsen en medisch microbiologische labs in Nederland hebben een wettelijke meldingsplicht om een casus door te geven aan de GGD. De GGD spoort de bron van de infectie op, en gaat na of contacten van de patiënt, en daarmee de volksgezondheid, risico lopen op een besmetting.
Daarna kan de GGD maatregelen nemen ter bescherming van contacten en ter preventie van verspreiding van de ziekte. In 2020 bestonden de taken vooral uit testen, bron en contactonderzoek. In 2021 kwam daar de hele vaccinatiecampagne bij. Alle activiteiten die voortvloeiden uit de pandemiebestrijding heeft GGDrU ondergebracht in een aparte organisatie, het Coronabedrijf. Dit zijn: • • • • • •
Advisering en uitbraakmanagement Informeren & vraagbaak Vaccineren Bemonstering Bron- en contact onderzoek (BCO) Surveillance en epidemiologisch onderzoek
In het Coronabedrijf werkten op de piek zo’n 7.500 mensen. In totaal hebben er zo’n 12.000 mensen voor ons gewerkt in het Klant Contact Centrum (KCC), in de teststraten en het vaccinatietraject. Al deze mensen moesten worden opgeleid en ingewerkt. Op 8 januari 2021 werd de eerste vaccinatie gezet in Houten. Uiteindelijk was er in elke gemeente een vaccinatielocatie. Hoewel er in het begin nog te weinig vaccins waren, waren we al wel helemaal ingericht op het moment dat er grote aantallen vaccins het land binnen zouden komen. Toen er eenmaal genoeg vaccins waren, liep het vaccineren op rolletjes. Met ruime openingstijden konden er per dag vele vaccinaties gezet worden. Op de eerste locatie in Houten werden er aanvankelijk 300 vaccinaties per dag, op het hoogtepunt, vorig jaar juni, prikten we 6.000 vaccins per dag weg. Na 8 maanden grootschalig vaccineren, gingen we na de zomer over naar doelgroepgericht en fijnmazig vaccineren. Hier richtten we ons op doelgroepen die zich nog niet hadden laten vaccineren en/of moeilijk te bereiken waren. Met name in achterstandswijken lag de vaccinatiegraad laag. Samen met gemeenten werd gekeken in Jaarstukken 2021 GGD regio Utrecht – maart 2022
Pagina 6
welke wijken extra aandacht nodig was en hoe dit te doen. Daarvoor werkten we samen met andere partijen, zoals kerken, moskeeën, scholen en sleutelfiguren uit de buurt. Ook werd vrije inloop geïntroduceerd om het vaccineren zo laagdrempelig mogelijk te maken. In de zomermaanden heeft GGDrU van het ministerie van VWS de opdracht gekregen om dit zogenaamde derdelands vaccinatiebewijs om te zetten naar een vaccinatiebewijs dat geldig is binnen Nederland en de Europese Unie. In september was de grootste vaccinatiedrukte achter de rug, waardoor we ook het coronabedrijf konden afschalen. Wel zorgden we er voor dat er voldoende capaciteit bleef voor de uit te voeren werkzaamheden. Na de versoepelingen van 25 september liepen al snel de besmettingscijfers op en ook nam het aantal testafspraken weer toe. De teams KCC, BCO en testen bleven nodig. Er werd ook continu rekening gehouden met het starten van een derde vaccinatie. Toen bleek dat hiervoor een boostercampagne opgezet werd waar in 5 weken iedereen boven de 18 jaar opgeroepen zou worden, is het coronabedrijf onmiddellijk overgegaan tot opschalen van personeel, het inzetten van medewerkers van de reguliere GGDrU, het inrichten van grote XXL vaccinatielocaties e.d. om ook deze opdracht succesvol te kunnen uitvoeren. Door de inzet van eigen medewerkers werden in december de reguliere processen en werkzaamheden van GGDrU afgeschaald.
Aanvullende opdracht DPG in het kader van COVID-19 De DPG heeft bij de aanvang van de COVID-19 crisis aanvullend op de wettelijke taken en verantwoordelijkheden van de Minister van VWS ondermeer de opdracht gekregen: 1. De zorg voor de kwetsbaren in de regio te organiseren (in ROAZ verband), de zogenaamde niet-ziekenhuiszorg (geestelijke gezondheidszorg, gehandicaptenzorg en in de verpleeg- en verzorgingshuiszorg). 2. COVID-19 capaciteit te organiseren buiten de ziekenhuizen om de doorstroom van patiënten uit het ziekenhuis te bevorderen en onnodig instroom van patiënten vanuit huis het ziekenhuis te beperken. 3. De minister van VWS wekelijks te informeren over de voortgang van de aanvullende opdrachten. Dit heeft geleid tot rapportages en dashboards, zowel regionaal als landelijk. De Minister heeft de DPG 18 augustus 2021 gevraagd om deze activiteiten te continueren zolang de pandemie hierom vraagt, tot uiterlijk 1 juli 2022 en eerder als de situatie dat toelaat. Bestuurlijke aansturing Covid-19 De DPG is op basis van de Wet Publieke Gezondheid en Wet veiligheidsregio ambtelijk leidinggevende van zowel GGDrU als de GHOR (Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de regio).
De GHOR is een organisatieonderdeel bij de VRU (Veiligheidsregio Utrecht) en is de coördinator van geneeskundige hulp bij ongevallen, rampen en crises, de adviseur voor andere overheden en geneeskundige organisaties en de verbindende schakel in de zorgketen van autonome geneeskundige partijen.
Jaarstukken 2021 GGD regio Utrecht – maart 2022
Pagina 7
De Directeur Publieke Gezondheid (DPG) is in crisistijd belast met de operationele leiding van de geneeskundige hulpverlening in de regio. De DPG is tevens lid van het ROAZ MN (Regionaal Overleg Acute Zorg MiddenNederland) en in de coronacrisis voorzitter van het Covid-19 kernteam ROAZ MN. Daarnaast neemt de DPG deel aan het regionaal beleidsteam (RBT) van de regio. Een groot deel van 2021 heeft directeur Jaap Donker de functie van DPG a.i. ingevuld bij GGDrU. DPG Nicolette Rigter heeft tijdelijk werkzaamheden voor GGD GHOR vervuld. Per 18 oktober 2021 is Nicolette Rigter weer terug gekomen bij GGDrU als DPG. Jaap Donker heeft de organisatie per 1 november 2021 verlaten in verband met zijn aanstelling als directeur van de Veiligheidsregio Utrecht. GGDrU levert monitoringsinformatie over Covid-19 voor de regio Wekelijks verstuurt de DPG een regionale rapportage over de ontwikkelingen en verspreiding van het virus in de regio naar onder andere bestuurders van zorginstellingen en gemeenten in de regio. De GHOR levert hiervoor de informatie over de situatie bij zorgorganisaties in de regio. In de regionale rapportage wordt ook opgenomen de situatie in de ziekenhuizen vanuit het Traumazorgnetwerk (ondersteuningsorganisatie van het ROAZ Midden Nederland); beiden met oog op de zorg continuïteit.
