219228 Plan van Aanpak uitnodigingskader zonne- en windenergie in Baarn bijlage 1 Plan van aanpak GEWIJZIGD NA BESLLUIT

Plan van Aanpak Uitnodigingskader zon en wind

18 januari 2021 Lidewij Kemp

Inhoud 1.

Inleiding en aanleiding ................................................................................................................ 3

2.

Doelstelling van het uitnodigingskader ....................................................................................... 3

3.

Raakvlakken andere trajecten ..................................................................................................... 4

4.

Scope ........................................................................................................................................... 5

5.

Aanpak/ stappenplan .................................................................................................................. 5

Participatie .......................................................................................................................................... 6 6.

Planning ....................................................................................................................................... 8

7.

Communicatie ............................................................................................................................. 8

BIJLAGE: PLANNING ................................................................................................................................. 9

1.

Inleiding en aanleiding

In Baarn geldt de ambitie om op termijn zoveel mogelijk klimaatneutraal te zijn. Dit heeft veranderingen tot gevolg in ons energiesysteem: van fossiel naar duurzame bronnen, en van centraal opgewekt naar lokaal. Als onderdeel van deze omschakeling, is het grootschalig opwekken van duurzame elektriciteit nodig. Deze uitdaging richting grootschalige duurzame opwek van elektriciteit roept uiteraard vragen op. Denk aan: waar kan productie van duurzame elektriciteit plaatsvinden in Baarn, welke voorwaarden willen we hieraan stellen, wie moeten op welke manier worden betrokken bij initiatieven en welke rol speelt de gemeente? Het uitvoeren van het uitnodigingskader zon en wind is ook beschreven in het Plan van Aanpak Programma Duurzaamheid.

2.

Doelstelling van het uitnodigingskader

Het uitnodigingskader zonne- en windenergie definieert uitgangspunten en criteria die bepalen waar, en onder welke voorwaarden zonne- en windenergie ontwikkelingen kunnen plaatsvinden binnen de gemeente Baarn. Ze doet dit voor vijf thema’s: 1. Sociaal-maatschappelijk: omgeving, stakeholders, draagvlak, financiële en procesparticipatie, kwaliteit van de leefomgeving. 2. Ruimtelijk en omgeving: landschappelijke inpassing, locatieaspecten (geluid/ schittering), locatiekenmerken en situering, grondgebruik; 3. Financieel en technisch: inschatting energieopbrengst, aansluitmogelijkheden. Financiële participatie, businesscase, financieringsvormen en subsidies, exploitatiemodellen; 4. Milieu en ecologie: bodem, geluid, stikstofdepositie, natuurgebieden, flora & fauna, biodiversiteit, waterhuishouding; 5. Project overstijgende uitgangspunten: de opgave voor de energietransitie, verspreiden of clusteren, infrastructuur/ aansluiting op het net. Bovenstaande thema’s vormen de kapstok voor de afwegingen die gemaakt worden in het traject en de verschillende standpunten die er zijn over de opwek Uitnodigingskader refereert aan van duurzame energie en ruimtegebruik. Het uitnodigingskader wordt parallel aan het RES traject uitgevoerd. De bevindingen (o.a. locatie analyse) in het uitnodigingskader geven inzicht in aanvullende potentiële locaties, die als input dienen voor RES 2.0.

Daarnaast wordt het uitnodigingskader gebruikt als leidraad voor ontwikkelaars die vanuit de uitgangspunten en criteria plannen in kunnen dienen voor zonnevelden of windparken, in lijn met het beleid van de gemeente.

de term uitnodigingsplanologie (onderdeel Omgevingswet), waarin niet de gemeente alleen bepaalt hoe om te gaan met ruimte. Hierbij gaat zij in gesprek met de omgeving: de inwoners en ondernemers, over hoe om te gaan met ruimte.

Per doelgroep biedt het uitnodigingskader de volgende resultaten: • •

•

Voor de gemeente is het naast beleid, ook een concreet handvat om binnenkomende initiatieven aan te toetsen; Voor initiatiefnemers geeft het kader inzicht in de locaties waar zonnevelden en windparken gerealiseerd mogen worden, en binnen welke uitgangspunten (financieel, ruimtelijk, technisch, landschappelijk, etc.); Voor burgers en bedrijven biedt het uitnodigingskader inzicht in de visie van de gemeente Baarn op duurzame opwek door zon en wind, en in de manier waarop we met ruimte om willen gaan:

welke keuzes we maken. Daarnaast biedt het ook informatie over de invulling van proces- en financiële participatie bij projecten. Aandachtspunten Het traject voor ontwikkeling van het uitnodigingskader kent enkele aandachtspunten: •

