220705 RIB Algemene uitkering - meicirculaire 2022 (435307)

inlichtingen bij

Ilse Lubach

Aan de raadsleden en steunfractieleden van de gemeente Baarn

doorkiesnummer uw kenmerk ons kenmerk

datum portefeuillehouder(s) onderwerp

423882 / 435307

5 juli 2022 Wethouder Prakke Algemene uitkering – meicirculaire 2022

Geachte leden van de raad en steunfractieleden, Met deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de meicirculaire 2022. Begin juni 2022 is meicirculaire gepubliceerd door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties (BZK). In deze circulaire worden de grotere beleidswijzigingen geëffectueerd. De meicirculaire heeft positief effect op zowel de huidige begroting 2022 als op de begroting 2023 -2026. In deze raadsinformatiebrief geven wij een feitelijke weergave van deze circulaire. Een uitgebreidere duiding van het effect van deze circulaire op onze gemeente wordt meegenomen in de begroting. Vooruitlopend op de meicirculaire 2022 is bij de maartbrief al melding gemaakt van de stijging van het accres, het terugboeken van de opschalingkorting tot en met 2025 en het verlagen van het in groeipad van de herverdeling gemeentefonds. De maartbrief is al verwerkt in de Perspectiefnota 2023 (tabel 1). Bij de meicirculaire zijn deze onderwerpen geeffectueerd. Effect meicirculaire 2022 • Het effect van deze meicirculaire wordt meegenomen in de actualisatie van de cijfers van de perspectiefnota 2023-2026 ten behoeve van de begroting 2023-2026. (tabel 2 het effect van de meicirculaire met als uitgangspunt de perspectiefnota en tabel 3 het totaal overzicht van de mutaties meicirculaire inclusief de bedragen zoals deze waren aangekondigd in de maartbrief).

• Het effect van deze meicirculaire voor de huidige begroting 2022 wordt opgenomen in de tweede tussenrapportage. De begroting van 2022 zal bij de tweede tussenrapportage worden gewijzigd. Zekerheid over de structurele financiën voor de gemeente. De hoop was bij deze meicirculaire meer zekerheid te krijgen over de structurele financiën voor gemeente vanaf 2026, dit is helaas niet het geval. Vanaf 2026 ontstaat er een groot gat in het Gemeentefonds. Dit heeft gevolgen voor de gemeentelijke investeringen en de opgaven die er liggen voor wonen, klimaat een landelijk gebied. De gemeente zal daarom keuzes moeten maken welke opgaven wel of niet kunnen worden opgepakt. Gezien de ambities van het kabinet is het belangrijk Stationsweg 18 Postbus 1003 3740 BA Baarn t (035) 548 16 11 e gemeente@baarn.nl I Voor ons privacybeleid zie www.baarn.nl Bank Nederlandse Gemeenten NL28BNGH0285000594. Bij beantwoording graag datum en kenmerk brief vermelden

duidelijkheid te krijgen over de structurele middelen van het Gemeentefonds. Dit onderwerp was een punt van de algemene ledenvergadering van de VNG op 29 juni. Tijdens deze vergadering is de resolutie: zekerheid over de structurele financiën aangenomen. Met deze resolutie wordt het kabinet opgeroepen om onder andere: 1) Vóór Prinsjesdag gemeente duidelijkheid te geven over de financiële ruimte van het jaar 2026. 2) Gemeenten uitsluitend langjarig kunnen bijdrage aan de door het kabinet geïnitieerd ambitie met betrekking tot maatschappelijke opgaven als de gemeente hier financieel toe instaat wordt gesteld. Het college heeft deze resolutie ondersteund vanuit de insteek “geen taken zonder knaken”. De belangrijkste mutaties van de meicirculaire 2022 lichten wij hieronder kort toe. Mutaties met een effect op het begrotingssaldo (tabel 2) A/B) De invoering van de nieuwe verdeling van het gemeentefonds per 1 januari 2023 D) Het incidenteel schrappen van de oploop opschalingskorting t/m 2025. E) Afrekening BTW compensatiefonds 2021 Mutaties met een effect op de beleidsvelden (budgetneutraal) B) Een omvangrijke taakmutatie voor incidentele compensatie van de tekorten Jeugdzorg in 2023 en de loon- en prijscompensatie 2022 in het sociaal domein voor de taken die vanaf 2023 worden overgeheveld naar de algemene uitkering.

