237304 Participatieplan omgevingsvisie rvs

RAADSVOORSTEL

Zaaknummer

237304

Onderwerp

Participatieplan omgevingsvisie

Besluit in raad

21 april 2021

Portefeuillehouder(s)

Wethouder Jansma

Naam steller

Patrick Schrijver

Status / Vertrouwelijkheid

Openbaar

Voorgestelde beslispunten: 1. Het Participatieplan omgevingsvisie, fase 1 - Staat van Baarn vast te stellen. Samenvatting van het voorstel Naar verwachting treedt de Omgevingswet op 1 januari 2022 in werking. De omgevingsvisie is één van de kerninstrumenten van de omgevingswet. Gemeenten krijgen na inwerkingtreding van de Omgevingswet een overgangstermijn geboden voor het vaststellen van een Omgevingsvisie. Deze moet op 31 december 2024 gereed zijn. Bij het vaststellen van de omgevingsvisie moet worden aangegeven hoe de gemeente de omgeving bij de voorbereiding van de visie heeft betrokken, en wat met de resultaten is gedaan. Het participatieplan geeft op hoofdlijnen de uitgangspunten en doelstellingen van de participatie in de eerste fase weer. Aanleiding Naar verwachting zal op 1 januari 2022 de Omgevingswet in werking treden. Het motto van de wet is: ‘ruimte voor ontwikkeling, waarborgen voor kwaliteit’. Dit motto is vertaald in twee maatschappelijke doelen: 1. Een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit bereiken en in stand houden. 2. De fysieke leefomgeving doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen om er maatschappelijke behoeften mee te vervullen. De Omgevingswet is veelomvattend. Het is een complex traject met veel impact voor inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, bestuur en ambtelijke organisatie.

Daarom is er een programma voor een samenhangende en doelgerichte invoering van de wet ingezet. De invoering van de Omgevingswet geven we vorm langs vier (samenhangende) sporen: 1. Samenwerking en participatie 2. Kerninstrumenten 3. Veranderopgave 4. Informatievoorziening en processen. De Omgevingsvisie is één van de kerninstrumenten van de Omgevingswet. Gemeenten krijgen een overgangstermijn geboden voor het vaststellen van een Omgevingsvisie , deze moet op 31 december 2024 gereed zijn. De huidige hoofdelementen van het gemeentelijk beleid blijven tot die tijd van kracht. Door middel van de omgevingsvisie wordt richting gegeven aan de gewenste ontwikkeling van de fysieke leefomgeving van Baarn. De Omgevingsvisie is een instrument voor het bestuur en de samenleving om inzicht te

1

krijgen in deze ontwikkeling. Nieuwe ontwikkelingen zullen aan deze visie worden getoetst. Hierbij is het goed om in ogenschouw te houden dat onze samenleving sneller dan ooit verandert en voor een deel onvoorspelbaar is. Een visie op hoofdlijnen geeft dan richting en houvast. Uitvoering van de visie zal vervolgens geschieden in de vorm van Omgevingsprogramma’s. Deze programma’s beschrijven de doelen en activiteiten die de gemeente in een beperkte periode wil bereiken. Hiermee creëren we voldoende flexibiliteit om, binnen de contouren van de Omgevingsvisie, in te kunnen spelen op veranderende omstandigheden. Deze opzet maakt de omgevingsvisie met bijbehorend proces het instrument bij uitstek om bijvoorbeeld uitvoering te geven aan de wens een gebiedsvisie voor het buitengebied op te stellen. De integrale opzet van een omgevingsvisie met bijbehorende, uitvoeringsprogramma’s geeft de visie op het buitengebied niet alleen meer context, maar geeft ook handen en voeten aan de uitvoering van de visie. Zoals in het projectplan omgevingsvisie opgenomen bestaat het traject om te komen tot een omgevingsvisie uit twee fases: 1. Het opstellen van de ‘Staat van Baarn’; 2. Het opstellen van de omgevingsvisie zelf.

