282913 Ontwerpbestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk MEMO HBR Advocaten beantwoording raadsvragen Paleis Soestdijk 20-8-2021

22

f2.Leidt mogelijke opsplitsing van het landgoed in dat geval tot een verdubbeling van evenementen? Antwoord: Opsplitsing van het landgoed leidt niet tot een verdubbeling van evenementen. Wel bieden de voorschriften zelf nu nog ruimte voor interpretatie op grond waarvan meer dan 40 dagen per jaar evenementen ter plaatse mogelijk zijn. In het ontwerp bestemmingsplan staan bepalingen opgenomen over evenementen en parkeren. Een evenement is in de definities (artikel 1.21) gedefinieerd als “periodieke en/of incidentele publiek toegankelijke manifestaties zoals sportmanifestaties, concerten, voorstellingen, shows, thematische beurzen en thematische markten, niet behorend tot de reguliere gebruiksactiviteiten en met meer dan 500 bezoekers per dag.” De artikelen 3, 5, 7, en 16 staan (tevens) evenementen toe, of bepalen dat een evenement niet strijdig is met het toegestane gebruik. Op de plankaart zijn specifieke zones aangeduid waar evenementen zijn toegestaan. In de toelichting bij het plan12 is inzichtelijk gemaakt welk gebied dit betreft. Naast het bestemmingsplan geldt in Baarn ten aanzien van (grotere) evenementen ook nog een vergunningplicht. Ten aanzien van de organisatie van evenementen is het beleid “Uitvoeringsbesluit APV Baarn Beleidsregels evenementen” van toepassing.13 Daarin wordt onderscheid gemaakt tussen vergunningplichtige en niet vergunningplichtige evenementen.

Voor niet vergunningplichtige evenementen is geen bepaling opgenomen omtrent locaties, daarvoor geldt alleen algemene meldplicht. Het maximum aantal bezoekers voor een meldingplichtig evenement op basis van het beleid betreft 150. Paleis Soestdijk (inclusief tuinen) is in de beleidsregels aangewezen als locatie waarop vergunningplichtige evenementen plaats mogen vinden. Toegestaan zijn maximaal 10 vergunningplichtige evenementen in de categorie A en 15 in de categorie B, met een totaal van maximaal 40 evenementsdagen. De opsplitsing van het landgoed op zich leidt niet tot een verdubbeling van het aantal conform het bestemmingsplan toegelaten evenementen. Het bestemmingsplan heeft twee zones aangeduid waarbinnen evenementen plaats mogen vinden. De eigendomsverhoudingen, of een opsplitsing in kadastrale percelen, doet daarbij niet ter zake. Zolang ergens binnen die zone een evenement plaatsvindt telt deze activiteit mee als evenement voor de gehele betreffende zone. Wel merken wij op dat er op de plankaart twee afzonderlijke zones zijn aangeduid met de aanduiding “overige zone – evenementen”: een zone aan de kant van het paleis en een zone aan de kant van de parade. Deze zones zijn doorsneden door de Amsterdamsestraatweg en daarom is sprake van twee, en niet één zone.

