328530 Kredietbesluit gezamenlijke huisvesting bibliotheek en theater Beantwoording technische vragen na Debat

Memo Aan Onderwerp Portefeuillehouder Datum

: Gemeenteraad Baarn : Technische vragen over Huisvesting Bibliotheek en theater : Hugo Prakke : 20-12-2021

Geachte raadsleden en steunfractieleden, Een aantal fracties heeft tijdens het debat van 8 december jl. technische vragen gesteld over verdere verduurzaming bij het raadsvoorstel om het krediet voor de gezamenlijke huisvesting voor bibliotheek en theater beschikbaar te stellen. Hieronder vindt u de antwoorden. Vraag: Kan de wethouder extra maatregelen op het gebied van duurzaamheid in kaart brengen en een onderscheid maken tussen kosten, investering en rendement? Antwoord: Binnen het begrip duurzaamheid maken we onderscheid tussen de thema’s energie, materiaalgebruik/circulariteit en water. Energie: van BENG naar ENG In het raadsvoorstel van december 2020 is over duurzaamheid opgenomen dat de nieuwbouwdelen dienen te voldoen aan het nieuwe Bouwbesluit dat per 1 januari 2021 in werking zal treden en dat voor die delen wordt uitgegaan van een ‘gasloos’ gebouw. De grote zaal diende in het gekozen model te worden behouden. In het programma van eisen en het ontwerp is als uitgangspunt gehanteerd dat het gebouw in zijn geheel (dus inclusief de grote zaal) voldoet aan de BENG-eisen (Bijna Energie Neutraal Gebouw). Daarmee ligt de lat hoog. De stap van BENG naar ENG, leidt tot een extra investering in een WKO-installatie of, als alternatief, in een grote hoeveelheid extra pv-panelen.

- WKO: We hebben tijdens het ontwerpproces al verschillende systemen voor verwarming en koeling bekeken. Uit de verkenning is gebleken dat de exploitatiekosten voor een WKOinstallatie, bezien over een periode van 20 jaar, hoger zijn dan die van het gekozen systeem. Bovendien zullen dan extra pv-panelen moeten worden toegepast om van BENG naar ENG te gaan, wat leidt tot een extra investering. Er is dan wel sprake van een lager energieverbruik. Het is echter maar de vraag of de energierekening ook lager wordt; op momenten dat de pv-panelen geen of maar weinig energie opwekken (in de avond en van oktober tot maart) wordt stroom van het net afgenomen. En op momenten dat de pv-panelen het productiefst zijn (in de zomermaanden) wordt het gebouw het minst intensief gebruikt en wordt stroom tegen relatief een laag tarief terug geleverd aan het net. Mogelijk stijgt het te betalen vastrecht ten gevolge van een hoger aansluitvermogen. Aandachtspunt is dat netbeheerders de rem hebben gezet op terug leveren van stroom bij grootverbruik aansluitingen.

1

-

Daardoor zal mogelijk een deel van de panelen moeten worden ‘uitgeschakeld’ op momenten dat de energievraag van het gebouw kleiner is dan de opwekking. Ten slotte brengt het onderhouden van een WKO-installatie en pv-panelen kosten met zich mee. Het toepassen van een WKO-installatie en de stap van BENG naar ENG leiden dus tot een duurzamer gebouw, maar zijn financieel minder rendabel. Extra investering: de bouwkosten voor de werktuigbouwkundige installaties en extra pv-panelen worden geschat op ruim 7 ton excl. BTW (prijspeil heden, excl. kosten voor herontwerp). Extra kapitaallast: ca. € 20.000. Exploitatie-effect: geen (substantieel) voordeel te verwachten, mogelijk kostenverhogend. Keuze voor een WKO-installatie vereist bijstelling van het (installatietechnisch) ontwerp van het gebouw. Dit kan in het Definitief Ontwerp, dat volgens planning in januari 2022 start, worden verwerkt. De doorlooptijd daarvan wordt dan naar verwachting ongeveer een maand langer. Extra PV-panelen: In de beantwoording van de eerdere vraag van GroenLinks is als alternatief voor een WKO het realiseren van ca. 400 extra pv-panelen genoemd. Dit vergt een lagere investering dan een WKO. Echter, als gezegd, de panelen passen lang niet allemaal op het dak en de netbeheerder kan technische beperkingen opleggen.

Wij verwachten bovendien dat een overkapping op het parkeerterrein op bezwaren in de buurt zal stuiten en complicaties geeft voor de goederenlogistiek van het theater. Deze oplossingsrichting wordt daarom ontraden.

