337718 Bestemmingsplan Drakenburgergracht Zorg 2022 bijlage A Toelichting

Drakenburgergracht Zorg 2022

Inhoudsopgave

Toelichting

3

Hoofdstuk1 Inleiding 1.1 Algemeen 1.2 Aanleiding 1.3 Plangebied 1.4 Vigerende bestemmingsplannen 1.5 Onderdelen bestemmingsplan 1.6 Leeswijzer

4 4 4 6 7 8 9

Hoofdstuk2 Bestaande situatie 2.1 Inleiding 2.2 Bestaande situatie Nieuwenoord (Amerpoort) 2.3 Bestaande situatie Eemeroord (Sherpa)

10 10 10 12

Hoofdstuk3 Planbeschrijving 3.1 Inleiding 3.2 Planbeschrijving Nieuwenoord (Amerpoort) 3.3 Planbeschrijving Eemeroord (Sherpa)

14 14 15 17

Hoofdstuk4 Beleidskader 4.1 Rijksbeleid 4.2 Provinciaal beleid 4.3 Gemeentelijk beleid

19 19 21 27

Hoofdstuk5 Milieu- en omgevingsaspecten 5.1 Inleiding 5.2 Ecologie 5.3 Geluid 5.4 Trillingen 5.5 Bodem 5.6 Archeologie 5.7 Externe veiligheid 5.8 Waterparagraaf 5.9 Verkeer & parkeren 5.10 Luchtkwaliteit 5.11 M.e.r.-beoordeling

32 32 32 39 43 44 45 46 51 55 56 58

Hoofdstuk6 Juridische planopzet 6.1 Inleiding 6.2 Opzet bestemmingsplan 6.3 Planvorm 6.4 Artikelsgewijze toelichting

59 59 59 59 59

Hoofdstuk7 Uitvoerbaarheid 7.1 Maatschappelijke uitvoerbaarheid 7.2 Economische uitvoerbaarheid

62 62 63

Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 2 van 63

Toelichting

Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 3 van 63

Hoofdstuk 1

1.1

Inleiding

Algemeen

De zorg waakt over de gezondheidsbelangen van Nederland. Zij haalt daarvoor alles uit de kast, zowel qua mensen en materieel. Sherpa en Amerpoort doen dit natuurlijk ook graag volgens de laatste inzichten voor gebouwen; gebouwen waarin een optimum aan zorg kan worden geboden en die toekomstbestendige zorg mogelijk maken. Aan de Zandheuvelweg in de gemeente Baarn bevinden zich de woon-/zorgparken van de zorgorganisaties Amerpoort en Sherpa. Het voorliggende bestemmingsplan Drakenburgergracht Zorg 2022 voorziet in een toekomstbestendige planologische regeling voor beide woon-/zorgparken.

1.2

Aanleiding

Beide zorgorganisaties hebben de ambitie om hun woon-/zorgparken aan te passen zodat zij hiermee op de veranderende wensen van huidige en toekomstige bewoners kunnen inspelen. Er is namelijk steeds meer behoefte aan zorg in een beschermde omgeving zoals Amerpoort en Sherpa die bieden met hun woon-/zorgparken. Beide woon-/zorgparken zijn gelegen op prachtige terreinen in het buitengebied van gemeente Baarn. De ontwikkelingen worden op een zodanige manier uitgevoerd dat deze recht doet aan de bijzondere randvoorwaarden die met deze ligging zijn verbonden. Zorgbehoefte De huisvesting op beide woon-/zorgparken sluit echter niet meer aan op de actuele behoeften binnen de zorg. Kwalitatief goede woningen die aansluiten bij de zorgvraag zijn voor veel bewoners en hun familie een belangrijke reden om voor een specifieke zorgorganisatie te kiezen. De vraag naar zelfstandige woonruimte met eigen sanitair groeit. Ook is de zorgzwaarte de afgelopen jaren fors toegenomen. Het gaat hierbij zowel om een toename van gedragsproblematiek als verminderde mobiliteit. Deze trend zet zich in de toekomst door. Dat heeft grote invloed op hoe bewoners gehuisvest moeten worden. Vanuit het oogpunt van veiligheid voor bewoners (burgers van Baarn) en medewerkers is het noodzakelijk dat de zorg en begeleiding op de begane grond geleverd wordt.

De bestaande huisvesting op de woon-/zorgparken sluit hier niet goed meer op aan. Daarnaast zijn de nieuwe bewoners veelal jonger dan de gemiddelde bestaande populatie op de woon-/zorgparken. Hierdoor ontbreekt de aansluiting met de rest van de woongroep. Dit resulteert in de noodzaak tot het starten van nieuwe woongroepen voor jongere bewoners. Tevens is er nog dagbesteding op de beide woon-/zorgparken gesitueerd in panden die sterk zijn verouderd en niet meer aansluiten bij de huidige bedrijfsvoering en kwaliteitseisen. Naast bovengenoemde ontwikkelingen in de zorg is er ook vanuit wet- en regelgeving sprake van hogere eisen aan bebouwing dan in het verleden. De beide zorgorganisaties dienen bij nieuwbouw aan deze aangescherpte eisen te voldoen, waardoor per cliënt meer vierkante meters benodigd zijn om de gewenste zorg te kunnen verlenen. Daarnaast is het voor bewoners met een intensieve zorgvraag belangrijk om de zorg op de begane grond te bieden, zodat er snel en gemakkelijk gede-escaleerd kan worden door bijvoorbeeld de tuindeur uit te stappen of de natuur beter te beleven. Huidige bebouwingsmogelijkheden Met de bebouwingsmogelijkheden die het vigerende bestemmingsplan biedt, is het voor beide

Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 4 van 63

zorgorganisaties op termijn niet meer mogelijk om een gezonde bedrijfsvoering te realiseren. Het vigerende bestemmingsplan biedt nauwelijks mogelijkheden voor het vervangen van verouderde bebouwing. De in het vigerende bestemmingsplan opgenomen maximale bruto vloeroppervlakte en de situering van de bouwvlakken worden hierin door beide zorgorganisaties als beperkend ervaren en staan een toekomstbestendige exploitatie in de weg. De benodigde nieuwbouw en herinrichting op de woon-/zorgparken kan binnen deze bouwvlakken niet worden gerealiseerd, waarmee het niet mogelijk blijkt om de gevraagde kwaliteit toe te voegen aan beide woon-/zorgparken. Het vigerende bestemmingsplan biedt geen mogelijkheden om flexibel in te spelen op ontwikkelingen binnen de zorg. Afgelopen jaren is gebleken dat zorgvisies iedere vijf jaar herzien moeten worden: ofwel ingegeven door regelgeving vanuit de overheid, dan wel vanuit de marktwerking van de zorg en cliëntbeleving zelf. Kortom, het bieden van goede zorg aan de cliënten is continu in beweging. Uit de regioanalyses gehandicaptenzorg van het Zilveren Kruis blijkt dit ook: "Vooral voor cliënten met een ontwrichtende zorgvraag en een lichamelijke beperking is het een uitdaging om geschikte verblijfplaatsen te vinden.

Verschillende oorzaken maken het vinden van geschikte plekken lastig: Steeds meer cliënten hebben een complexere zorgvraag, die niet altijd past bij bestaande cliënten op de groep of in de omgeving. De bestaande huisvesting op instellingsterreinen is van oudsher gericht op groepswonen. Echter, de instromende cliënten hebben behoefte aan een meer zelfstandige woonruimte in een beschermde omgeving. De cliënten die in de regio wonen in de reguliere wijken, hebben dan ook behoefte aan een woonlocatie in een veilige en beschermde omgeving. Het blijkt dat cliënten zelf veelal de voorkeur geven aan een intramurale verblijfsplek. Het denken over passende huisvesting verandert ook door de jaren heen. De behoefte aan meer woon-/zorgpark gebonden, beschutte woon- en dagbestedingsplekken stijgt. Een grote groep cliënten heeft een hogere mate van zelfstandigheid en bewegingsruimte in een beschutte woonomgeving, dan wanneer ze in de wijk wonen. Een ander veel gehoord knelpunt is dat het lastig is om verouderde intramurale capaciteit aan te passen, zodat deze geschikt wordt voor de huidige en toekomstige zorgvragen. Tot slot neemt het aantal cliënten die een zeer intensieve begeleiding, verzorging en gedragsregulering behoeven, toe. De verwachting is dat de vraag naar geschikte verblijfsplekken voor deze groep de komende jaren eveneens groter wordt.

