Document · PDF

214431 Ruimtelijk Kader Baarnsche Zoom bijlage 2 Ruimtelijk Kader bijlagen

Besluit in de Raad 24 maart 2021, gemeente BaarnBij agendapunt: Ruimtelijk kader en voorontwerpbestemmingsplan Baarnsche Zoom6.377 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Bijlagen Ruimtelijk Kader Baarnsche Zoom Bijlagen bij Ruimtelijk Kader Baarnsche Zoom

Bijlagen Bijlage 1:

Raadsbesluit Bouwstenen Baarnsche Zoom

Bijlage 2:

Nota van Uitgangspunten Duurzaamheid

Bijlage 3:

Nota van Uitgangspunten Gezondheid

Bijlagen bij Ruimtelijk Kader Baarnsche Zoom

Bijlage 1: Raadsbesluit Bouwstenen Baarnsche Zoom

Bijlagen bij Ruimtelijk Kader Baarnsche Zoom

Bijlage 2: Nota van Uitgangspunten Duurzaamheid

Bijlagen bij Ruimtelijk Kader Baarnsche Zoom

RAPPORT Nota van Uitgangspunten duurzaamheid Woningbouwontwikkeling de Baarnsche Zoom

Klant:

W&F Investments & Gemeente Baarn

Referentie: T&PBF2506-114R001D05 Versie:

Definitief 06/Concept

Datum:

26 maart 2019

Projectgerelateerd

HASKONINGDHV NEDERLAND B.V.

Laan 1914 no.35 3818 EX AMERSFOORT Netherlands Transport & Planning Trade register number: 56515154 +31 88 348 20 00 T +31 33 463 36 52 F info@rhdhv.com E royalhaskoningdhv.com W

Titel document: Nota van Uitgangspunten duurzaamheid Woningbouwontwikkeling de Baarnsche

Zoom Ondertitel: Referentie: T&PBF2506-114R001D05 Definitief Versie: 06/Concept Datum: 26 maart 2019 Projectnaam: Projectnummer: BF2506-114 Auteur(s): Jos Schild

Opgesteld door: Jos Schild Gecontroleerd door: Tijmen van de Poll Datum/Initialen: Goedgekeurd door: Datum/Initialen:

Classificatie Projectgerelateerd

Disclaimer No part of these specifications/printed matter may be reproduced and/or published by print, photocopy, microfilm or by any other means, without the prior written permission of HaskoningDHV Nederland B.V.; nor may they be used, without such permission, for any purposes other than that for which they were produced. HaskoningDHV Nederland B.V. accepts no responsibility or liability for these specifications/printed matter to any party other than the persons by whom it was commissioned and as concluded under that Appointment. The integrated QHSE management system of HaskoningDHV Nederland B.V. has been certified in accordance with ISO 9001:2015, ISO 14001:2015 and OHSAS 18001:2007. 26 maart 2019

T&PBF2506-114R001D05

Inhoud 1

Introductie en context

Duurzame gebiedsontwikkeling: wat betekent dat?

2.1

Wat we onder duurzaamheid verstaan

2.2

Duurzame gebiedsontwikkeling

Criteria voor een duurzame woonwijk

3.1

Ontwerp, realisatie en beheer

3.2

Producten en materialen

3.3

Energie, klimaatbestendigheid en hinder

3.4

Bodem en water

3.5

Biodiversiteit en landschappelijke waarden

3.6

Gezondheid en betrokkenheid van mensen

3.7

Kwaliteitsborging en financierbaarheid

Duurzaamheid borgen in het ontwerp- en besluitvormingsproces

4.1

Borging

4.2

Scenarioverkenning

26 maart 2019

T&PBF2506-114R001D05

Introductie en context

De gemeente Baarn en W&F Investments zijn van plan om in Baarn de woningbouwlocatie De Baarnsche Zoom te realiseren. Het gaat om grootschalige woningbouwontwikkeling (enkele honderden woningen), zoals ook aangegeven in de door de gemeenteraad in november 2016 vastgestelde Visie Wonen 2016. De locatie is gelegen tussen de rijksweg A1 en de Drakenburgerweg in Baarn, tussen het knooppunt Eemnes en de aansluiting Eembrugge, zie . Realisatie van de woonwijk is mogelijk binnen de geldende wet- en regelgeving voor onder meer luchtkwaliteit en geluid.

Planlocatie

Figuur 1. Ligging De Baarnsche Zoom1.

Besluit gemeenteraad Baarn De gemeenteraad van Baarn heeft op 21 februari 2018 besloten om door te gaan met de planvorming voor het ontwikkelen van woningbouw op de locatie Baarnsche Zoom en haalbare ruimtelijke scenario’s op te stellen waarbij: a. de conclusies van het nader verrichte onderzoek naar de gezondheidsaspecten luchtkwaliteit en geluid op basis van de WHO-advieswaarden in acht worden genomen; b. de Drakenburgerweg in noordelijke richting wordt omgelegd zodat de Baarnsche Zoom ruimtelijk aansluit op de bestaande bebouwing; c. de woningen gasloos zullen zijn en het nul-op-de-meter predicaat hebben; d. het de meest duurzame wijk van Baarn wordt door gebruik te maken van innovaties op het gebied van duurzaamheid en energie, zoals oplaadpalen elektrisch rijden, LED-verlichting; e. de ideeën van de GGD in het kader van gezondheidsbeschermende en gezondheidsbevorderende maatregelen uitgangspunt zijn. Duurzaamheid werkbaar maken Vanwege de voorwaarden die de gemeenteraad heeft gesteld op het vlak van duurzaamheid (bovenstaande onderdelen c en d) is het belangrijk dat duurzaamheid meetbaar en toetsbaar (en daarmee werkbaar) wordt gemaakt. Daarvoor is de voorliggende Nota van Uitgangspunten Duurzaamheid opgesteld.

Het doel van deze Nota van Uitgangspunten is de duurzaamheidsthema’s op een gestructureerde en integrale manier zichtbaar, meetbaar en bespreekbaar te maken zodat duurzaamheid werkbaar wordt en verantwoording kan worden afgelegd over de wijze waarop duurzaamheid is geïntegreerd in het ontwerp van de Baarnsche Zoom.

Bron: Google Maps.

