306308 Nota Uitbreiding Lokaal Team Baarn bijlage 1 Nota uitbreiding Lokaal Team

Nota uitbreiding Lokaal Team Baarn Inleiding

Het Lokaal Team van de gemeente Baarn is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Jeugdwet en de functie begeleiding zoals die in de Wmo 2015 is opgenomen. Inwoners kunnen bij het Lokaal Team terecht als zij zorgen ervaren op één of meerdere gebieden van het leven. Denk aan: opvoedingsproblemen, scheidingen, verslavingsproblematiek, problematische zelfredzaamheid, enzovoort. Het betreft hier doorgaans de meer complexe problemen die vaak over meerdere levensgebieden gaan. In eerste instantie wordt gezocht naar oplossingen met inzet van het eigen sociale netwerk en met ondersteuning van de aanwezige algemene voorzieningen, als dat onvoldoende is wordt gespecialiseerde zorg ingezet. Inwoners kunnen zich niet zelf melden bij het Lokaal Team, maar aanmelding verloopt via het PIT, huisartsen, zorgloket of professionals uit andere maatschappelijke domeinen zoals sport, onderwijs, welzijn en zorg. De medewerkers van het Lokaal Team zijn generalisten, maar hebben ieder ook hun eigen expertise. Binnen het team wordt gebruik gemaakt elkaars deskundigheid. Bij de intake wordt er gewerkt volgens het vierogenprincipe. Dat wil zeggen dat in eerste instantie twee medewerkers het gesprek met de inwoner aangaan.

Begeleiding door het Lokaal Team

Bij het van start gaan van het Lokaal Team in Baarn in 2015 is de keuze gemaakt dat het Lokaal Team, naast vraagverheldering, het regisseren en het organiseren van de zorg, waar mogelijk ook zelf begeleiding biedt aan inwoners die dat nodig hebben. Vormen van begeleiding die door het Lokaal Team kunnen worden geboden zijn: - Het coachen en motiveren van inwoners om naar een bepaald doel toe te werken. - Het bieden van basale opvoedondersteuning in de vorm van coaching en advisering bij probleemsituaties. - De directe en praktische ondersteuning om een huishouden te stabiliseren. Het Lokaal Team biedt in beginsel geen begeleiding: - Wanneer men verwacht dat gestelde resultaten niet binnen een jaar kunnen worden behaald. - In het geval van vinger-aan-de-pols zorg of als het gaat om het stabiel houden van een situatie voor een periode langer dan een jaar. - Wanneer de basisinfrastructuur (BIS) als voorliggende voorziening moet worden aangemerkt. - Wanneer het onderdeel vormt van een uitgebreider behandelplan bij een zorgaanbieder en het opknippen in het nadeel van de cliënt en de continuïteit van hulpverlening is.

Integrale toegang en het Lokaal Team Op dit moment is de toegang tot het sociaal domein in de gemeente Baarn bij verschillende loketten ondergebracht. Het PIT Baarn, waarin Welzijn Baarn, Welzin, MEE en de GGD- Utrecht met elkaar samenwerken en waar inwoners terecht kunnen voor informatie en advies. Het loket Wonen, Zorg en Welzijn voor de toegang tot Wmo-voorzieningen zoals huishoudelijke hulp, woningaanpassingen en vervoersvoorzieningen. Voor het declaratiefonds, gehandicaptenparkeerkaart en leerlingenvervoer kan men ook terecht bij het Loket WZW. Tenslotte is er het Lokaal Team waar inwoners op verwijzing terecht kunnen voor meer complexe hulpvragen met betrekking tot de Wmo, jeugdwet en aangrenzende regelgeving. Naast het optreden als regisseur, het organiseren van de zorg en het bieden van begeleiding, is het Lokaal Team ook verantwoordelijk voor: - Het doen van meldingen bij Veilig Thuis bij vermoedens van huiselijk geweld en/of kindermishandeling.

