220316 Gasleveringsovereenkomst Gazprom (369952)

inlichtingen bij

Roelien Chrispijn

Aan de raadsleden en steunfractieleden van de gemeente Baarn

doorkiesnummer uw kenmerk ons kenmerk

datum portefeuillehouder(s) onderwerp

366528 / 369952

16 maart 2022 Wethouder Prakke Gasleveringsovereenkomst Gazprom

Geachte leden van de raad en steunfractieleden, Inleiding Een consortium bestaande uit de gemeenten Baarn, De Bilt, Bunnik, Houten, Leusden, Lopik, Montfoort, Nieuwegein, Oudewater, Soest (geen gas), Stichtse Vecht, Utrechtse Heuvelrug, Veenendaal, Wijk bij Duurstede, Woerden, IJsselstein en Zeist kopen gezamenlijk duurzame energie in. Ze worden daarbij ondersteund door Source4Energy. Onze leveringsovereenkomsten met Eneco voor elektriciteit en met Gazprom voor aardgas eindigen op 31 december 2022. Een nieuwe inkoopprocedure voor de periode vanaf 1 januari 2023 wordt voorbereid. Aanleiding De inval van Rusland in Oekraïne roept twee vragen op over de overeenkomst die gemeente Baarn heeft met Gazprom (GM&T) voor levering van aardgas. Is het mogelijk om: 1. de leveringsovereenkomsten met Gazprom vroegtijdig te beëindigen? 2. de deelname door Gazprom in het nieuwe inkooptraject te voorkomen? Belangrijke motivatie daarbij is om niet meer bij te dragen aan de oorlogskas van Rusland en niet meer bij te dragen aan de afzet van Russisch gas in Europa. Het is van belang om een onderscheid te maken tussen een contract met een (Russische) energieleverancier en het ontvangen van Russisch gas. Energieleveranciers hebben geen zicht op de herkomst van het gas, omdat gas vanuit verschillende bronnen over de wereld gemengd wordt.

Waar de gemeente ook gas afneemt, het is waarschijnlijk dat dit voor een deel Russisch gas betreft.

Stationsweg 18 Postbus 1003 3740 BA Baarn t (035) 548 16 11 e gemeente@baarn.nl I Voor ons privacybeleid zie www.baarn.nl Bank Nederlandse Gemeenten NL28BNGH0285000594. Bij beantwoording graag datum en kenmerk brief vermelden

Source4Energy beheert namen het Utrechts energieconsortium de contracten en heeft bovenstaande vragen beantwoord. Daarnaast heeft Source4Energy op 24 maart een ambtelijk overleg gepland met het Utrechts consortium over de actuele ontwikkelingen en mogelijkheden. In deze brief worden beide vragen beknopt beantwoord en wordt de voorlopige conclusie van het college toegelicht. Ad 1 Beëindigen van de overeenkomst Juridisch De gemeente Baarn heeft een eigen overeenkomst en kan los van het consortium besluiten de overeenkomst te beëindigen. Meerdere gemeenten hebben de wens hierover als consortium afstemming te zoeken. Meerdere advocatenkantoren[1] rapporteren de laatste dagen dat zij voldoende rechtsgrond zien om eenzijdig de overeenkomst met Gazprom op te kunnen zeggen. Maar ook tegengeluiden zijn te horen. Er lijkt vooralsnog geen garantie dat de overeenkomst vroegtijdig beëindigd kan worden zonder financiële compensatie aan Gazprom te moeten betalen. Gazprom zou ook kunnen overwegen eenzijdig de gasleveringsovereenkomst op te zeggen. In dat geval zou het Utrechts consortium Gazprom in principe in gebreke kunnen stellen en schade kunnen gaan verhalen. Gezien de kosten van vervangende gasleveringen is dit eerder een risico dan een kans. De kans op dit scenario wordt tot nu klein geacht.