Het nu voorliggende participatieplan ziet op de eerste fase, het opstellen van de ‘Staat van Baarn’ De Staat van Baarn is een weergave van de bestaande waarden van Baarn en geeft op basis van trendanalyses inzicht in de belangrijke uitdagingen en dilemma’s van onze gemeente op het vlak van de fysieke leefomgeving (denk aan wonen, werken, duurzaamheid, veiligheid, mobiliteit en recreatie). Participatie is een belangrijk en bovendien wettelijk verplicht onderdeel van de totstandkoming van de omgevingsvisie. Er is geen vormvereiste voor de participatie, enkel een motiveringsplicht : Bij het vaststellen van de omgevingsvisie moet worden aangegeven hoe de gemeente de omgeving bij de voorbereiding van de visie heeft betrokken, en wat met de resultaten is gedaan. Door participatie wordt de omgevingsvisie kwalitatief beter. We willen daarom in gesprek met inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. We willen dat de uiteindelijke Omgevingsvisie vóór de gemeente een visie is van de mensen in de gemeente zelf. Dialoog en samenwerking staan daarbij centraal. Het voorliggende participatieplan geeft richting aan de participatieaanpak voor het gesprek tijdens de eerste fase om te komen tot de omgevingsvisie. Het participatieplan beschrijft de participatie op hoofdlijnen.

Hiermee houdt de projectgroep de mogelijkheid om, indien nodig, aanvullende keuzes te kunnen maken en tegelijkertijd ruimte te laten voor de expertise van bij het proces betrokken adviseurs. In lijn met het Koersdocument Omgevingswet Baarn werken we volgens de volgende vijf principes voor het participatieproces: 1.Transparant: Duidelijke stappen, begrijpelijke opbrengsten, eenvoudige taal en heldere verantwoordelijkheden 2. Volledig: Alle belanghebbenden krijgen voldoende gelegenheid om deel te nemen 3. Integraal: Voor- en tegenstanders krijgen gelijkwaardige inbreng in de participatie 4. Doelgericht: Belanghebbenden weten en begrijpen waarover zij mogen meepraten, -denken of -beslissen

2

5. Respectvol: Gebaseerd op de goede bedoelingen van de deelnemers (ja, tenzij…) Deze uitgangspunten zijn passend binnen hetgeen opgenomen in de vastgestelde Handreiking participatie 2020. Door de in het participatieplan benoemde doelgroepen actief bij het proces te betrekken kan de omgevingsvisie interactief worden opgesteld. Alle doelgroepen worden daardoor nauw betrokken bij de totstandkoming van de staat van Baarn en vervolgens de omgevingsvisie. Er zal een brede participatie plaatsvinden waarbij één ieder gedurende het proces in de gelegenheid zal worden gesteld om input te leveren en mee te denken. Na de brede particpatieronde zal hetgeen dat is opgehaald en door de gemeente is verwerkt direct terug worden gekoppeld naar diegenen die deel hebben genomen aan het proces. Daarnaast zal via diverse kanalen één ieder van de uitkomsten van deze fase op de hoogte worden gesteld om ook hen te bereiken die geen deel hebben genomen aan het proces. Het doel hiervan is om enerzijds de verwerking te valideren en anderzijds te verantwoorden waarom welke keuzes zijn gemaakt. De participatie zal breed worden opgezet om inclusie te bereiken. Jongeren, ouderen, werkenden, niet-werkenden, de visie moet zeggingskracht hebben voor alle inwoners. Dit moet zorgvuldig gebeuren. We willen voorkomen dat individuele deelbelangen in het proces kunnen domineren.

