231221 Voortgang Poort van Baarn (875178)

inlichtingen bij

Eduard Lachi

Aan de raadsleden en steunfractieleden van de gemeente Baarn

doorkiesnummer uw kenmerk ons kenmerk

870157 / 875178

datum

21 december 2023

portefeuillehouder(s)

Wethouder Eijbaard

onderwerp

Voortgang Poort van Baarn

Geachte leden van de raad en steunfractieleden, Met deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de voortgang van de Poort van Baarn. Voorgeschiedenis De aanleiding voor project Poort van Baarn was de uitbreiding van woonwarenhuis Nijhof. Destijds, voor 2013, heeft het woonwarenhuis onderzoeken laten uitvoeren naar een alternatieve aansluiting. Naast een betere bereikbaarheid speelde op de Escherrotonde ook een vraagstuk op het gebied van verkeersveiligheid. Rond 2013 werden korte termijnmaatregelen genomen door Provincie Utrecht, vooral vanwege de ontwikkeling van woningbouw in het gebied en om de verdere uitbreiding van woonwarenhuis Nijhof te ondersteunen. In 2014 werden verdere aanpassingen doorgevoerd om de verkeersveiligheid te verbeteren. Naast de capaciteit en verkeersveiligheid maakte ook de oversteekbaarheid voor fietsers over de Amsterdamsestraatweg (N221) deel uit van de problematiek. Vanwege de beperkte effectiviteit en robuustheid van de genomen maatregelen is vervolgens besloten het project Poort van Baarn op te starten met als doel een structurele oplossing te ontwikkelen voor de bestaande problematiek. In 2019 werden de resultaten van een onderzoek door Sweco verder uitgewerkt. In overleg met de gemeenten Baarn en Eemnes, Rijkswaterstaat en diverse belanghebbenden uit de omgeving heeft de provincie voorstellen ontwikkeld om deze knelpunten aan te pakken.

Dit heeft geleid tot het volgende maatregelenpakket: 1. Ombouw van het kruispunt Wakkerendijk – Noordelijke aansluiting A1 tot enkelstrooksrotonde met bypass voor rechtsafslaand verkeer uit Baarn richting de A1; 2. Aanleg van een fietstunnel onder de Wakkerendijk ter vervanging van de gelijkvloerse fietsoversteek ten noorden van de rotonde Wakkerendijk – Amsterdamsestraatweg – Zandheuvelweg;

1

3. Ombouw van de ‘Escherrotonde’ van een vijftaks dubbelstrooksrotonde naar een viertaks turborotonde met een aangepaste ontsluitingsstructuur voor Baarn en het bedrijventerrein Noordschil. De voorgestelde maatregelen zijn begin 2020 aan het brede publiek gepresenteerd. Hierbij werd door de Fietsersbond en Veilig Verkeer Nederland kritiek geuit, met name ten aanzien van de voorgestelde maatregelen voor de Escherrotonde en omgeving. Volgens deze organisaties zou er te weinig rekening gehouden zijn met de belangen van de fietser en met het aspect verkeersveiligheid. Belangrijk pijnpunt was het feit dat fietsers (en voetgangers) nog steeds gebruik zouden moeten maken van de gelijkvloerse oversteek aan de zuidzijde van de Escherrotonde om de N221 over te steken. Aanpassingen ontwerp Escherrotonde vanaf 2020 – huidig ontwerp Na bestudering van de kritiekpunten van de Fietsersbond en Veilig Verkeer Nederland is door Provincie Utrecht besloten met hen het gesprek aan te gaan en te zoeken naar mogelijkheden om (zo goed als redelijkerwijs mogelijk) aan deze kritiek tegemoet te komen. Zo werd besloten om het kruispunt Drakenburgerweg – Chopinlaan, dat oorspronkelijk was ontworpen als voorrangskruispunt, vorm te geven als rotonde en om de fietsoversteken op de rotondes Drakenburgerweg – Noordschil en Drakenburgerweg – Chopinlaan in de voorrang te zetten.

Adviesbureau Iv-Infra is gevraagd om een verkeersveiligheidsaudit uit te voeren en advies uit te brengen met betrekking tot de vormgeving van de gelijkvloerse fiets- en voetgangersoversteek aan de zuidzijde van de Escherrotonde en de iets zuidelijker gelegen solitaire fietsoversteek tegenover Kasteel Groeneveld. Daarnaast zijn de mogelijkheden verkend om schuin onder de Escherrotonde een fietstunnel te leggen. Ten behoeve van het onderzoek naar de mogelijkheden om de zuidelijke fietsoversteken bij de Escherrotonde te optimaliseren is door Iv-Infra een simulatiemodel opgesteld. Bij de analyse met dit model bleek dat met de te verwachten intensiteiten voor 2040 het autoverkeer rondom de Escherrotonde tijdens spitsperioden vastliep. Het stelsel met de drie rotondes op korte afstanden van elkaar blijkt kwetsbaar: een kleine verstoring op één van de rotondes zorgt voor een harmonica- of domino-effect, waardoor ook de doorstroming op de andere rotondes stagneert. Naar aanleiding hiervan zijn de volgende twee aanpassingen verwerkt in het ontwerp: • De Escherrotonde is voorzien van een aparte bypass met invoeger op de N221 om de rechtsaf beweging vanuit Baarn/Noordschil richting de A1 te faciliteren. • De linker opstelstrook van de zuidelijke tak van de Escherrotonde is verlengd. Hierdoor worden de wachtrijen op de zuidelijke tak van de N221 tijdens piekmomenten verkort.