(Bron: Regioanalyses Gehandicaptenzorg Zilveren Kruis 2020). Toekomstige bebouwingsmogelijkheden Om voorgaande te bereiken zijn renovatie en nieuwbouw noodzakelijk binnen de bestaande begrenzing van beide woon-/zorgparken. Concreet bedraagt de behoefte aan extra bebouwingsmogelijkheden voor Amerpoort en Sherpa nu maximaal 6.780 m2 respectievelijk 6.951 m2 BVO per organisatie. Dit is maximaal twintig procent meer dan wat er binnen het vigerende bestemmingsplan mogelijk is op beide woon-/zorgparken. Om in te kunnen spelen op toekomstige ontwikkelingen is ook meer flexibiliteit qua bouwvlakken nodig. Een toegenomen vierkante meters bruto vloeroppervlak en veilige zorg op begane grondniveau leidt onvermijdelijk tot een toename van de footprint. De woon-/zorgparken liggen in een bosrijke omgeving. Cliënten en medewerkers ervaren dit als zeer prettig. Omdat de “groene” omgeving een positief effect heeft op cliënten, willen beide organisaties het aanwezige groen behouden. Bedrijfseconomische noodzaak Om een blijvende gezonde economische exploitatie mogelijk te maken, moeten zorgorganisaties inspelen op de ontwikkelingen in de zorg en op de aangescherpte eisen die aan bebouwing worden gesteld. Dit wordt eveneens ingegeven door bijvoorbeeld grotere bedden en grotere installaties.

Om nu en in de toekomst goede zorg te kunnen bieden aan hun cliënten, hebben beide zorgorganisaties per cliënt circa 70 m2 BVO voor wonen en circa 20 m2 BVO voor dagbesteding nodig. Indien zowel Sherpa als Amerpoort niet in de gelegenheid gesteld worden om te kunnen groeien/consolideren in bouwoppervlak, kan niet worden voorzien in voornoemde zorgvraag. Immers, afname van het aantal zorgplekken staat gelijk aan afname van inkomsten, terwijl de uitgaven voor het in stand houden van de woon-/zorgparken gelijk blijft. Per saldo is daarmee sprake van een verslechtering van de exploitatie. Ditzelfde geldt voor de footprint: indien Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 5 van 63

het niet mogelijk is de veilige woningen te realiseren voor cliënt en medewerker, dan is het voor de zorgorganisaties niet mogelijk om te voldoen aan de zwaarder wordende zorgvraag. Dit zal op termijn ook leiden tot een afname van geschikte plekken en daarmee een vermindering van inkomsten en een verslechtering van de exploitatie. Beide zorgorganisaties ondervinden dat de cliënten met een complexe zorgvraag moeilijk een goede woon- en werkplek kunnen vinden. Vanuit de zorgorganisaties is er de concrete wens om hier wel gehoor aan te geven, maar het is onmogelijk om dat op deze locatie met het huidige bestemmingsplan te bewerkstelligen in verband met de beperkte uitbreidingsmogelijkheden. Principeverzoek Door Amerpoort en Sherpa is gezamenlijk een principeverzoek ingediend voor de herziening van het bestemmingsplan. De gemeenteraad van Baarn heeft in haar vergadering van 27 november 2019 vastgesteld dat medewerking verleend kan worden aan de vraag van Amerpoort en Sherpa naar meer bebouwingsmogelijkheden en dat een (voor)ontwerpbestemmingsplan voorbereid kan worden.

1.3

Plangebied

Het plangebied van het bestemmingsplan Drakenburgergracht Zorg 2022 is gelegen aan de noordwestzijde van de gemeente Baarn, nabij de A27 (westelijk van het plangebied) en de spoorlijn Hilversum - Baarn (zuidelijk van het plangebied). De woon-/zorgparken worden van elkaar gescheiden door de Zandheuvelweg. Aan de zuidzijde van de Zandheuvelweg bevindt zich locatie Nieuwenoord van Amerpoort. Aan de noordzijde van de Zandheuvelweg bevindt zich de locatie Eemeroord van Sherpa. De Zandheuvelweg zelf maakt geen onderdeel uit van het plangebied. Onderstaande afbeelding toont, binnen de rode begrenzing, het plangebied:

Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 6 van 63

Plangebied bestemmingsplan Drakenburgergracht Zorg 2022 Voor de exacte begrenzing wordt verwezen naar de digitale verbeelding behorend bij het bestemmingsplan Drakenburgergracht Zorg 2022.

1.4

Vigerende bestemmingsplannen

In het in paragraaf 1.3 beschreven plangebied vigeert het bestemmingsplan 'Drakenburgergracht – Zorg', dat op 27 januari 2010 is vastgesteld door de gemeenteraad van Baarn. Tevens zijn op enkele gedeelten van het plangebied de bij dit bestemmingsplan behorende wijzigingsplannen 'Drakenburgergracht - Zorg, bouwvlakken Amerpoort' en 'Drakenburgergracht Zorg, bouwvlakken Sherpa' van toepassing. Deze wijzigingsplannen zijn op respectievelijk 11 november 2014 en 7 april 2015 vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Baarn. Met de wijzigingsplannen zijn enkele wijzigingen aan de bouwvlakken en Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 7 van 63

bebouwingsmogelijkheden gedaan.

Verbeelding bestemmingsplan Drakenburgergracht – Zorg, inclusief wijzigingsplannen

1.5

Onderdelen bestemmingsplan

Het bestemmingsplan Drakenburgergracht Zorg 2022 bestaat naast voorliggende toelichting uit de regels en de verbeelding. De regels en de verbeelding vormen samen het juridisch bindende deel van het bestemmingsplan. Ze bevatten het juridisch instrumentarium voor het regelen van het gebruik van de gronden, gebouwen en bouwwerken. De verbeelding heeft hierbij een visualiserende functie en maakt duidelijk welke regels waar binnen het plangebied van toepassing zijn. De toelichting heeft een belangrijke functie bij de weergave en onderbouwing van het plan en bij de uitleg van bepaalde bestemmingen en regels.

Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 8 van 63

1.6

Leeswijzer

Na hoofdstuk 1, inleiding, komt in hoofdstuk 2 de bestaande situatie in het plangebied aan bod. In hoofdstuk 3 wordt vervolgens de aanleiding voor de beoogde ontwikkelingen behandeld en wordt inzicht gegeven in de toekomstige, gewenste situatie in het plangebied. In hoofdstuk 4 wordt ingegaan op het relevant ruimtelijk beleidskader voor het plangebied en de beoogde toekomstige situatie. In hoofdstuk 5 wordt, mede aan de hand van onderzoeken, ingegaan op de relevante milieu- en omgevingsaspecten, waarmee de uitvoerbaarheid van het plan op deze aspecten wordt aangetoond. In hoofdstuk 6 wordt de juridische planopzet beschreven, waarbij uiteengezet wordt op welke wijze de toekomstige situatie in het plangebied is vertaald in een juridische regeling. In hoofdstuk 7 wordt tenslotte ingegaan op de procedurele en economische uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan.

Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 9 van 63

Hoofdstuk 2

2.1

Bestaande situatie

Inleiding

In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de bestaande situatie binnen het plangebied. In paragraaf 2.2 wordt de bestaande situatie op woon-/zorgpark Nieuwenoord van Amerpoort beschreven. In paragraaf 2.3 wordt vervolgens de bestaande situatie op woon-/zorgpark Eemeroord van Sherpa behandeld.

2.2

Bestaande situatie Nieuwenoord (Amerpoort)

Nieuwenoord is een groen en levendig woon-/zorgpark waar mensen met een verstandelijke beperking in een beschutte en veilige omgeving kunnen wonen, werken, logeren en elkaar kunnen ontmoeten. Nieuwenoord biedt veel mogelijkheden voor dagbesteding: 'zelf doen' of 'beleven en ervaren' zijn daarin keuzes. Van arbeidsmatig tot ambacht, van creatief tot dienstverlening en van natuur tot industrieel. Kortom, voor elke bewoner is er een vorm van dagbesteding die bij hem of haar past. Verder heeft Nieuwenoord een paramedisch centrum, een cultureel centrum, sporthal, zwembad, restaurant, supermarkt, kwekerij en een boerderij. Het ruim 65 jaar bestaande woon-/zorgpark biedt inmiddels woon- en dagbestedingsruimte aan circa 400 cliënten met een verstandelijke beperking. Nieuwenoord is gelegen aan de oostzijde van de A27 in het buitengebied van Baarn. Het woon-/zorgpark wordt aan de noordzijde begrensd door de Zandheuvelweg. De westzijde van het woon-/zorgpark grenst aan het conferentiecentrum Drakenburg en langs de zuidzijde van het woon-/zorgpark ligt de spoorlijn Hilversum - Baarn. Vanwege de ligging in het bos heeft het gebied een besloten uitstraling. Het park zelf wordt gekenmerkt door afwisselend, open en beboste delen met slingerende paden die clusters bebouwing met elkaar verbindt.

