220127 Laaggeletterdheid in Baarn (351494)

inlichtingen bij

doorkiesnummer

Joyce van Rennes

Aan de raadsleden en steunfractieleden van de gemeente Baarn

0355481611

uw kenmerk ons kenmerk

348786 / 351494

datum

27 januari 2022

portefeuillehouder(s) onderwerp

Wethouder Prakke Laaggeletterdheid in Baarn

Geachte leden van de raad en steunfractieleden,

Tijdens Informatie in de raad op 12 januari jl. is toegezegd dat u geïnformeerd wordt over laaggeletterdheid binnen Baarn en de aanpak die hierbij gehanteerd wordt. In deze raadsinformatiebrief willen we u graag informeren over het aanbod, de samenwerkingen als inzet tijdens de coronaperiode. Laaggeletterdheid in Nederland en Baarn In Nederland zijn 2,5 miljoen mensen van 16 jaar en ouder laaggeletterd. Dat is 18% van alle mensen in Nederland. Dat betekent ongeveer 1 op de 6 mensen. In Baarn is 5% van de inwoners laaggeletterd, dit is ongeveer1240 inwoners. Je bent als volwassene laaggeletterd als je moeite hebt met lezen, schrijven en/of rekenen. Vaak heb je dan ook beperkte digitale vaardigheden, zoals moeite met de omgang met een computer of een smartphone. In de gemeente Baarn hebben we aandacht voor laaggeletterden. Dit doen we door een divers aanbod van activiteiten aan te bieden. Het aanbod is landelijk (in samenwerking met Stichting Lezen en Schrijven), regionaal (in samenwerking met gemeente Bunschoten, Soest, Leusden, Woudenberg, Nijkerk en Amersfoort) en lokaal (PIT Baarn, bibliotheek Eemland Baarn en werkgevers) afgestemd. Het aanbod wordt formeel als non-formeel breed aangeboden. Bij het formele aanbod worden de lessen afgesloten met een erkend diploma.

Bij het non formele aanbod richt de aanbieder zich op het vergroten van basisvaardigheden volgens vastgestelde eindtermen. De gemeente ziet toe op de kwaliteit van het non formele educatieaanbod, door middel van twee jaarlijkse accountgesprekken.

1

Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB) Via de Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB) ontvangen gemeenten budget voor de (regionale) aanpak van volwasseneducatie en laaggeletterdheid. De WEB middelen zijn geoormerkte middelen en moeten worden besteed aan opleidingen Nederlandse taal, rekenen en digitale vaardigheden. Deelnemers mogen niet inburgering plichtig zijn. Regionale samenwerking Laaggeletterdheid en Regionaal Uitvoeringsplan Laaggeletterdheid Sinds 2015 zijn we als gemeenten verantwoordelijk voor het organiseren van educatie voor volwassenen op het gebied van taal, rekenen en digitale vaardigheden. Gemeente Amersfoort heeft hiervoor de rol als contactgemeente voor de arbeidsmarktregio Amersfoort. Op 12 maart 2020 is de Regionale Samenwerking Laaggeletterdheid in het Bestuurlijk overleg Werk en Inkomen regio Amersfoort vastgesteld. Hierin wordt omschreven hoe regio Amersfoort invulling wil geven aan de bestuurlijke afspraken laaggeletterdheid. In het Regionaal Uitvoeringsplan Laaggeletterdheid is een concreet plan van aanpak uitgewerkt. In de Regionale Samenwerking Laaggeletterdheid zijn drie centrale doelen opgenomen: A. Vergroten van het inzicht in de kwalitatieve en kwantitatieve resultaten van het educatieaanbod (door middel van o.a. het gebruik van Ervaringswijzer.

Ervaringswijzer is een software waar snel en makkelijk onderzoek gedaan kan worden naar ervaringen van gebruikers); B. Inzichtelijk maken en waarborgen van de kwaliteit van het niet-diplomagerichte aanbod (d.m.v. twee jaarlijkse accountgesprekken); C. Het vergroten van het bereiken van moeilijk vindbare doelgroep zoals inwoners voor wie Nederlands de moedertaal is (zoals onderzoek naar NT1, waar men Nederlands als eerste (moeder) taal heeft.) Aanbod Baarn Gemeente Baarn biedt een diversiteit aan activiteiten voor mensen die moeite hebben met lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden. Baarn kent ongeveer 5% laaggeletterde (nt1 en nt2). De doelgroep NT2, buitenlandse afkomst, is goed in beeld en het aanbod is divers. NT1, Nederlandse afkomst, is minder zichtbaar en moeilijker te bereiken mede door schaamte. • Danner & Danner Danner & Danner biedt diverse taallessen/taalonderwijs aan voor de NT2 doelgroep (afsluiting met een officieel examen en diploma): • Naar niveau B1, 18 deelnemers per traject • Naar niveau A2, i.s.m. Soest, 18 deelnemers per traject • Naar niveau A2/B1, i.s.m. Soest, 18 deelnemers per traject De cursus/taallessen wordt aanboden in de Bibliotheek van Baarn. • NLeducatie NL educatie biedt non formeel taalaanbod aan voor de BBS uitvoeringsorganisatie, gevestigd in het gemeentehuis van Soest.

