214431 Ruimtelijk Kader Baarnsche Zoom bijlage 1 Ruimtelijk Kader

Ruimtelijk Kader Baarnsche Zoom Ruimtelijk Kader Baarnsche Zoom, januari 2021

1

Inhoud 1

Inleiding ................................................................................................................................................................ 3

8

Archeologie ......................................................................................................................................................... 11

Voorgeschiedenis ........................................................................................................................................ 3

Monumenten en cultuurhistorische waarden ............................................................................................. 11

Het Ruimtelijk Kader .................................................................................................................................... 3

Archeologie ................................................................................................................................................ 11

Leeswijzer .................................................................................................................................................... 3

Randvoorwaarden ...................................................................................................................................... 11

2

Huidige situatie ..................................................................................................................................................... 4

3

Stedenbouw ......................................................................................................................................................... 5

Raadsbesluit .............................................................................................................................................. 12

De Baarnse identiteit ................................................................................................................................... 5

Nota van Uitgangspunten .......................................................................................................................... 12

Stedenbouwkundig kader ............................................................................................................................ 5 3.2.1 4

9

10

Bouwstenen ............................................................................................................................................. 6

6

Wonen .................................................................................................................................................................. 7

10.1.1

Autoverkeer ........................................................................................................................................ 13

Visie Wonen 2019........................................................................................................................................ 7

10.1.2

Fiets en langzaam verkeer ................................................................................................................. 13

Bedrijvigheid en andere functies .......................................................................................................................... 8

Parkeren..................................................................................................................................................... 13 11

Gezondheid .................................................................................................................................................... 14

Bedrijvigheid ................................................................................................................................................ 8

Besluit gemeenteraad Baarn ..................................................................................................................... 14

5.1.1

Toekomstvisie Werklocaties Baarn ......................................................................................................... 8

Gezondheid meetbaar maken.................................................................................................................... 14

5.1.2

Bestaande bedrijven ................................................................................................................................ 8

Uitgangspunten voor de Baarnsche Zoom ................................................................................................ 14

5.1.3

Beroep en bedrijf aan huis ....................................................................................................................... 8

11.3.1

Geluidhinder wegverkeer ................................................................................................................... 14

Voorzieningen .............................................................................................................................................. 8

11.3.2

Beoordeling geluidniveaus ................................................................................................................. 14

Uitgangspunten voor Baarnsche Zoom ....................................................................................................... 8

11.3.3

Luchtkwaliteit...................................................................................................................................... 15

Groen en natuur ................................................................................................................................................... 9

11.3.4

WHO richtlijnen en Wet milieubeheer ................................................................................................ 15

Natuurgebieden ........................................................................................................................................... 9

11.3.5

Beoordeling luchtkwaliteit .................................................................................................................. 15

Beschermde soorten ................................................................................................................................... 9

11.3.6

Externe veiligheid ............................................................................................................................... 16

Groenvisie gemeente Baarn 2020 ............................................................................................................... 9 7

Verkeer en parkeren ...................................................................................................................................... 13 Bereikbaarheid/ ontsluiting......................................................................................................................... 13

Uitgangspunten voor Baarnsche Zoom ....................................................................................................... 7 5

Duurzaamheid .................................................................................................................................................... 12

12

Vervolgproces ................................................................................................................................................ 17

Ambities en randvoorwaarden ..................................................................................................................... 9

Participatie ................................................................................................................................................. 17

Water .................................................................................................................................................................. 10

Procedures en besluitvorming ................................................................................................................... 17

Algemeen ................................................................................................................................................... 10 Schets van het beoogde systeem ............................................................................................................. 10

Bijlagen bij Ruimtelijk kader (separaat boekwerk) Bijlage 1:

Raadsbesluit Bouwstenen Baarnsche Zoom

Bijlage 2:

Nota van Uitgangspunten Duurzaamheid

Bijlage 3:

