279913 Bestemmingsplan Troelstralaan bijlage 6 Beeldkwaliteitsplan
Tekst van het document
Herontwikkeling Troelstralaan e.o. Meerstemmig Bouwen
3.
Troelstralaan
BEELDKWALITEITSPLAN
2
Troelstralaan BEELDKWALITEIT
Inhoud 1. 2. 3. 4.
5.
Inleiding Ligging plangebied Planbeschrijving Beeldkwaliteit architectuur Troelstralaan
pagina 5 6 9 10
Algemeen
10
Beschrijving per bouwblok, 6 eengezinshuizen
13
Appartementengebouw met 19 appartementen
14
8 zogenaamde “Skinny Houses”
17
6 rug aan rugwoningen
18
Bergingen
20
Tuinen en erfafscheidingen
21
Openbare ruimte
24
De straten
24
Het centrale verblijfsgebied
27
Troelstralaan BEELDKWALITEIT
Troelstralaan
BEELDKWALITEITSPLAN
Dit document is tot stand gekomen in samenspraak met Weusten Liedenbaum Architecten, tevens verantwoordelijk voor alle architectuurimpressies. Baarn, mei 2021
3
4
Troelstralaan BEELDKWALITEIT
de locatie
Troelstralaan BEELDKWALITEIT
1.
Inleiding
De ruimtelijke kwaliteit van de leefomgeving is een belangrijk onderdeel van hoe een straat, wijk of dorp wordt beleefd door bewoners en bezoekers. Het vinden van een juiste balans tussen gebruikswaarde, belevingswaarde en toekomstwaarde is een voortdurende uitdaging. De Nota Ruimtelijke Kwaliteit Baarn schept daarin duidelijkheid en inspiratie. Tevens biedt deze nota toetsingskaders. De nota is een waardevol handboek en geeft algemene richtlijnen aan t.b.v. nieuwe ontwikkelingen. Bij een toekomstige herontwikkeling als die van de Troelstralaan, geeft de nota weliswaar richtingen aan, echter is een verdiepingsslag gewenst. Het ruimtelijk streefbeeld uit de nota voor dit gebied (Staatsliedenbuurt) wordt als volgt omschreven: • Sobere architectuur met evenwichtige gevelopbouw • Eenheid binnen het bouwblok en woningtype • Sterke oriëntatie op openbare ruimte • Bebouwing staat in duidelijke rooilijn • Open voortuinen met lage erfafscheidingen aan de straat • Heldere profielopbouw, rijweg, parkeren en trottoirs • Zoveel mogelijk behoud van bomen in openbare ruimte • Geen bouwwerken voor de voorgevel.
Dit beeldkwaliteitsplan is een aanvulling op het wensbeeld, de volgende hoofdzaken worden hierin besproken: • Voorwaarden voor het ontwerp van de te bouwen woningen; • De inrichting van de openbare ruimte, waaronder de overgang van privé naar openbaar, het parkeren, het verblijfsgebied, groenaanleg en biodiversiteit; • Tevens wordt aandacht besteed aan klimaatadaptatie en waterberging.
5
6
Troelstralaan BEELDKWALITEIT
2. Ligging plangebied
Ingekapseld door de Groen van Prinstererlaan aan de noordkant, de Nolenslaan aan de oostkant, de Talmalaan aan de zuidkant en de Troelstralaan aan de westkant, ligt het plangebied aan de noordzijde van Baarn. Omgeven door een woon-zorgcomplex (Santvoorde), sociale woningbouw en rijtjeshuizen, bevinden zich 7 blokken met 24 verouderde seniorenwoningen in een éénlaagse bebouwing met kap, gesitueerd in een groen en open veld. De eik is een markant groen element, die prominent aanwezig is.
