337718 Bestemmingsplan Drakenburgergracht Zorg 2022 bijlage 3 Ruimtelijke- en stedenbouwkundige visie Nieuwenoord

STEDENBOUWKUNDIGE VISIE NIEUWENOORD

Massastudie t.b.v. de uitbreidingsopgave Zorgorganisatie Amerpoort

Definitief 26 augustus 2021

VERANTWOORDING

T I T E L: S U B T I T E L: O P D R A C H T G E V E R: BEGELEID

V A N U I T O P D R A C H T G E V E R:

Massastudie ten behoeve van de uitbreidingsopgave Zorgorganisatie Amerpoort Amerpoort H. Buskens en M. Stuijt-Koot

P R O J E C T N U M M E R:

370914

R E V I S I E:

Definitief

D A T U M: A U T E U R (S): G E C O N T R O L E E R D:

STEDENBOUWKUNDIGE

Stedenbouwkundige visie Nieuwenoord

-1-

26 augustus 2021 P. Vonk-Minke M. Moes

VISIE NIEUWENOORD

INHOUDSOPGAVE HOOFDSTUK 1-INLEIDING 1.1 Aanleiding 1.2 Opgave

HOOFDSTUK 8 - BEELDENDE SAMENVATTING 8.1 Beeldende samenvatting 8.2 Hoofd (groen)structuur 8.3 Groene randen van het palngebied 8.4 Verplaatsing Ondersteuning Dienstverlening 8.5 Zonering van functies 8.6 Ontsluiting, routing en parkeren 8.7 Schematische weergave van de bouwhoogtes 8.8 Toekomstbeeld Ruimtelijke visie

H O O F D S T U K 2 - B E S TAAN D E S I T UAT I E 2.1 Ligging plangebied 2.2 Kernrandzonevisie Drakenburgergracht 2.3 Algemene omschrijving van het park 2.4 Groene setting 2.5 Nieuwenoord: organisch gegroeid HOOFDSTUK 3- ANALYSE VAN HET GEBIED 3.1 Historisch perspectief - Ontwikkeling van het perceel 3.2 Landschappelijke ondergrond 3.3 Eerste ontwikkelingen op de landerijen van Kasteel Drakenburg 3.4 Eerste ontwikkelingen Nieuwenoord 3.5 Verdere uitbreiding Nieuwenoord 3.6 Noordelijke uitbreiding - afronding HOOFDSTUK 4- AMBITIES AMERPOORT 4.1 Toekomstige ontwikkelingen 4.2 Schematische programmering van functies HOOFDSTUK 5- RUIMTELIJKE VISIE 5.1 Bouwstenen van de Ruimtelijke visie - Hoofdstructuur 5.2 Hoofdgroenstructuur 5.3 Ontsluiting, routing en parkeren 5.4 Zonering van functies 5.5 Toekomstbeeld Ruimtelijke visie 5.6 Verankering in het bestemmingsplan HOOFDSTUK 6- STEDENBOUWKUNDIGE UITGANGSPUNTEN 6.1 Uitgangspunten stedenbouwkundige uitwerking 6.2 Flexibel ontwikkelen en inpassen 6.3 Sloopovereenkomst 6.4 Vervangende nieuwbouw en renovatie HOOFDSTUK 7- MASSASTUDIE NIEUWENOORD 7.1 Stedenbouwkundige massastudie 7.2 Globale omschrijving van de varianten

STEDENBOUWKUNDIGE

-2-

VISIE NIEUWENOORD

H1 - INLEIDING 1.1

Aanleiding

Aan de Zandheuvelweg te Baarn ligt het woon-zorgpark Nieuwenoord van zorgorganisatie Amerpoort. Amerpoort biedt zorg aan diverse doelgroepen met een verstandelijke- en/of lichamelijke beperking. Op het park is ruimte voor wonen, werken, recreëren en vrijetijdsbesteding. Amerpoort begeleidt bewoners hierbij, zoeken naar nieuwe kansen om de leefwereld van cliënten te vergroten en halen de buitenwereld naar binnen. Amerpoort wil graag het woon-zorgpark en de bebouwing aanpassen om op de veranderende wensen en behoeften van huidige en toekomstige cliënten in te kunnen spelen. Binnen het huidige bestemmingsplan bestaan hiervoor geen mogelijkheden meer waardoor deze herzien moet worden. Om te komen tot een goede uitwerking van het bestemmingsplan Drakenburgergracht-Zorg 2022, dient een stedenbouwkundige visie opgesteld te worden. Deze voorliggende Stedenbouwkundige visie’ is een verdere uitwerking van de ‘Ruimtelijke visie’ zoals deze eerder is opgesteld ten behoeve van de indiening van het principeverzoek. Daar waar de Ruimtelijke visie hoofdzakelijk de toekomstige ruimtelijke- en landschappelijke hoofdstructuur van het woon-zorgpark uiteenzet, laat deze stedenbouwkundige visie zien waar en op welke wijze de toekomstige uitbreiding kan plaats vinden. Beide documenten zijn gericht op de lange termijn. De visie vormt een onderlegger van het bestemmingsplan.

Het geeft daarnaast richting aan toekomstige ontwikkelingen op het woon-zorgpark.

1.2

Om nu en in de toekomst goede zorg te kunnen blijven bieden wil Amerpoort per cliënt circa 70 m2 BVO voor wonen en circa 20 m2 BVO voor dagbesteding reserveren. Op dit moment huisvest Amerpoort 416 cliënten in 16 woongebouwen. Aangezien Amerpoort niet de wens heeft om meer cliënten te huisvesten, zet zij voornamelijk in op renovatie en sloop/nieuwbouw binnen de bestaande begrenzing van het woon-zorgpark. Het komt er op dus neer dat er steeds meer bebouwingsruimte nodig is voor het zelfde aantal cliënten. Het huidige bestemmingsplan biedt Amerpoort de mogelijkheid om in totaal (binnen de bouwvlakken) circa 33.909 m2 BVO te realiseren. Amerpoort mag maximaal 6.780 m2 BVO extra bebouwingsmogelijkheden toevoegen. Dit is 20% bovenop de ruimte die het vigerende bestemmingsplan biedt. Om te kunnen inspelen op toekomstige ontwikkelingen is het voor Amerpoort van belang om de BVO’s zo flexibel mogelijk te kunnen inzetten.