Verlenging van de linker opstelstrook betekent wel dat de zuidelijker gelegen solitaire fietsoversteek tegenover kasteel Groeneveld deels verlegd moet worden en verandert van een rechte oversteek in een oversteek met ‘bajonet.’ Met deze maatregelen blijkt het verkeer tijdens de spitsperioden beter door te stromen. Opstoppingen komen minder vaak voor en lossen sneller op. Het systeem blijft echter kwetsbaar tijdens piekmomenten.

2

In de loop van 2021 is door de daarbij betrokken partijen besloten de doorfietsroute Amersfoort – Hilversum via de N221 en de Escherrotonde te laten lopen. Dit zorgt voor een verdere verzwaring van de reeds complexe opgave. Ten zuiden van de Escherrotonde wordt het fietsverkeer op éénrichtingsfietspaden aan weerszijden van de weg afgewikkeld, terwijl ten noorden van de Escherrotonde het fietsverkeer in twee richtingen gebruik maakt van de parallelweg aan de westzijde van de N221. Om de fietsstromen op deze route beter te faciliteren, is in het ontwerp het eenrichtingsfietspad aan de westzijde (kasteelzijde) van de N221 tussen de Escherrotonde en het 400 meter zuidelijker gelegen kruispunt met de Ravensteinselaan, verbreed tot tweerichtingenfietspad. Dit biedt fietsers vanuit zuidelijke richting de mogelijkheid te kiezen waar ze de N221 willen oversteken om hun weg richting Hilversum te vervolgen: bij de Ravensteinselaan, de solitaire oversteek tegenover kasteel Groeneveld of bij de Escherrotonde. Hiervoor zullen echter wel meerdere bomen gekapt moeten worden op het terrein van Kasteel Groeneveld. Bovendien blijven fietsers op drukke momenten geconfronteerd worden met lange wachttijden om de N221 over te steken, ongeacht de locatie waar ze dit doen. Dit biedt niet de kwaliteit die past bij een doorfietsroute.

Na deze periode heeft in januari 2022 een werksessie plaatsgevonden met (vertegenwoordigers van) belanghebbenden om optimalisaties binnen het ontwerp te verkennen, waaronder de verkenning naar een ongelijkvloerse oversteek van de N221 voor fietsers. Door de tegenvallende verkeersafwikkeling in combinatie met een steeds complexer wordend ontwerp kwam tijdens de werksessies duidelijk het verzoek naar voren om op zoek te gaan naar een nieuwe variant die meer als totaaloplossing’ voor zowel de verkeersafwikkeling, verkeersveiligheid als ruimtelijke kwaliteit uitkomst zou kunnen bieden. Om aan deze vraag tegemoet te komen zijn in maart 2022 verschillende expertsessies georganiseerd waarin unaniem de voorkeur werd uitgesproken voor een variant met twee in plaats van drie rotondes, waarbij de Drakenburgerweg wordt opgeschoven om meer ruimte te creëren voor verkeersstromen en landschappelijke waarden. Tevens is een sterke voorkeur uitgesproken om fietsers ongelijkvloers te laten kruisen middels fietstunnels onder de rotonde. Uit deze fase is voorkeursvariant gekomen welke in dit onderzoek nader is uitgewerkt. Provincie Utrecht heeft IV-Infra opdracht gegeven om de verdere uitwerking te onderzoeken. De belangrijkste kaders daarbij waren: 1.

Uit het oogpunt van doorstroming en verkeersveiligheid is het wenselijk de huidige vijftaks Escherrotonde om te bouwen tot een viertaks kruispunt (turborotonde of kruispunt met verkeerslichten). 2. De doorfietsroute (Amersfoort-Hilversum) dient verkeersveilig ingepast te worden conform de richtlijnen van de provincie Utrecht. 3. De maatregelen moeten berekend zijn op het verkeersaanbod voor planjaar 2040 4. Eigendommen: Belangrijk om te vermelden is dat de provincie Utrecht wegbeheerder is van de N221. De Oude Amsterdamsestraatweg en de Drakenburgerweg zijn in het beheer van de gemeente Baarn. Gemeente Baarn is procedureel en financieel verantwoordelijk voor grondverwerving die nodig is voor aangepaste verkeersstructuur. Hierbij is de gemeente ook verantwoordelijke voor te doorlopen ruimtelijke procedures ten behoeve van het project.

