230329 Ensia rapportage Basisregistraties BAG, BGT en BRO 2022 (719627)

inlichtingen bij

Eric Hartog

doorkiesnummer

(035) 5481774

Aan de raadsleden en steunfractieleden van de gemeente Baarn

uw kenmerk ons kenmerk

datum portefeuillehouder(s) onderwerp

691742 / 719627

29 maart 2023 Wethouder Prakke Ensia rapportage Basisregistraties BAG, BGT en BRO 2022

Geachte leden van de raad en steunfractieleden, Iedere Nederlandse gemeente is vanaf 2018 verplicht om jaarlijks een zelfevaluatie te doen naar de inrichting, de werking en de beveiliging van de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG), de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) en de Basisregistratie Grootschalige Ondergrond (BRO). Daarnaast is het college verplicht hierover horizontale (gemeenteraad) en verticale (ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) verantwoording af te leggen. Op deze manier controleert het ministerie van BZK of de gemeente haar taak naar behoren uitvoert. Deze zelfevaluaties zijn zowel inhoudelijk als procesmatig van aard, we hebben ze alle drie uitgevoerd. De registraties BAG en BGT scoren ruim voldoende op basis van de huidige maatstaven. Voor de BRO geldt dat er nu voldaan wordt aan de zaken die de gemeente Baarn aanlevert, maar er moet meer aandacht voor het proces komen. Hier moet de komende jaren nog verder aandacht aan besteed worden. Vorig jaar zijn er verbetermaatregelen voorgesteld voor de BGT (aanpassing mandatering) en de BRO (aanstellen medewerker). De aanpassing mandatering is door de nieuwe mandaatregeling niet meer nodig. De werkzaamheden met betrekking tot de BRO zijn belegd in de organisatie.

Stationsweg 18 Postbus 1003 3740 BA Baarn t (035) 548 16 11 e gemeente@baarn.nl I Voor ons privacybeleid zie www.baarn.nl Bank Nederlandse Gemeenten NL28BNGH0285000594. Bij beantwoording graag datum en kenmerk brief vermelden

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Baarn,

drs. C.E. Creveld gemeentesecretaris

M.A. Röell burgemeester

Bijlagen: 691742 Ensia rapportage BAG BGT BRO 2022

Stationsweg 18 Postbus 1003 3740 BA Baarn t (035) 548 16 11 e gemeente@baarn.nl I Voor ons privacybeleid zie www.baarn.nl Bank Nederlandse Gemeenten NL28BNGH0285000594. Bij beantwoording graag datum en kenmerk brief vermelden

Verantwoordingsrapportage 2022 Basisregistraties adressen en gebouwen (BAG), grootschalige topografie (BGT) en ondergrond (BRO) Datum vaststelling door College van B&W:

[Datum]

Verantwoordingsrapportage 2022 – Gemeente Baarn – Pagina 1 van 10

Inhoudsopgave Managementsamenvatting...............................................................................................................3 1. Inleiding.........................................................................................................................................5 1.1 Wettelijke taak........................................................................................................................5 1.2 Winstpakkers voor de organisatie...........................................................................................6 2. Resultaten.....................................................................................................................................8 2.1 Resultaten in 2022..................................................................................................................8 2.2 Trend over meerdere jaren.....................................................................................................8 3. Verbeterplan...............................................................................................................................10 3.1 Maatregelen vorige ENSIA-ronde..........................................................................................10 3.2 Nieuwe verbetermaatregelen...............................................................................................10

Verantwoordingsrapportage 2022 – Gemeente Baarn – Pagina 2 van 10

Managementsamenvatting In ons land worden geobasisgegevens jaarlijks meer dan 5 miljard keer gebruikt via de landelijke voorzieningen. Indirect gebruik, via bijvoorbeeld de doorlevering van geodata door fabrikanten van navigatiesoftware, komt daar nog bovenop. Het gebruik blijft jaarlijks stijgen en het maatschappelijk belang van deze gegevens, als onderdeel van de geo-informatie infrastructuur, is daarmee groot. Het is daarom cruciaal om de gegevenskwaliteit landelijk op peil te houden.