Opgave

Om een blijvende gezonde economische exploitatie mogelijk te maken zal Amerpoort moeten inspelen op de ontwikkelingen in de zorg en op de wensen van huidige en toekomstige bewoners. Er is steeds meer behoefte aan zorg in een beschermde omgeving alsook aan kwalitatief goede woningen. De vraag naar zelfstandige woonruimte met eigen sanitair groeit, daarnaast hebben nieuwe cliënten vaak een complexere zorgvraag. Naast ontwikkelingen in de zorg worden er vanuit wet- en regelgeving ook hogere eisen gesteld aan de bebouwing.

STEDENBOUWKUNDIGE

-3-

VISIE NIEUWENOORD

H2 - BESTAANDE 2.1

SITUATIE

Ligging plangebied

Op grote schaal bekeken ligt Nieuwenoord ingeklemd tussen nationale landschappen en het Natuur Netwerk Nederland (NNN) van de bossen van de Vuursche en de Eemvallei. Nieuwenoord is onderdeel van het gebied Drakenburgergracht dat op de flank van de Utrechtse Heuvelrug ligt waar de hoger gelegen droge zandgronden over gaan in de natte, lager gelegen veen- en kleigronden van de Eemvallei. Het gebied Drakenburgergracht ligt ten westen van Baarn in de zuidelijke oksel van knooppunt Eemnes (A1 - A27). Tussen de lange landschappelijke lijnen zoals de Drakenburgergracht (water), de houtwallen, de Zandheuvelweg en bomenlanen van landgoed Groeneveld, liggen verschillende velden ingeklemd. Deze velden kennen verschillende vormen van grondgebruik: bos, agrarisch landschap, maatschappelijke zorg, incidenteel wonen en werken.

Houtwal

Voor ontwikkelingen buiten de rode contour wordt van de gemeente een visie op de kernrandzone ver-langt. De kernrandzonevisie geeft aan waar voor het gebied Drakenburgergracht de kansen liggen om voor de periode 2015-2020 een vitale en gezonde omgeving te Drakenburgergracht creëren. Daarbij is het Gebied van belang dat initiatieven een bijdrage leveren aan de verdere recreatieve-, natuur- en lanschapsontwikkeling en dat ze binnen een kader van randvoorwaarden gerealiseerd kunnen worden. In de kernrandzonevisie is daarom vastgelegd waar, en binnen welke randvoorwaarden, er welke ruimtelijke impulsen mogelijk zijn. Nieuwenoord

Bron: Kernrandzonevisie Drakenburgergracht (30 juli 2015)

Baarn

STEDENBOUWKUNDIGE

-4-

VISIE NIEUWENOORD

H2 - BESTAANDE 2.2

SITUATIE

Kernrandzonevisie Drakenburgergracht

Voor ontwikkelingen buiten de rode contour wordt van de gemeente een visie op de kernrandzone verlangt. De kernrandzonevisie geeft aan waar voor het gebied Drakenburgergracht de kansen liggen om voor de periode 2015-2020 een vitale en gezonde omgeving te creëren. Daarbij is het van belang dat initiatieven een bijdrage leveren aan de verdere recreatieve-, natuur- en lanschapsontwikkeling en dat ze binnen een kader van randvoorwaarden gerealiseerd kunnen worden. In de kernrandzonevisie is daarom vastgelegd waar, en binnen welke randvoorwaarden ruimtelijke impulsen mogelijk zijn. De kernrandzonevisie is erop gericht bestaande kwaliteiten te handhaven en te versterken en om nieuwe initiatieven beter in samenhang te kunnen beoordelen. De visie geeft hiermee het raamwerk voor nieuwe ontwikkelingen. Voor de woon-zorgparken zijn onderstaande kansen gedefinieerd: De Groene Schakel Middels de sloop van verouderde (woon)gebouwen, die niet meer voldoen aan de eisen van deze tijd, en de realisatie van nieuwbouw wordt de komende jaren gewerkt aan de versterking van de EHS/NNN aan de zuidwestkant van het woon-zorgpark van Amerpoort. Overige beplantingen De aanplant van de houtsingel langs de erfgrens met boerderij de Zandheuvel.

Bron: Kernrandzonevisie Drakenburgergracht (30 juli 2015)

Rondje Drakenburgergracht Het gebied wordt gekenmerkt door vele, soms verborgen ‘schatten’. Deze zijn voor recreanten interessant om te verkennen. Ze kunnen met elkaar worden verbonden door een nieuwe route: het ‘Rondje Drakenburgergracht’. Deze route maakt deels gebruik van bestaande paden en daar waar onderbrekingen zijn worden ze met nieuwe paden aan elkaar gekoppeld. Het is wenselijk de bewegwijzering van de wandelroute op de woon-zorgparken te verbeteren. Een deel van de wandelpaden op het Landgoed is rolstoeltoegankelijk. Er ligt een mooie kans deze route uit te breiden en zo te koppelen aan het interne routenetwerk van de instellingsterreinen.

