221020 Veiligheidsbeeld en verward gedrag (526415)

inlichtingen bij

Kaya van Bachum

Aan de raadsleden en steunfractieleden van de gemeente Baarn

doorkiesnummer uw kenmerk ons kenmerk

490149 / 526415

datum

20 oktober 2022

portefeuillehouder(s) onderwerp

Burgemeester Röell RIB veiligheidsbeeld en verward gedrag

Geachte leden van de raad en steunfractieleden, Om effectief te blijven inzetten op veiligheid in de gemeente Baarn baseren we ons onder andere op criminaliteitscijfers. In deze brief geven wij u meer informatie over de cijfers in de eerste zes maanden van 2022. Twee maal per jaar deelt Bureau Regionale Veiligheidsstrategie (RVS), een bureau van en voor de gemeenten, het OM en de politie van Midden-Nederland, een veiligheidsbeeld voor de 38 gemeenten van Midden-Nederland. Belangrijk om te realiseren is dat het aantal geregistreerde misdrijven in Baarn laag is, waardoor procentuele stijgingen of dalingen hoog kunnen zijn. Algemeen beeld Midden-Nederland De totale geregistreerde criminaliteit in Midden-Nederland is de eerste zes maanden van 2022 met +3% licht gestegen ten opzichte van 2021. Hoewel de criminaliteit in de maand maart flink is gestegen, is daarna weer sprake vaneen afname. In mei lijkt de criminaliteit zich meer te stabiliseren. In 22 van de 38 gemeenten is sprake van een daling van de criminaliteit en daarvan kennen 9 gemeenten een daling van meer dan -10%. In 6 gemeenten is echter een toename van +10% of meer. Waar de afgelopen jaren een trend zichtbaar was van daling van de traditionele criminaliteit, is er nu een stijging te zien.

Op misdrijven als woninginbraken (+21%), brom-, snor-, fietsdiefstal (+36%), zakkenrollen (+61%) en winkeldiefstal (+50%) zien we een sterke stijging. Hier staat tegen over dat voor minder zichtbare criminaliteit zoals fraude en drugshandel er nu juist een daling van respectievelijk -39% en -6% te zien is. Deze verschuiving is deels verklaarbaar door de afgelopen coronajaren. Na twee jaar van maatregelen (lockdowns, avondklok, sluitingen) zijn in maart van dit Stationsweg 18 Postbus 1003 3740 BA Baarn t (035) 548 16 11 e gemeente@baarn.nl I Voor ons privacybeleid zie www.baarn.nl Bank Nederlandse Gemeenten NL28BNGH0285000594. Bij beantwoording graag datum en kenmerk brief vermelden

jaar alle coronamaatregelen losgelaten, waardoor het openbare leven en daarmee de zichtbare criminaliteit weer op gang kwam. Criminaliteit in Baarn In Baarn laten de veiligheidscijfers een positief beeld zien. In de eerste zes maanden van 2022 is het aantal geregistreerde misdrijven in Baarn met 9% gedaald ten opzichte van 2021. Dit is opvallend omdat het aantal misdrijven in de gehele regio juist met 3% is gestegen. Ook is het opvallend dat er een sterke daling is van het aantal woninginbraken in Baarn, namelijk met 50%. We blijven hierop inzetten om deze cijfers laag te houden. Een belangrijk voorbeeld van deze inzet zijn de ANPRcamera’s die in augustus zijn geplaatst. Om een duidelijk beeld te krijgen van de effectiviteit van de ANPR-camera's, worden de resultaten rond december geëvalueerd. Ook het aantal meldingen van jongerenoverlast is flink gedaald, namelijk met 37%. Dit is een duidelijk effect van de uitvoering van het plan van aanpak dat het afgelopen jaar is uitgevoerd door de gemeente Baarn en haar samenwerkingspartners. Zo is er extra ingezet op het oppakken van daders van woninginbraken. Ook hebben we jongeren die overlast veroorzaken steviger aangepakt, bijvoorbeeld bij het tegengaan van overlast in de Pekingtuin. We hebben jongeren die betrokken waren bij de overlast én hun ouders of verzorgers persoonlijk aangesproken op hun verantwoordelijkheid.