Er zijn een drietal doelen: • Deelnemer kan doorstromen naar werk; • Deelnemer verhoogt zijn taalvaardigheden binnen het thema werk;

2

• Deelnemer bereidt zich voor op werk, en oefent zijn werknemersvaardigheden. Op advies en verwijzing worden mensen aangemeld bij NL educatie, doelgroep uitkeringsgerechtigde, er zijn ongeveer 15 deelnemers per traject. • Sipi Taallessen Sipi vindt leren vanuit de praktijk, oftewel leren door te participeren, erg belangrijk als aanvulling op de taallessen waar het taalniveau wordt verhoogd. Het gaat hier om vaardigheden als lezen, luisteren, spreken en schrijven. Na de taallessen kunnen cursisten een stap verder zetten richting werk en participatie en ervaren ze meer zelfstandigheid. De cursus is voor niet inburgering plichtige inwoners van Baarn. Er zijn twee groepen per week actief (15 tot 20 cursisten per groep). Sipi werkt samen met PIT Baarn en bibliotheek Eemland Baarn. • Bibliotheek Eemland Baarn Taalactiviteiten: • Digitiaalhuis organiseert twee keer per week taalcafés voor anderstaligen (NT2). Tijdens de lockdown werden deze online aangeboden. In 2021 zijn er 135 deelnemers geregistreerd. • Taalwandelingen, taalvrijwilligers gaan samen met de taalcafédeelnemers buiten wandelen met behulp van een taalwaaier met gespreksonderwerpen op thema. In 2021 hebben er ongeveer 10 taalwandelingen plaatsgevonden, was een alternatief vanwege corona. Digitaal activiteiten: • Computerles Klik en tik, in 2021 waren er 18 cursisten.

• Oefenplein, de cursus wordt individueel gevolgd en zodra de cursist het programma heeft voltooid ontvangt deze zijn certificaat. Certificering DigiTaalhuizen Eemland Dit is een informatiesysteem waarin het leertraject van de deelnemer kan worden gevolgd. Men verwacht ook in 2022 de definitieve certificering te ontvangen. Digital spreekuur De samenwerking met PIT is een belangrijk onderdeel voor het doorverwijzen van mensen naar het spreekuur, taalcafés en computercursussen. •

PIT Baarn

Bijeenkomst Aan de Praat Aan de Praat is voor anderstaligen die de Nederlandse taal willen leren. De lessen worden verzorgd door vrijwilligers. Maatschappelijke thema's komen aan bod, maar ook dictees en grammatica. In 2021 hebben 15 deelnemers deelgenomen aan de bijeenkomsten. De ouderkamer De ouderkamer is een ontmoetingsplek voor (voorlopig alleen) vrouwen. Dit kunnen vrouwen zijn die in de buurt van De Uitkijck wonen, maar ook voor moeders waarvan de kinderen op De Uitkijck op school zitten. Zij kunnen tijdens een kopje koffie of thee met elkaar praten over de school, de wijk, de opvoeding en over andere onderwerpen. In 2021 hebben ongeveer 12 vrouwen

3

deelgenomen aan de ouderkamer. Tijdens deze bijeenkomsten worden soms ook professionals uitgenodigd, zoals een armoederegisseur. Administratie en meer Administratie & meer van Pit Baarn biedt hulp bij het invullen van formulieren. Pit Baarn ondersteunt diverse inwoners met het invullen van formulieren, aanvragen indienen en tips geven. • Taalakkoord Een werkgever kan bijdragen aan de taalvaardigheid van de medewerkers, door taal op de werkvloer bespreekbaar te maken en medewerkers te scholen. Diverse Baarnse werkgevers zijn aangesloten bij het TaalakkoordWerkgever, zoals Inproba. Binnen het Taalakkoord zet de werkgever samen met andere werkgevers in op taal en delen ze kennis en ervaringen. Het Taalakkoord wordt ondersteund door onder andere Stichting Lezen en Schrijven. Resultaat Aanbieders zien dat deelnemers een hoger taalniveau behalen, hun examen halen (hoog slagingspercentage). Net zo belangrijk is dat een grote groep meer zelfstandig kan deelnemen aan de maatschappij, zoals een oudergesprek op school, naar de huisarts gaan, verzekeringen aanvragen, een gesprek met buren aangaan, formulieren invullen, opleidingen volgen, sociale contacten maken, ervaringen delen. Samenwerking Stichting Lezen en Schrijven Stichting Lezen en Schrijven ondersteunen gemeenten als onafhankelijke adviseur bij beleidsontwikkeling en beleidsuitvoering, ze stimuleren innovatie en delen kennis.