26 maart 2019

T&PBF2506-114R001D05

Om duurzaamheid integraal mee te kunnen nemen bij de ontwikkeling van de Baarnsche Zoom is het nodig om methodisch, volgens een richtlijn of werkmethode, te werk te gaan. In Nederland zijn diverse methoden voorhanden om gebieden duurzaam te ontwikkelen. Voor grootschalige gebiedsontwikkeling wordt bijvoorbeeld de Beoordelingsrichtlijn BREEAM-nl Gebied2 gebruikt. Deze methode is echter minder geschikt voor kleinschalige gebiedsontwikkelingen (te complex en te duur). Voor groot- en kleinschaligere gebieden kan tevens het Gebiedspaspoort van NL Greenlabel3 worden ingezet. Beide methoden maken de duurzaamheid werkbaar bij gebiedsontwikkeling, waarbij het Gebiedspaspoort van NL Greenlabel eenvoudiger in gebruik is en ook het thema gezondheid heeft meegenomen. Samen met de NvU Duurzaamheid is ook een Nota van Uitgangspunten voor Gezondheid opgesteld. Figuur 2: Voorbeeld certificaat Duurzaamheidspaspoort NL Greenlabel

NL Greenlabel NL Greenlabel is een beoordelingsmethode om zowel materialen, planten als gebieden te beoordelen op duurzaamheid. Het label is in 2012 opgericht en wordt ondersteund door meer dan 100 partners, een wetenschappelijke raad4 en diverse adviesbureaus, waaronder Royal HaskoningDHV. Deze Nota van Uitgangspunten is gebaseerd op het Gebiedspaspoort van NL Greenlabel. In het Gebiedspaspoort van NL Greenlabel wordt gestuurd en getoetst op het aspect duurzaamheid en de thema’s die belangrijk zijn voor de ontwikkeling van de Baarnsche Zoom: • Duurzame materialen • Energiegebruik openbare ruimte • Duurzame mobiliteit • Duurzame bewustwording • Duurzame gebouwde omgeving • Gezondheid en veiligheid Nota van Uitgangspunten Deze Nota is sturend op duurzaamheid bij het uitwerken van een ruimtelijk scenario. De Nota schrijft niet in detail voor welke maatregelen invulling moeten geven aan de gewenste duurzaamheid, maar geeft thematisch de koers aan die gevolgd moet worden. Bijvoorbeeld: vanuit duurzaamheidsperspectief is energietransitie een belangrijk thema, maar in onderhavige Nota wordt niet voorgeschreven hoeveel zonnepanelen op een woning moeten worden gelegd. Wel kan ‘gasloos’ worden voorgeschreven als verplicht uitgangspunt. Op basis van de Nota wordt de gewenste duurzame koers door het stedenbouwkundig bureau (SVP) vertaald naar maatregelen en opgenomen in het vervolg.

Deze nota vormt ook de onderbouwing en verantwoording van keuzes op het vlak van duurzaamheid richting de gemeenteraad en burgers. 2

https://www.breeam.nl/keurmerken/gebiedsontwikkeling https://www.nlgreenlabel.nl/nl-gebiedslabel/ 4 https://www.nlgreenlabel.nl/over-nlgreenlabel/ 3

26 maart 2019

T&PBF2506-114R001D05

Formele beoordeling NL Gebiedslabel Deze Nota van Uitgangspunten biedt de mogelijkheid om zowel het ontwerp als de gerealiseerde situatie te laten beoordelen door onafhankelijke assessoren van NL Greenlabel (die niet bij het uitwerken van scenario’s betrokken zijn). Daarmee kan een officieel duurzaamheidscertificaat (Duurzaamheidspaspoort, zie figuur 2) voor dit gebied worden behaald. Momenteel wordt de beoordelingsmethode aangepast naar een ‘2019-versie’ die vermoedelijk op de Provada gepresenteerd zal worden. De veranderingen tussen de huidige versie (uit 2018) en de nieuwe versie zijn – voor zover na te gaan – niet ingrijpend. Woonmerk DGBC Een nieuwe ontwikkeling is om woongebouwen en individuele woningen te beoordelen op duurzaamheid. Waar het Gebiedslabel de ontwikkeling van het gebied centraal zet, kijkt het Woonmerk DGBC5 vooral naar de woning en de inpassing van de woning in de omgeving. Met behulp van het Woonmerk kan, met een relatief kleine inspanning, een duurzaamheidscertificaat per woning of woongebouw worden afgegeven. Diverse ontwikkelaars hebben meegewerkt aan de ontwikkeling van het woonmerk en willen er ook gebruik van gaan maken. Het Woonmerk is niet verder uitgewerkt in deze Nota.

https://www.dgbc.nl/tools/dgbc-woonmerk-13

26 maart 2019

T&PBF2506-114R001D05

Duurzame gebiedsontwikkeling: wat betekent dat?

2.1

Wat we onder duurzaamheid verstaan

Brundtland verwoordt duurzame ontwikkeling als volgt: “Duurzame ontwikkeling is ontwikkeling die aansluit op de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen”6. Doorvertaald naar de Baarnsche Zoom betekent dit het bieden van een veilige en gezonde leefomgeving op korte en lange termijn. Het gebied moet blijvend een goede plaats zijn om prettig te wonen en te verblijven en voorbereid zijn op de vragen en veranderingen van de toekomst (bijvoorbeeld energietransitie en hergebruik van grondstoffen). Als we bovenstaande algemene betekenissen van duurzaamheid doorvertalen naar gebiedsontwikkeling, dan levert dat het volgende beeld op. Door het Gebiedspaspoort van NL Greenlabel wordt duurzaamheid onderdeel van de ontwikkeling van het gebied.

