338135 Eindevaluatie omgekeerd inzamelen rvs

RAADSVOORSTEL

Zaaknummer

338135

Onderwerp

Eindevaluatie omgekeerd inzamelen

Besluit in raad

26 januari 2022

Portefeuillehouder(s)

Wethouder Vissers

Naam steller

Beatrijs Erends

Status / Vertrouwelijkheid

Openbaar

Voorgestelde beslispunten: 1. Op basis van de eindevaluatie door te gaan met omgekeerd inzamelen. 2. Het college de opdracht te geven om een voorstel voor te bereiden voor het optimaliseren van het omgekeerd inzamelen en de implementatie van gedifferentieerde tarieven.

Samenvatting van het voorstel In april 2020 is de implementatie van omgekeerd inzamelen afgerond. De eindevaluatie beschrijft de resultaten van het eerste jaar dat dit inzamelsysteem bij alle laagbouw in de gemeente is ingevoerd. Daarbij wordt, net als bij de tussenevaluatie van januari 2021, ingegaan op de deelgebieden milieu, kosten en service. Uit de evaluatie blijkt dat de financiële besparing gerealiseerd is, maar dat het gewenste milieuresultaat nog niet behaald is. Het voorstel is om op basis van de evaluatie door te gaan met omgekeerd inzamelen en het college de opdracht te geven om een voorstel voor te bereiden voor het optimaliseren van het omgekeerd inzamelen en de implementatie van gedifferentieerde tarieven. Aanleiding In het Gemeentelijk Grondstoffenplan 2015-2025 (GGP) heeft de raad zich gecommitteerd aan de landelijke doelstellingen op het gebied van afvalscheiding: 75% gescheiden inzameling in 2020 en minder dan 100 kilogram restafval per inwoner per jaar in 2025. In 2017 is omgekeerd inzamelen gekozen als strategie om deze doelstelling te bereiken. In het coalitieakkoord 2018-2022 is opgenomen dat dit raadsbesluit uitgevoerd zou worden en dat het omgekeerd inzamelen geëvalueerd wordt. In april 2020 is de implementatie hiervan afgerond en inmiddels is ruim voldoende informatie beschikbaar om dit inzamelsysteem te evalueren.

Beoogd effect Met het voorstel wordt een volgende stap gezet in het afvalbeleid, richting meer serviceprikkels en het introduceren van een prijsprikkel, om zo het milieuresultaat verder te verbeteren en de kosten te beheersen. Argumenten De eindevaluatie beschrijft de resultaten van de eerste anderhalf jaar dat omgekeerd inzamelen bij alle laagbouw in de gemeente is ingevoerd. Daarbij wordt, net als bij de tussenevaluatie van januari 2021, ingegaan op de deelgebieden milieu, kosten en service. Het hoofdstuk over milieu gaat in op de ontwikkeling van de ingezamelde afvalstromen en op de verwerking van het PMD. Sorteeranalyses over 2021 komen helaas pas in februari/maart 2022 beschikbaar en zijn dus niet bij het onderzoek betrokken. Het financiële hoofdstuk laat zien hoe de kosten in het huidige inzamelsysteem zijn opgebouwd en wat de kosten zouden geweest als omgekeerd inzamelen niet was ingevoerd. Hieruit volgt in welke mate deze beleidskeuze de kostenstijging heeft gedempt. Beide hoofdstukken gaan uit van een prognose van ingezamelde hoeveelheden in 2021, die gebaseerd is op de bekend zijnde cijfers uit

1

de eerste negen maanden van dit jaar. In het hoofdstuk over service worden de resultaten beschreven van een enquête die in het derde kwartaal van 2021 is uitgevoerd en waar 840 inwoners aan deel hebben genomen. Het laatste hoofdstuk bevat de belangrijkste conclusies en een aantal mogelijke beleidskeuzes voor in de toekomst. Milieuresultaten Uit de prognose 2021 blijkt dat het milieuresultaat stabiliseert ten opzichte van 2020. Het restafval neemt verder af naar 134 kilo per inwoner per jaar. In de ingezamelde hoeveelheden grondstoffen zijn weinig veranderingen ten opzichte van vorig jaar te zien. De toename van het ingezamelde PMD en GFT van 2020 blijft behouden. Als de huidige trend qua afvalscheiding doorzet, dan lijken de doelstellingen uit het GGP van 75 procent gescheiden inzameling in 2020 en minder dan 100 kilogram restafval per inwoner per jaar rond 2024 behaald te worden. Nieuwe informatie over de kwaliteit van het PMD is niet beschikbaar. Wel is bekend dat van het gescheiden ingezamelde PMD uiteindelijk ongeveer twee derde voor recycling wordt aangeboden. Kostenbesparing De invoering van omgekeerd inzamelen heeft een dempend effect gehad op de stijging van de kosten voor het afvalbeheer. De verwerkingskosten zijn ten opzichte van de basissituatie (inzamelsysteem 2017, tarieven 2021) met €20 per aansluiting gedaald en de inzamelkosten met €9 per aansluiting.