•

•

Draagvlak/ acceptatie: het ontwikkelen van windparken en zonnevelden is en gevoelig onderwerp. Daardoor is het proces zo ingestoken dat intern en extern partijen worden betrokken (zie aanpak/ proces). Met deze verschillende stakeholderorganisaties en de inwoners wordt het gesprek gevoerd welke belangen spelen. En welke afwegingen gemaakt worden. Relatie met opgave energietransitie: om aan de doelstellingen te voldoen (Baarn klimaatneutraal in 2050), zullen er stappen gezet moeten worden voor lokale, duurzame opwek. Zon en wind maken onderdeel uit van de energiemix. Uitgangspunten: in het traject worden keuzes gemaakt (met partijen, maar uiteindelijk bestuurlijk) over of wel of niet wordt ingezet op zon én wind. Om ruimtelijke de afweging te maken, waar deze ontwikkelingen zijn toegestaan, worden vooraf de milieutechnische uitsluitingen gebruikt. Zoals bijvoorbeeld voor windturbines afstand tot bebouwing, (spoor)wegen, buisleidingen, etc. Daarnaast wordt de aangenomen motie “Geen windmolens en/of zonneparken in kwetsbare natuurgebieden en landschappen” d.d. 23 september 2020 als uitgangspunt genomen. Andere uitsluitingen worden niet vooraf gesteld, maar daar wordt het gesprek over gevoerd.

Resultaat Het uitnodigingskader bevat het beleid voor ontwikkelingen voor zonnevelden en windparken. Dit bestaat uit verschillende deelresultaten: • • • •

3.

Visie op de duurzame opwek door zon en wind in de gemeente Baarn Uitgangspunten voor ontwikkeling van zonnevelden en windparken, binnen de thema’s: ruimtelijk/ financieel & technisch/ milieu/ participatie/ procedureel Kansenkaart voor zonnevelden en windparken: gemeentelijke locatieanalyse voor zonne-en windenergie op basis van de gedefinieerde uitgangspunten en criteria. Proces/ stappenplan voor uitvoering van het uitnodigingskader: onder andere de toetsing van de initiatieven voor zonnevelden en windparken, en de te volgen ruimtelijke procedure

Raakvlakken andere trajecten

Het ontwikkelen van beleid voor zon en wind kent raakvlakken met verschillende andere trajecten binnen de gemeente. En daarnaast met ontwikkelingen in de regio (Regionale Energie Strategie), en landelijk en provinciaal beleid: zie onderstaande figuur. De Omgevingswet, en het ontwikkelen van de Omgevingsvisie is een traject dat ook veel raakvlakken kent met het beleid voor zon en wind en met het Programma Omgevingsvisie zal ook veelvuldig afgestemd worden. De raakvlakken met deze verschillende trajecten in de figuur worden gedurende het gehele traject bewaakt.

4.

Scope

Het uitnodigingskader betreft beleid voor grootschalige duurzame opwek door (grondgebonden) zonnevelden en windparken. Onderstaande onderwerpen vallen buiten de scope: • • • •

Zon op daken (maakt onderdeel uit van een ander spoor in de RES) Klimaatadaptatie Mobiliteit Circulaire economie

5.

Aanpak/ stappenplan

In onderstaand schema is globaal het proces weergegeven, voor het ontwikkelen van het uitnodigingskader. De verschillende stappen in het proces betreffen een “ambtelijk” traject en de uitvoering om te komen tot het kader. Daarnaast de twee sporen die parallel lopen: met de omgeving en bestuurlijk. Onderstaande processchema illustreert de belangrijkste stappen in het proces. Er wordt gestart met deskresearch een stakeholder analyse en de locatie analyse. Vervolgens zullen eerste de interne workshops plaatsvinden in begin 2021 (zie ook planning). Dit biedt voldoende input voor het schrijven van een eerste conceptversie van het beleidskader. Vervolgens zullen de werksessies met de externe stakeholders, de meedenksessie met de inwoners, de raadsinformatie avond en de werksessie met het college plaatsvinden. Vervolgens wordt de geleverde input verder uitgewerkt en getoetst met de belanghebbenden om zo in september 2021 het beleid ter besluitvorming voor te leggen aan de gemeenteraad. De planning van onderstaand traject is opgenomen in bijlage 1.

Participatie Participatie is een belangrijk onderdeel in de ontwikkeling van zonnevelden en windparken. Maar ook voor het ontwikkelen van beleid hiervoor is participatie een belangrijk aspect, om zo te komen tot een gedragen kader. Hieronder worden de verschillende activiteiten beschreven rondom participatie, zoals ook weergegeven in het processchema. Workshops ambtelijk In verschillende workshops (kick-off, en vervolgens 2 themasessies (ruimtelijk & participatie) over randvoorwaarden en ideeën voor ontwikkeling en realisatie wind- en zonneparken. Dit is een interne workshop met beleidsambtenaren uit diverse disciplines (RO, Omgevingswet, Economische Zaken, duurzaamheid, etc.). Masterclass inwoners (digitaal) Inwoners worden via de gangbare gemeentelijke kanalen uitgenodigd om deel te nemen aan een online masterclass zonne- en windenergie. Het doel van de masterclass is tweeledig: (1) het delen van kennis en het informeren over zonne- en windenergie en (2) meedenken over de afwegingen waar de gemeente voor staat in het beleidskader. De masterclass bestaat uit 4 delen: 1. 2. 3. 4.