Nota van Uitgangspunten Gezondheid

Ruimtelijk Kader Baarnsche Zoom, januari 2021

2

1

Inleiding Voorgeschiedenis

Op 18 december 2019 heeft de gemeenteraad van Baarn besloten een invulling te geven aan de locatie Baarnsche Zoom met woningbouw en uitbreiding van het bedrijventerrein ‘Noordschil’. In het besluit zijn uitgangspunten vastgesteld (bouwstenen genoemd) die aan het college worden meegegeven voor de ontwikkeling. Het raadsbesluit is opgenomen als bijlage 1. De bouwstenen die zijn vastgesteld, zijn: a. de geluidwerende voorziening van de A1 bestaat uit walwoningen; b. de gasleidingen in het plangebied blijven liggen; c. Het bedrijventerrein Noordschil naar het oosten uit te breiden met 2 ha bedrijven in een nader te onderzoeken milieucategorie. Daarnaast onderzoeken of nog 1 tot 2 ha moet worden gereserveerd voor bedrijven in een lage milieucategorie als overgangsgebied tussen het bedrijventerrein en de woonwijk, waarbij een combinatie van wonen en werken (incl. beperkte opslag) mogelijk is (geamendeerd); d. de Drakenburgerweg ter plaatse van het plangebied afwaarderen tot 30 km/u-weg; e. de Beltvijver niet saneren. In het besluit is de opdracht aan het college gegeven om een ontwikkelstrategie voor te bereiden. Op 27 mei 2020 is de ontwikkelstrategie behandeld en is besloten om de verdere plan-, vastgoed- en gebiedsontwikkeling en de realisatie (inclusief het bouw- en woonrijp maken) risicodragend aan te besteden.

Om de uitgangspunten voor de marktpartijen in het kader van de aanbesteding concreet te maken, is tevens besloten een Ruimtelijk Kader op te stellen op basis van de bouwstenen, aangevuld met o.a. uitgangspunten uit bestaand beleid en de belangrijkste ontwerpprincipes die gehanteerd moeten worden.

Het Ruimtelijk Kader Het nu voorliggende document, het Ruimtelijk Kader, beschrijft de randvoorwaarden voor de verdere ontwikkeling van De Baarnsche Zoom. Het Ruimtelijk Kader is thematisch opgebouwd en beschrijft de uitgangspunten voor de volgende onderwerpen: • • • • • • • • • •

Stedenbouw Het woningbouwprogramma Bedrijvigheid en andere functies Groen en natuur Water Cultuurhistorie en archeologie Duurzaamheid Verkeer en parkeren Gezondheid en milieu Vervolgproces

Leeswijzer Eerst is ingegaan op de bestaande situatie (H2). Vervolgens is elk thema een hoofdstuk (H3 t/m 10), waarbij is ingegaan op de wensen en uitgangspunten voor het plangebied. Voor verschillende onderwerpen zijn onderzoeken uitgevoerd. In dat geval is het resultaat van dit onderzoek beschreven.

Ruimtelijk Kader Baarnsche Zoom, januari 2021

afbeelding 1: plangebied Baarnsche Zoom

3

2

Huidige situatie

De Baarnsche Zoom bevindt zich aan de noordzijde van Baarn. Het noordelijke deel van Baarn kent een rijke ontstaansgeschiedenis, waarbij vanaf de tweede helft van de 19e eeuw tot de huidige tijd woningbouwontwikkelingen hebben plaatsgevonden. In de verschillende woonwijken is die historie terug te zien in het gevarieerd bebouwingsbeeld. In de noordrand van Baarn is een scala aan dorpsrandfuncties te vinden, zoals bedrijventerreinen, sport en recreatie en een kleinschalig agrarisch bedrijf. In het oosten tussen de Bisschopsweg en de Eem liggen een uitspanning, enkele bedrijven, woningen en aan de oude loswal van Kuijer enkele woonschepen. Na 1960 werd ten noorden van de Drakenburgerweg Baarns eerste industrieterrein gepland (De Noordschil), gunstig gelegen aan de Rijksweg A1. Nu ligt aan beide afritten een bedrijventerrein (De Noordschil in het westen en De Drie Eiken in het oosten). Het plangebied De Baarnsche Zoom ligt ingeklemd tussen de Rijksweg A1 en de Drakenburgerweg. Aan de westzijde grenst het plangebied aan het bestaande bedrijventerrein De Noordschil. Aan de oostzijde is de Beltvijver onderdeel van het plangebied. Het gebied is grotendeels in gebruik als agrarisch grasland. Midden in het gebied staat een boerderij (Drakenburgerweg 6). Meer naar het oosten toe is een voormalig volkstuinencomplex gelegen.