Sch
69
aep
65
ma
63 71
nla
an
61
7
Troelstralaan BEELDKWALITEIT
59 57 70
Gro
53
en v
E
28
-1
94
55
51
an P
rins
tere
49
rlaa
n
47 45 43 68
92
41 66 64 62 60 58 56
erlaa
n
39 37 35
Kuyp
54 52 50
33
31
48
29
46
28
49
44 42
Troe
aan gesiu sl
33
24
45 31
Gro
29
an Bo r
24
47
lstra la
an
26
22
en v
an P
rins
22
20
tere
rlaa
n
40
42/T1
38
20
36 34
110/00
34-110
18
/0053
32
33 31 29
16
n
16-1
nslaa
8
27
12-1
Nole
14
4
25 23 21
10
19
27
12
17
25
8 23
15
1
6
10
14-60 4 8
2E 11
6
0/0
00
1-
11
tw
0/0
eg
03
2D
21
3
19 17
34
2C
50A
36
2B
32
n
38
61 41
laan
39
57
59
2A
26
40 2 42
37 35
lstra
63
30 28
Kuyp erlaa
or
33
44
56
31
Troe
vo
Talm
54
alaan
29
52 50 48 46
21-27B
55B 55A
Huidige situatie
12
108
11
106
10 9
19
schaal 1:1000
12
Troelstralaan BEELDKWALITEIT
N
8
schaal 1:500
Stedenbouwkundig plan, bron: Weusten Liedenbaum architecten
Troelstralaan BEELDKWALITEIT
3. Planbeschrijving
Herontwikkeling Troelstralaan e.o. Meerstemmig Bouwen
Het voornemen is, sociale woningbouw te realiseren, na een geslaagd participatieproject waarbij stakeholders en omwonenden gelijkwaardig met elkaar zijn opgetrokken. De 24 rijtjeswoningen gaan plaatsmaken voor hedendaagse sociale woningbouw, toegespitst op de unieke locatie. In totaal gaat 3.hier om 39 woningen, waarvan 6 eengezinswoningen, 19 appartementen in een appartementengebouw, 8 zogenaamde skinny houses en 6 rug aan rugwoningen. Sprake is hier van een 4-tal losse bouwblokken, die gesitueerd worden op de locatie, variërend van 1 bouwlaag met kap t/m een 4-laagse appartementengebouw met plat dak. De openheid van de groene locatie en de grote eik worden als belangrijke dragers van het plan gezien. De openbare ruimte is de verbindende schakel tussen datgene wat nieuw gebouwd gaat worden en de huidige omgeving. Sprake is van een groen tapijt met losse bebouwing. Woonkwaliteit en leefbare woonomgeving dienen hier hand in hand te gaan. Het middelpunt van het plan is het centrale groene autovrije voetgangersgebied. Het parkeren concentreert zich met name in de woonstraten, d.m.v. het groen “inpakken” van de parkeerplaatsen. De geparkeerde auto’s worden zo aan het zicht onttrokken, waardoor het groene karakter van de toekomstige ontwikkeling wordt versterkt.
9
10 Troelstralaan BEELDKWALITEIT 4. Beeldkwaliteit architectuur Troelstralaan
Algemeen De aanwezige architectuur is de inspiratie voor het nieuwbouwplan. De hoofdvormen en de opmaak van gevels (gevelindeling en kleurgebruik), geven de aanleiding voor een passende toekomstige architectuur. • De overwegend naoorlogse architectuur van de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw zijn kenmerkend voor de tweelaagse rijtjeswoningen met kap. • De eveneens in 2 lagen opgetrokken appartementenblokken met kap zijn in samenhang met de overige rijtjeswoningen in de omgeving. • De gevelindeling per woning is herkenbaar, waarbij per wooneenheid een differentiatie is aangebracht door de entree te voorzien van een ander donkerder steenkleur naast de voordeur. • Er is sprake van een overwegend lichte steenkleur. • Dakpannen zijn antracietkleurig. • Kozijnen zijn wit. Het woon-zorgcomplex aan de westzijde van de Troelstralaan daarentegen is een op zichzelf staand gebouw. De architectuur is afwijkend, schaal en maat staan in die zin niet in verhouding tot overige architectuur. Samenhangende architectuur is het uitgangspunt, waarbij er sprake is van één architectuurfamilie. Hoewel het hier gaat om 4 losse bouwblokken, wordt de samenhang benadrukt door o.a. • Hoofdvormen • Kappen (grotendeels) • Speelse ingetogen gevelindelingen • Zorgvuldige hoekoplossingen • Toegepaste materialen en kleuren.