2.2

Duurzame gebiedsontwikkeling

Bij de ontwikkeling van steden en gebieden wordt momenteel duurzaamheid op verschillende manieren ingevuld. Naast een integrale benadering van duurzaamheid wordt een duurzaamheidsthema genomen en leidend gemaakt bij de ontwikkeling van een gebied. Deze thema’s worden integraal in deze Nota van Uitgangspunten meegenomen en hieronder kort toegelicht. 1. Energietransitie De noodzaak om het gebruik van fossiele brandstoffen af te bouwen en over te stappen op schone energie is onmiskenbaar. In lijn met de Trias Energetica wordt in de eerste plaats het energieverbruik verminderd door energiezuinige woningen te bouwen en wordt in de tweede plaats gebruik gemaakt van zoveel mogelijk hernieuwbare en schone energiebronnen. Energietransitie voor woonwijken betekent bijvoorbeeld dat de woningen geen aardgasaansluitingen meer krijgen, er zonnepanelen op de daken komen en het gebruik van elektrisch rijden gestimuleerd wordt door oplaadpunten in de wijk aan te brengen. Figuur 3 - Trias Energetica (bron:

2. Circulariteit www.energieleverend.nl) Ook hier ligt een noodzaak om het gebruik van primaire grondstoffen te reduceren en het hergebruik van grondstoffen te vergroten. Indien we de komende decennia het gebruik van primaire grondstoffen niet terugdringen en het hergebruik bevorderen, zullen producten en materialen niet meer leverbaar zijn doordat de grondstoffen op zijn. Zo is bijvoorbeeld fosfaat nodig voor intensieve landbouw, maar is de economisch winbare voorraad over 300 jaar uitgeput 7. Andere metalen zijn echter veel schaarser (bijvoorbeeld zink8) en kunnen alleen gebruikt worden bij hergebruik van grondstoffen. Circulariteit voor woonwijken betekent bijvoorbeeld dat zo min mogelijk primaire grondstoffen worden gebruikt, materialen worden toegepast die in de toekomst herbruikbaar zijn (grondstoffen van de Vertaald uit het rapport ‘Our common future’ van de Verenigde Naties: http://www.un-documents.net/wced-ocf.htm https://www.wur.nl/nl/Dossiers/dossier/Fosfaat-1.htm 8 https://visual.ly/community/infographic/environment/how-long-will-it-last 6 7

26 maart 2019

T&PBF2506-114R001D05

toekomst) en materialen zodanig worden toegepast dat ze in gescheiden stromen gedemonteerd of gesloopt kunnen worden om vervolgens weer te kunnen worden hergebruikt 3. Gezondheid Waar energietransitie en circulariteit gaan over grondstoffen en materialen, gaat gezondheid over mensen. In de woorden van de GGD: “Een gezonde leefomgeving is een leefomgeving die bewoners als prettig ervaren, waar gezonde keuzes gemakkelijk en logisch zijn, en waar negatieve invloed op gezondheid zo klein mogelijk is. Belangrijke elementen voor een gezonde leefomgeving zijn uitnodigen tot bewegen (wandelen, fietsen, spelen), elkaar ontmoeten, ontspannen, een goede milieukwaliteit (lucht, geluid), klimaatbestendigheid (zoals meer groen voor tegengaan hitte- en wateroverlast) en een goede toegang tot voorzieningen.”9 De sociale cohesie (sociale gezondheid) van een woonwijk hoort daar ook bij: zorgen voor elkaar en samen de samenleving in de wijk opbouwen. De aanpak voor gezondheid is verder uitgewerkt in de Nota van Uitgangspunten Gezondheid.

Context bij ‘Kernwaarden voor een Gezonde Leefomgeving’ (GGD – februari 2018)

26 maart 2019

T&PBF2506-114R001D05

Criteria voor een duurzame woonwijk

Vanuit de in het voorgaande hoofdstuk benoemde betekenis van duurzaamheid in gebiedsontwikkeling, beschrijven we nu de concrete criteria voor het meewegen van duurzaamheid bij de verdere invulling en ontwerp van de Baarnsche Zoom. De criteria zijn conform de systematiek van het Gebiedspaspoort van NL Greenlabel (versie 2018) opgebouwd op basis van zeven hoofdthema’s: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Ontwerp, realisatie en beheer Producten en materialen Energie, klimaatbestendigheid en hinder Bodem en water Biodiversiteit en landschappelijke waarden Gezondheid en betrokkenheid van mensen Kwaliteitsborging en financierbaarheid

3.1

Ontwerp, realisatie en beheer

Duurzaamheid wordt geborgd bij het ontwerp en de uitvoering van de inrichting van het gebied. Door duurzaamheid op te nemen in het ontwerp- en uitvoeringsproces wordt geborgd dat duurzaamheid in de genen van het project zit. Het duurzame beheer van het gebied, nadat het gebied is ontwikkeld, wordt nog vastgelegd. Afhankelijk van de inrichting van het gebied, de opbouw van de bevolking, de betrokkenheid van externe partijen etc. wordt gezocht naar een duurzame beheervorm. Ontwerp Doel Criteria

Stimuleren van een duurzame buitenruimte in de ontwerpfase. Het gebied wordt integraal duurzaam ontwikkeld waarbij alle duurzaamheidsthema’s zoals opgenomen in het NL Greenlabel Gebiedspaspoort uitgebreid en uitgebalanceerd aan bod komen. In de ontwerpfase van het project is een duidelijke duurzaamheidsambitie neergezet en is een expliciete en formele opdracht gegeven aan de ontwerpende en ontwikkelende partijen om een duurzaam gebied te bouwen.

Realisatie Doel Criteria

3.2

Stimuleren dat ook tijdens de aanlegfase de maximale duurzaamheid wordt nagestreefd Het uitvoerende bedrijf dient in het bezit te zijn van de hoogste standaard van duurzaam werken. Dit kan aangetoond worden door bijvoorbeeld het bezit van CO 2 prestatieladder niveau 5, ISO 14001, MVO

Stimuleren van duurzame wijze van beheer en onderhoud. Op basis van duurzaamheidsbeleid van opdrachtgever/beheerder is een onderhoudsplan beschikbaar, waar elk jaar een controle en eens per 3 jaar een externe controle op wordt uitgevoerd namens de opdrachtgever/aannemer/NL Greenlabel, zodat de beoogde duurzaamheidskwaliteit geborgd wordt.

Producten en materialen

De materialen die worden gebruikt voor de inrichting van de openbare ruimte bestaan voor meer dan 75% uit hernieuwbare of gerecyclede producten. Tevens zorgen we ervoor dat de materialen in de toekomst herbruikbaar zijn (circulair) en leveren we de gemeente een overzicht van de duurzaamheid van de gebruikte materialen in een duurzaamheidspaspoort. Naast de materialen worden ook de planten (levende materialen) die worden toegepast voor minimaal 50% op een duurzame wijze geteeld.

26 maart 2019

T&PBF2506-114R001D05

Duurzaamheid en circulariteit van producten en materialen Doel Stimuleren van toepassing duurzame producten en materialen in het project Criteria Minimaal 50% van de producten en materialen (gewichtspercentage) hebben een duurzaamheidscertificaat waardoor aangetoond wordt de producten en materialen duurzaam geproduceerd zijn. Beplanting Doel Criteria

Gebouwen Doel Criteria

3.3

Stimuleren toepassing van duurzaam gekweekte, bij voorkeur inheemse, planten en juiste planten op de juiste plaats Minimaal 50% van de planten heeft een duurzaamheidscertificaat waarmee wordt aangetoond dat de planten duurzaam geproduceerd zijn.