1

- Het doen van meldingen bij het Meld- en Adviespunt Bezorgd, bij zorgwekkend gedrag van inwoners, zoals verwardheid, verslaving en vervuiling. - Het vervullen van de brugfunctie naar het voortgezet onderwijs, zodat onderwijs en jeugdhulp goed op elkaar aansluiten. - Uitvoering geven aan de Voorpostfunctie J-GGZ, het adviseren in huisartsenpraktijken op het gebied van psychische problemen bij kinderen en jeugdigen. De gemeente Baarn is voornemens om voor het sociaal domein tot één integrale toegang te komen. In de nieuwe situatie zijn er twee teams: een Basisteam voor laagdrempelige informatie, advies en ondersteuning en een Team besluiten waar naast het bieden van hulp ook alle formele (juridische) besluiten voor zorg, hulp of voorzieningen word genomen. Het Lokaal Team zal onderdeel uit gaan maken van het Team besluiten. Onderdeel van het proces om tot een integrale toegang te komen zal zijn dat ook het huidige takenpakket van het Lokaal Team tegen het licht zal worden gehouden.

Toename werkdruk en begeleidingstaken in het gedrang De laatste jaren is de werkdruk bij het Lokaal Team sterk toegenomen en is er door tijdgebrek steeds minder tijd om als Lokaal Team zelf begeleiding aan inwoners te bieden. Voor de toename van de werkdruk zijn de volgende oorzaken aan te wijzen: -

Het aantal hulpvragen is toegenomen. 2017

2018

2019

2020

2021 t/m juni

Nieuwe cliënt Herindicatie

437 47

421 91

442 99

369 155

174 59

Nieuwe casussen

484

512

541

524

233

Openstaande casussen *

316

301

337

508

597

* Gemeten halverwege het betreffende kalenderjaar Vanwege de coronaepidemie laten de jaren 2020 en 2021 een vertekend beeld zien. In deze periode is het aantal nieuwe casussen teruggelopen, dit in tegenstelling tot de voorafgaande jaren. Dit beeld stemt overeen met het landelijke beeld. In het VNG verslag van de Werkgroep Sociale Impact van de coronacrises van 2020 wordt melding gemaakt van een daling van het aantal meldingen met 30 tot 40% gedurende het eerste kwartaal. Rekening houdende met het bovenstaande kan worden geconcludeerd dat het aantal nieuwe casussen, bestaande uit nieuwe cliënten en herindicaties, jaarlijks toeneemt. Het aantal nieuwe cliënten is stabiel, maar vooral het aantal herindicaties laten een stijging zien. Ook herindicaties, net als hulpvragen van nieuwe cliënten, vragen van het Lokaal Team de nodige tijd en aandacht om tot een zorgvuldige afweging te komen. Ook het aantal openstaande casussen neemt door de jaren heen toe. De groep cliënten die is aangewezen op langdurige ondersteuning wordt jaarlijks groter en zal de komende jaren waarschijnlijk alleen maar toenemen. Voor het Lokaal Team betekent dat er steeds meer tijd en aandacht aan herindicaties en aan de regievoering op openstaande casussen moet worden geschonken. Het aantal hulpvragen is duidelijk toegenomen. 2

-

De hulpvragen zijn complexer geworden en vragen steeds meer tijd en aandacht van het Lokaal Team. Het complexer worden van de zorgvraag is landelijk waar te nemen en hangt samen met het ingewikkelder worden van de samenleving, het langer zelfstandig wonen van inwoners en het meer inzetten op behandeling thuis.

-

Lange wachttijden bij zorgaanbieders, maar ook bij SAVE en Veilig Thuis, maken dat er steeds vaker overbruggingszorg door het Lokaal Team moet worden geboden tot de beoogde zorg wordt gestart, om verergering van de situatie te voorkomen. Uit de Factsheet Wachttijdinformatie GGZ van mei 2021 blijkt dat de GGZ-zorg in de regio Utrecht, afhankelijk van de zorgvraag, te maken heeft met een wachttijd van 5 tot 23 weken. Tijd die in deze overbruggingszorg wordt gestoken is niet beschikbaar voor het bieden van begeleiding.

-

Het komt steeds vaker voor dat reeds afgesloten dossiers opnieuw de aandacht van medewerkers van het Lokaal Team vragen omdat cliënten als ze vragen hebben opnieuw contact opnemen met het Lokaal Team. Het beantwoorden van deze vragen kost tijd en aandacht.

-

De invoering van het cliëntvolgsysteem ‘MensCentraal’, de invoering van het archiveringssysteem ‘Zaaksysteem’ en de vernieuwde inkoop van zorg in de vorm van ‘bouwblokken’ waaruit zorg kan worden gekozen, hebben voordelen gebracht zoals meer grip kunnen krijgen op de uitgaven, een overzichtelijker zorgaanbod en een betere dienstverlening, maar hebben ook tot een verzwaring van de administratieve lasten geleid voor de medewerkers van het Lokaal Team.

