370100 bijlage Instellen raadscommissie implementatie Omgevingswet

RAADSVOORSTEL Zaaknummer

175382

Onderwerp

Instellen Raadscommissie implementatie Omgevingswet Baarn

Besluit in raad

16 december 2020

Portefeuillehouder(s)

n.v.t.

Naam steller

Annemarie Tensen

Status / Vertrouwelijkheid

Openbaar

Voorgestelde beslispunten: 1. Een commissie Implementatie Omgevingswet Baarn in te stellen ex. artikel 84 Gemeentewet; 2. De notitie 'Raadscommissie implementatie Omgevingswet Baarn’ met daarin opdracht, agenda en samenstelling vast te stellen (bijlage 1). Samenvatting van het voorstel De raad heeft aangegeven een raadscommissie voor de implementatie van de Omgevingswet in te willen stellen. De commissie moet fungeren als adviescommissie voor de raad en als klankbord voor het college. Dit voorstel dient ertoe om deze raadscommissie officieel in te stellen en de notitie 'Raadscommissie implementatie Omgevingswet Baarn’ vast te stellen. Aanleiding Op 18 november 2019 heeft het Presidium besloten om een raadswerkgroep Omgevingswet in te stellen met ondersteuning van een extern bureau. Dit naar aanleiding van de raadsinformatiebrief van 5 november 2019 over de invoering van de Omgevingswet en de aanbevelingen van de Rekenkamercommissie die onderzoek heeft gedaan naar het traject van de invoering. Voordat de werkgroep van start is gegaan hebben er in de eerste helft van 2020 twee (digitale) kennissessies plaatsgevonden voor alle raads- en steunfractieleden. In de kennissessie 'Omgevingswet' op 15 april jl. heeft de raad aangegeven een (formele) raadscommissie Omgevingswet in te willen stellen.

Deze commissie moet fungeren als adviescommissie voor de raad en als klankbord voor het college. Daarnaast heeft de commissie als taak alert te zijn op de verankering van de aanbevelingen van de Rekenkamercommissie. De commissie wordt hierin begeleid door een extern bureau. Dit voorstel dient ertoe om deze raadscommissie officieel in te stellen en de notitie 'Raadscommissie implementatie Omgevingswet Baarn’ vast te stellen.

Beoogd resultaat Instellen van een Raadscommissie implementatie Omgevingswet. Argumenten

1

Commissie ex artikel 84 Gemeentewet De Gemeentewet maakt het in artikel 84 mogelijk dat de raad een adviescommissie instelt. In de commissie kunnen zowel raadsleden als steunfractieleden zitting nemen. De wet sluit deelname van collegeleden uit, maar dat is ook niet de opzet. De raad besluit zelf over het instellen van een raadscommissie. Over o.a. taken, werkwijze, samenstelling van de commissie moet de raad ook een besluit nemen. Dat kan door het opnemen van de betreffende punten in het raadsvoorstel. Of door het vaststellen van een onderliggende verordening. In dit voorstel wordt aan de raad gevraagd de bijgevoegde notitie waarin taken, werkwijze, samenstelling zijn opgenomen, vast te stellen. Samenstelling De commissie bestaat uit vijf raads- en steunfractieleden. Op dit moment fungeren zij al als werkgroep/ klankbordgroep. Het is belangrijk dat er voldoende draagvlak is vanuit de raad dat zij hun taken goed uit kunnen voeren. Dat vraagt van hen een extra inspanning om voeling te houden met de gehele raad. De extern adviseur kan hen daarbij ondersteunen. Risico's Niet van toepassing Kosten, baten en dekking Kosten van de extern adviseur Er is een nieuwe offerte uitgebracht voor het vervolg van de ondersteuning van de gemeenteraad van Baarn in 2021 bij de voorbereiding op de invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2022.