Stimuleren van de realisatie van duurzame gebouwen en bouwwerken in het project. Alle bouwwerken zijn zowel qua materiaal als qua functie afgestemd op een duurzame functie en er is sprake van natuur-inclusief bouwen (wijze van bouwen waarbij de natuur een plaats krijgt in het gebouw) 10.

Energie, klimaatbestendigheid en hinder

Het streven is om het gebied als geheel energieneutraal te maken (gebouwen en openbare ruimte). Daarnaast wordt de noodzakelijke energietransitie vormgegeven door gasloos te bouwen en oplaadpunten aan te brengen voor elektrisch rijden. Verder wordt bij de inrichting van het gebied aandacht gegeven aan hittestress (water, lichte kleuren en schaduw) en wordt de lichtuitstraling van het gebied richting de polder beperkt door niet meer openbare verlichting langs de rand van het gebied toe te passen dan nodig is en het licht zoveel mogelijk naar het gebied toe te richten. Energiebalans en energietransitie Doel Stimuleren van energietransitie en een positieve energiebalans Criteria De elementen in het plan met een energiecomponent dragen ertoe bij dat er netto meer duurzame energie wordt opgewekt dan verbruikt. Hittestress Doel Criteria

Hinder Doel Criteria

Tegengaan van hittestress Het plan past preventieve maatregelen toe om de vorming van hittestress in het gebied tegen te gaan. Deze maatregelen kunnen zijn: • Toepassen van groen, bomen met brede kroon (schaduw); • Verharding beperken, lichte kleuren gebruiken voor verharding, halfverharding toepassen; (max. % verhard oppervlak in openbaar gebied hanteren, min. % onverhard oppervlak in openbaar gebied hanteren?!) • Toepassen van waterpartijen, sloten; • Lichtgekleurde dakbedekking, groene daken 11; • Situering van gebouwen waardoor schaduw ontstaat, gebruiksruimten niet in de volle zon zitten.

Voorkomen van lichthinder en stimuleren gebruik verlichting voor sociale veiligheid, Het plan neemt maatregelen om hinderaspecten te reduceren (licht, lucht, geuren/of geluid) en heeft een positieve invloed op de omgeving. Bijv. LED-verlichting openbare ruimte

Zie bijvoorbeeld: http://www.checklistgroenbouwen.nl/. Deze eis kan in conflict komen met de behoefte aan het plaatsen van zonnepanelen. Aanbevolen wordt groene daken voorrang te geven boven het plaatsen van een maximaal aantal zonnepanelen. De energievraag in het gebied is breder dan alleen het plaatsen van zonnepanelen voor elektriciteit. 11

26 maart 2019

T&PBF2506-114R001D05

3.4

Bodem en water

De bestaande bodem in het gebied wordt zoveel mogelijk benut bij de inrichting van het gebied. Waar nodig wordt de bodem voorbelast met zand en voor het plaatsen van bomen en planten wordt geschikte grond gebruikt waarbij we letten op de kwaliteit van de grond en op bemesting en bodemleven (bijv. RAGsubstraten). Het water dat het gebied binnenkomt (met name hemelwater) wordt in het gebied gebufferd en vertraagd afgevoerd naar de omliggende watergangen. De kwaliteit van het oppervlaktewater wordt daarbij niet nadelig beïnvloed (onder andere slib, rubberresten) maar eerder verbeterd door de filterende werking van de bodem en waterplanten. Bodem Doel Criteria

Verbeteren van de bodem Het plan is ontworpen op basis van de bestaande bodem. Dat wil zeggen dat op basis van onderzoek helemaal rekening is gehouden met de beperkingen en de mogelijkheden van de bestaande bodem en ligging van het plangebied. Afhankelijk van de bodemsamenstelling, het ontwerp en de wensen van de ontwikkelende partijen wordt het gebruik van de bodem nader ingevuld.

Waterkwaliteit Doel Criteria

Verbeteren van de waterkwaliteit In het plan zijn voorzieningen getroffen die verbetering van waterkwaliteit buiten het plangebied mogelijk maken. (schaalgrootte afhankelijk)

Waterhuishouding Doel Stimuleren van een goede waterhuishouding Criteria In het plan is rekening gehouden met het optimaal benutten van natuurlijk water, bijvoorbeeld door buffering en infiltratie, waardoor het gebied meer water kan bufferen dan de eigen wateropgave.

3.5

Biodiversiteit en landschappelijke waarden

Het gebied ligt op het snijvlak van groen en de bebouwde kom en krijgt daarom zowel natuur als bebouwing. De bestaande natuurlijke structuren worden behouden of gestimuleerd (inheemse beplanting, stimuleren natuurontwikkeling) en de biodiversiteit wordt in het gebied bevorderd waarbij ook het natuurinclusief bouwen een plaats krijgt bij de ontwikkeling van de woningen (bijvoorbeeld gericht op vleermuizen en vogels en insecten (zoals bijen)). Omgaan met aanwezige waarden: natuur, cultuur, archeologie, etc. Doel Stimuleren behoud van aanwezige waarden Criteria Het plan houdt op basis van o.a. ecologisch en archeologisch onderzoek rekening met de aanwezige waarden (o.a. natuur, cultuur en archeologie) die in het gebied aanwezig zijn of waren en/of draagt bij aan herstel daarvan. Aansluiting met de lokale natuur Doel Borgen aansluiting met lokale natuur Criteria Het plan legt daarnaast de verbinding met alle relevante natuurlijke gebieden in de (ruime) omgeving, en functioneert daarbij als stepping stone of corridor bij natuurontwikkeling. Biodiversiteitsbevordering Doel Bevorderen van biodiversiteit Criteria Het plan geeft aantoonbaar op alle vlakken invulling aan het versterken van biodiversiteit (t.b.v. vogels, zoogdieren, insecten, planten in bodem, water en lucht) in het plangebied en daarbuiten. Bijvoorbeeld kan gebruik worden gemaakt van een 26 maart 2019

T&PBF2506-114R001D05

natuurpuntensysteem om de biodiversiteit te waarderen (voor en na de ontwikkeling).12