Daarnaast wordt de informatie gebruikt voor het regionale beeld en de interpretatie hiervan, gegeven door de DPG in het Regionaal Beleidsteam (RBT). Bestuurlijke advisering COVID-19 Naast de regionale rapportage werden burgemeesters en wethouders onder andere via bestuurlijke updates en inschalingsadviezen continu geïnformeerd over belangrijke ontwikkelingen. Daarnaast is informatie over kwetsbare groepen ten gevolge van COVID-19 of maatregelen verzameld en periodiek gerapporteerd. In juni 2021 zijn in een ABvergadering de maatschappelijke gevolgen van COVID-19 besproken en zijn mooie voorbeelden uit gemeenten gedeeld. GGDrU heeft een menukaart ontwikkeld met mogelijke interventies, om de gevolgen van de maatschappelijke effecten van COVID-19 aan te pakken. Bij een aantal gemeenten is op basis hiervan extra inzet geweest rond mentaal welbevinden van jongeren. Burgemeesters werden dagelijks persoonlijk op de hoogte gebracht over het aantal besmettingen, overlijdens en clusters van COVID-19 in hun gemeente. Ook zijn vragen en signalen van gemeenten beantwoord en opgepakt door GGDrU. Daarnaast is er een aantal webinars georganiseerd samen met de GHOR voor gemeenten en hun raadsleden over de ontwikkelingen en werkzaamheden van GGDrU in de regio over Covid-19.
Jaarstukken 2021 GGD regio Utrecht – maart 2022
Pagina 8
Onze prestaties 2021: 7 Elke week Een Regionale rapportage ontwikkeling Covid 19
webinars actuele ontwikkelingen corona voor gemeenten
180.941 COVID-19 registraties
1.907.326 180.174
Vaccinaties Covid-19 gezet
699.277
Bron- en contactonderzoeken uitgevoerd
853.300 eerste prikken
telefoontjes bij KCC Corona
748.964 tweede prikken 10.395 derde prikken 294.667 boosterprikken
1.451.135
15 testlocaties
coronatesten afgenomen
21 mobiele testbussen
Jaarstukken 2021 GGD regio Utrecht – maart 2022
En thuisbemonstering
Pagina 9
Onze kernwaarden Als organisatie zijn we zichtbaar, onafhankelijk, eigentijds, verbindend en alert. Dit zijn onze kernwaarden. Hierop kunnen we altijd worden aangesproken.
Zichtbaar Inwoners, gemeenten en samenwerkingspartners weten waar we voor staan en weten ons te vinden. We zijn zichtbaar in de wijken, buurten en scholen in onze regio. En daar blijft het niet bij, we vergroten onze zichtbaarheid bijvoorbeeld ook online en in de media. Onafhankelijk We vervullen belangrijke adviserende en toezichthoudende rollen. Dit doen we altijd vanuit een onafhankelijke positie, vanuit onze deskundigheid en kernwaarden. Eigentijds De wereld verandert snel en we veranderen mee. We gebruiken digitale middelen, zodat we inwoners op een eigentijdse manier informeren. We spijkeren onze kennis bij, houden trends in de gaten en ontwikkelen nieuwe projecten voor een veiliger en gezonder leven. Verbindend We zoeken naar verbinding in onze contacten met inwoners. Dit kunnen kinderen en hun ouders zijn, maar bijvoorbeeld ook reizigers of senioren. Samen met andere organisaties bundelen we onze krachten, want samen staan we sterker tegenover het aanpakken van problemen als armoede, kindermishandeling, druggebruik, eenzaamheid en depressie. Alert We signaleren gezondheidsrisico’s alert en adviseren hierover. Zo zorgen we dat gezondheidsproblemen snel worden opgelost of zelfs worden voorkomen.
Jaarstukken 2021 GGD regio Utrecht – maart 2022
Pagina 10
1.2
Financiële informatie
1.2.1
Financieel resultaat
Het jaarresultaat komt over 2021 uit op positief resultaat van € 565.000 bruto inclusief mutaties in reserves (€ 1.030.000 negatief exclusief mutaties in reserves). Dit is 0,24% ten opzichte van de totale lastenomvang van € 230.773.000 inclusief mutaties in reserves. In de programmaverantwoording moet (vereisten Besluit Begroten en Verantwoorden, BBV) een overzicht worden opgenomen van de algemene dekkingsmiddelen en de kosten van overhead, conform definitie BBV. Ook moet het opgenomen bedrag voor vennootschapsbelasting zichtbaar zijn en moet inzicht gegeven worden in het gebruik van het geraamde bedrag voor onvoorzien. Deze informatie vindt u hieronder. In onderstaande tabel zijn de exploitatiecijfers van 2021 opgenomen, zoals ook is opgenomen in de jaarrekeninggedeelte van de jaarstukken: Programma Publieke Gezondheid (x €1.000)
Een veiligere leefomgeving Minder kwetsbaren
Begroting 2021-0
Begroting 2021-1
Realisatie 2021
Verschil realisatie versus begroting 2021
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
8.410
2.500
-5.910
165.761
1.820
-163.941
148.905
2.115
-146.790
-16.856
295
17.151
668
0
-668
742
0
-742
681
0
-681
-61
0
61
Gezondere wijken en scholen
1.066
0
-1.066
1.809
0
-1.809
1.874
0
-1.873
65
0
-65
Een goede start voor ieder kind
23.500
0
-23.500
23.683
0
-23.683
26.497
122
-26.374
2.814
122
-2.691
Voorkomen van gezondheidsproblemen en -risico's
2.392
0
-2.392
2.550
0
-2.550
3.319
0
-3.319
769
0
-769
Overhead
11.573
0
-11.573
42.930
0
-42.930
49.458
53
-49.405
6.528
53
-6.474
0
44.524
44.524
0
233.629
233.629
0
227.413
227.413
0
-6.216
-6.216
47.609
47.024
-585
237.476
235.449
-2.027
230.733
229.703
-1.030
-6.742
-5.745
997
38
622
585
40
2.067
2.027
40
1.635
1.595
0
-432
-432
47.646
47.646
0 230.773 231.338
565
-6.742
-6.178
565
Algemene dekkingsmiddelen
Geraamde totaal saldo van baten en lasten Mutaties reserves Geraamd resultaat
0 237.516 237.516
Algemene dekkingsmiddelen Zoals uit bovenstaande tabel blijkt zijn de gerealiseerde algemene dekkingsmiddelen €227.413.000 en daarmee €6.216.000 lager dan begroot. In paragraaf 3.4 (toelichting exploitatieverschillen per ambitie) van de jaarrekening wordt nader op dit verschil ingegaan. Overhead De gerealiseerde overhead over 2021 bedraagt €49.405.000 en is daarmee €6.474.000 hoger dan begroot. In paragraaf 3.4 (toelichting exploitatieverschillen per ambitie) van de jaarrekening wordt nader op dit verschil ingegaan. Vennootschapsbelasting Voor het verzorgen van de aangifte vennootschapsbelasting 2021 wordt fiscale expertise ingehuurd. Hoewel de cijfers nog niet fiscaal zijn beoordeeld blijkt uit de voorlopige berekening dat voor 2021 geen vennootschapsbelasting verschuldigd is. Onvoorzien In de begroting 2021 is rekening gehouden met een post ‘Onvoorzien’ van €101.000. Gedurende 2021 was het niet nodig om gebruik te maken van deze begrotingspost. Hierna volgt een verantwoording per ambitie. Voor de financiële toelichting wordt verwezen naar paragraaf 3.4 ‘Toelichting exploitatieverschillen per ambitie’, zoals opgenomen in het jaarrekeninggedeelte van de jaarstukken.