Het doel van de ondersteuning is om de gemeenteraad in positie te brengen, zodat zij haar kaderstellende- en controlerende rol kan vervullen en een volwaardige gesprekspartner is van het college waar het betreft de komende Omgevingswet. De kosten van de externe ondersteuning voor 2021 zijn € 13.500,-- en de werkzaamheden omvatten globaal: • begeleiding (en advisering) van de reguliere bijeenkomsten met de raadscommissie; • een verdiepende bijeenkomst met de gehele gemeenteraad; • advisering en ondersteuning bij de voorbereiding van de door de raad te nemen besluiten. Vergoeding steunfractieleden Bij het instellen van een commissie ex artikel 84 is de rechtspositieregeling raads- en commissieleden van kracht. Dat betekent dat steunfractieleden vergoeding ontvangen voor het bijwonen van de vergaderingen. Aanpak / Uitvoering De aanpak en uitvoering is op genomen in de de notitie 'Raadscommissie implementatie Omgevingswet Baarn'. De werkgroep is als klankbordgroep in 2020 van start gegaan met haar werkzaamheden. Dit raadsvoorstel betreft een formalisatie naar een officiële raadscommissie. Duurzaamheid N.v.t. Communicatie

2

De raadscommissie verzorgt haar eigen communicatie. Evaluatie Niet van toepassing

Namens het Presidium,

Voorzitter

Bijlagen: 175381 Instellen raadcommissie Implementatie Omgevingswet Baarn bijlage 1 Opdracht

3

Raadscommissie Implementatie Omgevingswet Baarn Opdracht en Agenda Voorstel De gemeenteraad van Baarn stelt een raadscommissie in die namens haar en uit haar midden, met het oog op de rol en positie van de raad, de implementatie van de Omgevingswet in Baarn begeleidt en, waar aan de orde, stuurt. In deze notitie is opgenomen wat de opdracht en de agenda is van deze raadscommissie. De raad wordt gevraagd deze notitie vast te stellen. Daarmee worden opdracht en agenda van de raadscommissie gedefinieerd.

Aanleiding Naar verwachting zal de Omgevingswet op 1 januari 2022 in werking treden. In deze wet wordt 26 wetten in het fysieke domein gebundeld. De komst van de Omgevingswet betreft niet alleen een fundamentele integratie van de wet- en regelgeving in het fysieke domein, ze brengt ook een andere wijze van werken met zich mee, waarbij meer ruimte wordt gegeven aan het initiatief vanuit de samenleving. Daarnaast geeft de Omgevingswet gemeenten meer ruimte om eigen afwegingen te maken. Daarmee is de Omgevingswet ook een decentralisatie, vergelijkbaar met de decentralisatie van enkele jaren geleden in het sociaal domein. Elke gemeente, dus ook de gemeente Baarn, zal voor zichzelf moeten bepalen hoe zij met de verkregen ruimte om wil gaan en wat de komst van de Omgevingswet betekent voor de lokale manier van werken. Vanuit haar kader stellende, volksvertegenwoordigende en controlerende rol, rust ook op de gemeenteraad een belangrijke verantwoordelijkheid. Dit betreft de lokaal te maken keuzes in verband met de komst van de Omgevingswet en een verantwoord proces van implementatie. De gemeenteraad in Baarn neemt daarin haar verantwoordelijkheid.

Om zich een beeld te vormen van de huidige situatie en de stappen die in de toekomst gezet moeten worden, heeft zij de rekenkamercommissie Baarn opdracht gegeven om de stand van zaken met betrekking tot de implementatie van de Omgevingswet in Baarn te onderzoeken en aanbevelingen te doen, speciaal met het oog op de positie van de raad. De rekenkamercommissie heeft een rapport uitgebracht d.d. 6 januari 2020, met als titel “Klaar voor de Start?”. Samengevat, worden in dat rapport worden vier aanbevelingen gedaan: • investeer stevig in de (inmiddels ingestelde) klankbordgroep; • draag het college op om voor goede rapportages en voorstellen te zorgen; • werk het programmaplan 2019 uit; • zorg voor systematische planning en control;

Raadscommissie Conform de eerste aanbeveling van de rekenkamercommissie stelt de gemeenteraad uit haar midden een raadscommissie samen die namens de gemeenteraad een rol als klankbord op zich neemt waar het betreft de voorbereidingen op de implementatie van de Omgevingswet in Baarn. Dit betreft in het bijzonder die onderwerpen die de raad aangaan. Daarnaast ziet de raadscommissie toe op een goede voorbereiding van de besluitvorming door de raad, daar waar raadsbesluiten aan de orde zijn. Ook houdt de raadscommissie, voor zover nodig, het college scherp op het verankeren van de overige aanbevelingen van de rekenkamercommissie. Op de raadscommissie rust daarbij de verantwoordelijkheid om gedurende haar werkzaamheden voldoende contact met de raad als geheel te onderhouden.