Het Rondje Drakenburgergracht met al zijn belevenissen. Bron: Kernrandzonevisie Drakenburgergracht (30 juli 2015)

STEDENBOUWKUNDIGE

-5-

VISIE NIEUWENOORD

H2 - BESTAANDE 2.3

Algemene omschrijving van het park

2.4

Groene setting

SITUATIE

Nieuwenoord is een groen en levendig woon-zorgpark waar mensen met een verstandelijke beperking in een beschutte en veilige omgeving kunnen wonen, werken, logeren en elkaar kunnen ontmoeten. Nieuwenoord biedt naast de diverse woonvormen ook veel vormen van dagbesteding: van arbeidsmatig tot ambacht, van creatief tot dienstverlening en van natuur tot industrieel. Verder heeft Nieuwenoord een paramedisch centrum, een cultureel centrum, een sporthal, een zwembad, een restaurant, een supermarkt, een kwekerij en een kinderboerderij. Nieuwenoord is omringd door dicht bebost gebied. Het gebied heeft hierdoor een besloten uitstraling. Deze beslotenheid creëert beschutting en veiligheid voor cliënten van Amerpoort. Het park wordt gekenmerkt door afwisselend, open- en beboste delen met slingerende paden en groene assen die clusters bebouwing met elkaar verbinden. De open plekken op Nieuwenoord zijn onstaan door sloop van gebouwen door de jaren heen. Het geeft Nieuwenoord ‘licht en lucht’. De open plekken bieden eveneens ruimte om recreatieve buitenactiviteiten te organiseren. Verspreid over het gehele woon-zorgpark wisselen bospercelen, lanen, boomclusters ­­­en solitaire bomen zich in afwisselende samenstelling af. We treffen er een mix van loof- en naaldbomen aan: Beuken, Eiken, Essen, Esdoorns, Berken, Acacia’s, Grove Den, Fijnsparren en Lariksen.

Open plekken na sloop bebouwing Groene setting: open- en beboste delen van Nieuweoord

Assen, lanen en open plekken

STEDENBOUWKUNDIGE

-6-

VISIE NIEUWENOORD

H2 - BESTAANDE 2.5

SITUATIE

Nieuwenoord: organisch gegroeid

Nieuwenoord is door de jaren heen organisch gegroeid. De gelaagdheid van het park is zichtbaar door de vele aanwezige structuren op het woon-zorgpark. Mede door het volwassen groen is het park daardoor soms wat moeilijk leesbaar en kan de oriëntatie op het woon-zorgpark twijflachtig zijn. De gelaagdheid van het park is ook terug te zien in de aanwezige bebouwing. De uitstraling, de oriëntatie en het verschil in omvang laten een gefragmenteerde ontwikkeling van het woon-zorgpark zien. De gebouwen bespiegelen de tijdsgeest van waaruit zij zijn ontstaan alsmede de visie op de zorg. Wonen

Het hoofdgebouw van Amerpoort, markant door zijn bouwhoogte en verhoogde ligging, vormt tezamen met de histrorische vijver, het middelpunt van het woon-zorgpark. Het pand dat voornamelijk in gebruik is als kantoor en ondersteuning van diensten, is gelegen in het verlengde van de schuine as (Isengaardlaan) dat van oorsprong als entree van het gebied dienst deed.

Ondersteuning dienstverlening Dagbesteding en Recreatie

Op dit moment zijn de functies op Nieuwenoord verspreid over het woon-zorgpark waarbij het wonen (rood) zich wat meer concentreert langs de noordelijke en westelijke rand van het perceel en de voorzieningen (paars/bruin) zich meer bevinden langs de zuidelijke- en oostelijke rand van het perceel.

Functies Nieuwenoord 2020

Diversiteit aan bouwstijlen

STEDENBOUWKUNDIGE

-7-

VISIE NIEUWENOORD

H2 - BESTAANDE

STEDENBOUWKUNDIGE

-8-

SITUATIE

VISIE NIEUWENOORD

H3 - ANALYSE VAN HET GEBIED 3.1

Historisch perspectief - de ontwikkeling van het perceel

Om de huidige ruimtelijke structuur van Nieuwenoord beter te kunnen begrijpen is de ontwikkeling van het perceel in beeld gebracht. Aan de hand van een reeks kaarten wordt de gelaagdheid van het park ontrafelt. Elke tijdslaag heeft zijn sporen op Nieuwenoord achtergelaten: oude, waarneembare relicten, structuren en inrichtingselementen geven ons inzicht in de totstandkoming van dit bijzondere gebied. In navolgende pagina’s worden onderstaande ontwikkelingen beknopt toegelicht.

Rond 1900

Rond 1930

Rond 1975

Rond 1985

STEDENBOUWKUNDIGE

Rond 2018 -9-

VISIE NIEUWENOORD

H3 - ANALYSE VAN HET GEBIED 3.2

Landschappelijke ondergrond (rond 1900)

Op kaartbeelden rond 1900 is nog goed te zien hoe de oost-west ontginning van dit gebied is opgetrokken. Deze komt voort uit de vervening van het gebied rond 1300. Werner van Drakenburg stichtte in de periode rond 1380 zijn gelijknamige huis Drakenburg. Enkele jaren later werd de Drakenburgerwetering (of gracht) aangelegd ter ontwatering van het veen en als turfgracht naar de Eem. De ontgonnen gronden waren lang in gebruik als landbouw- en weidegrond. Op de flanken van de Heuvelrug werden vele kloosters vervangen door luxe buitenverblijven. In deze periode ontstond het huidig ontworpen landschap, gekenmerkt door aangelegde bospartijen, lanenstelsels, uitzichtpunten en zichtassen. Kasteel Groenenveld en Paleis Soestdijk behoren deze periode ook toe. De landschappelijke stijlkenmerken uit deze periode vormen nog altijd de basis voor de huidige ruimtelijke structuur van het gebied. Op Nieuwenoord zijn nog enkele landschapslijnen waarneembaar. Door ontwikkelingen die volgden in de perioden daarna zijn onderdelen van deze structuur verloren gegaan waardoor de structuur als geheel niet gemakkelijk meer ervaren wordt.

