260528 RIB Motie Wijsheid Ervaring en Kennis (WEK)-Inwonerspanel (1441241)

inlichtingen bij

Krystle Hemken

doorkiesnummer

(035) 548 16 11

uw kenmerk ons kenmerk datum Portefeuillehouder(s) onderwerp

Aan de raadsleden en steunfractieleden van de gemeente Baarn

1441241 / 1463805 27 mei 2026 Wethouder Prakke Verkenning WEK-Inwonerpanel

Geachte leden van de raad en steunfractieleden, Verkenning inzake Motie WEK-Inwonerspanel In de Motie WEK-Inwonerspanel (2 juli 2025) verzocht de raad het college te verkennen hoe een representatief en toegankelijk inwonerspanel kan worden ingericht, met als doel minder externe onderzoeksbureaus in te zetten en daarmee kosten te besparen. In overleg met de indiener is rapportage verplaatst naar begin 2026. Deze brief beschrijft de uitkomsten van de verkenning. De verkenning is gedaan door in gesprek te gaan met de indiener van de motie, diverse referentiegemeenten en andere geïnteresseerden. De motie is ook besproken met de Raadswerkgroep Participatie. In deze raadsinformatiebrief leest u over de bevindingen. Wat is een WEK-Inwonerspanel? De term komt uit de motie en is in overleg met de indiener als volgt uitgewerkt: • Het is een participatie-instrument waarbij wijsheid, ervaring en kennis (WEK) van inwoners wordt ingezet om onderwerpen te behandelen. • Het heeft de aard van een tijdelijke werkgroep van inwoners die samen een vraagstuk bespreken en tot een advies of oplossingsrichting komen. • Een inwonerspanel is bedoeld voor complexere vraagstukken, waar meer tijd en diepgang nodig is dan bij een regulier participatietraject.

Als gemeente werken we al op dergelijke manieren samen met onze inwoners, zoals: Kerngroep Eemdal Noord en Eemdal Zuid, Dorpscoöperatie Lage Vuursche en de Adviesraad Sociaal Domein. Echter bij geen van deze voorbeelden is kostenbesparing het doel van de samenwerking. Hoe verhoudt een WEK-Inwonerspanel zich tot het gemeentelijk beleid? In de samenleving is veel kennis, ervaring en creativiteit aanwezig. De gemeente Baarn betrekt inwoners actief bij beleid, conform de Visie op Burgerparticipatie (2023) en de Participatieverordening. Doelen om participatie in te zetten zijn: • Democratische legitimiteit • Hogere kwaliteit van het eindresultaat • Betrokkenheid van de samenleving verhogen • Zelfredzaamheid van burgers vergroten • Sociale cohesie in de samenleving vergroten • Draagvlak peilen (niet: creëren)

Stationsweg 18 Postbus 1003 3740 BA Baarn t (035) 548 16 11 e gemeente@baarn.nl I Voor ons privacybeleid zie www.baarn.nl Bank Nederlandse Gemeenten NL28BNGH0285000594. Bij beantwoording graag datum en kenmerk brief vermelden

Bewonersparticipatie kan in sommige gevallen kosten besparen, bijvoorbeeld doordat plannen beter aansluiten op de praktijk en er minder bezwaarprocedures nodig zijn. Het primaire doel is echter nooit financieel (ook niet bij andere gemeenten). Wordt kostenbesparing leidend, dan brengt dit risico’s met zich mee op het gebied van representativiteit, kwaliteit en belangenverstrengeling. Om deze reden wordt ook bij andere gemeenten participatie niet ingezet. Elk participatietraject vraagt om maatwerk. Hier hebben we verschillende instrumenten voor. Het kiezen van het juiste instrument hangt onder andere af van het doel, de impact op de samenleving, hoeveel invloed de samenleving kan uitoefenen op het plan/vraagstuk, juridische en financiële kaders en de omvang van de doelgroep. Kanttekeningen WEK-Inwonerspanel Als een WEK-Inwonerspanel wordt ingezet met het doel om kosten te besparen, zijn er belangrijke aandachtspunten: • • • • • • •

•

•

Tijd en coördinatie: houd rekening met extra capaciteit vanuit de organisatie en de noodzaak van een gespreksleider of voorzitter. Middelen: coördinator, ruimte, waardering, koffie/thee en eventueel externe experts vergen voldoende budget Commitment: van tevoren helder maken hoe het advies wordt gewaardeerd en meegewogen in besluitvorming. Externe expertise: dit kan toch nodig zijn voor objectiviteit en specialistische kennis. Belangenverstrengeling: wees bewust van mogelijke conflicten en bevorder open dialoog. Toegankelijkheid: om een WEK-Inwonerspanel toegankelijk te maken is het belangrijk dat iedereen zich welkom voelt om deel te nemen. Transparantie, openheid en vertrouwen: moedig deelnemers aan om hun belangen en perspectieven te delen. Anderzijds: wees ook helder over hoe het procesverloop eruitziet en wat deelnemers van de gemeente mogen verwachten. Representativiteit is nauwelijks haalbaar. Hiervoor is een inwonerspanel simpelweg te klein. Bovendien gaat inclusiviteit boven representativiteit, conform Visie op Burgerparticipatie (2023). Kaders: zoals bij elk participatietraject worden ook bij een WEK-Inwonerpanel de kaders vooraf bepaald. Een advies vanuit een WEK-Inwonerpanel is enkel uitvoerbaar wanneer dit binnen de kaders past.

Uit de gesprekken blijkt dat inwonerspanels elders leiden tot betere adviezen, meer begrip voor besluiten en meer dialoog. Maar nergens worden ze ingezet om kosten te besparen. Samenhang WEK-Inwonerspanels met participatietrajecten Participatietrajecten zijn laagdrempelig en leveren brede input op. Een WEK-Inwonerspanel biedt juist verdieping, intensieve dialoog en gezamenlijke oordeelsvorming. Beide kunnen elkaar versterken: participatie als brede input, een panel voor extra diepgang. Conclusie verkenning Wij waarderen het dat de raad het belang van inwonerskennis zo expliciet benadrukt. Dit past bij onze participatieve manier van werken. Een WEK-inwonerspanel kan een waardevol instrument zijn om inwoners te betrekken, vooral bij complexe vraagstukken die om verdieping vragen. Daarom voegen wij het WEK-inwonerspanel toe als instrument voor participatie.

Wij zien daarbij kansen voor de toekomst. Tegelijkertijd is het niet realistisch om van een WEKinwonerspanel kostenbesparing te verwachten. Bewonersparticipatie is in de eerste plaats bedoeld om de kwaliteit van besluiten te verbeteren en wederzijds vertrouwen en begrip te versterken. Een inwonerspanel vraagt bovendien extra tijd, capaciteit en budget van de organisatie. Met het toevoegen als instrument zullen projecten voortaan worden beoordeeld op de vraag of een WEK-inwonerspanel het meest geschikte participatie-instrument is. De keuze voor het WEKinwonerspanel zal altijd een bewuste afweging zijn, gebaseerd op de specifieke context en beschikbare middelen. Op dat moment is het aan het college om af te wegen of het voldoende financiële middelen kan vrijspelen en of het bereid is zich te committeren aan de uitkomsten van het traject. We hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Baarn,

A. van Wijk waarnemend gemeentesecretaris

M.A. Röell burgemeester