Opdracht De opdracht van de raadscommissie bestaat dus uit drie onderdelen: het zijn van klankbordgroep voor organisatie en college; het voorbereiden van de besluitvorming door de raad; alert zijn op de verankering van de aanbevelingen van de rekenkamercommissie.

1

De raadscommissie wordt bij haar werkzaamheden ondersteunt door een extern adviseur, de heer Jan van den Bosch, senior adviseur Strategie & Besluitvorming bij Antea Group. Op de samenstelling van de raadscommissie zal aan het einde van dit document worden ingegaan.

De agenda voor de raadscommissie Om de agenda voor de raadscommissie te bepalen, sluiten we aan bij het Bestuurlijk Plan voor de Invoering van de Omgevingswet d.d. 3 oktober 2019, zoals dat onder verantwoordelijkheid van het College is tot stand gekomen. We benoemen de onderwerpen die van daaruit relevant zijn met het oog op de betrokkenheid van de raad. Daarnaast vullen we de onderwerpen uit het bestuurlijk plan aan met aandachtspunten die voor de raad ook van belang zijn en waarin zij positie heeft of wil innemen. De opsomming van onderwerpen in dit voorstel is niet uitputtend. Gedurende het proces zullen ongetwijfeld nieuwe onderwerpen aan de orde komen, die ook deel moeten gaan uitmaken van het overleg met de raadscommissie.

Bestuurlijk Plan We beginnen met het bestuurlijk plan. In onderstaande afbeelding is in het Bestuurlijk Plan een helder overzicht gegeven van de doelen en inspanningen die nodig zijn ten behoeve van de implementatie van de Omgevingswet in Baarn.

Er zijn vier centrale thema’s benoemd: 1. Samenwerking & Participatie 2. Kerninstrumenten 3. Veranderopgave 4. Informatievoorziening & Processen. Deze worden voorafgaan door een overkoepelend thema, namelijk de ambitiebepaling van de gemeente Baarn. Daarop gaan we nu als eerste in. Daarna bespreken we de vier centrale thema’s.

2

Ambitiebepaling Om de instrumenten van de wet (visie, programma, plan, vergunning) en de werkprocessen te kunnen inrichten, is het belangrijk om te weten wat de gemeente Baarn met de Omgevingswet wil. Met andere woorden, om de vier centrale thema’s te kunnen invullen is het belangrijk eerst het ambitiedocument vast te stellen. In het bestuurlijk plan is dit als volgt omschreven: “Ten behoeve van de invoering van de wet verzoeken we de gemeenteraad een strategisch kader vast te stellen. Dit is nodig omdat het Rijk in de wet ruimte laat aan gemeenten ten aanzien van (de)regulering, beleidssturing, participatie, wijze van samenwerken met andere bestuursorganen, het dienstverleningsconcept en de snelheid van implementeren van de wet.

Het kader moet houvast geven bij uitvoeringskeuzen.” Daarbij zoekt het college een antwoord op de volgende vragen: • Hoe regulerend en kader stellend wil de gemeenteraad op 1 januari 2022 zijn? • Hoe is de rolverdeling tussen samenleving, gemeenteraad en college ten aanzien van sturing en besluitvorming op de kwaliteit van de fysieke leefomgeving? • Welke eisen stel de gemeenteraad aan de gemeentelijke dienstverlening rondom de Omgevingswet? • Hoe wil de gemeente de samenwerking met andere overheden en ketenpartners vorm en inhoud • geven? • Wat moet er klaar zijn als de wet van start gaat? Wat de raad betreft is deze vraagstelling niet uitputtend, maar kan zij aangevuld worden met andere vragen die in het kader van de ambitiebepaling ook relevant blijken, zoals opvattingen over integraal werken, flexibiliteit versus (rechts)zekerheid, of de visie op regelgeving. Daarnaast zal bepaald moet worden wat Baarn voor haar ambities over heeft; wat mag het gaan kosten? Die ambitiebepaling is een belangrijk kader stellend document en wordt daarom door de gemeenteraad vastgesteld. De betrokkenheid ten behoeve van de raad bij de voorbereiding daarvan is één van de eerste prioriteiten van de raadscommissie.