Tot slot, er doet zich een aantal belangrijke ontwikkelingen voor die extra tijd en aandacht van het Lokaal Team vragen en nog gaan vragen. Hierbij moet worden gedacht aan: het voornemen om in de gemeente Baarn tot een integrale toegang te komen, de landelijke doordecentralisatie van Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang, de regionale transformatie van de gespecialiseerde jeugdzorg, de regionale ontwikkelingen rondom de bemoeizorg en de beoogde reorganisatie van de jeugdbescherming, waardoor meer veiligheidstaken naar de lokale teams komen.

Zelf begeleiding bieden - Voordelen zelf begeleiding bieden Aan het zelf meer begeleiding aan inwoners bieden zijn voordelen verbonden die tevens direct en indirect bijdragen aan het verminderen van de uitgaven voor gespecialiseerde hulp. Deze voordelen zijn: -

-

-

-

Inwoners worden eerder en efficiënter geholpen omdat er nauwelijks wachtlijsten zijn en zij maar één keer hun verhalen hoeven te doen, er is geen overdracht naar een andere organisatie. Dit geeft vertrouwen bij de hulpvrager. Het Lokaal Team is als geen ander op de hoogte van de basisinfrastructuur en de informele netwerken in Baarn en weet deze effectief in te zetten, en weet door het leveren van maatwerk tot een betere dienstverlening te komen. De overdracht naar andere organisaties, zoals de BIS, is altijd ‘warm’. Door een betere kennis van de lokale situatie zal het Lokaal Team eerder dan zorgaanbieders komen tot eenvoudigere oplossingen, waardoor situaties eerder normaliseren en er eerder kan worden afgeschaald. Door meer gebruik te maken van de expertise van de medewerkers wordt het werk van de medewerkers interessanter en aantrekkelijker. Verdieping van de functie zal leiden tot een kwaliteitsverbetering, meer werkplezier en bijdragen aan de continuïteit van het Lokaal Team. Meer eigen begeleiding bieden betekent dat de case load kleiner wordt en dat daardoor de aandacht minder versnipperd raakt en er efficiënter gewerkt kan worden. 3

-

Regievoering over casussen die zelf worden begeleid kosten doorgaans minder tijd dan regievoering over casussen die bij een zorgaanbieder zijn ondergebracht.

- Relatie met transformatiedoelen Door als Lokaal Team zelf meer begeleiding te bieden wordt recht gedaan aan de in 2015 geformuleerde, en de nog immer geldende, transformatiedoelen. Hulp wordt zoveel mogelijk aan de voorkant geboden en zo dicht mogelijk bij de inwoner georganiseerd. Door de hulp op elkaar af te stemmen wordt optimaal gebruik gemaakt van de BIS, voorliggende voorzieningen en de eigen, informele netwerken. Er wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met de eigen mogelijkheden, behoeften en voorkeuren van de inwoner. Door het direct bieden van hulp, zorg te dragen voor passende arrangementen aan de voorkant en het op verantwoorde wijze tijdig afschalen van de hulp, wordt ingezet op het voorkomen van het inzetten langdurige specialistische hulp. Het voornemen om als Lokaal team zelf meer begeleiding te bieden is in lijn met bovengenoemde uitgangspunten. - Regiovisie Samen Werken aan de specialistische jeugdhulp (2021 - 2026) Deze regiovisie, die net als de voorliggende nota in de maand oktober 2021 ter besluitvorming aan de raad wordt aangeboden, vormt voor de in de regio Amersfoort samenwerkende gemeenten, waaronder de gemeente Baarn, het richtinggevende kader voor de komende 5 jaar om tot een betaalbaar en eenvoudiger zorglandschap te komen.