12 13

P. 53, afbeelding 32 en p.113 Besluit van de burgemeester d.d. 22 januari 2019, gepubliceerd 29 januari 2019

23

Artikel 16.1.1 schrijft voor dat ter plaatse van de zone “overige zone – evenementen” maximaal 40 dagen per jaar evenementen worden gehouden. Aangezien er twee zones zijn, geldt volgens de planvoorschriften dit maximum nu per zone. In artikel 16.1.1 onder e wordt weliswaar de tweede zone “overige zone – evenementen - parade” genoemd, maar deze staat zo niet op de plankaart in de pdf versie, en evenmin op de bijbehorende legenda aangeduid. Aldus zouden 80 dagen evenementen plaats kunnen vinden. Daar komt bij dat deze restrictie volgens het bestemmingsplan alleen geldt voor gedefinieerde evenementen: activiteiten met meer dan 500 bezoekers per dag. Voor evenementen met minder dan 500 bezoekers geldt op grond van de voorschriften van het plan geen beperking. Op grond van het beleid is voor evenementen tot 150 bezoekers bovendien geen vergunning nodig. Indien de zone “overige zone – evenementen - parade” alsnog juist op de plankaart wordt weergegeven geldt daar wel de restrictie dat aan geluidnormen moet worden voldaan. Uit de toelichting bij het plan valt op te maken dat bedoeld is om voor het gehele gebied, en daarmee voor beide zones samen, maximaal 40 dagen per jaar evenementen toe te staan. De toelichting bij een bestemmingsplan is niet bindend, alleen de voorschriften zelf zijn bepalend voor activiteiten die wel of niet zijn toegestaan.

Hoewel het evenementenbeleid “Paleis Soestdijk (inclusief tuinen)” als zodanig aanwijst waar maximaal 40 evenementendagen plaats mogen vinden, en daarom op basis van het beleid minder evenementenvergunningen verleend zullen worden dan het bestemmingsplan toelaat, zou hierover toch discussie kunnen ontstaan. Dit aantal van 40 dagen uit het beleid geldt alleen voor vergunningplichtige evenementen. Daarnaast zijn nog meldingplichtige evenementen mogelijk voor activiteiten tot maximaal 150 personen. Dat betekent dat op grond van het beleid niet vergunningplichtige evenementen in aanvulling op de vergunningplichtige evenementen kunnen plaatsvinden. Op grond van zowel het bestemmingsplan als het beleid kan het zo voorkomen dat op beide zones voor evenementen samen meer dan 40 dagen per jaar evenementen plaatsvinden. Om te voorkomen dat het aantal van 40 evenementendagen wordt overschreven zal in de voorschriften duidelijk gemaakt moeten worden dat het aantal van 40 evenementendagen in zijn totaliteit voor alle zones samen geldt. Daarbij lijkt het voor de hand te liggen om ook de aantallen personen in de definitie van het bestemmingsplan en in het beleid op elkaar af te stemmen. f3.

Is afgesproken dat het Ensemble publiek toegankelijk moet zijn en zo ja, waar is dit vastgelegd en wat is bepaald voor de situatie dat het Ensemble niet langer publiek toegankelijk is? Antwoord: In de Anterieure Overeenkomst is geen expliciete bepaling over toegankelijkheid opgenomen. Er zijn in het bestemmingsplan evenmin voorschriften opgenomen over de publieke toegankelijkheid van het ensemble. Wel is in de subsidiebeschikking van de provincie voorgeschreven dat het paleis en de tuin publiek toegankelijk moeten zijn . Als niet aan het toegankelijkheidsvereiste wordt voldaan, kan de provincie de subsidie weer terugvorderen.

24

In diverse (beleids)visies, zoals bijvoorbeeld de Omgevingsvisie Paleis Soestdijk uit 2011, staat de wens omtrent openbaarheid van park en paleis vermeld. Deze stukken hebben echter geen bindende kracht. Afdwingbare voorschriften kunnen wel opgenomen worden in een bestemmingplan, of in overeenkomsten, maar wij hebben deze niet expliciet aangetroffen. Slechts in een concept overeenkomst van ruiling d.d. 9 juni 2021 met Staatsbosbeheer is opgenomen dat MBE en Staatsbosbeheer een gezamenlijk plan zullen opstellen voor de openstelling van het Paleisbos en de plaatsen waar verbindingen komen met het bos van Staatsbosbeheer. Hieruit blijkt in ieder geval de intentie om het Paleisbos open te stellen. In het Hoofdboek dat MBE heeft ingediend in het kader van de aanbesteding, dat als bijlage deel uitmaakt van de Anterieure Overeenkomst, is vermeld dat landgoed en Oranjerie worden opengesteld14. Voorts is opgenomen dat er voor historische ruimtes openstellingstijden zullen zijn15 en dat de bossen worden opengesteld16. In de Procedure-leidraad17 die door RVB was opgesteld in het kader van de eerste selectie van een koper staat opgenomen dat “het nieuwe gebruik verenigbaar moet zijn met de gewenste (semi-)openbare toegankelijkheid van het complex”. Deze globale wens is verder niet vastgelegd in de Koopovereenkomst noch in de Levering.