Aanwezige en vervallen landschappelijke structuren op Nieuwenoord

Topografische kaart rond 1900

Drakenburg rond 1660

STEDENBOUWKUNDIGE

- 10 -

VISIE NIEUWENOORD

H3 - ANALYSE VAN HET GEBIED 3.3 Eerste ontwikkelingen op de landerijen van Kasteel Drakenburg Op kaartbeeld van 1930 is te zien dat op de landerijen van het voormalige kasteel Drakenburg de eerste ontwikkeling plaatsvinden. Op de plek van het huidige conferentiecentrum Drakenburg werd een Volkshogeschool opgericht met enkele bijgebouwen. In 1938 werd ten zuiden van de Zandheuvelweg het “Jeugd Werkgemeenschap Drakenburg” opgericht. Dit was een Katholieke werkgemeenschap die zich richtte op de vorming en de persoonlijkheid van jonge mannen. In 1968 ging de Volkshogeschool op in een VTA-instelling (Vorming, Training en Advies). Drakenburg transformeert zich tot een conferentiecentrum.

Jeugd Werkgemeeschap Drakenburg

Met de komst van diagonale assen, gebogen lijnen, open velden, zichtassen en een royale vijver krijgt het gebied een meer parkachtige uitstraling. Het is duidelijk te zien dat de nieuwe ontwikkelingen en de daarmee gepaarde ingrepen, in samenhang tot stand gekomen zijn.

Volkshogeschool

Voormalig Jeugd Werkgemeenschap Drakenburg

Voormalig Kasteel Drakenburg Eerste ontwikkelingen op de landerijen van Kasteel Drakenburg

Topografische kaart rond 1930 / 1940

STEDENBOUWKUNDIGE

- 11 -

VISIE NIEUWENOORD

H3 - ANALYSE VAN HET GEBIED 3.4

Eerste ontwikkelingen Nieuwenoord

Begin jaren 50 wordt door de congregatie van de Kleine Zusters van de Heilige Jozeph een rooms-katholieke inrichting voor ‘zwakzinnigen gesticht. Op de veertig hectare grond, met bijbehorende inventaris, wordt door zeven nonnen een instelling voor gehandicapten opgezet. Nieuwenoord groeit uit tot Amerpoort. Het park groeit met de komst van kinderen in snel tempo. Kaartbeeld van rond 1975 laat zien dat de instelling vanaf de Doctor Albert Schweitzerweg ontsloten werd. Deze diagonale as leidt naar het centraal gelegen hoofdgebouw van Nieuwenoord. Rond het centrum worden enkele gebouwen bijgebouwd. Allen vormen zich langs een nieuwe diagonale noordoost-as. Sommige gebouwen, waaronder de personeelsflat, zijn al weer gesloopt. Aan de oostzijde van de kern zijn forse cirkelvormige gebouwen ontwikkeld ten behoeve van kleinschalig wonen en heilgymnastiek.

Personeelsflat

Hoofdgebouw

Eerste ontwikkelingen Niewenoord

Topografische kaart rond 1975

STEDENBOUWKUNDIGE

- 12 -

VISIE NIEUWENOORD

H3 - ANALYSE VAN HET GEBIED 3.5

Verdere uitbreiding Nieuwenoord

Met het vertrek van de nonnen en het terugdringen van de religieuzen ontwikkelt Nieuwenoord / Amerpoort zich voort. Onder leiding van een nieuwe directeur worden steeds meer ouders betrokken bij de instelling. Amerpoort ondergaat de nodige fusies en samenwerkingsverbanden. Nieuwenoord kreeg vanaf de Zandheuvelweg een nieuwe entree met daaraan gekoppeld een nieuw gebouw. Ten behoeve van nieuwe cliënten vindt tussen 1980 en 2000 uitbreiding plaats aan de west- en zuidzijde van het woon-zorgpark. Een mix van wonen en dagbesteding in relatief grote bouwblokken. Deze zijn uitgelijnd aan de oorspronkelijke oost-west ontginning van het gebied. Ter compensatie van de bouwopgave wordt aan de westzijde van het terrein een verbindende watergang aangelegd. Ter ontsluiting van functies aan de zuid- en oostzijde wordt een (halve) rondweg aangelegd. Deze ontsluit de eigen kwekerij en diverse ‘niet-cliëntgerelateerde functies’ als het kinderdagverblijf, de technische dienst en de garage. Aan de zuidzijde nabij het spoor is een kinderboerderij gelegen. Het beboste gebied rondom de historische vijver blijft onbebouwd.

Eerste ontwikkelingen Nieuwenoord

Topografische kaart rond 1980 / 2000

STEDENBOUWKUNDIGE

- 13 -

VISIE NIEUWENOORD

H3 - ANALYSE VAN HET GEBIED 3.6

Noordelijke uitbreiding en afronding

Vanaf 2000 wordt Nieuwenoord aan de noordzijde van het woon-zorgpark uitgebreid. De hoofdstructuur op het park is inmiddels gevestigd. Lege ruimten tussen bestaande structuren worden bebouwd. Verschillende kleinschalige uitbreidingen, waavan de onderlinge samenhang matig waarneembaar is, zijn projectmatig ontwikkeld. Nieuwenoord lijkt uitontwikkeld. De gefragmenteerde ontwikkeling van het woon-zorgpark laat het beeld achter van zowel oude als nieuwe kleinschalige buurten in het groen die verbonden worden door assen, wegen en paden. Ondanks de vele uitbreidingen in de afgelopen 90 jaar heeft het gebied zijn groene karakter weten te behouden.

Uitbreiding noordzijde Nieuwenoord

Topografische kaart rond 2017

STEDENBOUWKUNDIGE

- 14 -

VISIE NIEUWENOORD

H4 - AMBITIES AMERPOORT 4.1

Toekomstige ontwikkelingen - zorgvisie

Om op basis van toekomstige ontwikkelingen goede zorg te kunnen blijven bieden alsmede een gezonde exploitatie te kunnen waarborgen zijn aanpassingen aan terrein en bebouwing noodzakelijk. Amerpoort wil voor de lange termijn voor zowel bestaande als nieuwe doelgroepen investeren. Voor de toekomstige inrichting van het gebied zijn de belangrijkste primaire functies gedefinieerd die een bijdrage moeten leveren aan het creëren van structuur en ordening in de informatie. De keuzes en de prioriteiten die hierin gemaakt worden vloeien voort uit de behoeften en het welzijn van cliënten. De cruciale functies waar invulling aan gegeven dient te worden zijn wonen, dagbesteding & creatie, welzijn & ontmoeten, programma ten behoeve van ondersteunende diensten en vervoer/verplaatsing. Bij nieuwe ontwikkelingen streeft Amerpoort naar onderstaande kernwaarden: • Versterken van de (ruimtelijke) kwaliteit van het park Dit betreft ruimtelijke aspecten zoals: - behoud van het groene, parkachtige karakter, - behoud van de balans tussen meer besloten- en meer open plekken, - bebouwing die qua schaal/uitstraling past bij de cliënten en het dorpse karakter van Nieuwenoord.