Afbeelding: nationale geo-informatie infrastructuur (NGII) als basis voor maatschappelijke vraagstukken (bron: BZK)

Wij leggen als bronhouderorganisatie verantwoording af over het beheer van de basisregistraties adressen en gebouwen (BAG), grootschalige topografie (BGT) en ondergrond (BRO). Dat doen we intern richting de gemeenteraad en aan het Rijk via het directoraat-generaal Bestuur, Ruimte en Wonen van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De scores, die op de volgende pagina te zien zijn, vormen het resultaat van door ons uitgevoerde zelfevaluaties. Deze evaluaties betreffen de gegevenskwaliteit en de borging van beheerprocessen. Informatiebeveiliging maakt hiervan vooralsnog geen onderdeel uit.

Verantwoordingsrapportage 2022 – Gemeente Baarn – Pagina 3 van 10

Scores geobasisregistraties 2022 (tijdvak 1 januari 2022 tot en met 31 december 2022) Basisregistratie

Score 83%

Consequenties score

Verbetermaatregelen

[Knelpunten gegevenskwaliteit → minder goede dienstverlening i.h.k.v. de Omgevingswet !]

Verbetermaatregelen ten aanzien van Kwaliteitseisen BAG Er worden geen verbetermaatregelen voorgesteld.

Knelpunten gegevenskwaliteit → hogere kosten energietransitie !]

Verbetermaatregelen ten aanzien van Kwaliteitsverbeteringstrajecten BAG Er worden geen verbetermaatregelen voorgesteld.

BAG

Verbetermaatregelen ten aanzien van Borging proces BAG Er worden geen verbetermaatregelen voorgesteld.

< 75% onvoldoende

Basisregistratie

vanaf 75% voldoende

Score 100%

BGT

Consequenties score

Verbetermaatregelen

[Kwalitatieve BGT → kwalitatief beheer openbare ruimte √]

Verbetermaatregelen ten aanzien van Kwaliteitseisen BGT nvt

[Onvoldoende beheercapaciteit BGT → hogere kosten beheer openbare ruimte langere termijn !]

Verbetermaatregelen ten aanzien van Kwaliteitsverbeteringstrajecten BGT nvt Verbetermaatregelen ten aanzien van Borging proces BGT De koppeling BGT-BOR weer (extra) onder de aandacht (laten) brengen bij beheer openbare ruimte. Dit jaar veel verloop en in de BGT weinig meldingen ontvangen van wijzigingen in de buitenruimte.

< 75% Onvoldoende

vanaf 75% voldoende

Verantwoordingsrapportage 2022 – Gemeente Baarn – Pagina 4 van 10

Basisregistratie

Score 77%

Consequenties score [Aanlevering niet NEN-conform → contracten aannemers aanpassen!]

Verbetermaatregelen Verbetermaatregelen ten aanzien van Kwaliteitseisen BRO processen moeten beschreven worden, management is daarvan op de hoogte en gaat uitvoering geven.

BRO Verbetermaatregelen ten aanzien van Borging proces BRO processen moeten beschreven worden, management is daarvan op de hoogte en gaat uitvoering geven. < 60% onvoldoende

vanaf 60% voldoende

Trend score geobasisregistraties Registratie Score 2018 BAG 85%

Score 2019 85%

Score 2020 95%

Score 2021 97%

Score 2022 83%

BGT

97%

97%

90%

100%

100%

BRO

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

77%

1. Inleiding 1.1 Wettelijke taak De BAG, BGT en BRO maken onderdeel uit van het overheidsstelsel van basisregistraties. Het bijhouden van deze geobasisgegevens is verplicht voor gemeenten, met inachtneming van de bijbehorende kwaliteitseisen. De BAG bevat gegevens over adressen en gebouwen en deze worden centraal beschikbaar gesteld via de Landelijke Voorziening (BAGLV). Het Kadaster beheert de BAGLV en stelt de gegevens beschikbaar aan de diverse afnemers. Organisaties met een publieke taak, zoals ministeries, waterschappen, politiekorpsen en veiligheidsregio's, zijn verplicht de authentieke gegevens uit de registraties te gebruiken. Doordat de overheid op deze manier gegevens éénmalig inwint en meervoudig gebruikt, vraagt men burgers niet naar de bekende weg. De BGT is een gedetailleerde (in vaktaal: grootschalige) digitale kaart van heel Nederland. Daarin worden alle objecten als gebouwen, wegen, water, spoorlijnen en groen op een eenduidige manier vastgelegd. Het doel van de BGT is de hele overheid gebruik te laten maken van dezelfde basisgegevens over de grootschalige topografie van Nederland. De BRO bevat gegevens over geologische en bodemkundige opbouw van de Nederlandse ondergrond. Momenteel wordt de BRO stapsgewijs voltooid. Per stap bevat deze registratie steeds meer gegevens over de diepe en ondiepe ondergrond. Deze worden geordend op basis van