De inzet is eigentijdse moderne architectuur, met de directe omgeving als inspiratie, waarbij duurzaamheid en kwaliteit voorop staan. Er dient een passend antwoord te worden gegeven aan de Baarnse identiteit.
Huidige bebouwing
Troelstralaan BEELDKWALITEIT
Schema hoofdvormen
Appartementengebouw, 4 lagen met plat dak
Eengezinswoningen , 2 lagen met kap
Skinny Houses, 1 laag met kap
Rug aan rugwoningen, 1 laag met kap
11
12 Troelstralaan BEELDKWALITEIT
Materialisering: Baksteen, lichte steenkleur in meerdere tinten
gevelonderbreking
straatgevel
Kopgevel, straatzijde
straatgevel
2-laagse bebouwing met langskap
Voorgevel
Troelstralaan BEELDKWALITEIT
Beschrijving per bouwblok 6 eengezinswoningen • Een 2-laagse bebouwing met een overwegend langskap is van toepassing. • De lengte van het bouwblok wordt doorbroken d.m.v. een kopgevelonderbreking met een dwarskap. • Het gevelbeeld dient ingetogen te zijn, de repeterende indeling is speels en variërend, de ritmiek brengt rust in het gevelbeeld. • De kopgevels dienen zich te richten naar het openbaar gebied en zijn niet slechts een beëindiging van een bouwblok. Uitgangspunt is een zorgvuldige en speelse opzet, zoals ook elders in de voorgevel is toegepast. • Het pannendak dient overeenkomstig de omgeving in een antracietkleur te worden uitgevoerd. • De gevels, grotendeels in baksteen, krijgen een lichte steenkleur in meerdere tinten. • Kozijnen zijn ingetogen door een slanke detaillering en worden uitgevoerd in een neutrale kleur.
Impressie 6 eengezinshuizen
13
14 Troelstralaan BEELDKWALITEIT
Materialisering: Baksteen, lichte steenkleur in meerdere tinten
Appartementengebouw met 19 appartementen • Een gebouw bestaande uit 4 bouwlagen met plat dak. • Bij dit appartementengebouw is er sprake van 4 voorkanten, mede door de plaatsing van het gebouw in het openbaar gebied, met afwisselende gevelindelingen. • Een gevarieerd repeterend lijnenspel van raampartijen met balkons zorgt ook bij dit blok voor een bepaalde speelsheid, de ritmiek hiervan beoogt rust in de gevelbeelden. • Door op de begane grond de overgang naar de verdieping te voorzien van bijvoorbeeld een rollaag in combinatie met een slanke betonnen spekband, wordt het “verticalisme” van het gebouw doorbroken. Tevens wordt hiermee de beleving van een “hoog” gebouw minder ervaren. • De gevels, grotendeels in baksteen, krijgen een lichte steenkleur in meerdere tinten. • Kozijnen zijn ingetogen door een slanke detaillering en worden uitgevoerd in een neutrale kleur.