Jaarstukken 2021 GGD regio Utrecht – maart 2022
Pagina 11
1.2.2
Verantwoording VWS
In de verantwoordingsinstructie van VWS is opgenomen dat er in het jaarverslag een COVID-19 paragraaf wordt opgenomen. Hierin wordt alle relevante informatie over COVID-19 beschreven waarvan de kosten door VWS zijn vergoed (zie onderstaande tabel). Kostensoort Bron- en contactonderzoek (subtotaal) (optioneel) BCO regulier (optioneel) BCO grootschalig risicogericht testen Bemonstering (subtotaal) (optioneel) Bemonstering regulier (optioneel) Bemonstering grootschatlig risicogericht testen COVID-19 vaccinatie Overige Meerkosten Infectieziektebestrijding (IZB) Tuberculosebestrijding (TBC) Medische Milieukunde (MMK) Technische Hygiënezorg (THZ) / Toezicht Seksuele Gezondheid (inclusief SOA poli) Reizigerszorg Gezondheidsbevordering (GB) Algemene Gezondheidszorg (AGZ) Jeugdgezondheidszorg (JGZ), incl. Rijksvaccinatie Openbare GGZ / Sociaal medische advisering Veilig Thuis Forensische Zorg (For) Regionale Ambulance Voorziening (RAV) Overig (vaccinatiebewijzen in buitenland gevaccineerde) Ondersteuning Subtotaal Minder inkomsten (verrekend met minder uitgaven) Infectieziektebestrijding (IZB) Tuberculosebestrijding (TBC) Medische Milieukunde (MMK) Technische Hygiënezorg (THZ) / Toezicht Seksuele Gezondheid (inclusief SOA poli) Reizigerszorg Gezondheidsbevordering (GB) Algemene Gezondheidszorg (AGZ) Jeugdgezondheidszorg (JGZ), incl.
Rijksvaccinatie Openbare GGZ / Sociaal medische advisering Veilig Thuis Forensische Zorg (For) Regionale Ambulance Voorziening (RAV) Overig Ondersteuning Subtotaal (optioneel) Voorschot (optioneel) Verrekening voorschot Totale voorlopige uitgaven 2021
Jaarstukken 2021 GGD regio Utrecht – maart 2022
Opgave kosten € 22.821.609
€ 30.231.144
€ 50.989.200 30.231.144
333.371
543.126 40.982.508 € 72.090.149
1.190.000
€ 1.190.000
€ 177.322.103
Pagina 12
Jaarstukken 2021 GGD regio Utrecht – maart 2022
Pagina 13
1.3
Verantwoording over de prestaties in 2021
GGDrU zet zich er voor in om voor alle inwoners kansen op goede omstandigheden te creëren, voor een zo gezond mogelijk leven, thuis, in de directe woonomgeving, op school op het werk en in de vrije tijd. Uitgangspunten hierbij zijn het principe van positieve gezondheid. Onze ambities voor 2021 zijn gebaseerd op het werken aan: 1. Een gezonde en veilige leefomgeving 2. Ondersteuning sociaal kwetsbaren 3. Gezonde en weerbare wijken en scholen 4. Een goede start voor ieder kind 5. Voorkomen van gezondheidsproblemen en –risico’s (preventie) Om dat zo goed mogelijk te doen, hebben we ook de ambitie om onze organisatie en dienstverlening daar op aan te laten sluiten. Focus ligt hierbij op: 6. De organisatie op orde 7. Een eigentijdse dienstverlening Ieder organisatieonderdeel van GGDrU draagt bij aan alle ambities en heeft daarnaast een haar eigen aandachtsgebied.
1.3.1
Een gezonde en veilige leefomgeving
GGDrU maakt zich hard voor een leefomgeving, die uitnodigt tot gezond gedrag en beschermt tegen gezondheidsrisico’s. Een veilige en gezonde leefomgeving vergroot het woonplezier van inwoners. Het maakt het voor bedrijven aantrekkelijker om zich te vestigen. Dat is goed voor de lokale economie en de werkgelegenheid. GGDrU heeft ervaring met het verbinden van het fysieke en sociale domein, omdat GGDrU zowel gezondheidsbescherming als gezondheidsbevordering onder één dak heeft. Wat hebben we bereikt? -
Inwoners, gemeenten en zorginstanties wisten ons te vinden voor advies, in 2021 vooral over gezonde leefomgeving, windmolens, 5G en hitteplannen. Ongewenste gezondheidssituaties en -risico’s hebben we gesignaleerd en aangepakt. De voorbereiding op rampen en crises is op orde gebracht en volop ingezet bij de COVID-19 pandemie. We hebben adequaat opgetreden bij kleine en grote incidenten. Inwoners en samenwerkingspartners waren tevreden over het contact met GGDrU en de afhandeling van hun melding of vraag.
Wat hebben we daarvoor gedaan? De gezonde leefomgeving als belangrijke bouwsteen in omgevingsvisies GGDrU is actief bezig om gezonde leefomgeving een sterke positie te geven binnen de gemeentelijke omgevingstrajecten. Vanuit verschillende expertises binnen GGDrU worden veel gemeenten in de regio integraal geadviseerd bij het ontwikkelen van omgevingsvisies, omgevingsprogramma’s door o.a. deel te nemen aan pilots van omgevingstafels.
Jaarstukken 2021 GGD regio Utrecht – maart 2022
Pagina 14
Samenwerking met provincie en ketenpartners Samenwerking met ketenpartners op dit thema is van vitaal belang. In het afgelopen jaar is, in het kader van de omgevingswet, door GGDrU geïnvesteerd in ketenpartneroverleg met o.a. VRU, Omgevingsdienst Utrecht (ODRU) en Regionale Uitvoeringsdienst (RUD). Ook de samenwerking met de Provincie Utrecht is geïntensiveerd. Overkoepelende thema’s waaraan samen gewerkt wordt, zijn omgevingswet, gezonde leefomgeving, schone lucht (uitvoeringsagenda Schone lucht, Schone Lucht Akkoord e.a.) en lokale hitteplannen. Klimaatverandering en gezondheid: Regionale energiestrategieën (RES) De effecten van en de aanpak bij klimaatverandering raken gezondheid. Onze adviseurs Milieu en Gezondheid zijn betrokken bij 3 RES-regio’s: U16, Amersfoort en Foodvalley. Het doel van de RES is een zorgvuldige ruimtelijke inpassing van hernieuwbare energieopwekking, warmte(rest)bronnen en bijbehorende infrastructuur. De RES 1.0 is door de drie RES-regio’s opgeleverd. Het RES traject kent een doorlooptijd tot 2030. De RES wordt in een cyclus van minimaal 2 jaar geüpdatet. De RES 2.0 (1 maart 2023) is een nadere uitwerking en mogelijke herziening van de RES 1.0. Nieuwe inzichten en ontwikkelingen ten aanzien van warmtebronnen en locatiekeuzes voor hernieuwbare opwekking worden doorgevoerd in de RES 2.0.
Voor de RES 2.0 verwachten wij in de komende periode vragen over gezondheidseffecten van windturbines. Daarnaast adviseert GGDrU gemeenten over de nadelige gezondheidseffecten van klimaatverandering bijvoorbeeld hittestress. Dit doen we in samenwerking met de provincie en het Klimaatverbond. Met als doel om gezondheidsschade en overlijdens tijdens (langere) hitteperiodes te beperken. Infectieziektebestrijding (IZB) Naast de grote drukte door alle corona-werkzaamheden ziet team IZB ook weer een toename van werkzaamheden in de reguliere infectieziekte bestrijding. Een greep uit de casuïstiek van het afgelopen jaar: • Vogelgriep bij een paar pluimveebedrijven. • Bevinding van poliovirus in het riool. • Scabiës (schurft) bij een kinderdagverblijf en een woonzorgcentrum. • Het Westnijlvirus in muggen en mensen. Door het vroegtijdig signaleren en tijdig bestrijden hebben we kunnen voorkomen dat deze infectieziekten zich konden verspreiden. Meldpunt voor Uitbraken van Infectieziekten (MUIZ) vergemakkelijkt snelle signalering infecties De coronapandemie heeft het belang van het snel melden van uitbraken van meldingsplichtige ziekten benadrukt. Hiervoor is het Meldpunt MUIZ. GGDrU heeft hierin sinds mei 2021 een coördinerende rol. Zorgorganisaties in de regio kunnen hier uitbraken van meldingsplichtige infectieziekten en bijzonder resistente micro-organismen (BRMO) melden.