3.6

Gezondheid en betrokkenheid van mensen

Het gebied wordt ontwikkeld voor de toekomstige bewoners. Duurzaam ontwikkeling houdt in dat omwonenden en toekomstige bewoners betrokken worden bij de ontwikkeling van het gebied. Het gebied is verbonden met de omgeving en door de inrichting en informatievoorziening van het gebied wordt het gebruik van lokale voorzieningen (die goed bereikbaar zijn voor langzaam verkeer) gestimuleerd. Veiligheid is een belangrijke voorwaarde voor aangenaam en gezond leven in het gebied. Het Politiekeurmerk Veilig Wonen wordt gebruikt als leidraad voor de veilige inrichting van het gebied op zowel Stedenbouwkundig-, Openbaar als Kavelniveau. Gezondheid Doel Criteria

Beschermen en bevorderen van de gezondheid van de bewoner of gebruiker van het gebied. Zie Nota van Uitgangspunten Gezondheid.

Betrokkenheid van mensen Doel Proactief betrekken van alle betrokkenen (communicatie en participatie) en zoveel mogelijk bevorderen van functies van het project. Criteria De relevante stakeholders zijn en blijven betrokken bij zowel ontwerp, uitvoering als onderhoud. Het ontwerp geeft invulling aan de voor de relevante stakeholders bestaande behoeften voor ontmoeting, sport en spel, recreatie, zelfwerkzaamheid, voedselvoorziening en gezondheid. Sociale veiligheid Doel Stimuleren van een veilige leefomgeving voor gebruikers en bewoners van het gebied. Criteria Op zowel het Stedenbouwkundig, Openbaar als Kavelniveau zijn minimaal 4 thema's uit het Politiekeurmerk Veilig Wonen meegenomen in de ontwikkeling van het gebied (of stap 5 uit het Keurmerk Veilig Ondernemen) en het gebied wordt gecertificeerd.

3.7

Kwaliteitsborging en financierbaarheid

Als laatste wordt de duurzaamheid van het plan geborgd door de te nemen maatregelen op te nemen in de begroting (financiële borging) en door deskundigheid (RHDHV en NL Greenlabel) te betrekken bij het ontwerp en de uitvoering van het plan (borging kennis). Borging kwaliteit van duurzaamheid Doel Borging duurzaamheid van het project Criteria Om de duurzame ontwikkeling van het gebied te borgen wordt gebruik gemaakt van interne en externe deskundigheid op het gebied van duurzaamheid (RHDHV en NL Greenlabel), luchtkwaliteit en geluid (RHDHV). Ook wordt de duurzaamheidscoördinator van gemeente Baarn betrokken. De beoordeling van de duurzaamheid van het ontwerp en de realisatie kan in een formeel assessment worden bepaald waarbij door een panel van deskundige assessoren de duurzaamheid wordt beoordeeld (met eventueel suggesties voor duurzame kansen). Borging financierbaarheid 12

http://primum.nl/nl/nieuws/natuurpunten-systeem-maakt-biodiversiteit-op-projecten-meetb

26 maart 2019

T&PBF2506-114R001D05

Doel Criteria

26 maart 2019

Borging financierbaarheid project Het duurzaam en gezond ontwerpen van het gebied is opgenomen in de projectbegroting. De uitvoering van maatregelen wordt beoordeeld en – indien gewenst – opgenomen in de GREX.

T&PBF2506-114R001D05

Duurzaamheid borgen in het ontwerp- en besluitvormingsproces

4.1

Borging

De duurzaamheid van het plangebied is stapsgewijs opgebouwd: 1. Als eerste is een duurzame koers uitgezet door een duidelijke ambitie uit te spreken. 2. Vervolgens zijn de speerpunten benoemd (energietransitie, circulariteit en gezondheid). 3. Voor het werkbaar maken van de speerpunten is een systematische methode gekozen (Gebiedspaspoort NL Greenlabel) en opgenomen in deze Nota van Uitgangspunten. De volgende stappen om duurzaamheid te borgen in het ontwerpproces zijn: 4. De uitgangspunten (hoofdstuk 3) dienen getoetst te worden op haalbaarheid en ambitieniveau. Per thema kan – indien gewenst – de duurzaamheidsambitie voor het betreffende thema worden verhoogd of verlaagd. 5. Verschillende ruimtelijke scenario’s worden gewogen op de mate waarin duurzaamheid een plaats krijgt in het betreffende scenario (variantenstudie met score). 6. Vervolgens worden maatregelen benoemd in het ontwerp of de realisatie die uitvoering geven aan de gewenste duurzaamheidsambities binnen het gekozen scenario. 7. De maatregelen worden verzameld en gewogen (trade off matrix), waarbij de volgende thema’s worden meegewogen: • Kosten: past de gewenste maatregel binnen de begroting.

• Planning: impact op planning en doorlooptijd project; • Meetbaar: helpt bij het maken van keuzes en maakt van ‘duurzaamheid’ een werkbaar thema • Verantwoordelijk: wie is voor welk thema verantwoordelijk • Vastleggen: hoe leg je afspraken vast in het ontwerp, contract met aannemer, e.d. 8. Het gebied kan een formele beoordeling en certificering krijgen voor duurzaamheid. Deze beoordeling is de onafhankelijke bevestiging van de duurzame koers en kan bijvoorbeeld gebruikt worden richting de gemeenteraad (uitvoering besluit) en richting de nieuwe bewoners (profilering gebied).

4.2

Scenarioverkenning

Bij het afwegen van scenario’s op duurzaamheid kan voor de verschillende scenario’s een score worden toegekend op basis van de criteria in deze Nota van Uitgangspunten. Hiermee wordt inzichtelijk in welke mate duurzaamheid in de verschillende ontwerpen is meegenomen en hoe de scenario’s ten opzichte van elkaar scoren.

26 maart 2019

T&PBF2506-114R001D05

Bijlage 3: Nota van Uitgangspunten Gezondheid

Bijlagen bij Ruimtelijk Kader Baarnsche Zoom

RAPPORT

Klant:

W&F Investments & Gemeente Baarn

Referentie: BF2506T&PR1903261446 Versie:

06/Concept

Datum:

26 maart 2019

Projectgerelateerd

HASKONINGDHV NEDERLAND B.V.