E) De overheveling van de integratie-uitkeringen (Participatie (nieuw), Voogdij/18+, inburgering naar de algemene uitkering Vergoeding opvang ontheemden Oekraïne, Ontwikkeling van het accres (de groei of krimp van de algemene uitkering op basis van de rijksuitgaven.) Via de normeringsystematiek ‘samen trap op en samen de trap af’ wordt de algemene uitkering van het gemeentefonds geïndexeerd, ook wel het accres genoemd. Voor alle jaren vanaf 2022 zijn de accressen opwaarts bijgesteld. De hogere accressen zijn het gevolg van de extra rijksuitgaven voor: 1. Vennootschapsbelasting, 2. de koppeling AOW aan de stapsgewijze verhoging van het wettelijk minimumloon, 3. inkomstenbelasting Box 3 4. defensie-uitgaven 5. hogere loon- en prijsontwikkeling. Accres 2026 en verder In de Startnota heeft het kabinet aangegeven dat het accres voor 2026 niet is berekend, maar vastgezet op een taakstellende plus van € 840 miljoen ten opzichte van de septembercirculaire 2021. Verder zijn in deze nota twee belangrijke wijzigingen aangekondigd voor het accres: 1. Het accres wordt tot 2025 grotendeels op basis van bestaande afspraken berekend. En een aantal investeringsfondsen (klimaat, ontsluiten nieuwbouwwoningen en stikstof) worden uitgezonderd op de accresrelevante uitgaven (aru).

Het Rijk is in gesprek met de gemeente- en provinciekoepels over het vastzetten van het volumedeel van het accres voor de periode tot en met 2025. 2. Vanaf 2026 zal het gemeentefonds niet langer via de normeringssystematiek geïndexeerd worden. Er wordt geen volume-accres meer verstrekt, alleen nog maar een nominaal accres voor de loon- en prijsontwikkeling. Invoering nieuwe verdeling gemeentefonds Met de raadsinformatiebrief 346698 Hebben wij u geïnformeerd de herijking van het gemeentefonds. Met deze meicirculaire is het ingroeipad, waarmee de gemeenten naar de nieuwe

2

verdeling ingroeien, wordt beperkt tot 3 jaar. Doordat het totale negatieve effect van de herverdeling al is opgenomen in de meerjarenbegroting 2022-2025, levert de beperking van het ingroeipad een voordeel op in 2023 van € 7,50 per inwoner in 2023 en in 2024 en 2025 € 15 per inwoner. Voor 2025 is dit in totaal 37,50 (7,50 + 15,00 + 15,00) per inwoner. Opschalingskorting De opschalingskorting die het Rijk sinds 2015 aan gemeente heeft opgelegd is voor de duur van de kabinetsperiode geschrapt. De opschalingskorting tot en met 2025 wordt teruggeboekt. Voor 2026 is wel het hele bedrag van de opschalingkorting ingeboekt. Afrekening BTW compensatiefonds 2021 In 2021 is er door gemeente minder gedeclareerd bij het BTW-Compensatie Fonds (BCF) waardoor de ruimte onder het plafond groter is. De afrekening over 2021 vindt plaats in 2022 als incidentele compensatie. Vergoeding opvang ontheemden Oekraïne De gemeenten en veiligheidsregio’s werken aan het realiseren van opvangplekken. Om gemeenten duidelijkheid te geven over wat zij ontheemden kunnen bieden en welke kosten vergoed worden door het Rijk, is een regeling voor een specifieke uitkering op basis van normbedragen opgesteld. In het kader van de opvang ontheemden Oekraïne zijn de gemeenten ook verantwoordelijk voor: • Het realiseren van voldoende en adequate onderwijshuisvesting.

Vergoeding vindt plaats via een specifieke uitkering, waarbij de gemeenten achteraf gecompenseerd worden voor gerealiseerde kosten. • Het inrichten van leerlingenvervoer. Vergoeding vindt plaats via een eenmalige decentralisatie uitkering voor de periode mrt – juli 2022. • De zorg en ondersteuning vanuit de Wmo en de Jeugdwet, en de uitvoering van het basistakenpakket Jeugdgezondheidszorg, het Rijksvaccinatieprogramma en het prenataal huisbezoek uit de Wet publieke gezondheid. Sociaal domein Jeugd Voor 2023 wordt de gemeente vanuit het Rijk gecompenseerd voor de tekorten in de jeugdzorg. Het kabinet gaat de komende tijd met gemeenten en andere relevante partijen verder in gesprek over de Hervormingsagenda Jeugd, die moet bestaan uit een combinatie van een set van kostenbesparende maatregelen en een financieel kader waarmee een structureel houdbaarder jeugdstelsel wordt gerealiseerd. Bij het afsluiten van de Hervormingsagenda zal het kabinet ook besluiten over de extra middelen voor 2024 en verder die aan gemeenten beschikbaar gesteld worden. Het advies van de Arbitragecommissie c.q. de Commissie van Wijzen vormt het uitgangspunt.