Zorgorganisaties en zorgmedewerkers kunnen daarnaast zelf bijhouden waar uitbraken plaatsvinden in de regio en tijdig preventieve maatregelen treffen
Jaarstukken 2021 GGD regio Utrecht – maart 2022
Pagina 15
wanneer een cliënt wordt overgeplaatst uit een uitbraaksituatie. Zo kunnen nieuwe uitbraken worden voorkomen. In het eerste jaar richtten we ons op de grote zorgorganisaties en netwerken in de regio. Inmiddels zijn alle ziekenhuizen, revalidatiecentra en 80% van de leden van de vereniging van Instellingen voor Verpleging en Verzorging Utrecht (IVVU) benaderd om zich aan te sluiten bij MUIZ. Daarnaast zijn we in gesprek met diverse branche organisaties om het gebruik van MUIZ te promoten in de regio. Audits infectiepreventie Er zijn infectiepreventie audits uitgevoerd bij langdurige ouderenzorg en gehandicaptenzorg. Hiermee zijn wij koploper in Nederland en worden wij geraadpleegd door andere GGD’en in het land over onze aanpak. Ook zijn er 20 infectiepreventieaudits uitgevoerd bij locaties voor dak- en thuislozen in de stad Utrecht. Samenwerking met zorginstellingen positief Zorginstellingen in de regio Utrecht zijn positief over de samenwerking met het Corona Team uitbraakmanagement van GGDrU. De lijntjes met GGDrU zijn daardoor korter geworden, en zorginstellingen vragen nu ook regelmatig voor andere infectieziekten om advies. We verzorgen webinars, nieuwsbrieven en scholingen voor bestuurders en medewerkers van instellingen. Infecties die op dezelfde manier als corona worden overgedragen, zijn de afgelopen periode minder gemeld zoals kinkhoest en influenza.
Reisadvies In de eerste helft van 2021 heeft het team Reisadvies op zeer beperkte schaal haar taken uitgevoerd vanwege de beperkingen van internationale reizen door de lockdown. Medewerkers reizigersadvisering werden ingezet voor de COVID-taken of bij de JGZ vaccinaties. Pas sinds mei-juni 2021 was weer een voorzichtige uitbreiding van spreekuren mogelijk, omdat het reisverkeer weer op gang kwam en de vraag naar vaccinatie en advies toenam. Op basis van een recent uitgevoerde business case heeft het Algemeen Bestuur GGDrU juni 2021 ervoor gekozen om de reizigersadvisering binnen GGDrU te behouden. De taak wordt wel anders gepositioneerd binnen de organisatie, om de financiële stabiliteit rond deze markttaak te versterken. Tuberculosebestrijding (TBC) TBC-bestrijding is volledig operationeel gebleven het afgelopen jaar. Door de lockdowns zijn wel enkele activiteiten uitgesteld zoals preventieve screeningsactiviteiten voor alle risicogroepen en de TBC (BCG) vaccinatie. Inmiddels worden deze weer uitgevoerd. Door extra inzet van medewerkers zijn de achterstanden bij de tuberculose vaccinatie weer snel ingelopen. Het screenen van immigranten uit TBC risicolanden en reizigers is weer hervat. De landelijke en ook mondiale corona preventiemaatregelen worden daarbij strikt gehanteerd. Forensische geneeskunde (FG) De FG is in 2021 volledig uitgevoerd.
De DPG-en, en de opdrachtgevers van FG (Openbaar Ministerie, politie en gemeenten) werken toe naar een goed georganiseerd, gedegen en levendig vakgebied voor forensische geneeskunde: toegerust met actuele Jaarstukken 2021 GGD regio Utrecht – maart 2022
Pagina 16
(wetenschappelijke en toegepaste) kennis en aantrekkelijk voor aankomende (forensisch) artsen. Uitgangspunt is samenwerking op de schaal van 10 politieregio’s. GGDrU werkt hiervoor samen met GGD Gooi- en Vechtstreek en GGD Flevoland als Forensische geneeskunde Midden Nederland. In 2021 is hiervoor een gezamenlijk project ingericht en is gewerkt aan: • Implementatieplan Forensisch Medische Expertise bij Kindermishandeling (FMEK). • Inrichting regionaal netwerk. • In 2021 is de uitvoering van Forensische zorg verder onder druk gekomen door uitstroom van artsen wegens pensionering en stagnerende instroom van nieuwe opgeleide Forensisch artsen. We zoeken naar tijdelijke constructies om het werk alsnog gedaan te krijgen; naast enorme inzet op het opleiden van nieuwe artsen en versnelde bovenregionale samenwerking. GGDrU voert nog niet de taak Medische Arrestantenzorg uit. GGD Gooi- en Vechtstreek en Flevoland doen dit al wel. Omdat de politie aanbesteedt op het niveau van de politieeenheid Midden Nederland, zijn de GGD’en verplicht samen te werken in de uitvoering. GGDrU heeft zich hier het afgelopen jaar op georiënteerd. Eind maart 2021 heeft de politie op Tendernet een vooraankondiging voor de aanbesteding medische arrestantenzorg (MAZ) gepubliceerd, maar de definitieve aanbesteding is uitgesteld. Dit geeft GGDrU meer tijd om zich hierop voor te bereiden.
Er was bij FG in 2021 met name een grote toename bij “uitstel voor lijkbezorging” ten opzichte van 2020. Dit komt onder andere door: • Vaak niet eerder plek in crematoria en begraafplaatsen. • Uitstel in verband met quarantaine binnen de familie vanwege COVID-19. • Mogelijke oversterfte. • Uitvaartbedrijven zijn heel tevreden over de snelle afhandeling door GGDrU en vragen daarom GGDrU in plaats van hun eigen GGD. Knelpunten Regeling Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg (ASG) Het budget vanuit de Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg (ASG) regeling is voor regio Utrecht onvoldoende voor de inzet die nodig is. We hebben in 2021 hierdoor regelmatig cliënten doorverwezen naar hun huisarts of commerciële aanbieders. VWS heeft de claim voor additionele middelen, die al jaren onderwerp van gesprek is, afgewezen. RIVM, VWS en de ASG stuurgroep zijn in gesprek over de gevolgen van de afwijzing en over een beter passende subsidieregeling vanaf 2023. Over heel 2021 komt het aantal consulten uit op 91% van het aantal dat we oorspronkelijk als jaardoel beoogd hadden. De impact van corona voor het team Seksuele Gezondheid zat zowel in de inzet van personeel in het coronabedrijf als uitval van medewerkers, door onder andere corona.