Laan 1914 no.35 3818 EX AMERSFOORT Netherlands Transport & Planning Trade register number: 56515154 +31 88 348 20 00 T +31 33 463 36 52 F info@rhdhv.com E royalhaskoningdhv.com W

Titel document: Nota van Uitgangspunten gezondheid Woningbouwontwikkeling de Baarnsche

Zoom Ondertitel: Referentie: BF2506T&PR1903261446 Versie: 06/Concept Datum: 26 maart 2019 Projectnaam: Projectnummer: BF2506-114 Auteur(s): Anja Boekenoogen en Jos Schild Opgesteld door: Jos Schild Gecontroleerd door: Tijmen van de Poll Datum/Initialen: Goedgekeurd door: Datum/Initialen:

Classificatie Projectgerelateerd

BF2506T&PR1903261446

Inhoud 1

Introductie en context

Gezonde gebiedsontwikkeling: wat betekent dat?

2.1

Wat we onder gezondheid verstaan

2.2

Gezonde gebiedsontwikkeling

2.3

Aandachtspunten bij gezond ontwerpen

Criteria beoordeling en invulling gezondheid

3.1

Woonomgeving

3.2

Mobiliteit

3.3

Gebouwen

Tabellen Tabel 1 - Woonomgeving: bescherming gezondheid

Tabel 2 - Woonomgeving: bevordering gezondheid

Tabel 3 - Mobiliteit: bescherming en bevordering gezondheid.

Tabel 4 - Gebouwen: bescherming en bevordering gezondheid.

Bijlagen 1

Baarnsche Zoom: visie op gezondheid - Nota van gezondheidskundige uitgangspunten GGD regio Utrecht

26 maart 2019

BF2506T&PR1903261446

Introductie en context

De gemeente Baarn en W&F Investments zijn van plan om in Baarn de woningbouwlocatie de Baarnsche Zoom te realiseren. Het gaat om grootschalige woningbouwontwikkeling (enkele honderden woningen), zoals ook aangegeven in de door de gemeenteraad in november 2016 vastgestelde Visie Wonen 2016. De locatie is gelegen tussen de rijksweg A1 en de Drakenburgerweg in Baarn, tussen het knooppunt Eemnes en de aansluiting Eembrugge, zie . Realisatie van de woonwijk is mogelijk binnen de geldende wet- en regelgeving voor onder meer luchtkwaliteit en geluid.

Planlocatie

Figuur 1. Ligging de Baarnsche Zoom1.

Onderzoek gezondheidsrichtlijnen WHO Naar aanleiding van een bij de behandeling van de Visie Wonen door de gemeenteraad van Baarn (23 november 2016) ingediend amendement, heeft het college van B&W verzocht om het woningbouwplan De Baarnsche Zoom ook te beschouwen vanuit de gezondheidsrichtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) voor luchtkwaliteit en geluid. Op basis van modelberekeningen is door Royal HaskoningDHV geconcludeerd dat het binnen de bevoegdheden van de gemeente Baarn redelijkerwijs niet mogelijk is om op De Baarnsche Zoom aan de advieswaarden voor luchtkwaliteit en geluid (nachtwaarden) te voldoen. Met een afschermende voorziening langs de A1 kan de geluidbelasting wel aanzienlijk omlaag gebracht worden2. Advies GGD Naar aanleiding van de voorgenomen bouwplannen heeft GGD regio Utrecht in september 20173 een gezondheidskundig advies uitgebracht. De GGD geeft daarin aan van mening te zijn dat De Baarnsche Zoom vanwege blootstelling aan luchtverontreiniging en geluid door de snelweg A1, gezondheidskundig geen geschikte locatie is voor het plaatsen van nieuwe woningen. Mocht de gemeente na afweging het plan willen doorvoeren, dan adviseert de GGD aanvullende maatregelen te nemen die blootstelling aan luchtverontreiniging en geluid en daarmee gezondheidseffecten beperken.

Tevens adviseert de GGD maatregelen te nemen die de gezondheid van de toekomstige inwoners bevorderen.

Bron: Google Maps. Royal HaskoningDHV (2017), Toetsing Noordschil Baarn aan gezondheidsrichtlijnen WHO (luchtkwaliteit en geluid), kenmerk T&PBF2506-114-100N001F0.3, 13 juli 2017. 3 GGD regio Utrecht (2017), Uitgebracht advies inzake gezondheidsaspecten bebouwing Noordschil, kenmerk Uit-2017/07133/jg, 18 september 2017. 2

26 maart 2019

BF2506T&PR1903261446

Besluit gemeenteraad Baarn De gemeenteraad van Baarn heeft op 21 februari 2018 besloten om door te gaan met de planvorming voor het ontwikkelen van woningbouw op de locatie Baarnsche Zoom op te stellen waarbij: a. de conclusies van het nader verrichte onderzoek naar de gezondheidsaspecten luchtkwaliteit en geluid op basis van de WHO-advieswaarden in acht worden genomen; b. de Drakenburgerweg in noordelijke richting wordt omgelegd zodat De Baarnsche Zoom ruimtelijk aansluit op de bestaande bebouwing; c. de woningen gasloos zullen zijn en het nul-op-de-meter predicaat hebben; d. het de meest duurzame wijk van Baarn wordt door gebruik te maken van innovaties op het gebied van duurzaamheid en energie, zoals oplaadpalen elektrisch rijden, LED-verlichting; e. de ideeën van de GGD in het kader van gezondheidsbeschermende en gezondheidsbevorderende maatregelen uitgangspunt zijn. Gezondheid meetbaar maken Vanwege de voorwaarden die de gemeenteraad heeft gesteld op het vlak van gezondheid (punt e), is het belangrijk dat dit thema meetbaar en toetsbaar wordt gemaakt. Daarvoor is de voorliggende Nota van Uitgangspunten opgesteld.