Verantwoordingsrapportage 2022 – Gemeente Baarn – Pagina 5 van 10

zogeheten ‘registratieobjecten’. In totaal gaat het om ca. 26 registratieobjecten. Voorbeelden van registratieobjecten zijn de grondwatermonitoringsput of het geotechnisch sondeeronderzoek. Sinds 2020 verantwoordt de gemeente zich via ENSIA ook over informatiebeveiliging en informatiearchitectuur van de WOZ-uitvoering aan de toezichthouder Waarderingskamer. Op deze terreinen worden aan systemen voor de WOZ-uitvoering steeds hogere eisen gesteld. Dit komt doordat de werkprocessen voor de bijhouding van informatie in grote mate worden geïntegreerd met geobasisregistraties en de geautomatiseerde systemen in toenemende mate werken met elders bijgehouden gegevens. Naar verwachting zullen de geobasisregistraties en de WOZ in de komende jaren binnen ENSIA verder samen gaan werken.

1.2 Winstpakkers voor de organisatie Woningbouwopgave: Wat voor soort woningen moeten we bouwen in welke wijk op welke locatie? Daarvoor is inzicht nodig in verhuisbewegingen (volumes, welke gezinssamenstelling verhuist van woning soort A naar woningsoort B, met welke WOZ-waarde/verkoopprijs en welke oppervlakte naar welke wijken en buurten). Daarvoor zijn data nodig uit de BAG, WOZ, BRP, BGT, bestand wijken en buurten en van het Kadaster. Met behulp van deze gecombineerde data kan beter onderbouwd de woningbehoefte door de gemeente, provincie of Rijk worden vastgesteld. Dit beeld kan vervolgens worden gematcht met de mogelijke woningbouwlocaties. Ook het aanwijzen van de wat grotere bouwlocaties kan beter op basis van data worden uitgevoerd dan op basis van emotie en lokale deelbelangen. Een aanzienlijk deel van de woningen zal worden gerealiseerd buiten of grenzend aan stad of dorp en hiervoor is inzicht in het land nodig: de grootte (Kadaster, BRT), voorzieningen in de buurt (BGT, BRT), eigendom (BRK), prijs (WOZ-waarde/BRK).

Energietransitie: Woningcorporaties hebben vragen als: ‘Op welke panden in mijn portefeuille kan ik het beste zonnepanelen installeren?’ Een belangrijk deel van het antwoord schuilt in geodata: zuidelijke ligging daken (BAG, BGT), schaduw van andere gebouwen (nationaal hoogtebestand, BAG, BGT) en benutbare oppervlakte daken (collectief beeldmateriaal, gunstige locaties voor warmtepompen en warmte/koudeopslag (BAG, BGT, BRO). Omgevingswet: Zonder geodata geen DSO en zonder DSO geen functionerende Omgevingswet. Immers, bij elke vergunningsaanvraag moeten de volgende vragen worden beantwoord: ‘Om welk object gaat het (wat is het), waar staat het precies (waar is het) en op welk perceel ligt het (van wie is het)?’ Deze data komt uit verschillende geobasisregistraties (WOZ, BAG, BGT, BRK). Burgerparticipatie bij bijvoorbeeld beheer en onderhoud van groen, speelweides, trapveldjes en speeltoestellen, wordt voor gemeente en bewoners veel makkelijker als duidelijk is over welke objecten afspraken worden gemaakt en waar die zich precies bevinden (op de kaart). Belasting heffen over onroerende zaken, waterschapsbelasting of andere heffingen is vrijwel onmogelijk zonder actuele informatie (bijvoorbeeld locatie, oppervlakte, bouwjaar) over gebouwen, terreinen, sloten, etc. Ondermijning: Het opsporen van ondermijning gaat vrijwel altijd gepaard met het combineren van data.