De energietransitie: Hierin worden de opgave en de context van de energietransitie toegelicht; Zonne-energie: Hoe werkt zonne-energie en wat zijn de voor- en nadelen; Windenergie: Hoe werkt windenergie en wat zijn de voor- en nadelen; Meedenken: Inwoners kunnen participeren middels antwoorden op een mentimeter vragenlijst en door middel van discussies in kleinere groepen (bijvoorbeeld met een mural) waarvan de input digitaal wordt opgehaald. De insteek is om bij inwoners op te halen hoe zij staan ten opzicht van bepaalde uitgangspunten en afwegingen die de gemeente maakt in het beleidskader. Een variant op bovenstaand is om het interactieve deel, en het gesprek met inwoners in een aparte sessie te organiseren. Het voordeel is dat het dan niet te lang duurt, wat zeker voor online sessies

een aandachtspunt is. De masterclass (punt 1 t/v 3 hierboven) wordt dan in de vorm van een filmpje op de website geplaatst, zodat inwoners op het moment dat zij willen het kunnen bekijken.. Webinar Het interactieve deel met bewoners (zie punt 4 hierboven) wordt vervolgens in de vorm van een webinar uitgevoerd. Dit wordt een dynamische (online) sessie, bijvoorbeeld in de vorm van een talkshow, waarin verschillende partijen “geïnterviewd” worden. Bijvoorbeeld de wethouder, vervolgens netbeheerder, een energiecoöperatie, etc. Daarnaast kan de discussie gefaciliteerd worden met stellingen, of met behulp van vragen stellen via de chat. Online kaart Een andere manier waarop inwoners gevraagd wordt inbreng te geven is door middel van een online kaart. Met behulp van een online kaart kunnen inwoners aangeven waar ze bijvoorbeeld voorkeursgebieden zien voor zon of wind. Of waar liever niet. In andere gemeenten hebben ze een vergelijkbare insteek gedaan (o.a. Soest en Zeist), hier wordt ook mee afgestemd over de ervaringen hiermee. Workshop externe stakeholders In deze workshop wordt met stakeholders gesproken over randvoorwaarden en ideeën voor ontwikkeling en realisatie wind- en zonne-energie. De belangrijkste stakeholders worden uitgenodigd. Belangenorganisaties die hiervoor worden uitgenodigd zijn: -

NMU Baarnse Klimaat Alliantie Energiek Baarn Platform Ondernemend Baarn Netbeheerder Omgevingspanel Omliggende gemeenten …(nog nader aan te vullen)

Jongeren betrekken Jongeren spelen ook een belangrijke rol in de toekomst van Baarn. Zij worden in dit traject ook betrokken, door via middelbare scholen met ze in gesprek te gaan. Opstellen uitnodigingskader Nadat alles is ‘opgehaald’ in de verschillende workshops en online, wordt alles samengevoegd tot een overzicht van de resultaten. Dit wordt vervolgens teruggekoppeld. De verzamelde informatie wordt geanalyseerd en uitgewerkt tot een uitnodigingskader. Dit gebeurt onder andere met de deelnemers uit de eerdere workshops (ambtelijk). Openstaande kennisvragen worden beantwoord, interne consistentie met andere beleidsvelden- en trajecten getoetst en er vindt afstemming plaats met de verantwoordelijk wethouder. Het uitnodigingskader bevat de uitgangspunten voor realisatie van windenergie en zonneparken in de gemeente en een stappenplan voor de uitvoering van het kader. Het uitnodigingskader kan daarnaast criteria bevatten om toekomstige plannen eenduidig te kunnen beoordelen.

6.

Planning

De planning is opgenomen in bijlage 1.

7.

Communicatie

Communicatie is opgenomen als onderdeel van het processchema en de verschillende participatie activiteiten. Aanvullende activiteiten rondom communicatie zijn opgenomen in het communicatieplan.

BIJLAGE: PLANNING November Activiteit

December

45 46 47 48 49 50 51 52 53

Januari 1

2

Februari 3

4

5

6

Maart 7

8

9

April

Mei

Juni

Juni

Augustus

10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32

Opstellen Plan van Aanpak PvA in Stafoverleg Locatie- en omgevingsanalyse Deskresearch Stakeholdersanalyse Verwerken RES analyse GIS analyse Opstellen kansenkaart zon & wind (basis variant) Interne en externe participatie Masterclass bewoners Workshop 1 ambtelijk - kick-off Workshop 2 ambtelijk (2x: thema participatie, thema ruimtelijk) Online kaart bewoners Workshop externe stakeholders Webinar bewoners Samenvatting resultaten sessies Workshop ambtelijk - samenvatting resultaten Ontwikkelen uitnodigingskader Opstellen beleidskader (concept) Ophalen en verwerken feedback concept Oplevering definitief beleidskader (rapportage) Bestuurlijk Stafoverleg/ Bestuur (B&W) - informeren aanpak Gemeenteraad - informatie Presentatie B&W - concept beleidskader Gemeenteraad - besluitvorming Doorlopend: communicatie en overleg Afstemming interne organisatie (o.a. omgevingsvisie) - doorlopend Communicatiemomenten - extern

sept/ okt