Het doel van deze Nota van Uitgangspunten is de gestructureerde en integrale manier zichtbaar, meetbaar en bespreekbaar te maken zodat het thema werkbaar wordt en verantwoording kan worden afgelegd over de wijze waarop gezondheid is geïntegreerd in het ontwerp van de Baarnsche Zoom. Meetbaarheid wil niet zeggen dat ieder onderwerp voor gezondheid kwantitatief meetbaar gemaakt kan meer beschrijvende wijze beoordeeld. Door de GGD zijn kernwaarden voor een gezonde leefomgeving opgesteld 4. In augustus 20185 heeft de GGD op basis van deze kernwaarden gezondheidskundige aandachtspunten geformuleerd voor Uitgangspunten voor gezondheid opgesteld, in samenspraak met de GGD Regio Utrecht. Samen met de NvU Gezondheid is ook een Nota van Uitgangspunten voor Duurzaamheid opgesteld. Voor de concrete uitwerking Uitgangspunten voor Duurzaamheid. Nota van Uitgangspunten gezondheid Deze Nota is sturend op gezondheid bij het uitwerken van het vergelijken en Deze nota vormt ook de onderbouwing en verantwoording van keuzes op het vlak van gezondheid richting de gemeenteraad en burgers.

https://www.ggdghorkennisnet.nl/thema/omgevingswet/nieuws/9356-kernwaarden-voor-een-gezonde-leefomgeving GGD regio Utrecht, Baarnsche Zoom: visie op gezondheid - Nota van gezondheidskundige uitgangspunten GGD regio Utrecht, 14 augustus 2018. 5

26 maart 2019

BF2506T&PR1903261446

Gezonde gebiedsontwikkeling: wat betekent dat?

2.1

Wat we onder gezondheid verstaan

Gezondheid uitdagingen

het vermogen tot aanpassen en zelfredzaamheid bij fysieke, emotionele en sociale M. Huber et al., 20116)

Voor de Baarnsche Zoom gaat het dan om het beschermen en bevorderen van de gezondheid van bewoners. De ligging van de rijksweg A1 is een gegeven, deze weg is van het rijk (beheerd door Rijkswaterstaat) en niet van de gemeente Baarn. Vanuit dit gegeven wordt binnen de bevoegdheden van de gemeente Baarn gezocht naar mogelijkheden voor het realiseren van een zo gezond mogelijke leefomgeving waarbij zowel de gezondheid van de bewoners wordt beschermd (verminderen negatieve impact) als bevorderd (vergroten positieve impact).

Figuur 2. Beschermen en bevorderen van gezondheid.

Als we bovenstaande algemene betekenis van gezondheid doorvertalen naar gebiedsontwikkeling, dan levert dat het volgende beeld op. Door de aanbevelingen van de GGD als uitgangspunt te gebruiken, wordt gezondheid onderdeel van de ontwikkeling van het gebied.

2.2

Gezonde gebiedsontwikkeling

Waar energietransitie en circulariteit gaan over grondstoffen en materialen, gaat gezondheid over mensen. In de woorden van de GGD: prettig ervaren, waar gezonde keuzes gemakkelijk en logisch zijn, en waar negatieve invloed op gezondheid zo klein mogelijk is. Belangrijke elementen voor een gezonde leefomgeving zijn uitnodigen tot bewegen (wandelen, fietsen, spelen), elkaar ontmoeten, ontspannen, een goede milieukwaliteit (lucht, geluid), klimaatbestendigheid (zoals meer groen voor tegengaan hitte- en wateroverlast) en een goede

How should we define health? (M. Huber et al, 26 juli 2011).

26 maart 2019

BF2506T&PR1903261446

7 De sociale cohesie (sociale gezondheid) van een woonwijk hoort daar ook

bij: zorgen voor elkaar en samen de samenleving in de wijk opbouwen. De Kernwaarden voor een gezonde leefomgeving van de GGD 8 zijn: 1. Woonomgeving - Kinderen groeien op in een rookvrije omgeving, ook het gebruik van houtkachels wordt ontmoedigd. - Voor iedereen zijn er dichtbij en toegankelijk aantrekkelijke ontmoetingsplekken en deze plekken worden in samenspraak met de toekomstige bewoners ingericht. - De leefomgeving draagt bij aan een gezond gewicht. - Wonen en druk verkeer zijn gescheiden, waar mogelijk wordt zoveel mogelijk afstand gehouden tot wegen met druk verkeer. - Functies (wonen, werken, voorzieningen) zijn goed gemengd, grote bedrijven staan op afstand. 2. Mobiliteit - Actief vervoer (lopen en fietsen) is in beleid, ontwerp en gebruik de standaard (uitgangspunt). - Tussen steden en dorpen zijn goede (e-)fiets- en OV-verbindingen. 3. Gebouwen - Het binnenklimaat is prettig en gezond, ook de bestaande woningvoorraad voldoet aan nieuwbouweisen (met name aandacht voor de blootstelling aan fijnstof in de woningen). De bestaande woningvoorraad wordt in deze NvU ten behoeve van de Baarnsche Zoom buiten beschouwing gelaten . - Minimaal één zijde (gevel) is aangenaam (geluidsarm). - Er zijn voldoende betaalbare levensloopgeschikte woningen op korte afstand van voorzieningen en zorg.

2.3

Aandachtspunten bij gezond ontwerpen

Het beschermen en bevorderen van gezondheid kent enkele uitdagingen. Een kort overzicht: 1. De bescherming van gezondheid komt voort uit wet- en regelgeving en richt zich op aspecten die wel de gezondheid beïnvloeden, maar die door individuele bewoners niet zijn te veranderen. Bijvoorbeeld de inrichting van het gebied, de hoeveelheid verkeer, de luchtkwaliteit etc. Omdat de invloed van een bewoner beperkt is, is het van belang bij de inrichting van het gebied nadrukkelijk rekening te houden met de bescherming van gezondheid. Bij voorkeur gaat deze bescherming verder dan de ondergrens die is vastgelegd in wet- en regelgeving. 2. De bevordering van gezondheid heeft doorgaans betrekking op aspecten waar een zekere keuzevrijheid aanwezig is voor individuele bewoners. Leefstijl en gedrag zijn belangrijke factoren die invloed hebben op de gezondheid. Door middel van gezondheidsbevorderende maatregelen wordt gezond gedrag gestimuleerd. Het effect van dit soort maatregelen is op voorhand nooit volledig te voorspellen, omdat menselijk gedrag door meerdere factoren beïnvloed wordt. Dit is echter geen reden om dergelijke maatregelen niet toe te passen. 3. Een gezonde wijk is voor, maar ook door bewoners. Participatie 9 tijdens het ontwerpproces is dan ook van groot belang om een indruk te krijgen wat de wensen van de doelgroep zijn.