• Leefbaarheid op het park Cliënten kunnen samen met medewerkers, familieleden en vrijwilligers meedoen aan het dagelijkse leven en een bijdrage leveren aan de samenleving: van jong tot oud en van licht tot ernstig meervoudig beperkt. Dit vergt een gevarieerd aanbod van activiteiten waarbij beleving, beweging, leren, recreëren, ontmoeten en ontspanning centraal staan. Daarbij geldt: - activiteiten en voorzieningen staan primair ten dienste van de cliënt, - dat er zowel actievere- als rustigere zones/activiteiten aanwezig zijn.

4.2

Binnen cirkel - Centrum voor welzijn en ontmoeting Een centrum met een groene en open uitstraling waar activiteiten plaatsvinden, mensen elkaar kunnen ontmoeten en diverse voorzieningen gegroepeerd zijn. Midden cirkel - Dagbesteding en recreatie Amerpoort wil de voorzieningen zo dicht mogelijk bij de cliënt creëren. Dit verhoogt enerzijds de kwaliteit van wonen en draagt anderzijds bij aan ‘eenvoudiger en efficiënter’ samenwerken en aan het gevoel van veiligheid bij zorgmedewerkers. Buiten cirkel - Wonen In de zone langs de randen van het gebied wordt gewoond. Hierbij is het mogelijk om in, aan of in de nabijheid van de woning mogelijkheden voor dagbesteding te realiseren. Bebouwing waarbij wonen en dagbesteding zijn geïntegreerd staan ten dienste van de cliënten.

Wonen

• Veiligheid op het park Er dient een goede balans te zijn tussen levendigheid en veiligheid op het park zodat iedereen zich thuis voelt. Nieuwenoord biedt de gelegenheid om elkaar te ontmoeten en uiteenlopende activiteiten te ondernemen op een plek en manier die past bij de wensen van de verschillende bewoners. Dit betekent dat: - het park duidelijk leesbaar is (structuur en bewegwijzering), - Nieuwenoord autoluw is, - mensen en activiteiten van ‘buiten’ welkom zijn, mits zij de balans tussen veiligheid en levendigheid niet verstoren.

STEDENBOUWKUNDIGE

Schematische programmering

Voor de programmering van functies is op basis van huidige functies een (theoretisch) model opgesteld. Dit betreft een zonering van functies van buiten naar binnen’, waarbij het centrum de plek voor ontmoeting en ontspanning is, dagbesteding zich in de middencirkel bevindt en cliënten aan de rand van het park wonen.

Dagbesteding Welzijn / ontmoeting

- 15 -

VISIE NIEUWENOORD

H 5 - R U I M T EL I J K E V I S I E 5.1

Bouwstenen van de Ruimtelijk visie

5.2

Hoofdgroenstructuur

In 2019 heeft Amerpoort een Ruimtelijke Visie laten opstellen. Daarin is een heldere hoofdstructuur voor Nieuwenoord vastgelegd. Dat betekent enerzijds het behouden van bestaande structuren, anderzijds dat we afscheid nemen van structuren die de leesbaarheid van het woon-zorgpark onduidelijk maken. Met een drietal ruimtelijke bouwstenen wordt invulling aan de gewenste ruimtelijke structuur van het woon-zorgpark gegeven: 1) Hoofdgroenstructuur, 2) Ontsluiting en routing, 3) Zonering van functies.

Het plan wordt gekenmerkt door een stelsel van oude (1, 2 en 4) en nieuwe diagonale assen (3 en 5). De diagonalen (begeleid met markante bomen), verbinden de rondweg met het centrum voor welzijn & ontmoeten (Brink). Herkenbare en eenduidig vormgegeven assen helpen cliënten de weg naar het centrum voor ontmoeting te leren herkennen. Diagonaal nummer 5 is een volledig nieuwe verbinding: deze verbindt de kinderboerderij met het centrum voor welzijn en ontmoeten. Onderdeel van de hoofdgroenstructuur zijn ook de groene randen van het plangebied. Nieuwenoord heeft een strakke groene begrenzing aan de oostzijde van het woon-zorgpark en een meer organische begrenzing aan de westzijde. De zuidelijk gelegen Huydecoperlaan, waaraan de kinderboerderij is gelegen, is een belangrijke groene uitloper die toebehoort aan Landgoed Groeneveld.

Isengardlaan (1)

Muzeplein (2)

Huydecoperlaan

STEDENBOUWKUNDIGE

- 16 -

VISIE NIEUWENOORD

H 5 - R U I M T EL I J K E V I S I E 5.3

Ontsluiting, routing en parkeren

6

De hoofdentree van Nieuwenoord is gelegen aan de noordzijde van het woon-zorgpark. Het park is per fiets ook via de oude diagonale entree van Nieuwenoord (Isengardlaan) bereikbaar. Nabij de hoofdentree is een centrale parkeerplek gelegen voor bezoekers van Nieuwenoord. De oostzijde van het woon-zorgpark heeft een rondweg (1) van waaruit enkele nieuwe delen van het park bereikbaar zullen zijn. Aan de westzijde wordt ruimte gereserveerd om de rondweg in de toekomst te kunnen doortrekken (2). Op deze manier is het mogelijk om van Nieuwenoord een echt autoluw park te maken. Aan de rondweg worden geen woningen ontsloten, wel kunnen hieraan geclusterd parkeerplekken worden gesitueerd om Nieuwenoord vervolgens verder ‘te voet’ te kunnen betreden. Op deze manier worden verkeersbewegingen zoveel mogelijk ontmoedigd. Het park kent twee interne ontsluitingswegen (3), deze zijn autoluw en ontsluiten en verbinden de diverse woonbuurten op organisch wijze met elkaar. Naast de diagonale assen (4) worden overige verbindingen op Nieuwenoord als woonstraat ingericht (5). Het is mogelijk voor hulpdiensten, medewerkers en verwanten die slecht ter been zijn, om dichtbij de woning te parkeren.