Extra plekken voor PrEP zorg (Pre Expositie Profylaxe) PrEP is de medicatie om te voorkomen dat mensen met een verhoogd risico op hiv de ziekte daadwerkelijk krijgen. Naar aanleiding van de knelpunten in de PrEP regeling is eind maart een advies opgesteld vanuit de coördinerende GGD’en en aan VWS verzonden. Het advies vanuit de coördinerende GGD’en heeft tot een positief resultaat geleid. De PrEP-regeling is uitgebreid met 102 extra plekken voor regio Utrecht. Daarmee kon GGDrU in 2021 in totaal aan 432 personen PrEP-zorg bieden. Op dit moment heeft GGDrU deze 432 personen in PrEP-zorg en daarmee lopen we op schema om alle plekken te benutten. Met een wachtlijst van meer dan 250 personen en wetende dat nog niet alle huisartsen open staan voor het uitvoeren van PrEP-zorg, zoekt het team Seksuele Gezondheid met partners naar oplossingen.
Jaarstukken 2021 GGD regio Utrecht – maart 2022
Pagina 17
Seksuele en relationele vorming De landelijke Stimuleringsregeling Relaties & Seksualiteit van de Gezonde School is bij scholen onder de aandacht gebracht. De ondersteuning aan scholen bij seksuele en relationele vorming vond begin 2021 digitaal plaats en kon in de loop van 2021 zo nu en dan weer fysiek plaatsvinden op scholen in de vorm van gesprekken en trainingen van medewerkers. GGDrU heeft, in samenwerking met Volksgezondheid (gemeente Utrecht), contact met de 165 scholen die de landelijke Stimuleringsregeling Relaties & Seksualiteit van de Gezonde School toegekend hebben gekregen. GGDrU bereidt zich voor op het onder de aandacht brengen van de laatste ronde van deze regeling in voorjaar 2022, zodat optimaal gebruik kan worden gemaakt van deze tijdelijke geldstroom. Ook hebben we een bijdrage geleverd aan Sense-chatspreekuren en de Sense online coaching om jongeren te ondersteunen bij al hun vragen over soa en seksualiteit. Sense is een organisatie van GGD’en, Rutgers, SOA AIDS Nederland en het ministerie van VWS om inwoners te adviseren over seksuele gezondheid. Publieke gezondheid bij rampen en crisis Vanwege de uitbraak van het coronavirus is het grootste deel van onze OTO-activiteiten (Opleiden, Trainen en Oefenen) stilgelegd.
Door alle inzet voor het coronavirus hebben we in de praktijk enorm samengewerkt in de keten ten aanzien van publieke gezondheid bij rampen en crisis. Door de hechte samenwerking hebben we veel partners beter leren kennen, denk daarbij aan ziekenhuizen, zorginstellingen en Veiligheidsregio, huisartsen etc. Publieke gezondheid asielzoekers Publieke gezondheid voor asielzoekers (PGA) is een taak van GGDrU, in opdracht van het Centraal Orgaan Asielzoekers (COA). GGDrU biedt ondersteuning en geeft advies aan de managers van de drie AZC locaties en de tijdelijke en meer permanente noodopvanglocaties in de regio bij specifieke situaties zoals uitbraken van COVID-19. Er is intensieve samenwerking tussen de verschillende betrokken partijen om deze crisis te bestrijden. Er is een actueel COVID-19 protocol met afspraken tussen het RIVM, GGD GHOR en COA. Vanaf juni is gevaccineerd in de AZC’s tegen corona en in januari 2022 starten we met de boostercampage. Als voorbereiding op de vaccinaties zijn landelijk speciale digitale voorlichtingen in eigen taal ontwikkeld. Uitbreiding PGA taken naar noodopvang en een nieuw AZC Per eind augustus zijn verschillende tijdelijke noodopvanglocaties geopend. Er worden bijna 400 vluchtelingen uit Afghanistan opgevangen in een noodopvanglocatie van Defensie in de gemeente Zeist (Huis ter Heide).
In het StarLodgeHotel in Utrecht is sinds december 2021 ook een noodopvang geopend, hier worden 350 vluchtelingen tijdelijk opgevangen. Deze mensen ontvangen daar eerste opvanghulp. GGDrU verzorgde het testen op COVID-19. In de noodopvang worden ook veel jonge kinderen opgevangen zodat GGDrU is gestart met de Jeugdgezondheidszorg taken. Daarnaast voert GGDrU hygiëne inspecties uit en geeft hygiëne adviezen.
Jaarstukken 2021 GGD regio Utrecht – maart 2022
Pagina 18
In De Meern (Utrecht) is een nieuwe AZC locatie geopend voor de opvang van jongeren tot 18 jaar. GGDrU is ook hier verantwoordelijk voor de taken in het kader van publieke gezondheid. Publieke gezondheid statushouders Via onze reguliere dienstverlening bereiken we ook statushouders. Door het project ‘Ons vakmanschap voor statushouders’ weten we wat nodig is voor statushouders in de verschillende gemeenten. Het is bekend dat vluchten en opnieuw moeten bouwen aan een toekomst, specifieke gezondheidsrisico’s met zich mee kan brengen en daar is onze dienstverlening inmiddels door dit project beter op aangepast/aangevuld. Zo hebben we - statushouders wegwijs gemaakt in het Nederlandse (preventieve) zorgsysteem en voorlichting gegeven over gezondheidsthema’s (stress & ontspanning, gezond leven, seksuele gezondheid, opvoeding in twee culturen); - meer bewustzijn gecreëerd bij professionals van GGDrU om aan te sluiten bij het taalniveau van de doelgroep en cultuur sensitief te werken in het belang van een effectieve dienstverlening. De coronacrisis heeft in 2021 flinke invloed gehad op de uitvoering van het werk; een deel van de voorlichtingen is digitaal gedaan en een paar voorlichtingen zijn helemaal niet doorgegaan. Onze prestaties 2021
5.203
593
285
432
lijkschouwingen
meldingen gezondheid in de leefomgeving opgepakt
soa consulten
mannen in PreP zorg
(o.a. laagfrequent geluid, vocht en schimmel, lood in drinkwater, 5G)
38 Groepsvoorlichting en aan asielzoekers
9o
4.050 Bezoekers Reisadvies
52 Actieve TBC en 187 latente TBC infecties
165 Scholen Stimuleringsregeling Relaties & Seksualiteit
36 calamiteiten/incidenten met inzet PSH
opgespoord Top 3 meldingen infectieziekten: Shigatoxine-producerende E.coli #67 Hepatitis B #64
86
904 TBC vaccinaties (BCG)
Legionellose #58
inspecties Permanente make-up (PMU), en tattoo en piercing
Jaarstukken 2021 GGD regio Utrecht – maart 2022
658 Telefoontjes over infectieziektes (naast COVID19), waarvan
Pagina 19
151 over scabiës
Wat heeft het gekost? Hieronder is de gecomprimeerde productgroep-rekening van de ambitie ‘Een veiligere leefomgeving’ weergegeven (alle bedragen x €1.000). Een positief saldo betekent overigens een voordelig resultaat. Een veiligere leefomgeving (x €1.000)
Begroting 2021-1
Realisatie 2021
Verschil realisatie versus begroting 2021
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Infectieziektebestrijding
159.302
0
-159.302
141.593
11
-141.583
-17.709
11
17.720
Tuberculosebestrijding
1.391
0
-1.391
1.721
37
-1.683
330
37
-292
Medische milieukunde
648
0
-648
598
0
-598
-50
0
50
1.266
1.820
554
1.554
2.027
474
288
207
-80
Technische hygiënezorg
68
0
-68
68
0
-68
0
0
0
Forensische zorg
611
0
-611
736
2
-734
125
2
-123
SOA-bestrijding
Reisadvies
1.786
0
-1.786
2.044
33
-2.010
258
33
-225
Publieke gezondheid bij rampen en crises
229
0
-229
154
0
-154
-75
0
75
Publieke gezondheid asielzoekers
459
0
-459
438
4
-434
-21
4
25
165.761
1.820
-163.941
148.905
2.115
-146.790
-16.856
295
17.151
0
22
22
0
55
55
0
33
33
2.169 -146.735 -16.856
328
17.184
Geraamde totaal saldo van baten en lasten Mutaties reserves Geraamd resultaat
165.761
1.842 -163.919 148.905
Voor een toelichting op de cijfers wordt verwezen naar de jaarrekening. Daar wordt ook toegelicht of het een incidenteel of structureel resultaat betreft.