3

Met als doelstelling: Het ontwikkelen van een (wegen)structuur om toekomstige verkeersstromen in 2040 zo vlot en veilig mogelijk af te wikkelen. Omgevingsmanagement De provincie Utrecht heeft ervoor gekozen om samen met Iv-Infra een open planproces te hanteren. Dit wil zeggen dat wensen en eisen van stakeholders direct vanaf het begin van de verkenning in kaart zijn gebracht. Deze wensen en eisen waren in belangrijke mate ook sturend voor het verloop van de verkenning. Input van stakeholders is meegenomen tijdens twee interactieve ontwerpsessies in Kasteel Groeneveld op 22 november en 15 december 2022. Bovendien zijn separaat overleggen gevoerd met stakeholders die niet bij deze sessies aanwezig konden zijn. De keuze voor het actief benaderen van onderstaande stakeholders ligt in het directe verlengde van eerdere bijeenkomsten die voor het project Poort van Baarn met deze partijen zijn gehouden. Het projectteam had als doel zoveel mogelijk gebruik te blijven maken van hun kennis en hiermee te zorgen voor continuïteit.

De volgende stakeholders zijn geconsulteerd: • Staatsbosbeheer (locatiemanager Kasteel Groeneveld en landschapsarchitect) • Fietsersbond Baarn en Utrechts Fiets Overleg (regionaal) • Veilig Verkeer Nederland (regionaal consulent Utrecht) • Bewonersvereniging Drakenburgerweg • Ondernemersvereniging Verder is de afgelopen maanden ook gesproken met de huidige grondeigenaren waar de gemeentelijke infrastructuur is geschetst in het ontwerp over de ontwikkelingen en zijn ze op de hoogte gesteld van het toekomstige proces. Onderzochte alternatieven Na het voortraject medio 2022 zijn diverse alternatieven onderzocht. Negen varianten zijn opgesteld variërend van gelijkvloerse ontwerpen met (turbo)rotondes en kruispunten met verkeersregelinstallaties en ongelijkvloerse varianten met diverse tunnelvormen voor langzaam verkeer en gemotoriseerd verkeer in combinatie met (turbo)rotondes en kruispunten met verkeersregelinstallaties.

4

Na beoordeling op verschillende criteria bleven twee alternatieven over, beide met fietstunnels. Een van deze varianten is de zogenaamde Berekuil-variant. Provincie Utrecht kan zich vinden in de goedkopere variant met een turborotonde en een fietstunnel onder de N221, omdat deze in de toekomst beter is om te bouwen naar een variant die wellicht meer autoverkeer kan verwerken. Gemeente Baarn heeft de voorkeur voor de Berekuil-variant, omdat deze ruimtelijk beter is ingepast en meer flexibiliteit biedt voor fietsers. Daarbij zou een toekomstige aanpassing afbreuk doen aan onder andere ruimtelijke, lucht, geluid kwaliteit en veiligheid. Provincie Utrecht is bereid is te besluiten de Berekuil-variant te realiseren, wanneer gemeente Baarn bereidt is een vijfde deel, tot een maximum van een miljoen euro van het verschil tussen de goedkopere voorkeursvariant van Provincie Utrecht en de Berekuil-variant bij te dragen. Provincie Utrecht draagt dan vervolgens de resterende kosten van het verschil. Het college zal een voorstel voor dekking van maximaal een miljoen doen bij de perspectiefnota. Gedeputeerde Van Schie en wethouder Eijbaard hebben het voornemen om begin januari 2024 een intentieovereenkomst te tekenen met het voornemen om de beoogde Berekuil-variant te realiseren. Deze variant mag ook op draagvlak rekenen van alle stakeholders en biedt de meeste flexibiliteit voor fietsers.

Daarnaast sluit dit ontwerp ook aan bij het streven om meer mensen te verleiden de auto te laten staan voor een beter milieu met verbeterde luchtkwaliteit en verminderde geluidsoverlast. Onderdeel van deze Poort van Baarn is ook een fietstunnel onder de Wakkerendijk. Ook is er overleg om te zorgen dat het huidige Escher kunstwerk een prominente plek houdt in het nieuwe ontwerp. Voordat deze Berekuil-variant is gebouwd gaan er nog wel enige voorbereidingen aan vooraf zoals het wijzigen van het bestemmingsplan, maar dan onder de nieuwe Omgevingswet. Ook diverse kabels en leidingen moeten worden verlegd om de Berekuil te kunnen bouwen. Deze voorbereidingen zullen enkele jaren in beslag nemen. In januari 2024 zal er een inloopbijeenkomst worden georganiseerd waar Provincie Utrecht verschillende projecten zal presenteren, waaronder het voorkeursalternatief van de Poort van Baarn, de Berekuil-variant.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Baarn,

drs. C.E. Creveld gemeentesecretaris

5

M.A. Röell burgemeester

Bijlagen: Bijlage Berekuil bij RIB Poort van Baarn dec.2023.pdf

6

Berekuil variant met landschappelijke impressie

Bijlage bij raadsinformatiebrief Poort van Baarn december 2023