282913 9 Inspreek tekst de heer Umbgrove

Inspraak-tekst mr J.H.F. Umbgrove inzake het Ontwerp Bestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk, uitgesproken op 8 september 2021 voor de Gemeenteraad van Baarn.

Geachte leden van de Gemeenteraad,

Tot de 5 toetsingscriteria die de Ronde Tafel Paleis Soestdijk in 2015 heeft vastgesteld behoorden onder meer de volgende drie criteria: 2) Een zorgvuldige restauratie; 3) Een exploitatie, onderhoud en beheer gericht op langdurige instandhouding van het ensemble; en 5) Financieel solide.

Mijn stelling is, dat het volstrekt onduidelijk is, of het nu voorgelegde Ontwerp Bestemmingsplan (hierna: OBP) nog wel aan deze criteria voldoet. En wel hierom:

Een zorgvuldige restauratie: Het OBP geeft geen enkel commitment m.b.t. de beoogde kwaliteit van de restauratie, laat staan een budget. Ook Uw adviseur HBR advocaten constateert dat er nergens afdwingbare afspraken zijn vastgelegd omtrent de kwaliteit van de restauratie. Is dat reden tot zorg? Jazeker! De laatste keer dat wij op schrift iets vernamen over de restauratie was in het concept Ruimtelijk Kader. Op pagina 68 daarvan stond dat de Meyer Bergman Erfgoed Groep (“MBEG”) de kosten voor de renovatie van paleis, bijgebouwen en park begrootte op EUR 50 miljoen (waarbij al een aantal aanpassingen aan gebouwen waren meegenomen, zoals de aanleg van een nieuwe entree, een auditorium, etc.) Zet U dat even af tegen de inschatting die Minister van Wonen, Wijken en Integratie van Middelkoop maakt in zijn brief aan de Tweede Kamer dd. 13 juli 2010, namelijk renovatiekosten van EUR 100 miljoen voor het gehele landgoed, waarvan alleen al EUR 65 miljoen voor het paleisgebouw. Dan lijkt het er op dat de MBEG de totale renovatie voor ongeveer EUR 50 miljoen minder denkt te kunnen gaan doen, dan door de verantwoordelijk minister was ingeschat.

Nu is het best mogelijk dat MBEG, doordat men binnen de groep bepaalde efficiencies kan behalen en misschien ook een paar dingen slimmer aanpakt dan de minister in 2010 voor denkbaar hield, onder de EUR 100 miljoen uit kan komen, maar een verschil van EUR 50

miljoen lijkt toch wel erg veel en je kan je afvragen wat voor een kwaliteit renovatie MBEG van plan is te gaan uitvoeren. Te meer nu de staat van het paleis er sinds 2010 zeker niet op vooruit gegaan is. Het feit dat er in het OBP helemaal geen aanduiding meer gegeven wordt omtrent kwaliteit en budget zou U te denken moeten geven. U moet hierover duidelijkheid verlangen en afdwingbare afspraken maken.

Een exploitatie, onderhoud en beheer gericht op langdurige instandhouding van het ensemble: Het OBP geeft geen enkel financieel inzicht in de beoogde exploitatie van het Landgoed; daardoor is niet vast te stellen of het na de restauratie noodzakelijke jaarlijkse groot onderhoud wel uit de exploitatie betaald kan worden. Opnieuw moet ik vaststellen dat het concept Ruimtelijk Kader meer informatie bevatte dan het OBP. Op pag. 66 van het concept Ruimtelijk Kader werd een grafiek gepresenteerd van de te verwachten cash-flow voor de komende 15 jaren. Uit die grafiek blijkt, dat het project eigenlijk maar op twee momenten serieus cash oplevert, namelijk bij verkoop van de geplande woningen in het Alexanderkwartier en bij uiteindelijke verkoop van het gehele project in 2031. In de daartussen liggende periode van zo’n 10 jaar heeft het project een cumulatief negatieve cashflow, wat betekent, dat de voorziene exploitatie te weinig oplevert om het project financieel te kunnen dragen. Inmiddels is de verwachte opbrengst van het Alexanderkwartier met EUR 6,7 mln naar beneden bijgesteld, dus te vrezen valt dat de exploitatie nu nog veel moeizamer rond te krijgen is (zie ook het rapport van Necker van Naem). Daarmee is het risico dat MBEG om extra subsidies gaat vragen en misschien zelfs op een moment de stekker uit het project gaat trekken toegenomen.

Aan te nemen is, dat het landgoed op dat moment niet in blakende toestand zal verkeren. Het volledig gebrek aan transparantie omtrent de exploitatie en dus omtrent de afdekking van het jaarlijks groot onderhoud zou U, opnieuw, te denken moeten geven. U moet hierover duidelijkheid verlangen.

Financieel solide: Het OBP biedt geen enkel aanknopingspunt om te kunnen beoordelen of de plannen van MBEG, en MBEG zelf, financieel solide zijn. Desalniettemin heeft het college van B&W volledig vertrouwen in de economische en financiele haalbaarheid van het project, zo lees ik op pagina 114 van het OBP. De grote vraag is: waarop baseert het college dit verrassende inzicht? U moet daar als Raad zelf grondig onderzoek naar laten doen. U controleert immers het college? Met Twijnstra & Gudde heeft U al een passende adviseur aan Uw zijde.

Conclusie: Als U Uw controlerende taak serieus neemt, waar ik natuurlijk van uit ga, dan moet U er op staan dat er volledige transparantie komt over de kwaliteit van de restauratie en het jaarlijks groot onderhoud, over de kosten daarvan, en over hoe deze kosten kunnen worden afgedekt door de exploitatie. Pas daarna kunt U een afgewogen oordeel vellen over het OBP en zo nodig aanvullende voorwaarden stellen. Waarbij ik U graag nog even herinner aan het feit dat ook Provinciale Staten in haar brief van 28 april 2020 al twijfel uitte over de soliditeit en financiele haalbaarheid en dus garanties vroeg. En ook de subsidiebeschikking van de Provincie Utrecht stelt als voorwaarde bewijs van financiele haalbaarheid. Ook U zult, zo lijkt mij, moeten staan op (i) afdwingbare afspraken en (ii) bankgaranties die de kwaliteit en de financiele haalbaarheid van het project en de gegoedheid van MBEG onderbouwen.