Deze data betreft niet alleen personen of bedrijven (subjecten), maar vaak ook objecten. Zowel subjecten als objecten beschikken over unieke identificatienummers. Door subjectgegevens via ID’s te verrijken met eigendoms- en locatiegegevens (BRK, BAG, WOZ) ontstaat nieuwe informatie die gebruikt kan worden in het kader van fraudebestrijding.

Verantwoordingsrapportage 2022 – Gemeente Baarn – Pagina 6 van 10

Waar is iets, wat is iets en welke kenmerken het heeft, is relevant voor enorm veel processen. Denk bijvoorbeeld aan stedelijke ontwikkelingsprojecten, beheer openbare ruimte, aanleg van wegen, grondwaterstand beheren, bestrijden van processierupsen, plannen van evenementen, efficiënte thuiszorgplanning, routes voor afval ophalen, versturen van stemkaarten, feliciteren van 100jarigen, etc. Zonder actuele, juiste en volledige data zijn deze processen moeilijk uit te voeren en gaat er veel mis. Daarom moeten de geobasisregistraties BAG, BGT en BRO van hoge kwaliteit zijn. De Ambulancezorg Nederland navigeert bij een melding op basis van de adressen en coördinaten van woningen die allemaal in de BAG staan met een hoge actualiteitswaarde. Binnen 4 dagen na het ontstaan van een object, staat een locatie in de BAG terwijl de routeplanners vaak pas ieder kwartaal worden bijgewerkt. Dit kan in spoedgevallen mensenlevens schelen. Geodata worden gebruik door de hele samenleving. Het gebruik van de geobasisregistraties is enorm, indirect en divers. Vaak gebruiken mede-overheden, burgers en bedrijven geo-informatie zonder dit door te hebben.

Denk aan het invoeren van een adres in de routeplanner, het opzoeken van een postcode, het bekijken van een kaart, opzoeken van de kwaliteit van het zwemwater in meertjes, vragen als: ‘Waar is hier de dichtstbijzijnde pizzeria’ (of museum, ziekenhuis, parkeergarage, etc.). Allemaal vragen die beantwoord worden door bevraging van geobasisregistraties. Gebruikers combineren datasets en aangezien ‘de ketting zo sterk is als de zwakste schakel’ is, is de juistheid van geobasisgegevens cruciaal. Als dat niet zo is, bijvoorbeeld doordat een individuele bronhouder steken laat vallen, gaan processen verkeerd bij grotere, landelijk opererende organisaties. Waterbeheer: Het gebruik van de BGT om de kaarten van het oppervlaktewater te optimaliseren. Het gebruik van de BRO: • • •

Om (grote investeringen in) dijkversterkingen beter op maat te kunnen maken; Om de kans op verzilting vanuit het grondwater of verzakking of vervuiling vanwege mijnbouwactiviteiten beter te kunnen voorspellen; en Om het toenemende grondwatertekort en de effecten daarvan beter te kunnen monitoren (lange lijnen).

Verantwoordingsrapportage 2022 – Gemeente Baarn – Pagina 7 van 10

2. Resultaten 2.1 Resultaten in 2022 De score per basisregistratie is opgebouwd uit drie onderdelen: gegevenskwaliteit, kwaliteitsverbeteringstrajecten c.q. transitie en borging proces. Hieronder is de score aangegeven per geobasisregistratie: Basisregistratie