Het park is door de jaren heen organisch gegroeid: de gelaagdheid van het park is zichtbaar door de veelheid van structuren. Ook de uitstraling, de oriëntatie en het verschil in omvang van de bebouwing laat zien dat er door de jaren heen gefragmenteerd is gebouwd.

Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 10 van 63

Huidige opzet woon-/zorgpark Nieuwenoord (Bron: Principeverzoek) Ruimtelijke structuur Op het woon-/zorgpark is een mix van gebouwen in een parkachtige setting gesitueerd. Het gebied wordt gekenmerkt door afwisselend open en beboste delen met slingerende paden die kleine clusters bebouwing ontsluiten. Deze zijn door de jaren heen organisch gegroeid. De hoofdentree is gelegen aan de noordzijde van het woon-/zorgpark. Hierbij is tevens een parkeerterrein gelegen voor bezoekers van woon-/zorgpark Nieuwenoord. De oostzijde van het terrein heeft een rondweg van waaruit enkele delen van het woon-/zorgpark bereikbaar zijn. De westelijk gelegen gebouwen zijn organisch met elkaar verbonden. In het dicht beboste gebied zijn de oorspronkelijke oost-west ontginningslijnen, met de daarbij behorende paden en laanbeplanting, nog duidelijk zichtbaar. Op het woon-/zorgpark Amerpoort zijn enkele oude diagonale assen traceerbaar. Van oorsprong werd het woon-/zorgpark diagonaal ontsloten via de Isengardlaan vanaf de doctor A. Schweitzerweg. Deze is op dit moment gedeeltelijk afgewaardeerd als bospad. Ondanks dat deze diagonale as nog in gebruik is, vormt het geen onderdeel meer van de hoofdstructuur van het gebied. De Isengardlaan loopt over in de Nieuwenoordlaan en komt uit op het centraal, hoger gelegen kantoorgebouw, dat uitkijkt over de vijver.

Concentrisch om het kantoorgebouw zijn via slingerpaden diverse clusters van woon- en dagbestedingsgebouwen gesitueerd. Aan de oostzijde van het kantoorgebouw liggen twee voorzieningenclusters met onder andere een zwembad en een sporthal. Deze dagbestedingsgebouwen zijn gesitueerd rondom een centraal plein. Bij elk cluster zijn langs de slingerpaden parkeermogelijkheden. Centraal bij het kantoorgebouw zijn twee parkeerterreinen, gelegen in een beschut rododendronbos. De huidige Huydecoperlaan, aan de zuidzijde van het gebied, maakt onderdeel uit van de oorspronkelijke oost-west ontginning van het gebied met bijbehorende laanbeplanting. De kinderboerderij en het kinderdagverblijf zijn gelegen aan deze laan. Naast deze functies en de reguliere dagbesteding huisvest woon-/zorgpark Nieuwenoord aan de oostzijde van het terrein ook een cultureel centrum en een kwekerij.

Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 11 van 63

2.3

Bestaande situatie Eemeroord (Sherpa)

Woon-/zorgpark Eemeroord is als een dorp: midden in de natuur, waar mensen van jong tot oud, met uiteenlopende mogelijkheden, wonen en samenwerken. Er is een goede balans tussen veiligheid en levendigheid, zodat bewoners, familieleden en medewerkers zich er thuis voelen. Alle voorzieningen zijn binnen handbereik. Er zijn onder andere een supermarkt, kledingwinkel, bakkerij, zwembad, gymzaal en een gezondheidscentrum. Voor de bewoners worden verschillende vormen van dagbesteding geboden, zowel recreatieve activiteiten als arbeidsmatige taken. Woon-/zorgpark Eemeroord bestaat inmiddels ruim 50 jaar en biedt plaats aan circa 350 cliënten. Woon-/zorgpark Eemeroord is gelegen ten noorden van woon-/zorgpark Nieuwenoord, eveneens aan de oostzijde van de A27, in het buitengebied van Baarn. Het woon-/zorgpark wordt aan de zuidzijde begrensd door de Zandheuvelweg. De noord- en oostzijde van het woon-/zorgpark grenzen aan het open landschap dat loopt tot aan de oksel van knooppunt Eemnes.

Huidige opzet woon-/zorgpark Eemeroord (Bron: Principeverzoek) Ruimtelijke structuur Het woon-/zorgpark wordt aan de zuid- en westzijde door een forse houtwal omringd, waardoor het woon-/zorgpark zich afzondert van haar directe omgeving. Deze landschappelijk geïsoleerde omgeving is in het bijzonder prettig voor de bewoners met diverse verstandelijke beperkingen. De wijk heeft een duidelijk afleesbaar kader wat geborgenheid en veiligheid geeft. Op het halfopen beboste terrein is een mix van gebouwen gesitueerd langs een stelsel van lange, loodrechte wegen en paden (orthogonaal gridstructuur). Dit consequent doorgevoerde grid maakt dat het terrein ritmisch, evenwichtig en overzichtelijk is. Het stelsel van rechte assen komt voort uit de oorspronkelijke oost-west ontginningslijnen. De daarbij behorende paden en laanbeplanting vormen de basis voor de huidige ruimtelijke structuur van woon-/zorgpark Eemeroord. De hoofdentree is gelegen aan de zuidzijde van het terrein van waaruit het hoofdgebouw en de parkeerplaats direct zichtbaar zijn. De entree van het gebied is in noordelijke richting tevens de hoofdas van het gebied. Aan deze as zijn dwarsparkeerplaatsen gelegen. Ook zijn via deze as alle dwarswegen bereikbaar en tevens is het centrale groene hart van het terrein gelegen aan deze as. Het groene hart bestaat uit een bebost vlak.

Middels verharde en half verharde slingerpaden zijn Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 12 van 63

hierin enkele zitgelegenheden en speeltoestellen met elkaar verbonden. Een deel van de randen van het middengebied zijn glooiend en beplant. Hierdoor oogt het middengebied van buitenaf relatief gesloten. De toegang, het zicht en de interactie met de rest van het woon-/zorgpark is daardoor minimaal. De diverse woongebouwen en dagbestedingsgebouwen zijn middels het grid met elkaar verbonden. In dit grid is ruimte voor een variatie aan vegetatie en recreatieve routes. Op verschillende plekken in het woon-/zorgpark bevinden zich ondersteunende functies waaronder een zwembad, een opleidingscentrum, een gezondheidscentrum, een kerk en een supermarkt. Deze functies brengen verkeersbewegingen met zich mee die soms niet wenselijk zijn in de wijk. De dagbesteding is verspreid over het gebied vormgegeven. Deze zijn zowel collectief rondom het groene hart te vinden als kleinschalig en direct nabij de woongebouwen In de noordoosthoek van de wijk ligt een voorzieningengebouw op een verhoging (grondwal). Vanuit het voorzieningengebouw geeft dit een bijzonder perspectief. In de praktijk wordt het voorzieningengebouw niet als toegankelijk ervaren. Het evenemententerrein achter de heuvel, waar onder andere een circustent geplaatst kan worden, ligt wat afgelegen van de kernactiviteiten van het woon-/zorgpark.

Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 13 van 63

Hoofdstuk 3

3.1

Planbeschrijving

Inleiding

In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de toekomstige situatie binnen het plangebied. Beide zorgorganisaties hebben, zoals in Hoofdstuk 1 al genoemd, de behoefte aan een bestemmingsplan dat meer en flexibelere mogelijkheden biedt voor toekomstige ontwikkelingen. Het behouden van het bestaande natuurlijke, groene parkachtige karakter van beide woon-/zorgparken is hierbij erg belangrijk. Voor beide woon-/zorgparken is daarom in het kader van het principeverzoek een ruimtelijke visie opgesteld. De ruimtelijke visie geeft het gewenste toekomstbeeld van de terreinen, waarbij nauwkeurig het evenwicht is gezocht tussen het versterken van de bestaande natuurwaarden en de landschappelijke kwaliteiten en structuren in het gebied. De ruimtelijke visie is vervolgens uitgewerkt tot een stedenbouwkundige visie. In paragraaf 3.2 wordt een planbeschrijving gegeven voor woon-/zorgpark Nieuwenoord van Amerpoort. In paragraaf 3.3 wordt vervolgens een planbeschrijving gegeven voor woon-/zorgpark Eemeroord van Sherpa. Hierbij wordt per woon-/zorgpark kort ingegaan op de ruimtelijke visie en stedenbouwkundige visie.

Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 14 van 63

3.2

Planbeschrijving Nieuwenoord (Amerpoort)

3.2.1

Ruimtelijke- en stedenbouwkundige visie

In de nieuwe ruimtelijke visie is de structuur van het gebied weer leesbaar gemaakt door het benoemen, herstellen en vormgeven van structuurbepalende landschapslijnen en -lanen. De woonzones die door deze lanen gescheiden worden kunnen in de toekomst hun eigen identiteit ontwikkelen. Op basis van de ruimtelijke visie met een stelsel van assen en zones kan Nieuwenoord volgens een helder principe doorontwikkeld worden.

Ruimtelijke visie Nieuwenoord Met de ruimtelijke visie, zet Amerpoort in op een kwaliteitsverbetering van het woon-/zorgpark. Met een andere indeling van het Natuurnetwerk Nederland (NNN) op het noordelijk, westelijk en zuidelijk deel van het woon-/zorgpark, ontstaat een logischere samenhang tussen bebouwing en natuur. De ruimtelijke visie is vertaald in een stedenbouwkundige visie met massastudie, die een mogelijke invulling geeft van de door Amerpoort benodigde ontwikkelruimte en tevens aansluit bij de bestaande groenstructuren. Het is namelijk nog onvoorspelbaar hoe toekomstige vraagstukken zich in de zorg gaan ontwikkelen. Amerpoort wil te allen tijde ‘vraag en aanbod’ goed op elkaar kunnen afstemmen. Met flexibel ontwikkelen kan constant op de zorgbehoefte van bewoners/cliënten ingespeeld worden. In onderstaande afbeelding zijn twee mogelijke varianten van Nieuwenoord weergegeven. Voor een meer uitgebreide beschrijving van de ruimtelijke- en stedenbouwkundige visie en de Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 15 van 63

totstandkoming daarvan kan Bijlage 3 worden geraadpleegd.

Richtinggevende massastudie Nieuwenoord variant 1

Richtinggevende massastudie Nieuwenoord variant 2

Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 16 van 63

3.3

Planbeschrijving Eemeroord (Sherpa)

3.3.1

Ruimtelijke- en stedenbouwkundige visie

In de ruimtelijke visie is ruimte gecreëerd voor zowel bestaande als nieuwe ideeën en ontwikkelingen op woon-/zorgpark Eemeroord. Op basis van de ruimtelijke visie kan het woon-/zorgpark volgens een helder principe, binnen (groene) structurerende randvoorwaarden die de omgeving oplegt, doorontwikkeld worden. Het maken van duidelijke keuzes in programmering, zonering, sferen en inrichting maakt dat het woon-/zorgpark enerzijds afwisselend beleefd wordt en anderzijds herkenbaar blijft. Hieronder zijn de bestaande ingrediënten van het ruimtelijk concept benoemd: Een centraal gelegen 'open park' dat fungeert als kloppend hart en dat iedereen uitnodigt tot het gebruik ervan; Voorzieningen met parkeerplaatsen dichtbij de entree van het woon-/zorgpark, hierdoor circuleert ongewenst autoverkeer niet door het woon-/zorgpark; Nieuwe dimensionering van routes, geënt op het bestaande grid van wegen en paden; Een heldere zonering van woon-/functievelden die alle gebruikers/bezoekers een eigen plek in het woon-/zorgpark geven; Ruimte voor een nieuw groen netwerk van wandelpaden die in verbinding staan met het centrale park.

Ruimtelijke visie Eemeroord

De ruimtelijke visie is vertaald in een stedenbouwkundige visie met massastudie, die een mogelijke invulling geeft van de door Sherpa gewenste ontwikkelruimte. In onderstaande afbeelding is een mogelijke invulling van Eemeroord weergegeven, waarbij de ontwikkelruimte die het bestemmingsplan biedt wordt benut. Voor een meer uitgebreide beschrijving van de ruimtelijke- en stedenbouwkundige visie en de totstandkoming daarvan kan Bijlage 4 worden geraadpleegd.

Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 17 van 63

Richtinggevende massastudie Eemeroord

Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 18 van 63

Hoofdstuk 4

Beleidskader

4.1

Rijksbeleid

4.1.1

Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte

In de Structuurvisie Infrastructuur & Ruimte (SVIR), die in maart 2012 is verschenen, zijn door het Ministerie van Infrastructuur & Milieu de principes voor de ruimtelijke inrichting van Nederland vastgelegd. Hoofddoel van de Structuurvisie Infrastructuur & Ruimte is Nederland concurrerend, bereikbaar, leefbaar en veilig te houden. Het Rijk heeft drie hoofddoelen geformuleerd om Nederland concurrerend, bereikbaar, leefbaar en veilig te houden voor de middellange termijn (2028): Het vergroten van de concurrentiekracht van Nederland door het versterken van de ruimtelijk-economische structuur van Nederland; Het verbeteren, in stand houden en ruimtelijk zekerstellen van de bereikbaarheid waarbij de gebruiker voorop staat; Het waarborgen van een leefbare en veilige omgeving waarin unieke natuurlijke en cultuurhistorische waarden behouden zijn. Voor de drie rijksdoelen worden er 13 onderwerpen van nationaal belang benoemd. Hiermee geeft het Rijk aan waarvoor het verantwoordelijk is en waarop het resultaten wil boeken. Buiten deze nationale belangen hebben decentrale overheden beleidsvrijheid. Betekenis voor het bestemmingsplan Met het planologisch mogelijk maken van meer en flexibelere bebouwingsmogelijkheden van twee zorgorganisaties is het bestemmingsplan niet in strijd met de doelen uit de SVIR. De SVIR vormt gezien het voorgaande geen belemmering voor dit bestemmingsplan. 4.1.2

Besluit algemene regels ruimtelijke ordening

Ter bescherming van de nationale belangen is door het Rijk het "Besluit algemene regels ruimtelijke ordening" (Barro) opgesteld. De regels van het Barro moeten in acht worden genomen bij het opstellen van provinciale ruimtelijke verordeningen en bestemmingsplannen. In het Barro zijn regels opgenomen voor de volgende nationale belangen: rijksvaarwegen; mainportontwikkeling Rotterdam; kustfundament; grote rivieren; Waddenzee en waddengebied; defensie; hoofdwegen en landelijke spoorwegen; elektriciteitsvoorziening; buisleidingen van nationaal belang voor vervoer van gevaarlijke stoffen; ecologische hoofdstructuur (thans Natuurnetwerk Nederland); primaire waterkeringen buiten het kustfundament; IJsselmeergebied (uitbreidingsruimte); erfgoederen van uitzonderlijke universele waarde. Betekenis voor het bestemmingsplan Dit bestemmingsplan heeft geen betrekking op een van de genoemde nationale belangen. Het

Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 19 van 63

Barro vormt gezien het voorgaande geen belemmering voor dit bestemmingsplan. Er zijn vanuit het Barro geen aanvullende regels gesteld die in het bestemmingsplan doorwerken. 4.1.3

Ladder voor duurzame verstedelijking

Met de inwerkingtreding op 1 oktober 2012 van art. 3.1.6 lid 2 van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) geldt voor alle juridisch verbindende ruimtelijke plannen van decentrale overheden die (planologisch) nieuwe stedelijke ontwikkelingen mogelijk maken een bijzonder procesvereiste. Dit procesvereiste is gebaseerd op één van de nationale belangen als opgenomen in de SVIR, opgesteld door het Rijk. Dit nationale belang houdt in dat, ten behoeve van een goed systeem van ruimtelijke ordening, een zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming bij ruimtelijke besluiten plaats dient te vinden. Deze zorgvuldige afweging heeft tot doel om, vanuit een oogpunt van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik, planologisch ongewenste versnippering en een onaanvaardbare leegstand te voorkomen. Het Rijk heeft ervoor gekozen om, gedeeltelijk gebaseerd op de al langer geldende SER-ladder uit 1999, het procesvereiste vorm te geven als een determinerend-cumulatief werkende motivatieverplichting. De zogenaamde 'ladder voor duurzame verstedelijking' is per 1 juli 2017 gewijzigd. De motiveringsplicht blijft, de nieuw ladder bevat echter geen treden meer.