Niet alle cijfers een dalende trend zien. Zo nam het aantal gevallen van vernieling toe naar 56 meldingen (in tegenstelling tot 21 meldingen in 2021). Dit is opvallend omdat vorig jaar het aantal vernielingen juist sterk gedaald was vergeleken met voorgaande jaren (67 meldingen in 2020 en 64 meldingen in 2019). Een duidelijke verklaring hiervoor is niet aanwezig. Ook het aantal meldingen huiselijk geweld nam toe naar 10 meldingen in 2022 (van 4 meldingen in 2021) De indruk hierbij is dat door de bewustwordingscampagne ‘Stop huiselijk geweld’ meer slachtoffers melding doen van mishandeling. Daarnaast kan ook het loslaten van de coronamaatregelen een impact hebben. Immers, hulpverleners kwamen weer meer achter de voordeur. Ook het aantal huisverboden is gestegen naar 5 meldingen in 2022 (van 0 meldingen in 2021). Er is na onderzoek vastgesteld dat er geen specifieke aanleiding is voor deze stijging. De politie gaat uit van toeval. In oktober 2022 heeft de politie in samenwerking met Veilig Thuis, het Openbaar Ministerie, de reclassering en de Raad voor de Kinderbescherming het project 'Samen in op acuut' opgezet. Het primaire doel van dit project is om betere keuzes te maken tijdens een crisis of om een crisis te voorkomen op basis van alle informatie die beschikbaar is bij de aangesloten organisaties.

Zij kunnen op deze manier dus sneller interveniëren als de situatie daar om vraagt. Wat betekent dit voor de gemeente Baarn? De werkwijze zoals deze nu bestaat zal niet anders worden. Het verschil zit hem in het ‘eerste uur’ van een crisis. De crisisdienst is binnen MiddenNederland onderdeel van Veilig Thuis. Voor Veilig Thuis gaat er wel wat veranderen. Door de nieuwe Stationsweg 18 Postbus 1003 3740 BA Baarn t (035) 548 16 11 e gemeente@baarn.nl I Voor ons privacybeleid zie www.baarn.nl Bank Nederlandse Gemeenten NL28BNGH0285000594. Bij beantwoording graag datum en kenmerk brief vermelden

werkwijze zal bij elke melding contact gezocht worden met Veilig Thuis wat betekent dat dit voor hen extra tijd/capaciteit gaat kosten. Er is verder geen indicatie dat deze nieuwe werkwijze in de toekomst effect gaat hebben op het aantal huisverboden. Verder is een stijging te zien van het aantal meldingen van verwarde personen. In 2021 werd in de gemeente Baarn bij de politie 162 keer een melding gedaan over overlast door personen met onbegrepen/verward gedrag. Dit waren 37 meldingen meer dan in 2020, ofwel een stijging van 30%. Er is toegezegd aan de raad om meer informatie over deze meldingen en de wereld hierachter te verstrekken. Hier wordt in het tweede deel van deze raadsinformatiebrief nader op ingegaan. In bijlage 2 staat een tabel met hoe de cijfers van de totaal aantal geregistreerde misdrijven in Baarn zich hebben ontwikkeld sinds 2012. De tabel laat goed zien dat deze ontwikkeling erg gunstig is. Al met al een daling van 41 procent in 10 jaar tijd, tussen 2012 en 2021. Voor meer inzicht in de cijfers kan er gekeken worden op https://data.politie.nl/#/Politie/nl/

Verwarde personen Personen met een psychiatrische aandoening, verslaving en/of andere gedragsproblematiek kunnen soms de grip op het leven (tijdelijk) kwijtraken. Zij vertonen dan verward of onbegrepen gedrag, wat kan leiden tot ongemak of gevoelens van onveiligheid bij omstanders of omwonenden. Als dat gedrag zich voordoet, schakelen omstanders of omwonenden vaak de hulp in van politie of gemeente. Het is belangrijk dat betrokken partijen elkaar in dit soort situaties goed weten te vinden, om gezamenlijk te bepalen wat de persoon met verward of onbegrepen gedrag kan helpen. Toelichting cijfers algemeen Regionaal gezien is het aantal politieregistraties van overlast door personen met onbegrepen gedrag in 2021 met 10% toegenomen ten opzichte van 2020. Dit aantal betreft het aantal geregistreerde incidenten, maar zegt niets over het aantal (unieke) personen. Eenzelfde persoon kan zorgen voor meerdere incidenten. Bij één registratie kunnen meerdere personen betrokken zijn. Het cijfer zegt ook niets over de aard en ernst van het incident. Bovendien kan de verwarring van zeer tijdelijke aard zijn vanwege gebruik van middelen (drank, drugs). In de meeste gevallen is het gedrag van kwetsbare mensen die de grip op hun leven (dreigen te) verliezen overigens niet overlast gevend, crimineel of gevaarlijk.