Overhevelingen vanuit de integratie uitkering naar algemene uitkering In de meicirculaire 2022 zijn voor Baarn 11 taakmutaties opgenomen, waarvan vier onderdeel uitmaken van de overheveling vanaf 2023 naar de algemene uitkering vanuit de integratieuitkeringen. Met het overhevelen van de integratie uitkering worden ook de maatstaven overgeheveld. Vanaf 2023 maken de Wajong, Regulier werk, Voogdij 18+ en inburgering deel uit van de algemene uitkering. Taakmutaties De grootste taakmutaties zijn hieronder toegelicht. Energietoeslag Op 15 maart 2022 is het wetsvoorstel eenmalige energietoeslag lage inkomens ingediend bij de Tweede Kamer. Met het wetsvoorstel krijgen gemeenten de bevoegdheid om dit jaar via categoriale

3

bijzondere bijstand een eenmalige tegemoetkoming voor de gestegen energieprijzen toe te kennen aan huishoudens met een laag inkomen. De bedragen van € 800 per huishouden zijn leidend. Minister Schouten heeft aangegeven dat gemeenten gecompenseerd worden als ze tekort komen. Eigen bijdrage huishoudelijke hulp In het coalitieakkoord is opgenomen dat het kabinet werkt aan een aanpassing van de eigen bijdrage voor de huishoudelijke hulp in de Wmo. De komende periode wordt deze maatregel met cliënten, gemeenten en het Centraal Administratie Kantoor (CAK) uitgewerkt. De beoogde datum van inwerkingtreding is op 1 januari 2025 gesteld. De aanpassing dient vanaf 2025 te leiden tot een taakstellende besparing van € 95 miljoen. Valpreventie bij ouderen Het kabinet heeft valpreventie, als kostenbesparende preventiemaatregel opgenomen. Valpreventie draagt bij aan gezond ouder worden en leidt tot netto besparingen in de domeinen Zorgverzekeringswet (Zvw) en Wet landurige zorg (Wlz). De maatregelen die nodig zijn voor implementatie worden komende periode uitgewerkt. Dit leidt vanaf 2023 tot een taakstellende besparing in het gemeentefonds.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Baarn,

drs. C.E. Creveld gemeentesecretaris

M.A. Röell burgemeester

Bijlagen: Toelichting effecten meicirculaire 2022.

4

Maartbrief Perspectiefnota 2023 Bij de meicirculaire zijn de bedragen uit de maartbrief 2022 geeffectueerd. De bedragen uit de maartbrief zijn al verwerkt in de perspectiefnota (PPN). Begrotingssaldo (2022 - 2026) Stand programmabegroting 2022-2025 na dec. Circulaire Maartbrief 2022* Beginstand Perspectiefnota 2023 (PPN) Voorstellen Perspectiefnota (PPN) 2023 Dekking incidentele en structurele lasten PPN Totaal voorstellen PPN 2023 Stand begroting na PPN 2023

2022 -1.919 V -1.919 V

2023 -1.028 V -1.442 N -2.470 V

2024 -537 V -2.412 N -2.949 V

2025 -557 V -2.810 N -3.367 V

2026 -594 V -970 N -1.564 V

0 N

3.148 N -1.122 N 2026 N

3.153 N -648 N 2505 N

3.238 N -493 N 2745 N

2.812 N -388 N 2424 N

-1.919 V

-445 V

-445 V

-623 V

860 N

Tabel 1 bedragen *€ 1000 (-/- voordeel +/+ nadeel)