5

Het park kent vele wandelpaden die de verschillende woonbuurten en dagbestedingsgebouwen met elkaar verbinden. Er zal over Nieuwenoord ook een recreatieve route mogelijk gemaakt worden vanaf de Zandheuvelweg richting Kasteel Groenenveld (via de Huydecoperlaan). Deze verbinding (6) wordt onderdeel van het ‘recreatieve wandelrondje Drakenburgergracht’ die verschillende (recreatieve) functies in het gebied met elkaar verbindt zoals het pannenkoekenhuis, het bomencentrum, kasteel Groenenveld en het toekomstige nieuwe wellness-centrum.

Oostelijke Rondweg (1)

Interne ontsluitingsweg: Vijverlaan (3)

6

Woonstraat: Mariaoordlaan (5)

STEDENBOUWKUNDIGE

- 17 -

Rondje Drakenburgergracht Bron: Kernrandzoneviseie Drakenburgergracht (30 juli 2015)

VISIE NIEUWENOORD

H 5 - R U I M T EL I J K E V I S I E 5.4

Zonering van functies op Nieuwenoord

Nieuwenoord kent vier zones met verschillende functies. Deze zijn gebaseerd op het theoretisch model voor de programmering van functies zoals deze is voortgekomen uit de zorgvisie. 1) Entreegebied - ondersteuning bedrijfsvoering In deze zone kunnen functies geplaatst worden die geen directe relatie hebben met cliënten. Te denken valt aan ondersteunende functies als de Technische Dienst, stalling voor logistiek & vervoer, kinderdagverblijf en/of kantoor. Verplaatsing van deze functies (zuidzijde terrein) naarj de entree van het gebied levert minder ongewenste verkeersbewegingen op. Dit komt ten goede aan de beleefbaarheid van het park en de veiligheid van de cliënten.

1 4

2) Centrum voor welzijn en ontmoeting Een centrum met een groene en open uitstraling waar welzijnsactiviteiten plaatsvinden en cliënten elkaar kunnen ontmoeten. Diverse voorzieningen worden rondom de historische vijver (gegroepeerd) gesitueerd. Te denken valt aan functies als kleinschalige horeca/expressobar, een mini supermarkt, een verkooppunt van eigen producten, een kerkfunctie en/of een viskraam. Het is ook denkbaar enkele ondersteunende diensten zoals een vergaderruimte of flexwerkruimten in deze zone te behouden.

4 3a 2

3) Dagbesteding en recreatie De centraal gelegen zone voor voorzieningen (3a) vloeit op organische wijze over in de woonzones die aan de randen van het plangebied liggen. Ondanks dat de voorzieningen een centrale functie hebben dienen ze ook dicht bij de cliënten aanwezg te zijn. Dit verhoogt de kwaliteit van wonen, draagt bij aan een efficiëntere samenwerking en aan het gevoel van veiligheid bij zorgmedewerkers bij het uitvoeren van zorgtaken.

STEDENBOUWKUNDIGE

4 3b

- 18 -

VISIE NIEUWENOORD

H 5 - R U I M T EL I J K E V I S I E 5.5

Toekomstbeeld Ruimtelijke visie

5.6

Verankering in het bestemmingsplan

In de nieuwe ruimtelijke visie is de structuur van het gebied leesbaar gemaakt door het benoemen, herstellen en vormgeven van structuurbepalende landschapslijnen en -lanen. De woonzones die door deze lanen gescheiden worden kunnen in de toekomst hun eigen identiteit ontwikkelen. Op basis van deze ruimtelijke visie kan Nieuwenoord volgens een helder principe (stedenbouwkundig) doorontwikkeld worden. Het ruimtelijk plan en het daarmee samenhangende landschappelijke raamwerk, vormt de basis voor de verbeelding van het bestemmingsplan. Op deze manier worden de aanwezige cultuurhistorische- en landschappelijke waarden beschermd en kan Nieuwenoord in de komende jaren flexibel enerzijds én gericht anderzijds haar uitbreidingsplannen vormgeven.

STEDENBOUWKUNDIGE

- 19 -

VISIE NIEUWENOORD

H6 - UITGANGSPUNTEN STEDENBOUWKUNDIGE 6.1

Uitgangspunten stedenbouwkundige uitwerking

Op het ruim 65 jaar bestaande woon-/zorgpark hebben in de afgelopen jaren reeds nieuwe bouw- en verbouwactiviteiten plaatsgevonden, vooral vervangende nieuwbouw. Ook het inkrimpen van kantoorfuncties en ondersteunende diensten ten behoeve van het primaire doel, is de afgelopen jaren voorgekomen. Amerpoort mag met 6.782 m² BVO haar bouwprogramma verruimen waardoor de maximale BVO circa 40.700 m2 BVO zal zijn. De extra BVO’s zullen voornamelijk ten goede komen aan vervangende nieuwbouw van woningen. Amerpoort hanteert bij nieuwe ontwikkelingen circa 70 m2 BVO per cliënt voor wonen en circa 20 m2 BVO voor de voorzieningen. Amerpoort reserveert voor de voorzieningen circa 10% uitbreiding ten opzichte van de bestaande situatie. Voor de verdere stedenbouwkundige uitwerking zijn per hoofdfunctie enkele uitgangspunten benoemd: Wonen - Bestaande woningen vervangen door studio’s met eigen sanitair (levensloopbestendig), - Wooneenheden voor groepen van acht cliënten (of 2x4), - Ruimtegebruik per client circa. 70 m2 (woongroepen van 560 m2), - Bij voorkeur twee woongroepen aan elkaar gekoppeld (in verband met samenwerking), - Wonen op de begane grond in verband met de doelgroep van de toekomst (tenzij dit niet anders kan).