In de Anterieure overeenkomst is daarover evenmin een expliciete bepaling opgenomen. De mogelijkheid daarvoor bestaat in onze ogen nog wel. Omdat de Anterieure Overeenkomst als doel heeft de beoogde realisatie van het plan Made by Holland, waarvan het Hoofdboek deel uitmaakt, verdient het aanbeveling dat daarin ook een expliciete bepaling over openstelling wordt opgenomen. Bestemmingsplan In het ontwerp bestemmingplan is de publieke toegankelijkheid niet letterlijk voorgeschreven. Wij zijn daarom nagegaan of het voorgeschreven zijn van deze toegankelijkheid wel uit de voorschriften zou kunnen worden afgeleid. Het begrip ensemble is niet gedefinieerd in het ontwerp. In de toelichting bij het ontwerp18 en in de offertevraag van de raad wordt het ensemble omschreven als “paleis, park en bos”. De relevante bestemmingen voor het ensemble ten aanzien van de publieke toegankelijkheid betreffen volgens de plankaart: “Gemengd “ (artikel 3) en “Natuur” (artikel 5). Paleis Het paleis zelf heeft de bestemming “gemengd”. Dat betekent dat op grond met die bestemming het volgende is toegestaan: culturele en educatieve voorzieningen; exposities, tentoonstellingen, bijeenkomsten en vergaderingen; evenementen; hotel; horeca; cateringactiviteiten; recreatie; 14

Hoofdboek p. 12 en 13 Hoofdboek p.14 16 Hoofdboek p. 17 17 P. 11 18 P. 4 15

25

kantoren; paviljoens; ondergeschikte detailhandel; ondergeschikte horeca; nutsvoorzieningen; Op grond van het bestemmingsplan zijn al deze functies met inachtneming van diverse restricties omrent oppervlak en aantal in het paleis mogelijk. Het is niet verplicht al die functies ter plaatste te hebben, één van de functies is ook al toegestaan. Dat het paleis voor het publiek toegankelijk zal zijn past goed binnen de bestemde functiemogelijkheden, maar dat het toegankelijk moet zijn is niet voorgeschreven in de voorschriften. In de toelichting op het plan wordt in §3.1.2 verwezen naar de Omgevingsvisie Paleis Soestdijk 2011 waarin een openbaar toegankelijke bestemming wordt geambieerd en wordt op diverse plekken aangegeven dat een groot aantal bezoekers wordt verwacht, en wordt verwezen naar de publieksexpo, de ontmoetingsfunctie. De bedoeling uit de toelichting bij een bestemmingsplan is niet afdwingbaar, de voorschriften zijn dat wel. De voor het paleis binnen de bestemming gemengd mogelijke vormen van gebruik kunnen allemaal openbaar zijn, in theorie is denkbaar dat in het paleis alleen besloten bijeenkomsten of niet voor allen toegankelijk gebruik plaatsvindt. Park en bos Op al het groen rondom het paleis is de bestemming “natuur” gelegd.

De bestemming Natuur kent de volgende gebruiksmogelijkheden: Natuurgebied bos, bebossing en productie van hout; groenvoorzieningen; evenementen; routegebonden activiteiten behorend bij een evenement; wonen en nachtverblijf; bijgebouwen bij de nabijgelegen woningen; opslag; functies ten behoeve van evenementen, exposities, recreatie, ondersteunende horeca, educatie, bijeenkomsten en vergaderingen; een ijskelder; exposities en tentoonstellingen, al dan niet met paviljoens; een parkeerterrein; een overloopparkeerterrein; behoud van cultuurhistorisch waardevolle zichtlijnen; moestuinen; extensief recreatief medegebruik; water, waterlopen, sloten en vijvers; nutsvoorzieningen; de uitoefening van agrarische activiteiten; bestaande ontsluitingswegen; 26