Daarbij gaat het om de vraag welke onderwerpen in het ambitiedocument een plaats moeten krijgen en wat de richting wordt die in het ambitiedocument wordt opgeschreven, zoals dit uiteindelijk door de raad zal worden vastgesteld. In overleg met de organisatie c.q. het college zal de raadscommissie deze betrokkenheid invulling geven, met als doel in april 2021 tot besluitvorming te komen.

Vier centrale thema’s Waar het betreft de vier centrale thema’s, zijn onderstaand de onderwerpen benoemd waarbij voor de raad een rol is weggelegd. Die rol kan verschillend zijn. Soms wordt van de raad een besluit gevraagd, soms wordt de raad om advies gevraagd, soms gaat het om informatievoorziening. Naast het benoemen van de voor de raad relevante onderwerpen bij elk van de vier thema’s, zijn ook bijzondere aandachtspunten benoemd, met het oog op de rol van de gemeenteraad. 1. Samenwerking & Participatie o Opstellen participatiestrategie o Samenstellen maatschappelijk klankbordgroep. Aandachtspunt o Het al dan niet verplicht stellen van participatie door de initiatiefnemer bij buitenplanse initiatieven. 2. Kerninstrumenten o Ontwikkelen Omgevingsagenda o Ontwikkelen voorstel deregulering o Onderzoeken en harmoniseren plannen o Ontwerpen proces actualiseren Omgevingsplan o Opstellen voorstel Omgevingsvisie

3

Aandachtspunten o Keuze en positie van het Omgevingsprogramma o De rol van de gemeenteraad bij “buitenplanse” initiatieven o Toepasbare regels o Baarn in de regio, samenwerking met ketenpartners o Financiën. 3. Veranderopgave o Ontwerpen voorstel mandaatregeling Aandachtspunten o Visie op dienstverlening o Uitwerken ambitiedocument o Kennisontwikkeling en bewustwording. NB. De visie op dienstverlening in Baarn is nog recent door het college vastgesteld. De raad is daarover geïnformeerd in een raadsinformatiebrief d.d. 24 juli 2019. Deze visie op dienstverlening kenmerkt zich door vier leidende principes: • gastvrij & toegankelijk • duidelijk & eenvoudig • verrassend & vanzelfsprekend • coöperatief & beschermend. Bezien moet worden of en in hoeverre deze visie aanpassing nodig heeft. Dit zou een gevolg kunnen zijn van de richting die in het Strategisch Kader wordt opgenomen. 4.

Informatievoorziening & Processen o herontwerp bedrijfsprocessen Aandachtspunt o interne en externe communicatie.

Planning Zoals hiervoor al aangegeven heeft de vaststelling van het strategisch kader, het ambitiedocument, prioriteit. Voor het overige wordt de planning en de wijze van betrokkenheid per onderwerp in overleg tussen raadscommissie en organisatie/college bepaald. Zodra de planning is vastgesteld wordt de raad daarover geïnformeerd.

Samenstelling en inrichting werkzaamheden De leden van de raadscommissie zijn: De heer M.R.N. Schouten Mevrouw M.J. Koenders- van der Vrugt De heer J.M. Jonkers Mevrouw J.M. Stijger- Löschner De heer A.F.M. van der Linden De raadscommissie wijst uit haar midden een voorzitter aan. De griffie vervult het secretariaat van de raadscommissie. Daarnaast beschikt de raad over de eerdergenoemde eigen extern adviseur. De raadscommissie bepaalt verder zelf de inrichting van haar werkzaamheden.

5