6.2

UITWERKING

Flexibel ontwikkelen en inpassen

Het is nog onvoorspelbaar hoe toekomstige vraagstukken zich in de zorg gaan ontwikkelen. Amerpoort wil te allen tijde ‘vraag en aanbod’ goed op elkaar kunnen afstemmen. Met flexibel ontwikkelen kan constant op de zorgbehoefte van cliënten ingespeeld worden. Om gevoel te krijgen bij het ruimtegebruik van het uitbreidingsprogramma is een massastudie gedaan. Met onderstaande bouwstempels en uitgangspunten uit de zorg is een eerste stedenbouwkundige verkenning uitgevoerd. De volgende uitgangspunten zijn hierbij gerespecteerd: - Het bestaande landschap vormt het ruimtelijk raamwerk, - Behoud van zo veel mogelijk groen- en organisch landschap, - Benutten ‘open plekken’ (met behoud van balans open/ gesloten). - Mogelijkheden voor het doortrekken van de Rondweg met parkeren. Afhankelijk van de type cliënten en de behoeften die zij nodig hebben krijgen de bouwstempels een plek in het plan. Zo zijn er plekken voor cliënten die ‘meer en minder’ prikkels aankunnen.

Dagbesteding & Recreatie - Dagbesteding zoveel mogelijk multi-inzetbaar, gelijkvloers op de begane grond (groepen van 2 x 4 cliënt en 4 x 9 cliënten), - Mogelijkheid dagbesteding in combinatie met wonen (cliëntvolgend), - Logeren combineren met een functie als dagbesteding, wonen, kantoor, kinderopvang (gelijkvloers). Ondersteuning bedrijfsvoering - Programma zoveel mogelijk positioneren nabij de entree van het park (reduceren verkeersbewegingen), - Mogelijkheid van kantoren op drie locaties: 1) nabij de hoofdentree, 2) op de huidige locatie in het centrum en 3) op de locatie van het Cultureel Centrum. Welzijn & Ontmoeten - Programma in/rondom de Brink (kleine gebouwtjes/paviljoens in het groen).

STEDENBOUWKUNDIGE

- 20 -

VISIE NIEUWENOORD

H6 - UITGANGSPUNTEN STEDENBOUWKUNDIGE 6.3

Sloopovereenkomst

In 2009 heeft Amerpoort in het kader van een wijziging in het bestemmingsplan een sloopovereenkomst met de gemeente Baarn opgesteld. Een deel van deze panden zijn reeds gesloopt. Een vier-tal gebouwen valt nog onder deze sloopregeling. Dit betreft de grijs omcirkelde gebouwen: het voormalige logeerhuis (2), het dorpshuis (dagbesteding) (22), de technische dienst (25) en de garage (28).

STEDENBOUWKUNDIGE

6.4

UITWERKING

Vervangende nieuwbouw en renovatie

Vanuit het strategisch huisvestingsplan is bekeken welke panden voor de langere termijn aan vervanging toe zijn. Aanvullend is een inschatting gemaakt van panden die mutatie behoeven. Keuzes die hieraan ten grondslag liggen zijn gebasseerd op de huidige zorg- en huisvestingskwaliteit en de te verwachten mutatiebehoefte. Het is nog onzeker of voor een deel van de panden gekozen wordt voor sloop/nieuwbouw of renovatie. Onderstaande kaart geeft een indicatie van sloop-, sloop/ niewbouw- en renovatieactiviteiten.

- 21 -

VISIE NIEUWENOORD

H 7 - M A S S AS T U D I E 7.1

Stedenbouwkundige massastudie

Voor de stedenbouwkundige uitwerking van de ambities van Amerpoort is een massastudie verricht. Een massastudie geeft een beeld van de ruimtelijke consequenties van een plan. Het is nadrukkelijk geen ontwerp maar een studie om te komen tot optimale afstemming tussen de bestaande omgeving en de nieuwe plannen. In deze visie zijn 2 varianten getoond. Beiden laten zien hoe op een samenhangende manier invulling gegeven kan worden aan toekomstige renovatie- en sloop/nieuwbouwplannen.

NIEUWENOORD

De getoonde bouwvolumes zijn een realistisch weergave van de maximaal toegestane m2 BVO. Het aantal m2 BVO’s, zoals deze worden vastgelegd in de verbeelding van het bestemingsplan, zijn ingedeeld aan de hand van de voorbeelduitwerkingen. De verdeling van BVO’s zijn uitwisselbaar volgens de regels van het bestemmingsplan. Per ontwikkeling wordt onderzocht wat, op basis van de zorgvraag die zich dan voordoet, de beste invulling is.

Variant 1:

Deze variant gaat uit van 26 nieuwe woongroepen op de begane grond conform de visie (elk met acht bewoners) en één gestapeld woonblok met 16 plaatsen. Enkele dagbestedingsgebouwen worden vervangen of gerenoveerd.

STEDENBOUWKUNDIGE

Wonen Dagbesteding & Recreatie Ondersteuning bedrijfsvoering Welzijn & ontmoeten - 22 -

VISIE NIEUWENOORD

H7 - M A S S AS T U D I E 7.2

Globale omschrijving van de varianten

Door het efficiënt clusteren van gebouwen ontstaat een prettige en voorspelbare stedenbouwkundige ritmiek op het woon-zorgpark. De afwisseling van clusters bebouwing met groene assen waarborgt de balans tussen ‘rood en groen’. Gestapelde woonbebouwing is vanuit de zorg niet wenselijk maar kan ingezet worden wanneer de balans tussen ‘rood en groen’ verloren dreigt te gaan. Beide varianten laten bouwvolumes zien op de voormalige plek van het Jeugdwerkkamp nabij de entree van het gebied. Deze zone is bedoeld voor functies ter ondersteuning van de dienstverlening.