Het aantal incidenten is gebaseerd op de registraties die in de politiesystemen zijn vastgelegd. Indien de politie lokaal of regionaal meer incidenten registreert, betekent dit niet automatisch dat het fenomeen lokaal of regionaal ernstiger is. Het hangt af van de lokale of regionale registratiewijze. De getoonde aantallen kunnen daarnaast mogelijk afwijken van eerdere gepresenteerde aantallen vanwege een na-ijleffect. Registraties kunnen namelijk op basis van nieuwe inzichten op een later moment worden aangepast en wel/niet als E33-incident door de politie worden gekwalificeerd. Personen die in verwarde toestand een strafbaar feit pleegden, zijn niet in deze (overlast)categorie opgenomen, maar in andere delicten. Stationsweg 18 Postbus 1003 3740 BA Baarn t (035) 548 16 11 e gemeente@baarn.nl I Voor ons privacybeleid zie www.baarn.nl Bank Nederlandse Gemeenten NL28BNGH0285000594. Bij beantwoording graag datum en kenmerk brief vermelden

Toelichting cijfers Baarn In de gemeente Baarn zijn in 2021 163 meldingen gedaan van overlast door een persoon met onbegrepen gedrag. Dit betreft voornamelijk unieke meldingen. Bij de personen die vaker in beeld zijn, gaat het om gemiddeld 3 meldingen per persoon. Er waren in 2021 5 unieke personen die vaak terugkerend verward gedrag vertoonde. Bij deze personen ging het gemiddeld om 7 meldingen persoon, en één individu waarbij er 13 keer een melding verward gedrag zijn opgemaakt. Op plekken waar een zorginstelling is gehuisvest, zijn er vaker meldingen. De rapportages laten zien dat de meldingen verspreid over Baarn worden gemaakt. Opvallend is wel dat er veel meldingen worden geregistreerd op het adres van het politiebureau. Reden hiervoor is dat personen die verward gedrag vertonen op het politiebureau, daar ook worden geregistreerd. Het komt ook voor dat dit personen zijn uit andere gemeenten die worden ondervraagt of verwerkt op het politiebureau van Baarn. Een melding voor personen met verward gedrag wordt geregistreerd als een E33 melding bij de politie. De politie geeft verschillende oorzaken voor de verhoging van geregistreerde meldingen in Baarn. De politie is meer meldingen gaan registreren, omdat er meer aandacht op dit onderwerp werd gevestigd. Ook de telefooncentrale van de politie is meldingen verward gedrag gaan opmaken.

Verder wijst de politie op het groeiende tekort aan zorgpersoneel. Dit tekort is nog groter in de ambulante zorg. Sinds de Wet voor Geestelijke Gezondheidszorg (WVGGZ) is ingevoerd, worden personen die geestelijke zorg nodig hebben minder snel uit huis geplaatst. Ook is middels deze wet het recht op zelfregie vergroot en wordt er meer ingezet om deelname aan de maatschappij. Hoewel dit goede initiatieven zijn voor de desbetreffende doelgroep, betekent dit wel dat zij meer ambulante zorg nodig hebben. Buiten deze problemen zouden de maatregelen tegen Covid-19 ook een rol kunnen spelen. Tijdens de coronapandemie werd zorg anders geregeld en kwamen hulpverleners minder achter de voordeur. Andere redenen voor de toename zouden kunnen zijn de bevolkingsgroei en de instroom van asielzoekers, die vaak met psychologische problemen kampen. Aanpak in 2022 Landelijk is er meer aandacht voor de aanpak voor personen met verward of onbegrepen gedrag. Zo is er sinds 1 juli 2020 het landelijk Meldpunt Zorgwekkend gedrag beschikbaar via telefoonnummer 0800-1205. Het landelijke meldpunt verbindt mensen, die zich zorgen maken over iemand in hun omgeving, door met het gemeentelijke of regionale meldpunt waar deze zorgen kunnen worden geuit. In de regio Utrecht is dit het meldpunt Advies & Bezorgd. Daarnaast is gestart met verschillende lokale initiatieven en de levensloopaanpak in 4 pilotregio’s.