Effect meicirculaire 2022 De PPN is het uitgangspunt van de onderstaande tabel. De middelen die wij bij de meicirculaire aanvullend hebben ontvangen zijn opgenomen in de onderste regel. Bij perspectiefnota was er nog geen rekening gehouden met de loonprijscompensatie, hierdoor is het eindsaldo na de verwerking van de meicirculaire t/m 2026 nog positiever. De mutaties uit de meicirculaire zijn incidenteel, vanaf 2026 wordt het accres ‘bevroren’ en alleen nog jaarlijks worden opgehoogd met de loon- prijsontwikkeling indexatie. In 2026 wordt de opschalingskorting weer volledig opgenomen. Begrotingssaldo (2022 - 2026) Huidige stand programmabegroting 2022 Perspectiefnota 2023 Subtotaal

2022 -1.919 V

Tussenrapportage 1 2022 Meicirculaire 2022 Actuele begrotingssaldo na Meicirculaire 2022

702 N -1.237 V -2.454 V

2023 -2.470 V 2.026 N -445 V

2024 -2.949 V 2.505 N -445 V

2025 -3.367 V 2.745 N -623 V

2026 -1.564 V 2.424 N 860 N

-3.401 V -3.846 V

-3.803 V -4.247 V

-4.172 V -4.794 V

-2.238 V -1.378 V

Tabel 2 Actuele begrotingssaldo 2022 na verwerking meicirculaire en tussenrapportage

In de onderstaande tabel zijn alle bedragen opgenomen zoals deze in de meicirculaire voor de gemeente Baarn zijn opgenomen. De totale mutaties (inclusief de bedragen uit de maartbrief) zijn daarom hoger dan in de tabel hierboven.

Financieel effect meicirculaire 2022 (2022-2027) Stand decembercirculaire 2021 1. Mutaties met een effect op het begrotingssaldo A. Herverdelingseffect B. Suppletie-uitkering Herverdeeleffect 2023** C. Ontwikkeling uitkeringsbasis D. Opschalingskorting (lagere apparaatskosten), schrappen oploop E. Plafond BCF, onderschrijding in jaar 2021 F. Hoeveelheidsverschillen G. WOZ waardering en aanpassen rekentarieven 2023 Totaal mutaties met een effect op het begrotingssaldo 2. Mutaties met een effect op de beleidsvelden (budgetneutraal) : A. Energietoeslag B. Jeugdzorg (coalitieakkoord) C. Eigen bijdrage huishoudelijke hulp (Coalitieakkoord) D. Uitvoeringskosten klimaatakkoord E. Overige mutaties (budgetneutraal) Totaal mutaties met een effect op de beleidsvelden Mutatie meicirculaire 2022 tov decembercirculaire 2021@ Stand meicirculaire 2022

2022 40.306

2023 37.450

2024 37.280

2025 37.514

2026 37.912

0 0 1.245 0 152 -412 252 1.237

-3.713 3.527 3.982 466 0 0 394 4.656

-3.713 3.155 5.195 621 0 0 394 5.653

-3.713 2.784 5.806 774 0 0 394 6.045

-3.713 2.784 2.805 0 0 0 394 2.270

912 0 0 203 48 1.162 2.399 42.705

0 1.415 0 0 59 1.474 6.130 43.580

0 0 0 0 54 54 5.707 42.987

0 0 -104 0 54 -50 5.994 43.509

0 0 -105 0 53 -52 2.218 40.130

Tabel 3 bedragen *€ 1000 let op mutaties -/- zijn hier negatief. Mutaties meicirculaire 2023 inclusief de bedragen die bij de perspectiefnota naar aanleiding van de maartbrief zijn opgenomen.

Aansluiting tussen totaal meicirculaire en bovenstaande tabellen. Aansluiting tussen de totaal mutaties van de meicirculaire (tabel 3) en de mutaties meicirculaire zoals vermeld in laatste regel van tabel 2. Mutatie meicirculaire 2022 tov decembercirculaire 2021@ Totaal mutaties meicirculaire Correctie mutaties beleidsvelden i.v.m. budgetneutraal effect Correctie mutaties maartbrief reeds verwerkt bij de PPN 2023* Correctie mutaties Maartbrief 2022 € -7,50 per inwoner lager verwerkt bij PPN 2023 Correctie Herverdeling Gemeentefonds reeds opgenomen stelpost begroting 2022-2026** Meicirculaire 2022

Tabel 4 bedragen *€ 1000

2022 2.399 1.162

2023 6.130 1.474 1.442 188 -375 3.401

2024 5.707 54 2.412 188 -750 3.803

2025 5.994 -50 2.810 188 -1.125 4.172

2026 2.218 -52 970 562 -1.500 2.238