NIEUWENOORD

Afhankelijk van de keuze om het centraal gelegen markante pand te renoveren, kunnen nabij de enntree ook kantoorfuncties geplaatst worden. Mede ten gevolge daarvan zullen meer of minder welzijnsfuncties naar het centrum verplaatst worden. Op de plek van de huidige voorzieningen aan de zuidzijde van het woon-zorgpark kan een VIC-groep (Very Intensive Care) van acht cliënten gehuisvest worden. Deze groep functioneert het beste in een meer ‘afgezonderd’ gebied. In beide varianten is ruimte gereserveerd voor de aanleg van de westelijke rondweg.

Variant 2:

Deze variant gaat uit van 18 nieuwe woongroepen op de begane grond conform de visie (elk met acht bewoners) en vier gestapeld woonblokken met 16 plaatsen. Enkele dagbestedingsgebouwen worden vervangen of gerenoveerd.

STEDENBOUWKUNDIGE

Wonen Dagbesteding & Recreatie Ondersteuning bedrijfsvoering Welzijn & ontmoeten

- 23 -

VISIE NIEUWENOORD

H8 - B E E L D E N D E 8.1

Beeldende samenvatting

8.2

Hoofd (groen)structuur

SAMENVATTING

Met de beelden uit dit hoofdstuk wil Amerpoort laten zien hoe de uitwerking van het gebied in overeenstemming is met de ruimtelijke en programmatische bouwstenen zoals deze zijn gedefiniëerd in de Ruimtelijke Visie ongeacht welke stedenbouwkundige uitwerking hieraan ten grondslag ligt. Voor Amerpoort staat bovenaan dat zij met behoud van de groene waarden van het gebied, een woon-zorgprogramma aanbiedt dat maximaal afgestemd is op de behoeften van haar cliënten.

Met respect voor de oude- en met de komst van nieuwe landschappelijke lanen krijgt Nieuwenoord weer een leesbaar terrein.

Deze kaart is van toepassing op de ondergrond van zowel variant 1 als 2

STEDENBOUWKUNDIGE

- 24 -

VISIE NIEUWENOORD

H8 - B E E L D E N D E 8.3

SAMENVATTING

Groene randen van het plangebied

Verschillende groene randen vragen om een verschillende stedenbouwkundige inrichting. Dit zorgt voor een gevarieerd en afwisselend beeld

Deze kaart is van toepassing op de ondergrond van zowel variant 1 als 2

STEDENBOUWKUNDIGE

- 25 -

VISIE NIEUWENOORD

H8 - B E E L D E N D E 8.4

SAMENVATTING

Verplaatsing Ondersteuning Dienstverlening

Met de verplaatsing van de zuidelijk gelegen ‘ondersteunende diensten’ (kinderdagverblijf, technische dienst en een garagegebouw) is het mogelijk om het aantal verkeersbewegingen op het woon-zorgpark terug te dringen. Deze functies zijn vanuit hun gebruik beter op hun plek bij de entree van het woon-zorgpark. Op de vrijkomende locatie kan Amerpoort een VIC-groep (Very Intensive Care) van acht cliënten huisvesten. Deze groep functioneert het beste in een meer ‘afgezonderd’ gebied.

Deze kaart is van toepassing op de ondergrond van zowel variant 1 als 2

STEDENBOUWKUNDIGE

- 26 -

VISIE NIEUWENOORD

H8 - B E E L D E N D E 8.5

Zonering van functies

SAMENVATTING

Wonen

Onderstaande zonering van functies geven richting aan de positie van zowel bestaande als nieuwe ontwikkelingen. Met deze vier functiegroepen geeft Amerpoort invulling aan het theoretisch model zoals deze voortvloeit uit haar zorgvisie.

Dagbesteding Welzijn / ontmoeting

Theoretisch model: Schematische programmering van functies

Deze kaart is van toepassing op de ondergrond van zowel variant 1 als 2

STEDENBOUWKUNDIGE

- 27 -

VISIE NIEUWENOORD

H8 - B E E L D E N D E 8.6

SAMENVATTING

Ontsluiting, routing en parkeren

De diagonale assen van Nieuwenoord leiden alle gebruikers naar het centrum van ontmoeten. De assen worden beëindigd door een stedenbouwkundig accent. Vanwege de directe zichtrelatie met de bouwvolumes is het wenselijk deze een bijzondere architectonische uitstraling mee te geven.

Bijzonder stedenbouwkundige accent Deze kaart is van toepassing op de ondergrond van zowel variant 1 als 2

STEDENBOUWKUNDIGE

- 28 -

VISIE NIEUWENOORD

H8 - B E E L D E N D E 8.7

SAMENVATTING

Schematische weergave van de bouwhoogtes

Voor Nieuwenoord wordt op drie locaties een hogere bouwhoogte voorgesteld. Dit betreffen de locaties waar ondersteunende dienstverlening (kantoor en vergaderruimte) gepositioneerd kunnen worden. Dit is ter plaatse van het bestaande hoofdgebouw, de nieuw te ontwikkelen hoek nabij de entree en de bestaande locatie van het cultuurhuis langs de Rondweg. Op alle overige bouwvelden wordt een maximale bouwhoogte van 10 meter gehanteerd.

Deze kaart is van toepassing op de ondergrond van zowel variant 1 als 2

STEDENBOUWKUNDIGE

- 29 -

VISIE NIEUWENOORD

H8 - B E E L D E N D E 8.8

SAMENVATTING

Toekomstbeeld Ruimtelijke visie

Deze kaart is van toepassing op de ondergrond van zowel variant 1 als 2

STEDENBOUWKUNDIGE

- 30 -

VISIE NIEUWENOORD

STEDENBOUWKUNDIGE

- 31 -

VISIE NIEUWENOORD