Impressie appartementengebouw 21
Troelstralaan BEELDKWALITEIT
rollaag met betonnen speklaag
straatgevel
Westgevel, straatzijde, entree van het appartementengebouw
Noordgevel
r gevel
speelse lijnenspel met o.a. verspringende balkons
0
4
voorgevel a
zijgevel a
artementen // Schaal: 1:100
Datum: 4-2-2021 // Status: Concept
Datum: 4-2-2021 // Status: Concept
parkgevel
Oostgevel, parkzijde
artementen // Schaal: 1:100
Zuidgevel
gevel
4 a
tergevel a
artementen // Schaal: 1:100 Datum: 4-2-2021 // Status: Concept
4 zijgevel a
artementen // Schaal: 1:100 Datum: 4-2-2021 // Status: Concept
15
16 Troelstralaan BEELDKWALITEIT
Materialisering: Baksteen, lichte steenkleur in meerdere tinten
gevelonderbreking
straatgevel
1-laagse bebouwing met langskap
Voorgevel
Kopgevel, straatzijde straatgevel
Troelstralaan BEELDKWALITEIT
8 zogenaamde “Skinny Houses” • Hier is sprake van een langgerekt huizenblok met een smalle woningbeuk, ca. 4,20m voor de tussenwoningen. De hoekwoningen zijn afwijkend met 4,50m. • Dit blok bestaat uit 1 bouwlaag met kap, dakkapellen worden hier op zorgvuldige wijze toegepast. • Ook hier dient de langgerektheid van het bouwblok doorbroken te worden, d.m.v. enkele kopgevelonderbrekingen met dwarskappen. • Evenals het blok met de 6 eengezinswoningen, brengt een variërend repeterend samenspel in gevelbeeld een bepaalde speelsheid met zich mee en biedt door de ritmiek rust in het gevelbeeld. De ingetogen vormgeving draagt hieraan bij. • De kopgevels dienen zich te richten naar het openbaar gebied en zijn niet slechts een beëindiging van een bouwblok. Uitgangspunt is een zorgvuldige en speelse opzet, zoals ook elders in de voorgevel is toegepast. Raampartijen kunnen door zogenaamd “de hoek om te gaan” het blok verbijzonderen. • Het pannendak dient overeenkomstig de omgeving in een antracietkleur te worden uitgevoerd met dakkapellen. • De gevels, grotendeels in baksteen, krijgen een lichte steenkleur in meerdere tinten. • Kozijnen zijn ingetogen door een slanke detaillering en worden uitgevoerd in een neutrale kleur.
Impressie 8 Skinny Houses 16
m ressie Datum: 4-2-2021 // Status: Concept
17
18 Troelstralaan BEELDKWALITEIT
Materialisering: Baksteen, lichte steenkleur in meerdere tinten
6 rug aan rugwoningen • 6 zogenaamde rug aan rugwoningen maken het bouwplan compleet, bestaande uit 1 bouwlaag met langskap en dakkapellen. • De lengte van het bouwblok is geringer dan de eengezinswoningen en “skinny houses”. • Met 3 voorkanten en een gevel waartegen bergingen worden geplaatst, is dit een bijzondere woonvorm. Het bouwblok krijgt door het ruggelings plaatsen van de woningplattegronden een diepere maat, ca. 13m. • De kop aan de zuidkant krijgt een voorkant door het plaatsen van 2 voordeuren van de hoekwoningen. Een anonieme zijgevel wordt daardoor een voorgevel. • Het gevelbeeld dient ingetogen te zijn, de repeterende indeling is speels, de ritmiek brengt rust in het gevelbeeld. • Door het toepassen van een kap met dakkapellen, eenzelfde steen en kleur zoals de voorgaande bouwblokken, blijft de architectuurfamilie herkenbaar, mede door elders in het plan toegepaste materialen en detailleringen. Impressie 6 rug aan rugwoningen
Troelstralaan BEELDKWALITEIT
kopgevel=voorkant met 2 voordeuren
1-laagse bebouwing met langskap en dakkapellen
parkgevel
straatgevel
Kopgevel, straatzijde
straatgevel
42
Voorgevel straatzijde
zijgevels rug aan rug woningen // Schaal: 1:100 Datum: 4-2-2021 // Status: Concept
1-laagse bebouwing met langskap en dakkapellen
41 voorgevel rug aan rug woningen // Schaal: 1:100 Datum: 4-2-2021 // Status: Concept
parkgevel
Kopgevel, met bergingen
parkgevel
Voorgevel parkzijde
43 a
tergevel rug aan rug woningen
// Schaal: 1:100
Datum: 4-2-2021 // Status: Concept
19
20 Troelstralaan BEELDKWALITEIT Bergingen • Bergingen worden zoveel mogelijk aan het straatbeeld onttrokken, door ze of in de zijtuin (rug aan rugwoningen) of in de achtertuin te plaatsen. • De bergingen van de appartementen worden inpandig. • De ingetogen uitvoering hiervan zal voornamelijk hout zijn in een donkere kleur, passend in het totaalbeeld.