Gemeente Baarn heeft twee adviseurs waarmee maandelijks contact mee is. Beide participeren in diverse overleggen, waaronder met de bibliotheek locatie Baarn en PIT Baarn en nemen deel aan het maandelijks regionaal overleg. Afgelopen jaar heeft de stichting ondersteuning geboden op drie focuspunten, deze worden voortgezet in 2022, namelijk: 1. Ondersteuning plannen NT1; 2. Trainingen vrijwilligers en professionals (herkennen en doorverwijzen, motiverende gespreksvoering, basistraining); 3. Toegankelijk dienstverlening/eenvoudige communicatie. Motie Aanpak Laaggeletterdheid, 2017 28 juni 2017 heeft u tijdens Besluit in de Raad unaniem de motie Aanpak Laaggeletterdheid ingediend, zie hiervoor de bijlage. In de motie vraagt u aandacht voor de volgende punten: • Duidelijke relatie tussen laaggeletterdheid en armoede, schulden en werkeloosheid; • Terugdringen van laaggeletterdheid de participatie en zelfredzaamheid van de betrokkenen zal vergroten. Afgelopen jaren heeft Baarn zich lokaal en regionaal ingezet om tot verbinding te komen met de BBS uitvoeringsorganisatie, zoals (taal) ondersteuning voor begeleiding naar werk. De armoederegisseur van Baarn sluit regelmatig aan bij diverse bijeenkomsten zoals de Ouderkamer en kent een goede samenwerking met de bibliotheek.

4

Sipi taallessen als het diverse aanbod van PIT Baarn en de bibliotheek bieden ondersteuning aan om inwoners zelfredzaam te maken. Stichting Lezen & Schrijven heeft in samenwerking met PIT Baarn en de bibliotheek tot twee keer een training aangeboden (Herkennen en signaleren van laaggeletterdheid en Doorverwijzen) aan diverse medewerkers van de gemeenten. De training Herkennen en doorverwijzen is in 2021 aangeboden aan het onderwijs en kinderopvang. Preventieve aanpak Naast het aanbieden van activiteiten aan laaggeletterde heeft het voorkomen/verminderen van laaggeletterdheid grote aandacht. De volgende preventieve activiteiten en inzet worden in Baarn aangeboden aan de jeugd, zodat er minder kinderen laaggeletterd het onderwijs uitstromen. • VVE, vroeg- voorschoolse educatie; De voorschoolse educatie in Baarn wordt sinds 1 september 2019 uitgevoerd door de kinderopvangorganisaties Kind en Co (gevestigd op de NBS en de Noorderbreedte) en Kinderopvang Wonderland ( gevestigd op de Uitkijck). • Taalplusklassen; Sinds 2007 is er een taalplusklas op de Uitkijck. Sinds 1 april 2019 is er een tweede taalplusklas in Baan gevestigd op de Noorderbreedte. • Brugfunctionarissen; Ter voorkoming van (dreigend) voortijdig schoolverlaten ( 12-18 jaar) zetten wij sinds februari 2017 2 brugfunctionarissen in om de kwalificatieplicht uit te voeren voor de gemeente Baarn.