1.3.2
Ondersteuning sociaal kwetsbaren
Onze professionals van Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ) richten zich op sociaal kwetsbare inwoners. De problemen met de meest kwetsbare inwoners zijn complex. We werken daarom nauw samen met gemeentelijke wijkteams. En met partners op het gebied van zorg, veiligheid, wonen, werk, inkomen, en geestelijke en verslavingszorg. Wat hebben we bereikt? -
We hebben een vangnet gerealiseerd voor mensen die tussen wal en schip vallen. Vroegtijdig sociale kwetsbaarheid wordt gesignaleerd, zodat sociale uitsluiting en overlast tijdig is aangepakt. Het Meld- en Adviespunt Bezorgd (MAB) is volop gevonden. Ketenpartners en bezorgde inwoners kunnen hier met vragen en zorgen terecht. Het MAB werkte in de gemeenten goed samen met lokale partners.
Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2021 hebben we heel concreet gewerkt aan het helpen van de kwetsbaarste inwoners en het voorkomen en beperken van overlast door: Meld- en Adviespunt Bezorgd (MAB) Het meld- en Adviespunt richt zich op personen met meervoudige problematiek die niet in een acute crisis verkeren, maar wel zorg nodig hebben of overlast veroorzaken en zelf geen hulp vragen. Het meldpunt heeft een consultatie- en vangnetfunctie. Dit betekent dat we meldingen triëren, indien wenselijk adviseren en (als het nodig is) doorzetten naar de (lokale)zorg(structuur). GGDrU voert het MAB uit voor 17 gemeenten.
Jaarstukken 2021 GGD regio Utrecht – maart 2022
Pagina 20
Gemeenten van de subregio’s Utrecht West, Lekstroom en Eemland (met uitzondering van Eemnes) en Stad Utrecht zijn verbonden aan het MAB. Gemiddeld kreeg het MAB ruim 30 meldingen per week. Eén op de vijf meldingen is gedaan door bezorgde burgers/buurtbewoners of door familie. Ten opzichte van 2020 kent 2021 circa 80% meer meldingen. Belangrijkste oorzaak is dat het aantal meldingen via de politie is toegenomen. De reden hiervoor is dat de politie er beleid van heeft gemaakt om een ‘niet acuut-melding’ bij het MAB te doen als agenten te maken hebben met mensen met verward gedrag. Door de sterke toename is er in 2021 een wachtlijst ontstaan, die naar verwachting in het tweede kwartaal 2022 zal zijn weg gewerkt. GGDrU heeft de formatie uitgebreid en zal ook in 2022 extra fte aantrekken hiervoor. De verwachting is dat het aantal meldingen bij het MAB blijft stijgen, omdat de politie vaker een melding doet en mogelijk dat er door corona meer mensen in kwetsbare posities zijn gekomen. Meldfunctie meldingen en Verkennend Onderzoek Deze taken van de Wet verplichte GGZ (WvGGZ) hebben vorm gekregen binnen het bestaande meldpunt MAB. Op deze wijze wordt iedere melding getrieerd op mogelijk verplichte zorg. GGDrU is gemandateerd om deze taken uit te voeren door de betrokken gemeenten.
In bijna alle gevallen is er sprake van meervoudige problematiek zoals verslaving, psychiatrie, financiële problematiek, verstandelijke beperking. Woon Hygiënische Problematiek (WHP) Op basis van specifieke expertise op het gebied van woningvervuiling en dwang en drang, adviseert GGDrU en/of voert regie ten aanzien van de Woon Hygiënische Problematiek (WHP) situatie in 19 gemeenten. De regievoering vindt plaats in overleg met betrokken professionals en (voor zover mogelijk) met betrokkene. met een gezamenlijk plan van aanpak wordt gewerkt aan een duurzame oplossing. Voorkomen Huisuitzettingen (VIA) GGDrU coördineert voor 3 gemeenten in subregio Eemland het voorkomen huisuitzettingen. Bij VIA gaat het om huishoudens waarbij sprake is van dreiging tot huisuitzetting door huurachterstand in combinatie met meervoudige problematiek. Vanuit een gedwongen kader wordt een VIA traject opgestart, waarbij de betrokkene zich conformeert aan een gezamenlijk plan van aanpak.
Jaarstukken 2021 GGD regio Utrecht – maart 2022
Pagina 21
Onze prestaties 2021 103 meldingen opgepakt Woon Hygiënische Problematiek (WHP)
1.725 meldingen opgepakt Meld- en adviespunt Bezorgd (MAB). Waarvan:
15
1.651 regulier 74 WetvGGZ
trajecten voorkomen huisuitzettingen
Wat heeft het gekost? Hieronder is de gecomprimeerde productgroep-rekening voor de ambitie ‘sociaal kwetsbaren’ weergegeven (alle bedragen x €1.000). Een positief saldo betekent overigens een voordelig resultaat. Sociaal kwetsbaren (x €1.000)
Begroting 2021-1
Realisatie 2021
Verschil realisatie versus begroting 2021
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Openbare geestelijke gezondheid
742
0
-742
681
0
-681
-61
0
61
Geraamde totaal saldo van baten en lasten
742
0
-742
681
0
-681
-61
0
61
0
0
0
0
2
2
0
2
2
742
0
-742
681
2
-679
-61
2
63
Mutaties reserves Geraamd resultaat
Voor een toelichting op de cijfers wordt verwezen naar de jaarrekening. Daar wordt ook toegelicht of het een incidenteel of structureel resultaat betreft.
1.3.3
Gezondere wijken en scholen
We willen gezonde wijken, buurten en scholen in de regio Utrecht. We willen dat iedereen zijn eigen talenten kan ontwikkelen en ontplooien, en dat iedereen kan meedoen. Wat hebben we bereikt? -
Samen met partners werkten we actief samen op het vlak van preventie en zorg, om het maken van gezonde keuzes in wijken en op scholen te vergemakkelijken Alle scholen in de regio zijn het afgelopen jaar actief benaderd met de vraag of zij subsidie voor de Gezonde Schoolaanpak willen aanvragen We hebben een groot aantal scholen begeleid bij de Gezonde Schoolaanpak
Wat hebben we daarvoor gedaan? Gezonde school aanpak We adviseren en begeleiden scholen volgens de Gezonde School-aanpak. De adviseurs Gezondheidsbevordering Gezonde School begeleiden deze scholen naar structureel en
Jaarstukken 2021 GGD regio Utrecht – maart 2022
Pagina 22
integraal schoolgezondheidsbeleid. Vanwege corona is er dit jaar minder gewerkt aan zichtbaarheid van Gezonde School in de regio Utrecht dan gepland. Preventieprogramma’s In vrijwel alle gemeenten heeft GGDrU mee gedacht, en soms ook mee getekend bij het lokaal preventieakkoord. Gemeenten in onze regio met een lokaal preventieakkoord ontvangen subsidie van het Rijk voor de uitvoering hiervan. We coördineren en/of begeleiden de volgende preventieprogramma’s op basis van maatwerkafspraken met de betreffende gemeenten: -
-
Gezonder gewicht met behulp van B.Slim (JOGG-aanpak) IkPas. Diverse gemeentebestuurders hebben actief meegedaan aan de IkPas campagne (stoppen met alcohol) op social media. Stoptober (stoppen met roken). Zes voedselbanken hebben de Stoptober flyer toegevoegd aan hun voedselpakketten. En in vier gemeenten heeft GGDrU meegedaan in de Stoptober campagne met de Stoptober camper en bal. We hebben in werkgroepen meegedacht en geadviseerd over mentale vitaliteit en prettig en gezond ouder worden. GGDrU coördineert de ‘Gezonde Wijkaanpak’ in onder andere Amersfoort en Vijfheerenlanden, en is ook betrokken bij de uitvoering. GGDrU werkt hierin samen met partners in de gemeenten om het maken van gezonde keuzes te vergemakkelijken. Samenwerkingspartners hierin zijn vaak het welzijnswerk, buurtsportcoaches en huisartsen.