parkgevel Bergingen bij rug aan rugwoningen
straatgevel
42 zijgevels rug aan rug woningen // Schaal: 1:100 Datum: 4-2-2021 // Status: Concept
straatgevel
Bergingen bij “Skinny Houses”
parkgevel
2 zijgevels s inn
ouses // Schaal: 1:100
Datum: 4-2-2021 // Status: Concept
straatgevel Bergingen bij 6 eengezinswoningen
Troelstralaan BEELDKWALITEIT
21
Tuinen en erfafscheidingen • Zoals elders in Baarn gebruikelijk en karakteristiek voor het dorp, is de toepassing van groene hagen als erfafscheiding. Dit draagt bij aan een groene en vriendelijke uitstraling van de buurt. • De percelen worden voorzien van groene hagen, de voortuinen worden voorzien van maximaal 1 meter hoge hagen naar het openbaar gebied, dit geldt gedeeltelijk voor de zijtuinen van de hoekwoningen van de eengezinshuizen en skinny houses tot het verlengde van de achtergevel. Voor het overige wordt uitgegaan van een hoogte van maximaal 1,80m. • Om zo goed mogelijk de afwatering op eigen grond te regelen dienen tuinen zo min mogelijk te worden verhard. Wateroverlast veroorzaakt door hoosbuien, komt steeds vaker voor. Hierdoor raakt het riool overbelast. Een groene tuin met zo weinig mogelijk verharding zorgt er immers voor dat al het water kan wegzakken in de bodem, het opvangen en hergebruik van hemelwater, is een manier om duurzaamheid te bevorderen.
6
22 Troelstralaan BEELDKWALITEIT
Tuinen zo min mogelijk verharden
Troelstralaan BEELDKWALITEIT
Een praktische methode om regenwater op te vangen.
23
24 Troelstralaan BEELDKWALITEIT 5. Openbare ruimte
Voorop staat een nieuwe ontwikkeling in het groen! De aanwezigheid van de grote eik en haagbeuk geven de aanzet hiertoe. Het centrale groene binnengebied, waar de eik en haagbeuk deel van uitmaken, wordt een autovrij verblijfsgebied. Duurzaamheid en klimaatadaptatie zijn belangrijke onderwerpen en hebben extra aandacht. Het afwateringssysteem wat eerder ter sprake is gekomen, is een onderdeel van het inrichten van de openbare ruimte. De straten • De Nolenslaan, Talmalaan en Troelstralaan zijn woonstraten, door een herinrichting zal deze functie worden versterkt. Ook de Groen van Prinstererlaan met een karakter van doorgaand verkeer zal hierin meegenomen worden. • Zogenaamde plateaus op de kruispunten kunnen worden toegepast om enerzijds het woonkarakter te versterken, anderzijds is het een verkeersremmende maatregel. • Bomen en groen ingepakte parkeerplaatsen bepalen de lommerrijke uitstraling van de straten. • De bomen zullen worden geplaatst in blokhagen tussen de parkeerplaatsen, hierdoor worden de geparkeerde auto’s aan het zicht onttrokken enerzijds, anderzijds draagt dit bij aan het groene karakter. • De verharding van de rijwegen zal voornamelijk bestaan uit gebakken klinkers, evenals de verharding van de parkeerplaatsen, maar dan in een afwijkende bestratingspatroon. • De voetpaden langs de straten behouden grotendeels hun huidige verharding van betontegels.