De brugfunctionarissen maken deel uit van het lokaal team Baarn. • Bibliotheek Op School; Het bevorderen van taalvaardigheid bij laaggeletterden, het bevorderen van een geletterde samenleving en het bieden van ontwikkelkansen voor kinderen en jongeren; • Voorleesexpress; De VoorleesExpress zorgt ervoor dat kinderen die moeite hebben met taal extra aandacht krijgen. Vrijwilligers hebben twintig sessies met een gezin. Je ontmoet elkaar thuis, ziet elkaar online of op een openbare plek. Samen met de ouders gaat men lekker aan de slag met taal en (voor)lezen. • Verbinding Onderwijs en Jeugdhulp • Samenwerking Breed Spectrum aanbod en onderwijs (onderwijs en specialistische jeugdhulp). • Ketenaanpak dyslexie (uitvoering convenant) • Aanpak thuiszitters. (uitvoering thuiszitterspact) • Zomerschool • Ouderbetrokkenheid op scholen • Boekstart; een programma dat kinderen van 0 tot 4 jaar en hun ouders van boeken laat genieten. • Nationale Voorleesdagen Baarn zet zich in op activiteiten vanuit de WEB maar zet zich ook breed preventief in via de jeugd, in samenwerking met de scholen, kinderopvang, gastouders, lokaal team, bibliotheek, breed spectrum, GGD, consultatiebureau, brugfunctionarissen e.d. Laaggeletterdheid en corona De invloed van 1,5 jaar coronacrisis op het onderwijs voor laaggeletterden is groot. Veel cursussen op locatie stopten maar werden vrij snel online gegeven.

Daardoor haakten sommige cursisten af of

5

was het volgen van online lessen lastig. Daarbij meldden minder nieuwe mensen zich aan voor een cursus. Baarn heeft tijdens deze periode aandacht gegeven voor digitale vaardigheden, in samenwerking met bibliotheek Eemland Baarn en PIT (Welzijn) Baarn. In samenwerking met de diverse aanbieders is ervoor gezorgd dat er voldoende digitale middelen beschikbaar werden gesteld voor online les. Baarn beweegt mee in de veranderingen, mede veroorzaakt door corona, zoals meer aandacht voor digitale vaardigheden, ondersteuning digitale aanvragen, online digitaalhuis, vrijwilligers scholen betreft digitale vaardigheden. Bibliotheek Eemland Baarn heeft hiervoor een aanbod op ontwikkelt, namelijk: • Laagdrempelige cursussen in het kader van Digitale Vaardigheden (twee trainingen van Digivitaler) • Digitale vaardigheden bij vrijwilligers (op maat gemaakte bijeenkomsten voor de vrijwilligers, met als doelstelling om zo blijvend gebruik te kunnen maken van de huidige vrijwilligers en hen de zekerheid te geven die ze nodig hebben om hun vrijwilligerswerk goed uit te blijven voeren) • Verlenging taalonderwijs (Sipi biedt in 2022 extra taallessen aan met als doelstelling om vertraging in te lopen). Het ministerie van Binnenlandse Zaken trekt extra geld uit voor de Informatiepunten Digitale Overheid in bibliotheken.

Daar kunnen burgers terecht als ze aanlopen tegen zaken waarbij digitale vaardigheden nodig zijn. Hoe verder in 2022? Komend jaar zullen we ons zowel regionaal als lokaal blijven inzetten voor de laaggeletterden in de regio en Baarn. We zullen begin dit jaar de NT1 onderzoeken analyseren en de voortgang van het project bespreken, uitgevoerd door de bibliotheek en PIT Baarn. We zijn in samenwerking met de Vrije Universiteit Amsterdam een project gestart in samenwerking met de gemeenten Amersfoort, Bunschoten, Nijkerk, Woudenberg, Leusden en Soest. In het project ontwikkelt het VU een cursus samen en voor inwoners uit de NT1-groep. Het doel van het project is het gelijktijdig verbeteren van functionele gezondheidsvaardigheden en taalvaardigheden, op basis van de zes pijlers van Positieve Gezondheid. Er wordt een aangepaste monitor opgemaakt, met landelijke richtlijnen, om twee jaarlijks accountgesprekken te houden met de diverse aanbieders. Het gebruik van Ervaringswijzer wordt begin 2022 geëvalueerd. Daarnaast zal 2022 in het teken staan van ideeën uitwisselen, onderzoeken en implementeren inzake het vergroten van digitale vaardigheden. Begin 2022 wordt een integraal sociaal maatschappelijk corona plan opgesteld. Het plan geeft inzicht in de impact van corona op de Baarnse samenleving en waar we de beschikbare coronasteungelden in 2022 willen inzetten.

De doelgroep laaggeletterden zal hierin meegenomen worden, als de inwoners die we moeilijk kunnen bereiken

6

We hopen u met de raadsinformatiebrief een goed beeld te hebben gegeven inzake laaggeletterdheid in Baarn en het brede aanbod wat we hiervoor aanbieden.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Baarn,

drs. C.E. Creveld gemeentesecretaris

M.A. Röell burgemeester

Bijlagen: 348786 Bijlage 1 Motie Aanpak Laaggeletterdheid

7