Landelijk ligt de hoogste prioriteit bij het verbeteren van de samenwerking tussen politie, ggz en gemeenten. Een betere samenwerking moet erin resulteren dat personen met verward of onbegrepen gedrag zo snel mogelijk passende zorg en ondersteuning krijgen en niet onnodig in aanraking komen met politie en justitie. In mei 2022 hebben verschillende regionale taskforces een escalatiemodel opgezet, namelijk de Regionale Doorzettingsmacht. De kern van dit model is dat, als een persoon met een specialistische zorgvraag aan de ggz tussen wal en dreigt te vallen omdat er geen passend aanbod is, professionals Stationsweg 18 Postbus 1003 3740 BA Baarn t (035) 548 16 11 e gemeente@baarn.nl I Voor ons privacybeleid zie www.baarn.nl Bank Nederlandse Gemeenten NL28BNGH0285000594. Bij beantwoording graag datum en kenmerk brief vermelden

de hulp kunnen inroepen van verschillende regionale en bovenregionale organisaties, om samen tot oplossingen te komen. In dit kader is de actie ‘weg van de wachtlijst’ opgezet. Hierin zijn afspraken gemaakt tussen verschillende zorgorganisaties en de Vereniging Nederlande Gemeenten. De rol van de gemeente is hierin gedefinieerd als: “Gemeente: is verantwoordelijk voor de ondersteuning van mensen die niet op eigen kracht zelfredzaam zijn. De gemeente maakt afspraken met het sociale domein gericht op participatie en zelfredzaamheid. Daarnaast heeft de gemeente een taak als het gaat om schuldhulpverlening en het begeleiden van mensen naar werk. De gemeente heeft daarmee een verantwoordelijkheid om mensen te helpen in domeinen die sterk gerelateerd zijn aan het domein van mentale gesteldheid. De gemeente is daarmee verantwoordelijk voor de ondersteuning aan mensen met hulpvragen op het mentale vlak en heeft daarmee vooral invloed op de in-, en uitstroom binnen de ggz. De gemeente is primair verantwoordelijk (wettelijk en financieel) voor veel sociale basisvoorzieningen, zoals sociaal werk/welzijn, schuldhulpverlening, onderwijs, opvoedingsondersteuning en inburgering.” De gemeente Baarn zorgt ervoor dat er blijvend kan worden ingezet op de aanpak van personen met onbegrepen, verward, overlast gevend en/of zorgmijdend gedrag.

Dit kan door middel van een lokale persoonsgerichte aanpak (PGA) of andere gerichte zorg. Het belangrijkste doel voor de gemeente Baarn is dat inwoners weten wat ze moeten doen als ze te maken hebben met personen met verward gedrag. Bijvoorbeeld door gebruik te maken van het Meldpunt Advies & Bezorgd. Een ander belangrijk aspect is dat personen met verward gedrag beter bereikt worden en een passend hulpaanbod krijgen die aansluit bij de WVGGZ. Het lokaal team werkt binnen de gemeente uitsluitend met zogenaamde MAP meldingen. Dit zijn de meldingen die zij binnenkrijgen van de GGD. Deze meldingen kunnen door iedereen gemaakt worden. Veelal zijn het politieagenten die deze meldingen maken, maar ook buren of buurtbewoners kunnen een zorgmelding maken bij het meldpunt zorgwekkend gedrag. Door maatwerk op grond van de WMO (indicaties voor dagbesteding en/of ambulante begeleiding of behandeling) wordt escalatie, waaronder dus ook verwardheid voorkomen. Hiervoor wordt er samengewerkt met de GGD, diverse GGZ ’s, casemanagers dementie alsmede coördinatie van de MAB-meldingen. Ook is het lokaal team betrokken bij de PGA. Bemoeizorg is apart ingekocht door de gemeente Baarn en is onder andere belegd bij het Leger des Heils. Pas als er stabiliteit is, wordt er vaak aansluiting bij het lokaal team gezocht voor een reguliere indicatie gericht op het vasthouden van de zelfredzaamheid.