• Om de oversteek te vergemakkelijken naar het woon-zorgcomplex, dient een oversteekplaats voor voetgangers ter hoogte van de ingang van het woonzorgcomplex Santvoorde. Dit kan in de vorm van een verhoogd plateau worden gerealiseerd. • Mogelijkheden moeten worden onderzocht om parkeervakken verlaagd aan te leggen, om eventueel overtollig water te bergen en vertraagd af te voeren naar een toekomstig hemelwaterriool (HWA).
Materialisering: Gebakken klinkers in diverse bestratingspatronen
Troelstralaan BEELDKWALITEIT
Plateau t.h.v. Santvoorde
Troelstralaan
Voetgangersverbinding
Haaksparkeren
Voetpad
Rijbaan/ plateau
Langsparkeren
Voetpad
Wegprofiel Troelstralaan
25
N
26 Troelstralaan BEELDKWALITEIT schaal 1:500 Omhaging als erfafscheiding Onderbegroeiing als zachte overgang naar het verblijfsgebied Tuin zo min mogelijk verharden Verblijfsgebied biodivers inrichten verdiept aangelegd
Halfverharde paden
Inrichtingsvoorstel gemeenschappelijk binnengebied
Dwarsprofiel verlaagd binnengebied
Troelstralaan BEELDKWALITEIT
Het centrale verblijfsgebied • In een rechthoekig plangebied wordt door een informele inrichting een vriendelijk, natuurlijk en aangenaam verblijfsgebied gerealiseerd. • Biodiversiteit is uitgangspunt en dient te worden bevorderd. • Door de woonblokken op zogenaamde terpen te plaatsen, zijn de woningen bestand tegen wateroverlast. De bewoners hebben een relatief vrij zicht op de groene openbare ruimte vanaf hun (achter)tuinen. Andersom hebben voetgangers vanaf dat openbaar gebied niet een directe inkijk in de tuinen. • De overgang van privé naar openbaar dient een geleidelijke zachte overgang te zijn. Hiermee wordt bedoeld dat de erfafscheiding een groene haag is, met een onderbegroeiing als overgang naar het centrale verblijfsgebied. Dit middengebied is het verlengstuk van de tuin, en kan gezien worden als een gemeenschappelijke tuin. • Het gebied krijgt een informele inrichting met slingerende paden. Halfverharding met het oog op klimaatadaptatie, benadrukt dat informele karakter. Het middelste gedeelte tussen de achtertuinen van de eengezinswoningen en skinny houses kan met gras worden ingericht, aangevuld met meerstammige boompjes, die een maximale hoogte kunnen krijgen van 6m met kruiden als onderbegroeiing, terwijl aan de randen meer kruiden e.d. kunnen worden geplant. • Er is ook ruimte voor een speelplek annex ontmoetingsplek.
In samenspraak met berokkenen zal dit worden ingericht, toekomstbestendig en in relatie met het overige verblijfsgebied. “Natuurlijk spelen” of “spelaanleiding” past hier goed op de plek. • Het groene verblijfsgebied wordt klimaatadaptief verlaagd aangelegd. Het grondwater zit relatief dicht onder het maaiveld, hier dient bij de aanleg rekening te worden gehouden. • Regenwaterberging verdient aandacht. Zo kan een speelplek eventueel dienstdoen als tijdelijke opvang. • Om tot een goed waterontwerp te komen, dient een aantal onderzoeken worden uitgevoerd (grondwaterregime, bodemsamenstelling en doorlatendheid, capaciteit toekomstig vuilwaterriool) en moet het plangebied worden afgestemd op de omgeving, om tot een goed integraal (water-)ontwerp te komen. Inzicht in grondwaterregime is ook belangrijk om toekomstige grondwateroverlast te voorkomen. • Als er onvoldoende mogelijkheden zijn voor berging en infiltratie van regenwater in het plangebied, moeten we zoeken naar aanvullende mogelijkheden. Een stap verder dan afkoppelen is hergebruik van regenwater (voor sproeien tuinen en openbaar groen, spoelen toiletten e.d.). Dit past in de trend van zuiniger omgaan met het steeds schaarser wordende drinkwater.
27
28 Troelstralaan BEELDKWALITEIT