Onderdeel

Score in %

BAG

Categorie 1: gegevenskwaliteit

74 %

Categorie 2: proces en organisatie

100 %

Totaalscore

83 %

Basisregistratie

Onderdeel

Score in %

BGT

Categorie 1: gegevenskwaliteit

100 %

Categorie 2: proces en organisatie

100 %

Totaalscore

100 %

Basisregistratie

Onderdeel

Score in %

BRO

Categorie 1: gegevenskwaliteit

100 %

Categorie 2: proces en organisatie

50 %

Totaalscore

77 %

Vanaf 75% voldoende

Vanaf 75% voldoende

Vanaf 60% voldoende

2.2 Trend over meerdere jaren Trend score geobasisregistraties: Registratie BAG

Score 2018 85%

Score 2019 85%

Score 2020 95%

Verantwoordingsrapportage 2022 – Gemeente Baarn – Pagina 8 van 10

Score 2021 97%

Score 2022 83%

BGT

97%

97%

90%

100%

100%

BRO

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

33%

77%

Voor de BAG is altijd veel aandacht geweest, al vanaf de invoering in 2010 is de lat hoog gelegd. Dit is terug te zien in de trend score van de laatste jaren. Door de bepaling van de gebruiksoppervlakte van woningen de afgelopen jaren voor de WOZ, die tevens voor de BAG is gebruikt, is de kwaliteit van dit gegeven, en daarmee van de BAG in het algemeen, verder verbeterd. Dit heeft een positieve invloed op alle processen die van de BAG gebruik maken. Door de komst van de Samenhangende Objecten Registratie (SOR), waarin de BAG, BGT en delen van de WOZ de komende jaren zullen opgaan, zal naar verwachting de kwaliteit verder verbeteren en kan het bijhoudingsproces verder verbeterd worden. De BGT is sinds de invoering continue onder de aandacht. In samenhang met de BAG, BOR en WOZ wordt de BGT bijgehouden. En zijn er verschillende processen, zoals landmeetkundige inwinning en mutatiesignalering met luchtfoto’s, die bijdragen aan de kwaliteit van de BGT en de andere basisregistraties. Ook kwaliteitscontroles zorgen voor de hoge kwaliteit van de BGT. De trend is niet goed te verklaren, voornamelijk omdat de indicatoren waarop getoetst wordt per jaar verschillen.

Ook geldt voor de BGT dat door de komst van de Samenhangende Objecten Registratie (SOR), waarin de BAG, BGT en delen van de WOZ de komende jaren zullen opgaan, zal naar verwachting de kwaliteit verder verbeteren en kan het bijhoudingsproces verder verbeterd worden.

Verantwoordingsrapportage 2022 – Gemeente Baarn – Pagina 9 van 10

3. Verbeterplan 3.1 Maatregelen vorige ENSIA-ronde Ten aanzien van de BAG In 2021 zijn voor de BAG geen verbetermaatregelen voorgesteld. Ten aanzien van de BGT Voor komend jaar is voor de BGT de verandering in mandatering laten vaststellen als verbetermaatregel voorgesteld. Dit is niet meer van toepassing omdat er een nieuwe mandaatregeling is ingevoerd. Ten aanzien van de BRO Voor de BRO geldt dat er per 1 juni een medewerker aangesteld wordt die verantwoordelijk is om het niveau van de BRO naar een hoger punt te brengen.

3.2 Nieuwe verbetermaatregelen Verbetermaatregelen ten aanzien van Kwaliteitseisen BAG Er worden geen verbetermaatregelen voorgesteld. Verbetermaatregelen ten aanzien van Kwaliteitsverbeteringstrajecten BAG Er worden geen verbetermaatregelen voorgesteld. Verbetermaatregelen ten aanzien van Borging proces BAG Er worden geen verbetermaatregelen voorgesteld.

Verbetermaatregelen ten aanzien van Kwaliteitseisen BGT Er worden geen verbetermaatregelen voorgesteld. Verbetermaatregelen ten aanzien van Kwaliteitsverbeteringstrajecten BGT Er worden geen verbetermaatregelen voorgesteld. Verbetermaatregelen ten aanzien van Borging proces BGT De koppeling BGT-BOR weer (extra) onder de aandacht (laten) brengen bij beheer openbare ruimte. Dit jaar veel verloop en in de BGT weinig meldingen ontvangen van wijzigingen in de buitenruimte.

Verbetermaatregelen ten aanzien van Kwaliteitseisen BRO processen moeten beschreven worden, management is daarvan op de hoogte en gaat uitvoering geven. Verbetermaatregelen ten aanzien van Borging proces BRO processen moeten beschreven worden, management is daarvan op de hoogte en gaat uitvoering geven.

Verantwoordingsrapportage 2022 – Gemeente Baarn – Pagina 10 van 10