De voormalige treden zijn samengevoegd tot één lid: "De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien." De Ladder geldt alleen voor 'nieuwe' stedelijke ontwikkelingen. Beoordeeld moet dan worden of sprake is van een nieuw beslag op de ruimte. Daarvan is in beginsel sprake als het nieuwe ruimtelijke besluit meer bebouwing mogelijk maakt dan er volgens het voorheen geldende planologische regime aanwezig was of gerealiseerd kon worden. Ontwikkelingen die geen extra verstedelijking tot gevolg hebben worden niet gezien als stedelijke ontwikkeling in de zin van de Ladder voor duurzame verstedelijking. Betekenis voor het bestemmingsplan Accommodaties voor maatschappelijke functies waaronder zorgcomplexen worden aangemerkt als stedelijke ontwikkeling. Het ruimtebeslag van de woon-/zorgparken van Sherpa en Amerpoort neemt niet toe, er wordt enkel voorzien in ruimere bebouwingsmogelijkheden binnen de gelijkblijvende begrenzing van beide woon-/zorgparken. De beide woon-/zorgparken zijn aan te merken als bestaand stedelijk gebied.

Er is dus geen sprake van een nieuwe stedelijke ontwikkeling en formeel is een toetsing aan de Ladder voor duurzame verstedelijking niet benodigd. In het kader van een goede ruimtelijke ordening is wel gekeken of er een (kwantitatieve) behoefte is aan de beoogde ontwikkeling. Er blijkt sprake van een urgente behoefte aan ruimere bebouwingsmogelijkheden. Deze behoefte vindt zijn grondslag in de ontwikkelingen die plaatsvinden in de zorg, waardoor er steeds meer ruimte per cliënt nodig is: In de woon-/zorgparken van beide organisaties woont nog een aantal bewoners van het eerste uur. Deze bewoners hadden toen een andere huisvestingsvraag dan op dit moment. Deze veranderende vraag wordt veroorzaakt door de levensfase waarin bewoners zich bevinden. Door de toenemende leeftijd wordt voor deze doelgroep de behoefte aan een beschutte woonomgeving, meer ondersteuning en de aanwezigheid van de gedeelde medische ondersteuning bij beide zorgorganisaties steeds belangrijker. Deze ontwikkeling kan gezien worden als een wooncarrière, die resulteert in grote wachtlijsten om te komen wonen op beide woon-/zorgparken. Daar komt bij dat de levensverwachting van mensen met een beperking toeneemt. Ook ondervinden bewoners vaak eerder de ongemakken van het ouder worden en hebben dan ook eerder behoefte aan intensievere zorg.

Dit zorgt er enerzijds voor dat plekken langer bezet zijn en vraagt anderzijds om meer verpleegkundige expertise en woonoplossingen waarbij rekening is gehouden met tilliften en rolstoeltoegankelijkheid. Daardoor kunnen de woon-/zorgparken deze doelgroep optimaal ondersteunen door de Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 20 van 63

aanwezigheid van 24 uurs zorg; Tussen 2000 en 2010 is er (buiten de zorginstanties om) sprake geweest van een beleidsmatige beweging om zoveel mogelijk bewoners vanuit de woon-/zorgparken 'in de wijk' te laten wonen. Dit heeft op woon-/zorgparken Eemeroord geleid tot een afname van het aantal bewoners. Voor een deel van deze bewoners biedt de huidige samenleving veel barrières. In het wonen en leven in de wijk lopen zij aan tegen een tekort aan beschikbaarheid van goede zorgwoningen waarin corporaties beperkt kunnen bijdragen. Bovendien zijn aanpassingen van de infrastructuur nodig, is er bij buurtbewoners sprake van een lage acceptatiegraad en is er geringe mogelijkheid voor besteding van vrije tijd. Van echte inclusie, dat wil zeggen gewoon leven in de wijk, deel uitmaken van de lokale gemeenschap en bijdragen aan het leven daar, is slechts incidenteel sprake. Deze groep bewoners heeft behoefte aan een omgeving waarin zij zichzelf kan zijn en woont liever in woon-/ zorgparken; Naast de ouder wordende bewoner wonen op beide woon-/zorgparken ook jongere bewoners die behoefte hebben aan besloten woonomgeving met intensieve begeleiding. Voor immobiele bewoners met serieuze beperkingen is een veilige woonomgeving een voorwaarde. Zij hebben zorg nodig om een menswaardig bestaan te kunnen leiden.

Door meer fysieke ruimte te bieden aan deze doelgroep kan de kwaliteit van leven worden verhoogd. Hiermee gaat de belastbaarheid van medewerkers omlaag wat leidt tot een lager ziekteverzuim. Amerpoort en Sherpa zien het als een maatschappelijke verplichting om deze doelgroep te blijven ondersteunen; In het afgelopen decennium zijn de eisen, die door bewoners en verwanten aan de woningen worden gesteld, drastisch toegenomen en dat zet zich door. Bewoners en verwanten willen meer ruimte en meer privacy. De vraag naar eigen voorzieningen, zoals sanitair neemt toe. Dit heeft invloed op het aantal benodigde vierkante meter per cliënt. Naast ontwikkelingen in de zorg is er ook vanuit wet- en regelgeving sprake van hogere eisen aan bebouwing dan in het verleden. De beide zorgorganisaties moeten bij nieuwbouw aan deze aangescherpte eisen voldoen. Onder andere op het gebied van duurzaamheid worden in het Bouwbesluit steeds hogere eisen gesteld. Isolatie moet bijvoorbeeld steeds beter, waardoor wanden steeds dikker worden. Dit brengt met zich mee dat er een groter verschil ontstaat tussen het bruto vloeroppervlak (BVO) en het netto vloeroppervlak van een gebouw. Het komt erop neer dat er dus steeds meer bebouwingsruimte nodig is voor eenzelfde gebruiksoppervlak.

Voorgaande bezien, is sprake van zowel een kwalitatieve als kwantitatieve behoefte aan (ver)nieuwbouw op beide woon-/zorgparken.

4.2

Provinciaal beleid

4.2.1

Provinciale Omgevingsvisie en Interim Omgevingsverordening

Op 10 maart 2021 stelden Provinciale Staten van de Provincie Utrecht de Omgevingsvisie en de Interim Omgevingsverordening vast. Beiden zijn in werking getreden op 1 april 2021. De Interim Omgevingsverordening is nodig, omdat de Omgevingsverordening alleen onder de Omgevingswet in werking kan treden. Met de Interim Omgevingsverordening kunnen plannen en ambities eerder vormgegeven worden. De Omgevingsverordening heeft in de zomer van 2021 ter inzage gelegen en wordt naar verwachting eind 2021 vastgesteld. In de Omgevingsvisie staat hoe de provincie er in 2050 uitziet. De Omgevingsvisie geeft richting aan de toekomstige en fysieke leefomgeving. Dit is alles op, boven en onder de grond en inclusief de sociale aspecten zoals toegankelijkheid en inclusiviteit. In de Interim Omgevingsverordening staan de regels en instructieregels die daarvoor nodig zijn. Provincie Utrecht geeft bij de onderstaande 7 thema's de provinciale belangen aan die verplichtingen met zich meebrengen. Om voor te sorteren op de toekomst, richt de Omgevingsvisie zich op een aantal ontwikkelingen: extra woningen die gebouwd moeten worden; toename van werkgelegenheid; Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 21 van 63

toename van verkeer; energietransitie; klimaatverandering; verandering in de landbouw; versterking van natuur en recreatief groen. Provincie Utrecht vindt het daarbij belangrijk om de bestaande kwaliteiten te behouden, te versterken en in balans te laten zijn met deze ontwikkelingen. De ruimte voor ontwikkelingen is beperkt, terwijl de vraag naar ruimte groot is. Uitwerking beleid in zeven thema's De Omgevingswet staat voor een goede balans tussen het benutten en beschermen van de fysieke leefomgeving en voor het mogelijk maken van lokale afwegingen als een veilige en gezonde leefomgeving daarbij gebaat is. Het beleid voor de gezonde en veilige leefomgeving is beschreven in zeven thema's. 1. Stad en land gezond Dit thema gaat over milieu, gezondheid, recreatie en toerisme. Provincie Utrecht wil graag voor de woon-, werk-, en leefgebieden bereiken dat deze gezond zijn en uitnodigen tot bewegen. In en rondom steden en dorpen moeten voldoende groene gebieden zijn om te recreëren. 2. Klimaatbestendig en waterrobuust Dit thema gaat over een duurzaam en robuust bodem- en watersysteem, een klimaatbestendige en waterveilige leefomgeving en een perspectief voor bodemdalingsgebieden. Provincie Utrecht wil graag bereiken dat er bescherming is tegen overstromingen, een tekort aan zoetwater of de gevolgen van extreem weer (wateroverlast en hitte). 3.