Een van de voornemens in de regiovisie is om de toegang tot de Lokale Teams te versterken door te investeren in de begeleidingsfunctie. Dit omdat de ontwikkeling hiervan tot nu toe onvoldoende uit de verf is gekomen. Door als Lokaal Team zelf meer ondersteuning in de vorm van begeleiding te bieden neemt het beroep op de gespecialiseerde jeugdhulp af. Onderdeel van de regionale samenwerking is de wens om de afzonderlijke lokale teams te versterken en te komen tot meer uniforme werkwijzen. Dit omdat de lokale teams een cruciale schakel vormen tussen de inzet van de BIS en de taakgerichte inkoop van specialistische jeugdhulp bij de breedspectrum aanbieders. Deze taakgerichte inkoop van specialistische jeugdhulp wordt steeds meer gebiedsgerichter om de samenwerking met de lokale teams te verbeteren en zo te komen tot een optimale inzet van de BIS. Het voornemen om vanaf 2023 de taakgerichte inkoop uit te breiden tot alle specialistische hulp, dus ook vanuit de Wmo, en de beoogde landelijke reorganisatie van de jeugdbescherming waardoor meer veiligheidstaken bij de lokale teams komen te liggen, zijn een extra reden om te investeren in de lokale teams en te komen tot meer uniforme werkwijzen.

- Business case ‘minder beschikken’ gemeente Amersfoort In de business case ‘minder beschikken’ van de gemeente Amersfoort wordt aangegeven hoe deze gemeente de komende jaren meer inhoud gaat geven aan de begeleidingsfunctie voor zowel jongeren als volwassenen. Het uitgangspunt is dat de lokale teams zoveel mogelijk zelf de begeleiding aan inwoners gaan bieden. Er wordt geen begeleiding aangeboden als ondersteuningsvragen te complex zijn, als de expertise ontbreekt of als er vanwege de intensiteit een te groot tijdsbeslag wordt gelegd. In de business case wordt het mogelijk geacht dat 80% van de lichtere vormen van begeleiding door het Lokaal Team zelf kan worden uitgevoerd. Om op dit niveau te komen is gekozen voor een ingroeimodel van 3 jaar. Zelf meer begeleiding bieden zou een besparing van meer dan 10% kunnen gaan opleveren. Opgemerkt zij dat Amersfoort zowel de enkelvoudige als de meervoudige problematiek in de wijkteams oppakt, terwijl het bij het Lokaal Team doorgaans om meer complexe en meervoudige problematiek gaat. De invloed van deze verschillen op de resultaten is op voorhand niet duidelijk. - Besparing door zelf meer begeleiding te bieden Exacte data aan de hand waarvan kan worden berekend welke besparingen er kunnen worden gerealiseerd zijn op dit moment nog niet voorhanden.

Echter aan de hand van de wel beschikbare data en van een aantal realistisch geachte aannames kan toch een realistische inschatting worden gemaakt van de 4

besparingsmogelijkheden. De aannames zijn gebaseerd op de ervaringen en inschattingen van medewerkers van het Lokaal Team en de Business case ‘Minder beschikken’ van de gemeente Amersfoort. Met verschillende medewerkers van het Lokaal Team zijn gesprekken gevoerd om voor de belangrijkste zorgvormen een inschatting te kunnen maken van het gemiddelde aantal uren begeleiding dat gemoeid is met het zelf bieden van begeleiding per kalenderjaar (inclusief alle bijkomende werkzaamheden). De uitkomst is dat voor zowel ambulante begeleiding jeugd als ambulante begeleiding volwassenen moet worden uitgegaan van 50 uur begeleiding per kalenderjaar. Uitgaande van de aanname dat 1fte 1250 inzetbare uren per jaar bevat, betekent dit dat er per fte per kalenderjaar 25 trajecten (1250 gedeeld door 50) kunnen worden uitgevoerd. De kosten voor 1 fte bedragen € 87.600 (max. schaal 9). Volledigheidshalve zij vermeld dat een traject in dit verband uit meerdere elkaar opvolgende (her)indicaties kan bestaan. Op basis van de Zorgmonitor Baarn 2020 en de RISB-rapportage 2020 zijn de gemiddelde kosten van een door een zorgaanbieder uitgevoerd begeleidingstraject voor het jaar 2020 uitgerekend: - Kosten ambulante begeleiding jeugdige: gemiddeld € 4.158 per traject per kalenderjaar. - Kosten ambulante begeleiding volwassene: gemiddeld € 4.509 per traject per kalenderjaar.