Beleidsadvies aan gemeenten Diverse gemeenten zijn geadviseerd bij de ontwikkeling van hun gezondheidsbeleid en bij specifieke gezondheidsthema’s. Onze prestaties 2021 2.800 161 Scholen ontvangen in 2021 wekelijks schoolfruit
22
inwoners meegedaan aan IkPas
32 scholen (PO, VO en MBO) hebben 1 of meer gezonde school vignetten behaald
33 scholen ontvangen een watertappunt op het schoolplein
Gemeenten ondersteund bij het lokaal preventieakkoord
Jaarstukken 2021 GGD regio Utrecht – maart 2022
4.000 inwoners aangemeld voor campagne Stoptober
Pagina 23
Wat heeft het gekost? Hieronder is de gecomprimeerde productgroep-rekening voor de ambitie ‘Gezondere wijken en scholen’ weergegeven (alle bedragen x €1.000). Een positief saldo betekent overigens een voordelig resultaat. Gezondere wijken en scholen (x €1.000)
Begroting 2021-1
Realisatie 2021
Verschil realisatie versus begroting 2021
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Gezondheidsbevordering
935
0
-935
977
0
-977
42
0
-42
Gezondheidsadvies- en beleid
874
0
-874
897
0
-897
23
0
-23
1.809
0
-1.809
1.874
0
-1.873
65
0
-65
0
38
38
0
49
49
0
11
11
1.809
38
-1.771
1.874
49
-1.825
65
11
-53
Geraamde totaal saldo van baten en lasten Mutaties reserves Geraamd resultaat
Voor een toelichting op de cijfers wordt verwezen naar de jaarrekening. Daar wordt ook toegelicht of het een incidenteel of structureel resultaat betreft.
1.3.4
Een goede start voor ieder kind
We willen dat kinderen gezond en veilig opgroeien en naar vermogen meedoen. Een goede start betekent gezondheidswinst, ook voor toekomstige generaties. Onze Jeugdgezondheidszorg (JGZ) werkt hieraan door het versterken van hechting, ouderschap, gezondheid en weerbaarheid. Dat begint al voor de aanstaande moeder zwanger is en gaat door tot het kind 18 jaar is. JGZ heeft zo impact op maatschappelijke uitdagingen zoals armoede, kindermishandeling en schooluitval. Wat hebben we bereikt? -
-
In alle gemeenten is gewerkt aan een goede lokale samenwerking met partners, zoals scholen, sociale wijkteams, geboortezorgpartners en het welzijnswerk. Zo gaan we gezamenlijk voor een gezonde en weerbare jeugd Meer jongeren en ouders wisten onze Jeugdgezondheidszorg te vinden met alledaagse vragen, voor praktische tips, bij kleine zorgen, maar ook met ingewikkelde problemen JGZ bood extra ondersteuning aan gezinnen die dat nodig hadden (door de omstandigheden door corona)
Wat hebben we daarvoor gedaan? Programma’s Kansrijk Opgroeien Met het merendeel van de kinderen in de regio Utrecht gaat het gelukkig goed. 14% van de kinderen heeft echter een minder gunstige start. Dit heeft gevolgen voor hun gezondheid en ontwikkeling op jonge en latere leeftijd. Daarom is het belangrijk dat we samen zorgen voor onze kinderen en hun kansen vergroten. In 2021 hebben we diverse speerpunten uit het programma Kansrijk Opgroeien uitgevoerd. We lichten hieronder een paar belangrijke speerpunten hieruit toe.
Jaarstukken 2021 GGD regio Utrecht – maart 2022
Pagina 24
- Kansrijke Start Het doel van Kansrijke Start is dat professionals uit het medische domein, sociale domein en de lokale samenleving met elkaar samenwerken, zodat (aanstaande) gezinnen in kwetsbare situaties eerder worden gesignaleerd én actie wordt ondernomen. GGDrU neemt deel aan alle 18 lokale coalities in regio Utrecht. De nieuwe regionale website (van gemeente Utrecht, Raedelijn en GGDrU) www.kansrijkestartregioutrecht.nl bundelt deze initiatieven van gemeenten en (zorg)organisaties. Mooie resultaten bij Nu Niet zwanger Inmiddels zijn 90 aandachtsfunctionarissen van 41 zorg- en hulpverleningsorganisaties in Utrecht en Amersfoort getraind om Nu Niet Zwanger binnen hun organisatie verder te brengen. Dit leidde in 2021 tot gesprekken met 169 cliënten in een kwetsbare situatie over kinderwens, seksualiteit en anticonceptie. Daarvan heeft 138 (82%) vrijwillig gekozen voor uitstel van hun kinderwens. De komende periode staat in het teken van het trainen van meer professionals, het borgen van de methodiek binnen hun organisaties, het uitbreiden van het aantal organisaties en de voorbereidingen om vanaf 2023 NNZ beschikbaar te stellen als een basisvoorziening voor de gehele regio Utrecht (inclusief de structurele financiering hiervan).
- Zwangere vrouwen en pasgeboren baby’s beter in beeld In regio Utrecht hebben 7.250 zwangere vrouwen de maternale kinkhoest vaccinatie (MKV, 22-wekenprik) gekregen. In het najaar 2021 heeft GGDrU een pilot gedaan om het vaccinatieconsult uit te breiden met een kennismaking met de JGZ. In 2022 worden de resultaten geëvalueerd, en wordt besloten of we hiermee doorgaan. Prenatale huisbezoeken in alle gemeenten beschikbaar Begin juli 2021 is de wijziging van de Wet Publieke Gezondheid aangenomen, zodat vanaf juli 2022 alle gemeenten een prenataal huisbezoek door JGZ aanbieden aan zwangeren in een kwetsbare situatie. GGDrU trof de voorbereidingen in de 6 gemeenten waar nog geen prenataal huisbezoek wordt aangeboden en regelde een uniforme werkwijze in alle gemeenten in regio Utrecht. Met deze wijziging bereikt JGZ meer gezinnen in een kwetsbare situatie al in een vroeg stadium. Het draagt bij aan kansengelijkheid omdat aanstaande ouders ongeacht hun woonplaats van dit aanbod gebruik kunnen maken. Diensten voor kinderen 0-4 jaar volledig hervat; meer gebruik van digitale media • In 2021 heeft JGZ ruim 92.830 afspraken gehad met 0-4 jarigen en hun ouders. • De diensten voor 0-4 jarigen en hun ouders zijn volledig hervat.