Materiaalgebruik/circulariteit Uitgangspunt voor het vernieuwbouwplan is het handhaven van de grote theaterzaal. Dit is een duurzame keuze ten aanzien van materiaalgebruik; wat je niet sloopt, hoef je niet nieuw te bouwen. De mogelijkheden voor het gedeeltelijk handhaven van de vloer van het backstagegebied worden bij uitwerking van het ontwerp onderzocht. De rest van het bestaande gebouw heeft een matige bouwkundige kwaliteit. Dit zal worden gesloopt en vervangen door nieuwbouw. Bij het ontwerp van de gebouwconstructie is uitgegaan van een staalconstructie met relatief kleine overspanningen, waardoor het materiaalgebruik efficiënt is. Hergebruik van constructieonderdelen wordt onderzocht, maar lijkt slechts beperkt mogelijk. Binnen het Voorlopig Ontwerp en het voorgestelde investeringsbedrag is geen rekening gehouden met aanvullende maatregelen met betrekking tot circulair bouwen. De raad kan kiezen voor extra maatregelen om de CO2-footprint van het gebouw te verkleinen. Daarbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan verduurzaming van de constructies, toepassing van bio-based materialen en natuurlijke gevelmaterialen. - Verduurzaming constructies: De CO2-footprint van het gebouw kan worden verkleind door hergebruik van materialen, door toepassing van een houten dakvloer en dakliggers en extra aandacht voor demontabel bouwen.

Bij toepassen van deze maatregelen zal het ontwerp moeten worden aangepast. Dat is nog mogelijk in de Definitief Ontwerpfase. De doorlooptijd daarvan wordt dan naar verwachting ongeveer een maand langer. - Natuurlijke gevelmaterialen toepassen in plaats van stalen/aluminium golfplaten. Houten gevels zijn mogelijk onderhoudsgevoeliger dan metalen gevels, afhankelijk van het toegepaste materiaal en de afwerking daarvan. - Bio-based materialen toepassen in wand-, plafond- en vloerafwerkingen.

2

De extra investering voor een hogere circulariteitsambitie met bovengenoemde maatregelen kan naar verwachting worden gerealiseerd voor 3 à 4 ton. Dit bedrag kan oplopen naarmate de ambities hoger worden. Extra kapitaallast ordegrootte € 10.000/jaar. Exploitatie-effect is nog niet te bepalen. Water In het Voorlopig Ontwerp is gekeken naar de mogelijkheden voor waterbesparing en buffering van hemelwater op de locatie. Daarnaast kan in het nog te ontwikkelen plan voor de buitenruimte rekening worden gehouden met klimaat adaptieve maatregelen. - Waterbesparing: naast standaardmaatregelen als waterbesparend sanitair kan een reservoir met hemelwatersysteem worden toegepast voor wc-spoeling en eventueel bewatering van planten. Grijswater voor doorspoelen van sanitair lijdt in meeste gevallen tot extra schoonmaakkosten en snellere vervanging van componenten. Dit omdat grijswater meer stoffen bevat die het sanitair aantasten dan kraanwater. Extra investering: ca. € 20.000. Extra kapitaallast ca. € 600/jaar. Exploitatie-effect: minder drinkwatergebruik, maar wat hogere schoonmaak- en onderhoudskosten. - Buffering hemelwater op dak: dit kan door middel van een vegetatiedak (sedum) worden gerealiseerd. Hemelwater wordt langer vastgehouden op de locatie en een deel zal niet worden afgevoerd via het riool. Een sedumdak trekt insecten aan en levert daarmee een bijdrage aan de biodiversiteit.

De dakbedekking wordt beter beschermd en gaat daardoor in principe wat langer mee, echter een sedumdak vergt ook onderhoud. Een deel van het dak is bestemd voor klimaatinstallaties, zonnepanelen en loopstroken ten behoeve van onderhoud. Daardoor kan niet het gehele dakoppervlak voor vegetatie worden benut. Extra investering: ca. € 70.000. Extra kapitaallast ca. € 2.000/jaar. Exploitatie-effect: mogelijk negatief; een sedumdak vergt ook onderhoud. - Klimaat adaptieve maatregelen buitenruimte: Ontstenen, afkoppelen en vergroenen zijn goed tegen hittestress, wateroverlast en verdroging. In het IBOR wordt ingezet op het apart inzamelen en verwerken van hemelwater. Dat betekent ook vervangen van riolering en (dus) zo veel mogelijk scheiden van regenwater en vuil water. De benodigde investeringen en effecten zullen worden bepaald in het plan voor de buitenruimte. Hiervoor zal eind 2022 een specifiek investeringsvoorstel worden voorbereid.

Resumé effect op structurele financiële opgave gemeentelijke begroting (kapitaallasten) 1e 5 jaar Raadsvoorstel dec ‘21

Vanaf jaar 6 78.000

39.000

-/- 33.000

-/- 33.000

45.000

6.000

WKO

20.000

20.000

Materiaalgebruik/circulariteit

10.000

10.000

600

600

Stelpost begroting dec ‘20 Toename per saldo Extra duurzaamheidsambities, indicatieve ramingen:

Hemelwatersysteem Vegetatiedak Toename met extra duurzaamheidsambities (afgerond)

2.000

2.000

78.000

39.000

3

Tot slot De Speeldoos en de Bibliotheek zijn niet in staat de meerkosten (zowel in investering als in exploitatie) voor extra duurzaamheidsmaatregelen te dragen. De gemeente zal dus de meerkosten voor eventuele verdere verduurzaming voor haar rekening moeten nemen, om het project haalbaar te houden. Voor grotere duurzaamheidsmaatregelen zoals een WKO en verduurzaming van de constructie zal het ontwerp moeten worden aangepast, waardoor de Definitief Ontwerpfase naar verwachting ongeveer een maand langer zal duren. Met vriendelijke groet,

Hugo Prakke Wethouder

4