Als het zelf uitvoeren van begeleiding worden afgezet tegen het uitbesteden aan zorgaanbieders wat betreft kostprijs, ontstaat het volgende beeld: Kosten 25 ambulante trajecten begeleiding jeugd per kalenderjaar - Zorgaanbieder: 25 trajecten x € 4.158 per traject = € 103.950 - Zelf uitgevoerd: € 87.600 € 16.350 Kosten 25 ambulante trajecten begeleiding volwassene per kalenderjaar - Zorgaanbieder: 25 trajecten x € 4.509 per traject = € 112.725 - Zelf uitgevoerd: € 87.600 € 25.125 Door als Lokaal Team 1 fte in te zetten op de eigen begeleiding jeugd kan per kalenderjaar een besparing worden gerealiseerd van € 16.350 en door in te zetten op de eigen begeleiding volwassenen zelfs € 25.125 per kalenderjaar. Vooralsnog wordt uitgegaan van een gemiddelde besparing van € 20.700.

Aanpassing formatie Lokaal Team - Aanpassing formatie vanwege toegenomen werkdruk Gelet dat: - het aantal hulpvragen is toegenomen; - de hulpvragen complexer zijn geworden; - er vaker overbruggingszorg moet worden geleverd; - cliënten steeds vaker opnieuw contact opnemen met het Lokaal Team; - de administratieve lasten zijn toegenomen;

5

is het raadzaam om de vaste formatie van het Lokaal Team uit te breiden. Op dit moment bestaat de formatie van het Lokaal Team uit 9,78 vaste fte’s1 en is er voor het tweede jaar op rij tijdelijk 1 fte toegevoegd om de werkdruk te verlagen. De verwachting is dat de werkdruk niet zal afnemen en daarom wordt voorgesteld om deze tijdelijke fte om te zetten naar 1 vaste fte. De kosten voor het structureel maken van de tijdelijke inhuur van 1 fte voor het Lokaal Team bedragen € 87.600 per jaar. Deze kosten worden in 2022 gedekt door de extra rijksmiddelen jeugd. Vanaf 2023 wordt de taakstelling sociaal domein verhoogd met € 87.600 om deze kosten te dekken. Naar verwachting kan dit voor € 20.700 worden ingevuld door het voordeel dat ontstaat door de eigen begeleiding door het Lokaal Team uit te breiden. Voor het overige deel, € 66.900 groot, moeten andere maatregelen worden ingezet om de taakstelling te behalen.

- Aanpassing formatie vanwege zelf meer begeleiding bieden Gelet dat: - aan het zelf begeleiden van inwoners belangrijke voordelen zijn verbonden die tevens direct en indirect bijdragen aan het verlagen van de kosten voor gespecialiseerde hulp; - aan zelf meer begeleiden van inwoners recht wordt gedaan aan de transformatiedoelen; - in de Regiovisie Samen Werken aan specialistische jeugdhulp wordt aangestuurd op het meer zelf begeleiding bieden om de uitgaven voor gespecialiseerde jeugdhulp te drukken; - in de business case van Amersfoort wordt uitgegaan van een mogelijke besparing van 10% of meer als zelf meer begeleiding wordt aangeboden; - door zelf meer begeleiding te bieden aan inwoners een besparing op de uitgaven kan worden gerealiseerd van circa € 20.700; is het raadzaam om binnen het Lokaal Team Baarn te komen tot een uitbreiding van de formatie. Om meer inhoud te geven aan de begeleidingsfunctie van het Lokaal Team en de daarmee gepaard gaande voordelen te benutten, wordt voorgesteld om de formatie van het Lokaal Team met 1 extra fte uit te breiden. De kosten die hiermee gemoeid zijn worden naar verwachting vanaf 2022 volledig terugverdiend omdat er minder begeleiding bij zorgaanbieders hoeft te worden ingekocht. De extra besparing op de uitgaven verwachten we vanaf 2023 te kunnen realiseren.

Tot slot, in de periode voorafgaand aan het inzetten van extra formatie op begeleiding wordt vanuit het Lokaal Team gewerkt aan een betrouwbaar monitoringssysteem zodat de effecten van de genomen maatregelen kunnen worden gemeten en geëvalueerd. De beschikbare digitale systemen, zoals ‘MensCentraal’, worden onderzocht op geschiktheid om relevante data te genereren. Hierbij wordt onder meer gebruik gemaakt van de ervaringen die bij de business case Amersfoort inmiddels zijn opgedaan.

1 0,78 fte naar brugfunctionaris en voorpost

6