Financieel Zoals eerder genoemd is het mogelijk dat het contract niet zonder financiële consequenties beëindigd kan worden. Daarnaast heeft Source4Energy de tarieven in 2020 op zeer lage prijsniveaus vastgelegd voor de gasleveringen in kalenderjaren 2021 en 2022. Door de geopolitieke spanningen, een relatief lange winter en het aantrekken van de economie na de Coronacrisis zijn de groothandelsprijzen enorm opgelopen. Een nieuwe overeenkomst sluiten leidt dan ook tot veel hogere tarieven. Politiek Gazprom kan het gas dat niet meer aan de gemeenten geleverd wordt tegen veel hogere prijzen verkopen op de groothandelsmarkt. Als het beoogde doel is om te voorkomen dat uit geleverd gas de oorlogskas van Rusland wordt gespekt, dan is het juist verstandig de overeenkomsten niet te beëindigen. Gazprom blijft gas leveren tot er een nieuwe leverancier is die de gasaansluitingen zal overzetten. Aansluitingen zonder contract blijven volgens de regels van de energiemarkt beleverd door de laatst aangestelde leverancier die daar een eigen (in dit geval hoger) tarief voor mag vaststellen. Opzeggen zonder een alternatieve leverancier te hebben, heeft daarom geen zin. Stationsweg 18 Postbus 1003 3740 BA Baarn t (035) 548 16 11 e gemeente@baarn.nl I Voor ons privacybeleid zie www.baarn.nl Bank Nederlandse Gemeenten NL28BNGH0285000594. Bij beantwoording graag datum en kenmerk brief vermelden

Ad 2 Uitsluiten komende aanbesteding Juridisch Op basis van de huidige wetgeving kan Gazprom niet uitgesloten worden bij een nieuwe aanbestedingsprocedure. Door overheidsmaatregelen zou Gazprom de toegang tot de markt kunnen worden ontzegd. Ook zouden de uitsluitingsgronden in de Aanbestedingswet kunnen worden uitgebreid. De VNG heeft het kabinet opgeroepen om dit in Europees verband aan de kaak te stellen, zodat de nodige aanpassingen in de spelregels met betrekking tot de aanbestedingseisen en de internationale gasmarkt worden doorgevoerd. Dan pas zou het mogelijk zijn om Gazprom uit te sluiten. Vooralsnog is er nog geen sprake van dergelijk overheidsingrijpen. Tot slot is het mogelijk dat Gazprom zelf in het huidige klimaat en vanwege het risico op het hierboven genoemde overheidsingrijpen vrijwillig afziet van deelname aan Europese aanbestedingen. Conclusie Op basis van de huidige stand van zeken gaat het college vooralsnog niet de overeenkomst beëindigen want: • zonder alternatieve leverancier blijft Gazprom leveren. • er is nog geen mogelijkheid Gazprom uit te sluiten van een nieuwe aanbestedingsprocedure. • het opzeggen van de overeenkomst heeft niet de gewenste uitkomst aangezien het vrijgekomen Russische gas voor hogere prijzen opnieuw verhandeld kan worden en Rusland dus juist winst oplevert.

Vanuit onze gemeente wordt deelgenomen aan het ambtelijk overleg van het consortium. Zodra meer bekend is over de komende aanbesteding en de mogelijkheden die er zijn om Gazprom uit te sluiten dan wel om geen Russisch gas af te nemen, zullen wij de raad nader informeren. [1] https://www.bnr.nl/nieuws/internationaal/10468931/advocaten-gemeenten-kunnen-gazpromcontract-zonder-boete-opzeggen https://www.rtvutrecht.nl/nieuws/3329953/vng-gemeenten-kunnen-voorlopig-niet-van-contractengazprom-af

Stationsweg 18 Postbus 1003 3740 BA Baarn t (035) 548 16 11 e gemeente@baarn.nl I Voor ons privacybeleid zie www.baarn.nl Bank Nederlandse Gemeenten NL28BNGH0285000594. Bij beantwoording graag datum en kenmerk brief vermelden

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Baarn,

drs. C.E. Creveld gemeentesecretaris

M.A. Röell burgemeester

Stationsweg 18 Postbus 1003 3740 BA Baarn t (035) 548 16 11 e gemeente@baarn.nl I Voor ons privacybeleid zie www.baarn.nl Bank Nederlandse Gemeenten NL28BNGH0285000594. Bij beantwoording graag datum en kenmerk brief vermelden