Het gasontvangstation aan de Drakenburgerweg 25a is verplaatst naar de overzijde en ligt daarmee in het plangebied. Binnen het gebied zijn geen openbare wegen. De waterstructuur bestaat uit een watergang langs de Drakenburgerweg en langs de A1 en enkele sloten in het gebied die de oorspronkelijke verkaveling laten zien van de vroegere Geerpolder. Daar waar nu de A1 ligt, was vroeger de Drakenburgerwetering. Deze historische verkaveling is bepalend geweest voor de vorm van de Buitenplaats Rusthoek. De hoofdverkeerstructuur van Baarn Noord wordt gevormd door de Amsterdamsestraatweg, Drakenburgerweg, De Geerenweg, Eemweg, Eemnesserweg, Van Heemstralaan en Chopinlaan. De Plataanlaan en de Zandvoortweg zijn gebiedsontsluitingswegen naar deze hoofdontsluitingswegen toe.

afbeelding 2: bestaande situatie

Ruimtelijk Kader Baarnsche Zoom, januari 2021

4

3

Stedenbouw De Baarnse identiteit

De zes kenmerken van de Baarnse identiteit, zoals omschreven in de toekomstvisie en structuurvisie “Baarn in 2030” zijn de aanknopingspunten voor de kaders van de ruimtelijke ontwikkeling voor de Baarnsche Zoom (hoofdstuk 7.4 van de Structuurvisie). In het algemeen gelden voor Baarn de kleinschaligheid, het groene karakter, met de waardevolle elementen zoals de veeltallige monumenten, het afwisselende landschap, de cultuurhistorie met extensieve recreatie en de landgoederen en buitenplaatsen. Dit karakteriseert de hoge kwaliteit van wonen, werken en samenleven in Baarn. 1. Hoogwaardig wonen Het streven is om ca. 500 woningen te realiseren, op een oppervlakte van ca. 21,5 ha. Dit is een dusdanige verdichting welke ten goede komt aan het dorpse karakter van Baarn: relatieve openheid en ruime verkaveling. Typologie, ritmiek en korrel van de bebouwing dragen ook hieraan bij, een eigentijdse uitstraling aansluitend bij de schaal en maat van Baarn. Daar waar mogelijk dienen verbijzonderingen te worden toegepast zonder afbreuk te doen aan de Baarnse identiteit. De Nota Ruimtelijke Kwaliteit biedt hierin meer inzicht. 2. Groene en blauwe vertoefplekken in een fraaie landschappelijke omgeving Het direct nabijgelegen recreatiegebied de Belt aan de oostkant van de locatie biedt voor de Baarnsche Zoom een recreatieve parkvoorziening, passend bij ontwikkelingen van woongebieden.

De relatieve korte afstanden naar overige recreatieve en groene vertoefplekken in de gemeente is inherent aan de schaal en maat van de gemeente. Ten aanzien van de verdichting dient ook in het te ontwikkelen woongebied het groen volop aanwezig te zijn. Immers wordt ervan uitgegaan, dat er verhoudingsgewijs (ca. 21,5 ha waarvan 62% openbaar) een woningbouwplan komt met een relatieve verdichting, waardoor het groen de nodige ruimte krijgt. Zaken zoals klimaatadaptatie t.a.v. de duurzaamheid en een kwalitatief hoogwaardige leef- en woonomgeving zijn belangrijke doelen en zijn onderdeel van de ontwikkeling.

3.