Elke aanmelding bij het Lokaal Team is op verwijzing van de huisarts, Pit Baarn of scholen. Acties naar aanleiding van een melding Zodra er een melding wordt gemaakt van verward gedrag, kan de politie drie verschillende paden volgen. Pad 1 gaat over een acute crisissituatie. Als de verwarde persoon een gevaar is aan zichzelf of aan de omgeving, dan werkt de politie conform het protocol voor crisissituaties. Ook kan in het geval van crisis de politie een crisismaatregel aanvragen bij de burgemeester. Van deze mogelijkheid wordt Stationsweg 18 Postbus 1003 3740 BA Baarn t (035) 548 16 11 e gemeente@baarn.nl I Voor ons privacybeleid zie www.baarn.nl Bank Nederlandse Gemeenten NL28BNGH0285000594. Bij beantwoording graag datum en kenmerk brief vermelden

niet altijd gebruik gemaakt, bijvoorbeeld als de betreffende persoon zich vrijwillig laat opnemen of als er al een zorgmachtiging ligt. Wanneer er geen acute noodsituatie is, en hulpverleningsorganisaties zijn bekend met deze persoon, dan zal de politie het eigen hulpverleningskader inschakelen. Ten slotte kan er een ‘bezorgd melding’ aan worden gemaakt bij het Meldpunt Advies & Bezorgd van de GGD. Dit meldpunt is bedoeld voor niet-crisissituaties waarin men zorgen heeft omtrent een persoon met onbegrepen gedrag. Dit is een relatief nieuwe optie waar nog niet altijd gebruik van wordt gemaakt door de partners. De GGD doet onderzoek naar aanleiding van de melding en geeft de melder vervolgens handvatten om met de situatie om te gaan. Ten slotte is er de mogelijkheid tot een ‘bemoeizorg traject’ waarbij eerst contact wordt gezocht met de betreffende persoon en het vertrouwen wordt gewonnen, alvorens een hulptraject ingezet gaat worden. Samen met onze samenwerkingspartners werken wij aan het leefbaar en veilig houden van onze gemeente. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Baarn,

drs. C.E. Creveld gemeentesecretaris

M.A. Röell burgemeester

Bijlagen: Bijlage Cijfers Bureau RVS. Bijlage Tabel ontwikkeling cijfers misdrijven

Stationsweg 18 Postbus 1003 3740 BA Baarn t (035) 548 16 11 e gemeente@baarn.nl I Voor ons privacybeleid zie www.baarn.nl Bank Nederlandse Gemeenten NL28BNGH0285000594. Bij beantwoording graag datum en kenmerk brief vermelden

RIB Cijfers Bureau Regionale Veiligheidsstrategie Inleiding Bureau Regionale Veiligheidsstrategie (RVS) is een bureau van en voor de gemeenten, het OM en de politie van Midden-Nederland. Bureau RVS ondersteunt de veiligheidspartners in het veiliger maken van de regio en biedt de veiligheidsprofessionals een platform waarop zij kennis kunnen delen. Twee maal per jaar delen zij een veiligheidsbeeld voor de 38 gemeenten van Midden-Nederland. Algemeen beeld De totale geregistreerde criminaliteit in Midden-Nederland is de eerste zes maanden van 2022 met +3% licht gestegen ten opzichte van 2021. Terwijl de criminaliteit in de maand maart flink is gestegen, zien we daarna een afname. In mei lijkt de criminaliteit zich meer te stabiliseren. In 22 van de 38 gemeenten is sprake van een daling van de criminaliteit en daarvan kennen 9 gemeenten een daling van meer dan -10%. In 6 gemeenten is er een toename van +10% of meer.