nieuwe ontsluitingswegen; voet- en fietspaden; Ook voor deze functies gelden restricties per locatie en zijn zij niet overal (ongelimiteerd) toegestaan. Voor deze functies natuur geldt eveneens dat de openbare toegankelijkheid daarvan voor de hand ligt, maar niet is voorgeschreven. Ter vergelijking: de vigerende bestemming van het natuurgebied luidt “Natuur en bos”. Ook daar zijn diverse vergelijkbare gebruiksvormen, zoals extensief recreatief medegebruik toegestaan. Het bos, of een deel daarvan, is op dit moment echter niet openbaar. In de toelichting op het bestemmingsplan wordt opgemerkt dat het landgoed is afgesloten met hekwerken. Daarom “kan het paleisbos niet door derden worden gebruikt en is het bos alleen onder begeleiding van een boswachter en in zeer beperkte gevallen” toegankelijk19. Op grond van de voorschriften van het ontwerp plan is openbaarheid mogelijk, maar niet verplicht. Afsluiting van het paleisbos is op grond van de voorschriften dus mogelijk. Op een deel van het park en rondom het paleis ligt tevens de bestemming overige zone – evenementen. Die hebben een publieke functie, maar ook voor deze activiteiten geldt dat ze niet verplicht zijn voorgeschreven, maar ter plaatse mogen plaatsvinden. Er is in het bestemmingsplan niets bepaald voor het geval het ensemble op enig moment niet meer publiek toegankelijk zou zijn.

Een en ander betekent dat als het ensemble openbaar toegankelijk is, maar op enig moment niet meer, dat mogelijk is zolang maar aan de invulling van de bestemmingsvoorschriften wordt voldaan. Subsidiebeschikking In de subsidiebeschikking van de provincie is voorgeschreven dat het paleis en de tuin publiek toegankelijk moeten zijn. Wat daaronder valt is omschreven in het document “Paleis Soestdijk een iconisch monument in transitie”, bijlage van de aanvraag om de subsidie en te vinden op de website van Paleis Soestdijk. In dat document staat bijvoorbeeld: Eén van de uitgangspunten bij de herontwikkeling is, zoals ook als opdracht meegegeven door het Rijk, om Paleis Soestdijk voor een zo groot en breed mogelijk publiek toegankelijk te maken en het een duurzame invulling te geven die recht doet aan de historie van deze plek. Als niet aan het toegankelijkheidsvereiste wordt voldaan kan de provincie de subsidie weer terugvorderen. Dat toegankelijkheidsvereiste lijkt ook te kunnen gelden voor de eerste tien jaar na afloop van de gesubsidieerde werkzaamheden, maar helemaal ondubbelzinnig staat dat niet in de beschikking opgenomen. De provincie kan de openbare toegankelijkheid als zodanig echter niet afdwingen buiten de subsidiebeschikking om. Ten slotte wijzen wij voor de volledigheid op de bepalingen van de Natuurschoonwet.

Op grond daarvan kan onder omstandigheden (gedeeltelijke) openstelling aan de orde zijn om te kwalificeren als landgoed in de zin van deze wet. 19

dit woord ontbreekt in de tekst van de toelichting.