Duurzame energie Dit thema gaat over het stimuleren van energiebesparing en het opwekken van duurzame energie uit wind, zon, bodem en water. 4. Vitale steden en dorpen Dit thema gaat over ruimte voor wonen en leven en ruimte voor werken en winkelen. Provincie Utrecht wil graag bereiken dat nieuwe woningen en bedrijven vooral komen op plekken binnen de bebouwde kom. Ook is het belangrijk dat deze plekken goed bereikbaar zijn met trein, bus, tram en fiets. In de Omgevingsvisie is een aantal prioritaire locaties benoemd voor grootschalige integrale ontwikkelingen. 5. Duurzaam, gezond en veilig bereikbaar Dit thema gaat over een goed bereikbare provincie, ontwikkeling bij knooppunten en optimalisatie van netwerken, wegen, OV en fiets. Provincie Utrecht wil graag bereiken dat er nieuwe verbindingen voor openbaar vervoer en (snel)fietspaden komen tussen de woon-, werk-, en leefgebieden. Daarbij moet er beter gebruik gemaakt worden van bestaande wegen. 6. Levend landschap, erfgoed en cultuur Dit thema gaat over aantrekkelijke landschappen en een toegankelijke cultuur en waardevol erfgoed. Provincie Utrecht wil graag bereiken dat veel mensen kunnen genieten van de landschappen, waterlinies, forten, kastelen en buitenplaatsen. Ook is belangrijk dat het cultuuraanbod (zoals festivals en musea) meegroeit met het aantal inwoners. 7.

Toekomstbestendige natuur en landbouw Dit thema gaat over een robuuste natuur met hoge biodiversiteit en een duurzame landbouw. De provincie heeft een netwerk met robuuste natuur waarin vier grote diverse systemen liggen: Rivierengebied, Veenweidegebied, Eemvallei en Utrechtse Heuvelrug. Dit netwerk maakt onderdeel uit van het NNN met daarin verschillende Natura 2000-gebieden. Provincie Utrecht wil graag bereiken dat de natuur wordt beschermd en nieuwe natuurgebieden worden aangelegd die elkaar verbinden tot één samenhangend natuursysteem. Verder worden boeren geholpen om een omslag te maken naar kringlooplandbouw. Alle thema's moeten in samenhang bekeken worden. Dat betekent dat niet alles overal kan. Met het uitgangspunt slim combineren en concentreren kan de groei van inwoners en bedrijven en een gezonde leefomgeving in balans blijven. Het concentreren richt zich bijvoorbeeld op het bouwen Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 22 van 63

van nieuwe woningen dichtbij stations en in steden en dorpskernen. Op die manier blijft er op andere plekken voldoende ruimte voor bewegen, groen, water en natuur. Betekenis voor het bestemmingsplan Voor onderhavig bestemmingsplan zijn de thema's 'stad en land gezond', 'klimaatbestendig en waterrobuust', 'vitale steden en dorpen' en 'toekomstbestendige natuur en landbouw' met name relevant. Voor het eerste thema wordt verwezen naar de visies voor beide woon-/zorgparken. Hierin is bijvoorbeeld aandacht besteed aan de wijze waarop aangesloten wordt op de Kernrandzonevisie Drakenburgergracht (zie ook paragraaf 4.3.2). Ten aanzien van het onderdeel 'klimaatbestendig en waterrobuust' wordt verwezen naar de Waterparagraaf (paragraaf 5.8). De mate waarin wordt voldaan aan de ambities ten aanzien van het thema 'vitale steden en dorpen' en dan met name gericht op verstedelijking binnen bestaand stedelijk gebied, komt terug in de ladderonderbouwing in paragraaf 4.1.3. Speciale aandacht wordt besteed aan het onderdeel 'toekomstbestendige natuur en landbouw', dat ook voor onderhavig plangebied doorwerkt via de Interim Omgevingsverordening. Dit komt terug in de paragrafen 4.2.2 en 5.2.

Binnen de Interim Omgevingsverordening zijn instructieregels opgenomen ten aanzien van verstedelijking binnen bebouwingsenclaves en - linten en ten aanzien van ontwikkelingen binnen de NNN (zie onderstaande afbeelding)

Uitsnede natuurbeleid Interim Verordening, relevante thema's NNN en Houtopstanden Verstedelijking binnen bebouwingsenclaves Voor de woon-/zorgparken Amerpoort en Sherpa geldt dat deze al decennia bebouwd zijn, maar gelegen zijn buiten de bebouwde kom van gemeente Baarn. Deze enclaves zijn vanuit een zorgvisie tot stand gekomen. In de Interim Verordening is opgenomen dat een bestemmingsplan, dat betrekking heeft op locaties binnen Landelijk gebied, bestemmingen en regels kan bevatten die toestaan dat in bebouwingsenclaves of bebouwingslinten verstedelijking plaatsvindt, mits is voldaan aan de volgende voorwaarden: a. gelijktijdig met de verstedelijking wordt de ruimtelijke kwaliteit verhoogd; b. bebouwing vindt niet plaats buiten de bestaande bebouwingsenclaves of bebouwingslinten; en c. belangen van bestaande omringende functies worden niet onevenredig aangetast. Uit de opgestelde visies voor beide woon-zorgterreinen blijkt dat aan de genoemde voorwaarden is voldaan. Er is een visie opgesteld voor de ontwikkeling op ieder woon-/zorgpark afzonderlijk, waarbij rekening gehouden is met de karakteristieke verschijningsvorm/opzet van de woon-/zorgparken, met verscheidenheid aan (omgevings)aspecten en waarin de onderlinge samenhang tussen deze relevante (omgevings)aspecten geborgd is.

Zo is er aandacht voor de wijze waarop de zorgvisie geïmplementeerd wordt, aandacht voor de aanwezige en nog te realiseren/verbeteren groenstructuren, inpassing in de omgeving door aan te sluiten op de Kernrandzonevisie en door rekening te houden met de directe omgeving met het deels bevriezen van de maximale bouwhoogte ter plaatse van de gebouwen van Namasté et cetera. Tevens is in Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 23 van 63

het bestemmingsplan de verruiming van het bebouwd oppervlak gemaximeerd. Tot slot vindt de voorziene verruiming van bebouwingsmogelijkheden plaats binnen de huidige eigendomsgrenzen van de woon-/zorgparken. Voor een nadere toelichting op deze punten wordt verwezen naar beide visies in de bijlagen bij deze toelichting. Ontwikkelingen binnen NNN De basis van het natuurbeleid in de provincie Utrecht is het NNN. De planologische bescherming hiervan is geregeld via voornoemde Omgevingsvisie en de bijbehorende Interim Omgevingsverordening. Hierin zijn regels opgesteld voor gebieden binnen het NNN die de natuur beschermen, een robuust netwerk van natuurgebieden in stand houden en versterken en de biodiversiteit behouden en versterken. Uitgangspunt bij deze regels is dat de kwaliteit en oppervlakte van het NNN niet achteruitgaan en dat de samenhang tussen de gebieden van het NNN wordt behouden. In de regels van de Interim Omgevingsverordening is gesteld dat er in beginsel geen ontwikkelingen binnen het NNN mogelijk zijn. Uitzonderingen hierop zijn de volgende: ruimtelijke ontwikkelingen t.b.v.

een groot openbaar belang waarvoor geen alternatieven zijn die het NNN niet of minder aantasten; ontwikkelingen die, binnen een samenhangend gebied, binnen 10 jaar leiden tot een meerwaarde voor het NNN (kwaliteit, oppervlakte en samenhang); of ontwikkelingen die beperkt worden gewijzigd of worden toegevoegd, waarbij die wijziging of toevoeging noodzakelijk is voor de instandhouding van de bestaande bestemming. Omdat een deel van de ontwikkelingen op het terrein van woon-/zorgpark Amerpoort binnen bestaand NNN zal plaatsvinden, moet worden bekeken welke mogelijkheden de instructieregels hiertoe bieden. In samenspraak met de Provincie Utrecht zijn de instructieregels, die ontwikkelingen binnen NNN toe te staan volgens de 'meerwaarde-benadering', toegepast. De meerwaarde-benadering is in de verordening geformuleerd in artikel 6.3 'Instructieregel geen aantasting Natuurnetwerk Nederland'. Het houdt in dat ruimtelijke ontwikkelingen die leiden tot aantasting, moeten worden gecompenseerd binnen een met die ruimtelijke ontwikkeling samenhangend gebied en met dusdanige activiteiten, dat de uitvoering van die activiteiten gezamenlijk binnen 10 jaar resulteert in een duidelijk aantoonbare meerwaarde voor het NNN voor wat betreft oppervlakte, kwaliteit, wezenlijke kenmerken en waarden en samenhang. Bij ontwikkelingen binnen NNN is een NNN-toets noodzakelijk.