Waar de afgelopen jaren een trend zichtbaar was van daling van de traditionele criminaliteit, is er nu een stijging. Op de misdrijven woninginbraken (+21%), brom-, snor-, fietsdiefstal (+36%), zakkenrollen (+61%) en winkeldiefstal (+50%) zien we een sterke stijging. De minder zichtbare criminaliteit zoals fraude en drugshandel kennen nu juist een daling van respectievelijk -39% en -6%. Deze verschuiving is deels verklaarbaar door de afgelopen coronajaren. Na twee jaar van maatregelen (lockdowns, avondklok, sluitingen) zijn in maart van dit jaar alle coronamaatregelen losgelaten, waardoor het openbare leven en daarmee de zichtbare criminaliteit weer op gang kwam. Criminaliteit in Baarn In de eerste zes maanden van 2022 is het aantal geregistreerde misdrijven in Baarn met 9% gedaald ten opzichte van 2021. Dit is opvallend omdat het aantal misdrijven in de gehele regio juist met 3% is gestegen. Ook opvallend is de sterke daling in Baarn van het aantal woninginbraken met 50 procent en de daling van het aantal meldingen van jongerenoverlast met 37 procent. Niet alle cijfers lieten een dalende trend zien. Zo nam het aantal gevallen van vernieling toe naar 56 (van 21 in 2021). Vorig jaar was het aantal vernielingen juist sterk gedaald vergeleken met voorgaande jaren (67 in 2020 en 64 in 2019). Ook het aantal meldingen huiselijk geweld nam toe naar 10 (van 4 in 2021).

De indruk hierbij is dat door de bewustwordingscampagne ‘Stop huiselijk geweld’ meer slachtoffers melding doen van mishandeling. De stijging van het aantal meldingen van verwarde personen komt onder meer omdat er vaker meldingen komen van eenzelfde adres. Dat heeft te maken met toegenomen wachttijden voor hulpverlening van

zorginstellingen. Personen die hulp nodig hebben, maar niet in aanmerking komen voor de crisisdienst, moeten het proces tot hulpverlening thuis afwachten wat tot herhaling van meldingen kan leiden.

ontwik.jan-jun 2022 t.o.v . jan-jun 2021

januari tm juni:

criminaliteit

2022 tov 2021

Midden gemeent e Nederland

2019

2020

2021

2022

c riminalit eit t ot aal

556

499

445

404

– 9%

+ 3%

Misdrijven m et grot e im pact woninginbraken totaal ...waarv an geslaagd ...waarv an pogingen geweld: totaal ...waarv an zeden ...waarv an straatroof ...waarv an ov erv al ...waarv an openlijk geweld ...waarv an bedreiging ...waarv an mishandeling …waarv an ov erig huiselijk geweld

58 35 23 49 5 0 0 4 13 27 0 18

24 16 8 37 4 1 0 0 12 19 1 8

44 30 14 23 5 1 0 0 7 10 0 4

22 16 6 31 1 0 0 2 9 18 1 10

– 50% – 47% – 57% + 35% – 80% – 100%

+ 150%

+ 21% + 27% + 10% + 5% + 12% – 1% + 26% + 29% – 13% + 14% + 5% + 3%

Veel voorkom ende crim inalit eit autokraken brom-,snor-,fietsdiefstal v ernielingen zakkenrollen inbraak/diefstal bedrijf en instelling winkeldiefstal

81 34 64 4 9 13

33 21 67 0 6 7

44 39 21 1 4 15

30 22 56 1 4 14

– 32% – 44% + 167% 0% 0% – 7%

+ 5% + 36% – 6% + 61% + 7% + 50%

Overig fraude totaal …waarv an: online handel wapenhandel en/of bezit drugshandel,-v erv aardiging,-bezit c y berc rime

40 19 5 6 2

83 37 2 1 7

89 43 3 8 14

51 26 4 5 14

– 43% – 40% + 33% – 38% 0%

– 39% – 37% + 8% – 6% – 2%

meldingen jongerenov erlast ov erlast pers. met v erward gedrag ongev allen op de weg

62 63 84

96 63 95

86 69 85

54 117 120

– 37% + 70% + 41%

– 44% + 3% + 11%

+ 29% + 80%

gemeente

556

499

445

404

2019

2020

2021

2022

daling woninginbraak geweld

autokraak (brom)fietsdiefstal vernielingen

zakkenrollen fraude wv online handel

jongerenoverlast verward persoon gemeente

Midden Nederland

– 9%

stijging

Midden Nederland

Bijlage ontwikkeling cijfers misdrijven Baarn 2012-2021

2012

1485

2013

1302

2014

1254

2015

1209

2016

1269

2017

1180

2018

1190

2019

1096

2020

1045

2021

875