Ambtelijke vakdisciplines zullen vanuit een projectgroep op meerdere momenten een inhoudelijke en beleidsmatige bijdrage leveren. Ook de stuurgroep, bestaande uit de wethouder(s) en de teamleider(s), zal zich op gezette tijden over de voortgang en te maken keuzes buigen. Tevens zal de raadscommissie Omgevingswet in elke fase actief worden betrokken. Zij zijn ook betrokken bij de totstandkoming van het voorliggende participatieplan. Als een resultaat van de bijeenkomst van 2 maart 2020 is het participatieplan aangepast en aangescherpt. Het opstellen van de omgevingsvisie is een relatief complex proces met een lange doorlooptijd, waar veel verschillende onderwerpen en expertises bij komen kijken. Hier past de participatietrede ‘raadplegen’ goed bij: inwoners kunnen vroeg in het proces hun meningen en aandachtspunten aangeven. Tijdens het participatietraject zullen de handvatten, afwegingen en methodes uit de eerdergenoemde Handreiking Participatie 2020 worden toegepast. Beoogd resultaat Naast het voldoen aan een wettelijke verplichting zal de inhoud van de omgevingsvisie door inbreng van lokale kennis over Baarn worden verrijkt. Daarnaast zal de betrokkenheid van inwoners en andere partijen bij de toekomst van hun leefomgeving worden vergroot. Argumenten 1.1 er wordt voldaan aan de wettelijke verplichting van participatie.

1.2 door middel van participatie kunnen we de inhoud van de inhoud van de omgevingsvisie door inbreng van kennis over Baarn verrijken. 1.3 de betrokkenheid van inwoners en andere partijen bij de toekomst van hun leefomgeving zal worden vergroot.; Algemene risico's

3

Omvangrijke en langdurige projecten brengen risico’s met zich mee. Het is daarom van belang eventuele risico’s vooraf in beeld te brengen. Dit voorkomt verrassingen en onomkeerbare situaties. Bovendien krijgt de stuurgroep vroegtijdig inzicht in risico’s en kunnen de noodzakelijke beheersingsmaatregelen worden getroffen. In het participatieplan zijn de belangrijkste risico’s opgenomen met de bijbehorende beheersingsmaatregelen. De risico’s zijn onderverdeeld in politieke, organisatorische en inhoudelijke risico’s. Kosten, baten en dekking Het opstellen van de omgevingsvisie brengt kosten met zich mee. Ten behoeve van het opstellen van de omgevingsvisie is in de meerjarenbegroting voor 2021 €50.000,- en voor 2022 €25.000,- opgenomen. Dit geeft een totaal van €75.000,-. De kosten voor participatie worden gedekt vanuit het programma Omgevingswet, en zijn opgenomen in het onderdeel omgevingsvisie. Hier is het van belang op te merken dat de te maken kosten samengaan met te maken keuzes in de uitvoering van de participatie. Zoals in de planning aangegeven zal er in het tweede kwartaal van 2021 een bureauselectie plaatsvinden. Het onderdeel Participatie zal deel uitmaken van de uitvraag. Deze externe adviseur zal expertise en ervaring meebrengen om het daadwerkelijke participatie traject, gestoeld op de uitgangspunten en doelstellingen van dit plan, te concretiseren.

Aanpak / Uitvoering Er zal een bureau geselecteerd worden om de gemeente te assisteren bij het opstellen van de omgevingsvisie. Deze externe adviseur zal onder andere ook expertise en ervaring meebrengen om het daadwerkelijke participatie traject, gestoeld op de uitgangspunten en doelstellingen van het voorliggende plan, te concretiseren Duurzaamheid N.v.t. Communicatie Na instemming met het participatieplan en selectie van het adviesbureau zal er een communicatiestrategie worden uitgezet, gekoppeld aan het geconcretiseerde participatietraject. Evaluatie Het proces om te komen tot een omgevingsvisie is een langlopend proces, waarbij participatie een belangrijk onderdeel vormt. Het is van belang om gedurende het proces te blijven monitoren of de gekozen vorm en trede van participatie de gewenste input oplevert. Aan het einde van het traject om te komen tot de staat van Baarn zal er een algehele evaluatie van het participatieproces plaatsvinden. Naast het feit dat het proces gaat bijdragen aan een betere en gedragen omgevingsvisie voor Baarn, beogen we ook te leren van de ervaringen die we in dit proces op doen op het gebied van participatie. Onderdeel van het participatieproces is daarom om dit gehele proces te evalueren en leerpunten vast te leggen. De uitkomsten hiervan zullen worden gedeeld met uw raad.

Burgemeester en wethouders van Baarn,

4