Ook wordt hierin onderbouwd of voldaan wordt aan de voorwaarden bij de uitzonderingen die ontwikkelingen mogelijk maken. Dit onderzoek is opgenomen in Bijlage 10 en wordt verder toegelicht in paragraaf 5.2. In de regels van onderhavig bestemmingsplan wordt de nieuwe natuur geborgd via een voorwaardelijke verplichting en de enkelbestemming 'Natuur'. Tevens wordt een koppeling gemaakt met de Natuurvisie die in de bijlage van de regels is toegevoegd.

4.2.2

Beleidsregels natuur en landschap provincie Utrecht 2017

In het Beleidskader Wet natuurbescherming (beleidskader Wnb) van de provincie Utrecht is een aantal wettelijke taken van de provincie nader uitgewerkt, onder meer in de Verordening Natuur en Landschap (VNL) en in de Beleidsregels Natuur en Landschap (BNL) die erin zijn opgenomen. Vooral de Beleidsregels natuur en landschap provincie Utrecht 2017 bevatten voor het plangebied relevante bepalingen. Op basis van de beleidsregels is een groot deel van het plangebied aangemerkt als Oude bosgroeiplaats. Ook bevinden zich enkele Oude boskernen in het plangebied. Zie ook onderstaande afbeelding.

Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 24 van 63

Plangebied (Eemeroord en Nieuwenoord blauw omkaderd) en Oude Bosgroeiplaatsen en Oude Boskernen (bron: webkaart Provincie Utrecht) De Beleidsregels natuur en landschap Provincie Utrecht 2017 definiëren een Oude bosgroeiplaats als "...een boslocatie die in het midden van de negentiende eeuw als bos op de historische kaarten staat aangegeven en tot op heden onafgebroken een boslocatie is gebleven." Deze locaties zijn waardevol vanwege de goed ontwikkelde bosbodem en daarmee samenhangende flora en fauna. Oude boskernen worden gedefinieerd als 'actuele groeiplaats van autochtone bomen en struiken die afstammelingen zijn van de oorspronkelijk inheemse flora die na de ijstijd op eigen kracht Nederland heeft bereikt. De groeiplaats kan zowel een bos betreffen als een houtwal of een enkele boom of struik die als relict van het oorspronkelijk bos te beschouwen is'. Belangrijk hierbij is de aanwezigheid van een bosbodem van 150 jaar of ouder.

In verband met de beoogde ontwikkelingen binnen het plangebied, is aan de hand van verschillende bronnen (www.topotijdreis.nl, www.landschapinnederland.nl/kaart-groen-erfgoed, bomeninventarisatie op het terrein van Sherpa door BSN, cultuur-historische verkenning terrein Sherpa door Arcadië, kaartbeeld van het Ministerie van Oorlog uit 1952 en een inventarisatie door Ruimte voor Advies op het terrein van Amerpoort) voor beide zorgorganisaties nagegaan op welke delen van de woon-/zorgparken volgens deze bronnen sprake kan zijn van Oude Bosgroeiplaatsen en Oude Boskernen. Zie voor een beschrijving van deze werkwijze ook de Notitie Oude

Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 25 van 63

Bosgroeiplaatsen en Boskernen (Bijlage 5). Voor het terrein van Sherpa geldt dat, anders dan bovenstaande afbeelding doet vermoeden, geen sprake kan zijn van Oude Bosgroeiplaatsen en Oude Boskernen. De bebossing op dit terrein dateert aantoonbaar van de laatste decennia en voldoet daarmee niet aan de criteria die gelden voor de determinatie van Oude Bosgroeiplaatsen en Oude Boskernen. Zie hiervoor het cultuurhistorisch onderzoek van Arcadië, zoals opgenomen in Bijlage 7. Hierom zijn de resterende vlekken met Oude Bosgroeiplaatsen en Oude Boskernen, zoals opgenomen in het kaartbeeld uit Bijlage 5, voor het terrein van Sherpa komen te vervallen. Voor het terrein van Amerpoort geldt, op basis van voornoemde, onderstaand kaartbeeld met Oude Bosgroeiplaatsen en Oude Boskernen. Uit dit kaartbeeld kan worden geconcludeerd dat, hoewel er sprake lijkt te zijn van Oude Boskernen en Oude Bosgroeiplaatsen, deze niet in dezelfde mate aanwezig zijn als vastgelegd op kaartbeelden uit de Beleidsregels natuur en landschap Provincie Utrecht 2017. Zoals hierboven beschreven, zijn verschillende bronnen geraadpleegd en op basis van het laatste veldonderzoek door Ruimte voor Advies, zoals opgenomen als Bijlage 6, resulteert dit in onderstaand kaartbeeld.

Resterend kaartbeeld Oude Bosgroeiplaatsen en Oude Boskernen op het terrein van Amerpoort na bronnenonderzoek (bronnen: Topotijdreis, Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed en Ruimte voor Advies, d.d. 11 augustus 2020) Met de voorgenomen ontwikkelingen op dit woon-/zorgpark worden dan ook geen Oude Bosgroeiplaatsen en Oude Boskernen aangetast. Betekenis voor het bestemmingsplan Naar aanleiding van het provinciale beleid inzake Oude Bosgroeiplaatsen en Oude Boskernen, hebben beide zorgorganisaties onderzoek laten uitvoeren naar feitelijk aanwezige of restanten van beide bostypen. Uit deze onderzoeken blijkt dat, anders dan op de vigerende beleidskaarten opgenomen is, in mindere mate sprake is van Oude Bosgroeiplaatsen en Oude Boskernen op het woon-/zorgpark Amerpoort en dat op woon-/zorgpark Sherpa geen sprake kan zijn van beide bostypen. Op het woon-/zorgpark Amerpoort resteert tot dusver het areaal zoals opgenomen in bovenstaande afbeelding. Op beide woon-/zorgparken zijn immers sinds lange tijd veel gebouwen aanwezig, zijn oude gebouwen gesloopt en is sprake van verharding (ontsluiting) en parkeergelegenheden. Voorts is een groot deel van de bebossing pas in de laatste decennia van Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 26 van 63

de twintigste eeuw ontstaan. Bij terinzagelegging van onderhavig plan, vindt overleg plaats met Provincie Utrecht over dit onderdeel. Het overleg met de provincie dient ertoe om het plan verder in lijn te brengen met het beleid van de provincie. Bovengenoemde onderzoeken zijn een eerste aanzet hierin en het is de verwachting dat dit onderzoek zal leiden tot een bijstelling van het provinciaal beleid op dit onderdeel.

4.3

Gemeentelijk beleid

4.3.1

Toekomstvisie en Structuurvisie Baarn in 2030

Op 10 juli 2013 heeft de gemeenteraad de Toekomstvisie en Structuurvisie Baarn in 2030 vastgesteld. In deze Toekomstvisie en de hieruit voortvloeiende Structuurvisie is aangegeven wat het wensbeeld is voor 2030 en hoe de gemeente Baarn dit wensbeeld denkt te bereiken. De visie voor 2030, die bestaat uit een overkoepelend en samenhangend ideaalbeeld, is uitgewerkt voor de volgende zes thema's: hoogwaardig wonen; levendig centrum met hoog voorzieningenniveau; groene en blauwe vertoefplekken; bestendige bedrijvigheid; sociale samenhang; bestuurlijke zelfstandigheid. Op de structuurvisiekaart is het plangebied aangewezen als zorg.

Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 27 van 63

Betekenis voor het bestemmingsplan Het bestemmingsplan heeft enkel betrekking op een gebied dat op de structuurvisiekaart al is aangewezen voor zorg. Vanuit de structuurvisie zijn er geen belemmeringen voor het verruimen van de bebouwingsmogelijkheden op de bestaande woon-/zorgparken.

Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 28 van 63

4.3.2

Kernrandzonevisie Drakenburgergracht

De gemeenteraad van Baarn heeft op 30 juli 2015 de Kernrandzonevisie Drakenburgergracht vastgesteld. Dit is een herijking van de visies uit 2006 en 2009. De Kernrandzonevisie is naast een ruimtelijke visie ook een uitvoeringsinstrument. Ze regelt enerzijds waar en onder welke randvoorwaarden ontwikkelingen in het gebied mogelijk zijn. Anderzijds regelt de kernrandzonevisie hoe en door wie recreatieve, landschappelijke en natuurdoelen kunnen worden gerealiseerd. De provincie Utrecht verlangt van gemeenten dat zij voor gebieden die buiten de zogenaamde rode contouren van gemeenten liggen een kernrandzonevisie ontwikkelen. Zo heeft gemeente Baarn de kernrandzonevisie Drakenburgergracht opgesteld die aangeeft waar voor het gebied de Drakenburgergracht de kansen liggen om een vitale en gezonde omgeving te creëren. Daarbij is het van belang dat initiatieven een bijdrage leveren aan de verdere recreatieve-, natuur- en landschapsontwikkeling en dat ze binnen een kader van randvoorwaarden gerealiseerd kunnen worden. In de kernrandzonevisie is daarom vastgelegd waar, en binnen welke randvoorwaarden, er welke ruimtelijke impulsen mogelijk zijn.

In de Kernrandzonevisie staan de volgende onderwerpen centraal: Het handhaven en versterken van bestaande kwaliteiten: het creëren van een raamwerk om nieuwe initiatieven in samenhang een plek te kunnen geven; Rondje Drakenburgergracht: doel is het ontwikkelen van een nieuwe recreatieve route, die deels gebruik maakt van bestaande paden en daar waar onderbrekingen zijn, worden ze met nieuwe paden aan elkaar gekoppeld; Stad- en landverbindingen: het rondje Drakenburgergracht takt aan op het hoofdnetwerk van bestaande wandel- en fietsroutenetwerk rond Baarn. Hiertoe worden verschillende fysieke maatregelen voorgesteld; Terreinen zorgorganisaties (Amerpoort en Sherpa): voor beide woon-/zorgparken geldt een zogenaamde uitvoeringsagenda die ertoe moet leiden dat beide woon-/zorgparken meer met elkaar gaan samenwerken. Op de uitvoeringsagenda staan de volgende punten centraal; 1. De Groene Schakel: sloop- en nieuwbouw en versterking ecologische hoofdstructuur (thans NNN) aan de zuidzijde van het woon-/zorgpark Amerpoort; 2. Overige beplantingen: de aanplant van een houtsingel langs de erfgrens met boerderij De Zandheuvel; 3. Rondje Drakenburgergracht: verbeteren bewegwijzering op de woon-/zorgparken en koppelen rolstoeltoegankelijk pad van het recreatieve rondje met de rolstoelvriendelijke asfaltpaden op beide woon-/zorgparken.

In de stedenbouwkundige visie wordt ingegaan op de wijze waarop invulling gegeven is aan de gestelde doelen van de kernrandzone.

Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 29 van 63

Relatie met kernrandzonevisie Drakenburgergracht

Betekenis voor het bestemmingsplan De Kernrandzonevisie Drakenburgergracht heeft een belangrijke rol gespeeld in de totstandkoming van de stedenbouwkundige visies voor Amerpoort (Nieuwenoord) en Sherpa (Eemeroord). In de stedenbouwkundige visies is aandacht besteed aan het terugbrengen van oude beeldbepalende houtsingels die een dragende functie hebben op de woon-/zorgparken. Verder is er met de sloopen nieuwbouwopgave van beide woon-/zorgparken rekening gehouden met de historische landschappelijke kenmerken van het gebied en de aanwezige groenstructuren op de woon-/zorgparken. 4.3.3

Nota Ruimtelijke Kwaliteit Baarn

De Nota Ruimtelijke Kwaliteit Baarn is op 26 februari 2014 door de gemeenteraad van Baarn vastgesteld. De nota verwoordt ambities en biedt inspiratie voor ontwikkelende partijen, particulieren die (bouw)plannen hebben en voor de gemeente zelf. Het gaat daarbij niet alleen om de beoordeling van gebouwen maar om het totale beeld en de samenhang binnen een (openbaar) gebied. De "Nota Ruimtelijke Kwaliteit Baarn" kan worden onderscheiden in drie delen, te weten inleiding, inspiratie en toetsingskader. Het zwaartepunt van de nota is gelegd bij het onderdeel inspiratie. Het plangebied is gelegen in gebied E3 - Buitengebied-West - Terrein zorgorganisaties. Het ruimtelijk streefbeeld voor het plangebied omvat: Sterk individueel herkenbare gebouwen met compact bouwvolume en traditionele bouwwijze; Laanprofielen/ gebogen lanen; Eenvoudig profiel: rijbaan en groene bermen; Ruime groene lommerrijke kavels; Vriendelijke kavelranden (hagen/ lage muurtjes of open hekjes) en open kavelentrees.

Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 30 van 63

Om dit streefbeeld te bereiken gelden bij gebouwen, percelen en openbare ruimte onderstaande de aandachtspunten en ambities: Gebouwen Zorg dat bouwkundige toevoegingen of aanpassingen passen in de stedenbouwkundige structuur en aansluiten op de recente typologie, de detaillering en het materiaalgebruik; Geef de bebouwing een duidelijke oriëntatie op de (semi)openbare ruimte; Zorg dat gebouwen vrij staan en (per cluster of alleen) een individuele uitstraling hebben (ook nieuwe functies in de toekomst) Percelen Laat groen de kwaliteit van de terreinen bepalen; Zo min mogelijk erfscheidingen naar de (semi)openbare ruimte: laat landschap en tuinen in elkaar overlopen met grote tuinen en informele straatprofielen. Openbare ruimte Rustige en eenduidige vormgeving profiel straten en lanen; Statige groene sfeer; Aandacht voor het parkeren in de openbare ruimte. Betekenis voor het bestemmingsplan Voorliggend bestemmingsplan maakt extra bebouwing op de woon-/zorgparken van de zorgorganisaties mogelijk. Bij het opstellen van voorliggend bestemmingsplannen is rekening gehouden met het ruimtelijk streefbeeld voor het gebied, zoals ook blijkt uit de ruimtelijke visies die zijn opgesteld (zie 3.2.1 en 3.3.1).

Bij de toekomstige aanvragen voor omgevingsvergunningen voor nieuwbouw op de woon-/zorgparken van de zorgorganisaties, worden de ontwerpen door de gemeente getoetst aan de redelijke eisen van welstand.

Drakenburgergracht Zorg 2022 Pagina 31 van 63

Hoofdstuk 5

5.1

Milieu- en omgevingsaspecten

Inleiding

De gevolgen voor de milieu- en omgevingskwaliteit vormen een belangrijke afweging bij het al dan niet planologisch mogelijk maken van nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. In dit hoofdstuk komen, ter onderbouwing van de uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan, de relevante milieu- en omgevingsaspecten aan bod. Per aspect wordt allereerst kort het toetsingskader toegelicht, waarna wordt ingegaan op uitgevoerd onderzoek. Ten slotte wordt per aspect een conclusie gegeven waarbij ook aandacht is voor de eventuele vertaling in het bestemmingsplan.

5.2

Ecologie

5.2.1

Toetsingskader

Wet natuurbescherming Met de Wet natuurbescherming (Wnb) zijn alle bepalingen met betrekking tot de bescherming van natuurgebieden en dier- en plantensoorten samengebracht in één wet. De Wet natuurbescherming implementeert diverse Europeesrechtelijke regelgeving, zoals de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn in de Nederlandse wetgeving. Gedeputeerde Staten zijn in beginsel bevoegd gezag voor de vergunningverlening onder de Wnb. Bij de voorbereiding van een ruimtelijk plan dient onderzocht te worden of de Wet natuurbescherming en het beleid van de provincie ten aanzien van de bescherming van dier- en plantensoorten en de bescherming van het Natuurnetwerk Nederland (NNN) de uitvoering van het plan niet in de weg staan. Verder geldt een verplichting om een passende beoordeling te verrichten indien significant negatieve effecten op voorhand niet zijn uitgesloten. In dat geval kan het plan alleen worden vastgesteld indien met zekerheid is vastgesteld dat uitvoering van het plan niet leidt tot een aantasting van de natuurlijke kenmerken van de betrokken Natura 2000-gebieden. Eventueel noodzakelijke mitigerende maatregelen moeten in dat geval bij vaststelling van het plan geborgd zijn. Gebiedsbescherming De Wet natuurbescherming kent twee soorten natuurgebieden, te weten: a. Natura 2000/gebieden; b. Natuurnetwerk Nederland (NNN).