Met name met vermeden verwerkingskosten voor restafval worden veel kosten bespaard. Daar staat tegenover dat de kapitaallasten met €2 per aansluiting gestegen en de onderhoudskosten met ongeveer €1,80. In totaal is een besparing gerealiseerd van €273.000. De beoogde besparing van €189.000 is daarmee ruimschoots behaald. De afvalstoffenheffing was zonder de invoering van omgekeerd inzamelen met ongeveer €25 extra gestegen. Serviceniveau Uit de enquête blijkt dat inwoners verdeeld zijn over heden en toekomst van de afvalinzameling. Respondenten vinden afvalscheiding in grote getalen belangrijk, en een kleine meerderheid vindt een goed milieuresultaat ook belangrijker dan lage kosten en een hoog serviceniveau. Dit lijkt aan te sluiten op de beleidsmatige uitgangspunten van het omgekeerd inzamelen, maar over hoe dit in de praktijk uitpakt is men niet erg tevreden. De inzameling van het restafval krijgt een onvoldoende, zowel bij de groep die een minicontainer gebruikt als bij de groep die het restafval naar een verzamelcontainer brengt. De inzameling van PMD krijgt een krappe voldoende, zowel bij de groep die een minicontainer met oranje deksel heeft als bij de (kleine) groep die het PMD in zakken aanbiedt. Veel respondenten hebben liever minder containers, die vaker geleegd worden.

Met name de minicontainers voor restafval en GFT zouden wat veel respondenten betreft vaker geleegd mogen worden. Opvallend is dat een meerderheid van de respondenten min of meer positief staat tegenover DIFTAR. Over nascheiding van PMD zijn inwoners meer verdeeld: de groep die hier voorstander van is, is net iets groter dan de groep tegenstanders. 1.1 Omgekeerd inzamelen blijkt een succesvolle strategie De evaluatie laat zien dat omgekeerd inzamelen leidt tot betere afvalscheiding en minder meerkosten. Nascheiding van PMD daarentegen zou in Baarn op dit vlak minder goede resultaten opleveren. Omgekeerd inzamelen als strategie, waarbij de service voor grondstoffen hoog is en voor restafval laag, sluit daarmee goed aan bij de belangrijkste doelstellingen uit het Gemeentelijk Grondstoffenplan 2015-2025. 2.1 Dit is in lijn met het Gemeentelijk Grondstoffenplan 2015-2025 Omgekeerd inzamelen heeft geleid tot betere afvalscheiding, maar de milieudoelstellingen zijn bij lange na niet gehaald. De financiële besparing is wel gerealiseerd, maar per saldo blijft de afvalstoffenheffing stijgen. Aanvullende maatregelen zijn dus nodig. In het laatste hoofdstuk van de evaluatie wordt een aantal keuzemogelijkheden beschreven. Om te beginnen zijn er nog veel verbeteringen mogelijk binnen het omgekeerd inzamelen.

Zo kunnen de scheidingsmogelijkheden voor hoogbouw verbeterd worden, zou de GFT-container vaker geleegd kunnen worden en zouden er inzamelpunten in de gemeente toegevoegd kunnen worden voor bijvoorbeeld elektronisch afval. Verder zou, aanvullend op de serviceprikkel die omgekeerd inzamelen is, een financiële prikkel ingevoerd kunnen worden, namelijk DIFTAR. Dit is een belangrijk scenario uit de regionale grondstoffenvisie. Beide vergen nadere uitwerking.

2

Een andere mogelijkheid, is om over te stappen op nascheiding van PMD. Deze strategie wijkt af van de uitgangspunten uit het GGP, maar sluit wel aan bij de wensen van een deel van de inwoners. Tot slot is flankerend beleid mogelijk: met intensievere communicatie kunnen inwoners bijvoorbeeld gestimuleerd worden om minder afval te produceren en beter te scheiden en ook met handhaving kan correct scheidingsgedrag gestimuleerd worden. Risico's Niet van toepassing Kosten, baten en dekking Niet van toepassing Aanpak / Uitvoering Uit de evaluatie blijkt duidelijk dat meer maatregelen nodig zijn om het aandeel recycling te vergroten en de kosten beheersbaar te houden. Het optimaliseren van omgekeerd inzamelen en het invoeren van een prijsprikkel worden nader uitgewerkt, in samenwerking met RMN. In het vierde kwartaal van 2022 zal een voorstel aan de raad worden voorgelegd, waarin de financiële effecten en verwachte milieuresultaten per maatregel zijn opgenomen, evenals een plan van aanpak voor de implementatie. Duurzaamheid Klimaatneutraliteit kan niet bereikt worden zonder een circulaire economie. Op dit moment wordt nog veel afval verbrand en worden nog veel grondstoffen laagwaardig gerecycled. Hiermee worden schaarse grondstoffen uitgeput. Ook leidt het tot veel CO2-uitstoot.

Gemeentelijk beleid rondom afvalinzameling is een belangrijke schakel in de keten, die veel invloed heeft op de mate waarin de ingezamelde grondstoffen hergebruikt kunnen worden. Communicatie Niet van toepassing. Evaluatie Niet van toepassing

Burgemeester en wethouders van Baarn,

drs. C.E. Creveld gemeentesecretaris

3

M.A. Röell burgemeester

Bijlagen: Bijlage 1 Eindevaluatie omgekeerd inzamelen

4