Kernwaarden voor een Gezonde Leefomgeving februari 2018) https://www.ggdghorkennisnet.nl/thema/omgevingswet/nieuws/9356-kernwaarden-voor-een-gezonde-leefomgeving 9 https://www.rivm.nl/sites/default/files/2018-11/009416_97103_Bewonersparticipatie_V3_TG.pdf 8

26 maart 2019

BF2506T&PR1903261446

Criteria beoordeling en invulling gezondheid

Vanuit de in het voorgaande hoofdstuk benoemde betekenis van gezondheid in gebiedsontwikkeling, beschrijven we nu de criteria voor het Deze criteria kunnen ook gebruikt worden bij de verdere invulling en ontwerp. De criteria zijn conform de Kernwaarden voor een gezonde leefomgeving van de GGD opgebouwd op basis van drie : 1. Woonomgeving 2. Mobiliteit 3. Gebouwen

3.1

Woonomgeving

De gezonde woonomgeving heeft betrekking op de inpassing van het gebied in de omgeving. Bij het 3 e hoofdthema (gebouwen), komt de bebouwing zelf aan de orde. Een gezonde woonomgeving beschermt de bewoners tegen ongezonde invloeden van o.a. luchtverontreiniging en geluidsoverlast en stimuleert en faciliteert gezond bewegen, ontmoeten en ontspannen.

of een randvoorwaarde bevat die uitgewerkt dient te worden in een volgende fase. Diverse gezondheidsthe een latere fase van het project uitgewerkt te worden. Tabel 1 - Woonomgeving: bescherming gezondheid

Scenario of voorwaarde

Achtergrond

1.1 Luchtkwaliteit

Scenariobeoordeling

Luchtverontreiniging is de Modelberekeningen grootste milieugerelateerde concentraties NO2, PM10, bron voor ziekte. PM2,5, EC

1.2 Geluid

Scenariobeoordeling

Geluid is een belangrijke factor in de gezondheid en belevingswaarde.

Thema

1.3 Scheiden druk Scenariobeoordeling verkeer en woningen

Meetbaarheid

Modelberekeningen geluidbelasting in de nacht (Lnight)

Afstand tot (snel)wegen. Afstand aanbrengen tussen Aantal woningen in eerste verontreinigingsbron en lijn langs snelweg. woningen.

Tabel 2 - Woonomgeving: bevordering gezondheid

Thema

Scenario of voorwaarde

1.4 Rookvrije omgeving

Voorwaarde

1.5 Aantrekkelijke verblijfsplekken

Gebruik openbare ruimte Scenario en voorwaarde. stimuleren, sociale cohesie versterken.

26 maart 2019

Achtergrond

Meetbaarheid

omgeving waarin roken niet gewoon is (bescherming).

Benoemen van gebieden en plekken waar roken niet toegestaan is. Aantrekkelijke en comfortabele verblijfsplekken inrichten.

BF2506T&PR1903261446

Scenario of voorwaarde

Thema

Achtergrond

Meetbaarheid

Gebruik openbare ruimte 1.6 Veilige omgeving Scenario en voorwaarde. stimuleren, sociale veiligheid vergroten.

Voldoende verlichting. Zicht op verblijfsplekken. Schone omgeving.

1.7 Sportieve omgeving

Scenario en voorwaarde.

Stimuleren tot buiten spelen en sporten.

Speeltuinen en sporttoestellen. Recreatief openbaar groen. Verbinding met sportclubs.

1.8 Gemengde functies

Voorwaarde.

Diversiteit en sociale cohesie Wonen, werken en bevorderen. voorzieningen bereikbaar.

1.9 Hittestress

Te hoge temperaturen zijn Scenario en voorwaarde. schadelijk.

3.2

Schaduw, lichte kleuren en voldoende water en groen. Tapwater in openbare ruimte.

Mobiliteit

Mobiliteit is een belangrijke schakel in het dagelijks leven, biedt kansen tot gezond bewegen, maar heeft ook negatieve aspecten zoals verontreiniging, geluid en stress. De inrichting van de openbare ruimte biedt kansen tot gezonde mobiliteit. Belangrijke onderwerpen zijn het stimuleren van beweging en het ontmoedigen van autogebruik. Tabel 3 - Mobiliteit: bescherming en bevordering gezondheid.

Thema

Scenario of voorwaarde

Achtergrond

Meetbaarheid

2.1 Actief vervoer

Scenario en voorwaarde.

Stimuleren van gezond bewegen (lopen en fietsen).

Voldoende en goede wandel- en fietspaden. Autoluwe omgeving, door bijvoorbeeld fietsstraten.

2.2 Fietsverbindingen

Voorwaarde.

Goede fietsverbinding Bereikbaarheid met de fiets naar voorzieningen of stimuleert gezond bewegen. locaties.

Voorwaarde.

Voldoende en goede OVverbindingen naar voorzieningen of locaties. Gebruik openbaar vervoer als Voldoende alternatief voor auto. fietsenstallingen en wandelpaden voor de aansluiting op het OV.

2.3 OV-verbindingen

26 maart 2019

BF2506T&PR1903261446

3.3

Gebouwen

Mensen leven meer binnenshuis dan buiten. Dit betekent dat de gezondheid van en in de woning van groot belang is. In het kader van deze beoordeling kijken we echter alleen naar het binnenklimaat en de relatie tussen de woning en de directe omgeving (inpassing in de omgeving). Bij het binnenklimaat van de woning zijn twee aspecten van belang, namelijk het voorkomen dat verontreinigde lucht binnenkomt en het zorgen dat verontreinigde lucht de woning kan verlaten. Tabel 4 - Gebouwen: bescherming en bevordering gezondheid.

Thema

3.1 Aangename zijde

3.2 Prettig en gezond binnenklimaat

Scenario of voorwaarde

Achtergrond

Voorwaarde.

De woning heeft minimaal Eén of meerdere zijden één zijde waar het van de woning zijn o.a. aangenaam en rustig is, voor schoon, stil en prettig. ontspanning en herstel.

Voorwaarde.

Gezonde lucht en gelijkmatige en constante verwarming van de woning.

3.3 Levensloopgeschikte woningen en Voorwaarde. leefomgeving

26 maart 2019

Meetbaarheid

Voldoende ventilatie mbv prettig en goed bruikbare ventilatiemogelijkheden. De ramen zijn voorzien van zonwering.

Verhoogt zelfredzaamheid op Goed toegankelijke hogere leeftijd, vergroot woningen met goed participatie wat eenzaamheid bereikbare voorzieningen tegengaat. binnen loopafstand

BF2506T&PR1903261446

DNS Planvorming BV | Klaprozenweg 75 C | 1033 NN Amsterdam | info@dnsplanvorming.nl

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/9758748/1