Bestendige bedrijvigheid, met het oog op het lokale aanbod aan arbeid, waar mogelijk gebaseerd op vernieuwend initiatie. De locatie heeft te maken met de bedrijvigheid van de Noorschil aan de westzijde en het verderop gelegen bedrijven- en kantorenterrein de ‘Drie Eiken’ aan de oostkant. Met name de uitbreidingswens van de Noordschil aan de westkant zal in samenhang dienen te geschieden met de woningbouwontwikkeling op de Baarnsche Zoom. 4. Voldoende sociale samenhang, met het oog op de kwaliteit van de lokale samenleving. Het is van belang een evenwicht te vinden in de lokale woningmarkt. Citaat: “Voor de continuïteit van de lokale samenleving is een lokale woningmarkt vereist waarin Baarnse starters in verschillende prijsklassen een redelijke kans op een woning hebben en waar ouderen ter plaatse comfortabel terecht kunnen wanneer het eigen huis te groot wordt.” Van het woningbouwprogramma voor de Baarnsche Zoom zal een deel bestaan uit betaalbare woningen voor de sociale sector en middeldure huur.

Stedenbouwkundig kader Landschappelijk silhouet Het landschappelijk silhouet van Baarn bepaalt in hoge mate de opbouw van bouwmassa’s voor de Baarnsche Zoom. Dat silhouet is de dorpse uitstraling met de bijbehorende kwaliteit, bepaald door het landschap (bosen polderlandschap) en de dorpsbebouwing (zie afbeelding 4). Dit uit zich in de grootschalige buitenplaatsen op Hoog Baarn tot en met het monumentale Rode Dorp. Naast de parkachtige setting van een ruime en open verkaveling, met een lommerrijke uitstraling van Hoog Baarn, is de kleinschaligheid het andere gezicht. Nauwe straatpatronen begeleid door bomen en hagen zijn eveneens beeldbepalend. Dat landschappelijk gegeven met de hoogte van de bouwmassa’s, waarbij de kerktorens de hoogste zijn, is dat silhouet. De nieuwe ontwikkeling van de Baarnsche Zoom zal moeten aansluiten op het landschappelijke silhouet.

Aantakken op bestaande structuur met eigen gezicht Het kenmerkende landschap van Baarn, waarbij de dorpse setting is ingebed in dat landschap van bosgebied en het polderlandschap naar de rivier de Eem, was voor de aanleg van de rijksweg A1 goed merkbaar. Echter door die A1, het westelijk gelegen bedrijventerrein de Noordschil, de Belt en Beltvijver, de ijsbaan, de sportvelden, het oostelijk gelegen bedrijventerrein de Drie Eiken, is dat karakteristieke polderlandschap verworden tot een anoniem stuk land. Weliswaar zijn enkele sloten nog aanwezig die doen denken aan dat vroegere landschap, de cultuurhistorische waarde is in die zin niet meer aanwezig. Onderliggende landschapsstructuren, met name de noordwest-zuidoostelijke richting, geven houvast maar hoeven niet dwingend te zijn. De richting vanuit de bestaande bebouwingsstructuur ten zuiden van de Drakenburgerweg kan bepalend zijn t.a.v. de geleidelijke overgang van bestaand naar de nieuwe ontwikkeling. De inzet is vooral om aan te takken op de bestaande structuur om vervolgens een eigen gezicht te geven aan de Baarnsche Zoom met de kenmerken van de Baarnse identiteit. Groen en open karakter De openbare ruimte zal verhoudingsgewijs het groen laten prevaleren boven verharding. Het open karakter dient doorgezet worden in zuidelijke richting van de bestaande woonbebouwing van het dorp.