27

g. Zijn er, met eigenaren van parkeerterreinen (locaties), harde afspraken gemaakt over het gebruik van deze locaties ten tijde van evenementen door de MeyerBergman Erfgoed Groep? Antwoord: Er zijn geen afspraken gemaakt over het gebruik van parkeerterreinen buiten het plangebied. Gelet op het bestemmingsplan en het evenementenbeleid is dat geen vereiste. Een afspraak omtrent afdoende parkeervoorzieningen zal moeten worden aangetoond in het kader van de vergunningaanvraag voor een vergunningplichtig evenemen t. In het ontwerp bestemmingsplan staan bepalingen opgenomen over evenementen en parkeren. De artikelen 3 (gemengd), 5 (natuur), 7 (water), en 16 (algemene aanduidingsregels) staan (tevens) evenementen toe, of bepalen dat een evenement niet strijdig is met het toegestane gebruik. Op de plankaart zijn een specifieke zones aangeduid waar evenementen zijn toegestaan. In het plangebied is een aantal voorzieningen met betrekking tot parkeergelegenheid opgenomen. Binnen de bestemming gemengd vallen ook parkeervoorzieningen, de bestemming verkeer behelst de aanduiding parkeervoorzieningen en binnen de bestemming natuur is een overloopparkeerterrein aangewezen. Dat betreft (als vermeld in de toelichting 20) het grasveld nabij boerderij ’t Kraayenest. Binnen het plangebied ontstaat een parkeercapaciteit van 560 permanente parkeerplaatsen en aanvullend daarop (12x per jaar21) ca.

450 tijdelijke plaatsen op het overloopparkeerterrein22. Afhankelijk van het type evenement ligt de parkeerbehoefte tussen de 250 en 1.600 parkeerplaatsen. Er is geen aparte bestemming voor enkel het parkeren, binnen de diverse functies zijn tevens parkeervoorzieningen toegestaan. Voor (grote) evenementen zal parkeergelegenheid buiten het plangebied moeten worden gevonden. In de toelichting staan in dat kader diverse parkeerterreinen in de omgeving opgesomd. In of bij het ontwerp zijn geen overeenkomsten gevoegd met eigenaren van parkeerterreinen in de omgeving op grond waarvan op voorhand al voldoende parkeergelegenheid is verzekerd bij evenementen. Dat is thans ook niet nodig vanwege het volgende. Op grond van artikel 2.25 van de APV Baarn 2019 is een vergunning vereist voor evenementen. Ten aanzien van de organisatie van evenementen geldt in Baarn het beleid “Uitvoeringsbesluit APV Baarn Beleidsregels evenementen”.23 Er is een verschil tussen meldingplichtige en vergunningplichtige evenementen. Er is geen vergunning vereist voor een evenement indien het aantal bezoekers niet meer bedraagt dan 150 personen. De beleidsregels voor (zowel meldingplichtige als vergunningplichtige) evenementen schrijven onder meer voor dat er voldoende openbare parkeergelegenheid dient te zijn24 en (voor

20

P. 40 Artikel 5.1 onder m ontwerp bestemmingsplan 22 Toelichting bestemmingsplan, p.50 e.v. en § 5.7.2, en bijbehorend verkeersrappor Goudappel Coffeng “Parkeeronderzoek evenementen Paleis Soestdijk” en “Blauwdruk verkeer en parkeren bij evenementen”, bijlage 14 bij het ontwerp bestemmingsplan 23 Besluit van de burgemeester d.d. 22 januari 2019, gepubliceerd 29 januari 2019 24 Artikel 2.4, derde lid 21

28

vergunningplichtige activiteiten) dat er voorschriften kunnen worden gesteld in het kader van te treffen verkeersmaatregelen25. Daarnaast kunnen maatwerkvoorschriften worden opgenomen26. Dat er voldoende parkeergelegenheid voorhanden is zal per evenement moeten kunnen worden aangetoond. Bij een meldingplichtig evenement, tot maximaal 150 bezoekers, is daarvoor mogelijk niet altijd extra parkeervoorziening nodig. Ten aanzien van een vergunningplichtig evenement zal de organisator bij de aanvraag moeten kunnen aantonen dat er voldoende parkeergelegenheid is, bijvoorbeeld door middel van overeenkomsten met eigenaren van parkeergelegenheden in de omgeving. Tot slot Wij hopen u met het bovenstaande een volledige beantwoording van de gestelde vragen te hebben gegeven. Een mondelinge toelichting daarop verzorgen wij tijdens de raadsinformatieavond op 1 september 2021.

25 26

Artikel 5.4 Artikel 5.19

29