Naast de spreekuren op consultatiebureaus en de huisbezoeken, zijn het telefonisch spreekuur, de chat, het beeldbellen, en de GroeiGids-app goed benutte mogelijkheden voor contact en zorg.
Jaarstukken 2021 GGD regio Utrecht – maart 2022
Pagina 25
•
Er waren meer spreekuren op het consultatiebureau omdat ouders vaker niet naar geplande afspraken konden komen als gevolg van de coronamaatregelen. • De vaccinatiegraad voor zuigelingen, kleuters en schoolkinderen in regio Utrecht ligt iets boven het landelijk gemiddelde (94,2% bij BMR in regio Utrecht, versus 93,6% landelijk). De vaccinaties bij deze groepen zijn stabiel gebleven ten opzichte van een jaar eerder. Dit betreft de vaccinatiegraad van kinderen die vóór de coronapandemie in aanmerking kwamen voor vaccinatie. De vaccinatiegraad voor kinderen die tijdens de pandemie in aanmerking kwamen voor vaccinatie, wordt in 2022 bekend gemaakt. Kinderen in het basisonderwijs (4-12 jaar) niet naar school, wel gezien door JGZ • In het bijzondere schooljaar 2020-2021 -met de (gedeeltelijke) schoolsluiting en maatregelen tegen corona - heeft JGZ op diverse manieren geïnvesteerd om kinderen te zien. Kinderen van 4-12 jaar die niet op school gezien konden worden, werden uitgenodigd op het consultatiebureau. • Meer kinderen dan vorig jaar hebben extra zorg ontvangen van de JGZ. Dit geldt voor jeugd van alle leeftijden (0-18 jaar), en met name in de groep 4-12 jarigen. Ook de toeleiding nam toe, doordat er intensiever contact was over leerlingen tussen JGZ en scholen. • In het tweede kwartaal van 2021 zijn de gezondheidsonderzoeken op het basisonderwijs weer regulier uitgevoerd.
Achterstanden die zijn opgelopen door schoolsluitingen, worden in het schooljaar 2021-2022 ingehaald. • De werkwijze voor het opsporen van oogafwijkingen is aangepast aan de landelijke wijzigingen in de richtlijn (kinderen worden op een jongere leeftijd hiervoor opgeroepen). • Het vaccineren van de 9-jarige jongens en meisjes tegen DTP/BMR loopt op schema. Jongeren in het voortgezet onderwijs (12-18 jaar) kregen persoonlijk gezondheidsadvies • De (gedeeltelijk) schoolsluiting in 2021 had ook grote invloed op het bereik van leerlingen van het voortgezet onderwijs. Jongeren uit klas 2 en klas 4 werden uitgenodigd om zelfstandig de vragenlijst ‘Gezond Leven? Check ’t Even!’ in te vullen. Zij kregen persoonlijk gezondheidsadvies en de mogelijkheid om een (beeldbel)afspraak te maken met JGZ. Het bleek moeilijker om op deze manier met jongeren in contact te komen, dan wanneer het onderzoek in de schoolstructuur geborgd is. Toch is hiermee 69% procent van klas 2 en 67% van klas 4 bereikt (normaal ligt het bereik rond 80%). • Om -ondanks de schoolsluiting- jongeren in kwetsbare situaties te bereiken en goed aan te sluiten bij hun vragen, heeft JGZ een selectie van de 2e klassers mavo/havo/vwo uitgenodigd. Het ging om jongeren die dat zelf wilden, of over wie de school of JGZ zorgen hadden. • Veel jongeren hebben een zwaar jaar gehad door de corona en de gevolgen van de maatregelen.
Om voor alle jongeren iets te betekenen ondersteunt JGZ scholen om de les 'Je brein de baas?!’ te geven. De les is goed ontvangen, en is op veel scholen al gegeven of in de planning voor komend schooljaar opgenomen. De docenten en jongeren zijn positief. JGZ helpt vervolgens leerlingen die extra zorg nodig hebben. • In regio Utrecht maken, na de regio’s Amsterdam en Rotterdam, de meeste jongeren gebruik van de website JouwGGD.nl. Vooral de pagina’s over corona, lengte, rot gevoel,
Jaarstukken 2021 GGD regio Utrecht – maart 2022
Pagina 26
lachgas en de eerste keer seks zijn vaak bekeken. Ook stellen jongeren vragen via de chat, de mail of het forum. Nieuwe werkwijze op VMBO geeft sneller zicht op problematiek Vanaf schooljaar 2021-2022 maakt GGDrU een overstap naar een nieuwe werkwijze op het VMBO: JGZ gaat voortaan VMBO-leerlingen in klas 1 en 3 zien, in plaats van in klas 2 en 4. VMBO-leerlingen komen over het algemeen sneller in de puberteit dan leerlingen van andere leerniveaus. Met deze werkwijze is mogelijke problematiek eerder in beeld bij deze leerlingen en kan preventief advies en begeleiding ingezet worden. Daarnaast biedt het zien van leerlingen in leerjaar 3 meer mogelijkheden in begeleiding, voordat ze het eindexamenjaar ingaan en van school gaan. Logistiek levert dit ook voordelen op, omdat JGZ deze leerlingen een heel schooljaar kan uitnodigen en begeleiden en niet te maken heeft met de examenperiodes. Gevolgen van corona voor gezinnen (in kwetsbare situatie) Het leven van kinderen, jongeren en ouders wordt al bijna 2 jaar beïnvloed door corona. De steeds veranderende maatregelen plaatsen ouders voor nieuwe keuzes met betrekking tot gezondheid, veiligheid en welbevinden van henzelf en van anderen. JGZ coacht ouders en jongeren hierbij en zet in op versterken van hun eigen kracht. In elk contact wordt naar het effect van de coronamaatregelen gevraagd.
Ook ziet JGZ dat een groot deel van de jeugd (4-18 jaar) door de corona maatregelen minder beweegt, ongezonder eet en zwaarder wordt. Zorgwekkend zijn vooral de kinderen die al een ongezonde leefstijl en/of overgewicht hadden uit gezinnen met een lage sociaaleconomische positie. Deze kinderen zijn vaak zwaarder geworden. JGZ zoekt samen met ouders naar mogelijkheden om de situatie te beïnvloeden, bijv. meedoen aan activiteiten in de buurt en/of passende professionele begeleiding. Meer kinderen dan vorig jaar hebben extra zorg ontvangen van de JGZ. Dit geldt voor jeugd van alle leeftijden (0-18 jaar), en met name in de groep 4-12 jarigen. De toeleiding nam voor het tweede jaar op rij toe, doordat er intensiever contact was over leerlingen tussen JGZ en scholen en omdat de problematiek daar om vroeg. Het effect van lockdowns werd zichtbaar in het gedrag en welzijn van kinderen. Zij misten hun vrienden (en leerkracht) van school en bij (sport)verenigingen. Kinderen in kwetsbare gezinnen hadden meer last van de lockdowns. Zij werden vaker thuisgehouden van de opvang vanwege angst voor coronabesmetting. Ouders in deze gezinnen zijn minder goed in staat om hun kinderen te begeleiden bij de opvoeduitdagingen die de coronamaatregelen met zich mee brachten. JGZ heeft hen geholpen bij opvoedvragen en heeft meer gezinnen dan in 2020 psychosociale hulp geboden.