Woonkwaliteit en Baarnse identiteit Woonkwaliteit en een aangenaam verblijfsgebied staan voorop, in relatie tot die Baarnse identiteit. Walwoningen Een dwarsdoorsnede van noord naar zuid, gezien vanaf de A1 naar het dorp geeft het idee aan, om antwoord te geven aan het dorp en aansluiting te vinden met het dorp. Hierbij vormen walwoningen vanwege de geluidswering een belangrijk front. Tevens bepaalt dit grotendeels het gezicht naar de A1. Waar mogelijk dient het ééntonig langgerekt beeld van de walwoningen onderbroken te worden.

afbeelding 3: Sfeerbeelden van de Baarnsche Identiteit

Ruimtelijk Kader Baarnsche Zoom, januari 2021

5

Verdichting Door dit langgerekt front ontstaat een binnengebied met de gelegenheid om een verdichting van ca. 23 woningen (richtgetal) per hectare te realiseren met een relatief open karakter. Grondgebonden vs. gestapeld wonen Het richtgetal bepaalt in zekere mate ook de verhouding tussen grondgebonden woningen en gestapelde woningen. De voorkeur gaat uit naar zoveel mogelijk grondgebonden woningen en aangevuld door gestapelde woningbouw. Het dorpse karakter is ook bepalend voor de opbouw en van de bouwvolumes. De hoogte van de volumes dienen dat dorpse karakter, door niet de indruk te geven van een sterk verstedelijkt uitbreidingswijk van een stad, maar juist die van een ingetogen uitbreiding, passend bij dat landschappelijk silhouet van Baarn.

3.2.1

Bouwstenen

Zoals aangegeven in paragraaf 1.1 heeft de gemeenteraad op 18 december 2019 het besluit genomen om de locatie Baarnsche Zoom te ontwikkelen met woningbouw en een uitbreiding van het bedrijventerrein ‘Noordschil’. Ten behoeve van de besluitvorming is onderzocht of het mogelijk is om een plan te maken dat voldoet aan de wensen en eisen, rekening houdt met de omgevingsfactoren (geluid, veiligheid, etc.) en ook nog financieel haalbaar is. Dit heeft geleidt tot een voorkeursmodel met een aantal uitgangspunten, welke de bouwstenen vormen (zie de kaart in afbeelding 5 en kader hieronder).

afbeelding 4: Het huidig landschappelijk silhouet van Baarn

De vijf bouwstenen voor de Baarnsche Zoom 1. Geluidwerende voorziening van de A1 bestaande uit walwoningen. 2. Behoud van de ligging van de gasleidingen. 3. Uitbreiding van het bedrijventerrein Noordschil naar het oosten, grenzend aan de Baarnsche Zoom met ca. 2 ha in een nader te onderzoeken milieucategorie. Daarnaast onderzoeken of nog 1 tot 2 ha moet worden gereserveerd voor bedrijven in een lage milieucategorie als overgangsgebied tussen het bedrijventerrein en de woonwijk, waarbij een combinatie van wonen en werken (incl. beperkte opslag) mogelijk is (geamendeerd); 4. De Drakenburgerweg ter plaatse van het plangebied afwaarderen naar een 30 km/u-weg. 5. De Beltvijver wordt niet gesaneerd. In het voorkeursmodel zijn keuzes gemaakt. Het is echter mogelijk om andere keuzes te maken, welke resulteren in een ander model. Een andere keuze voor één maatregel leidt veelal tot andere maatregelen voor andere aspecten. De maatregelen hangen dus sterk met elkaar samen. Het onderzoek heeft echter ook aangetoond dat alleen met de voorgestelde uitgangspunten (bouwstenen) een financieel haalbaar model ontstaat. Dat heeft geleid tot het vaststellen van de uitgangspunten als bouwstenen voor de ontwikkeling van de Baarnsche Zoom. Ook is op basis van het voorkeursmodel een variantenstudie uitgevoerd (o.a. studie naar hogere bebouwing en andere parkeeroplossingen).

De studie laat zien dat er verschillende stedenbouwkundige invullingen mogelijk zijn om tot het gewenste resultaat te komen. In het raadsbesluit is nader ingegaan op de onderzochte varianten. Zie hiervoor bijlage 1 bij het Ruimtelijk Kader. afbeelding 5: De bouwstenen voor de Baarnsche Zoom

Ruimtelijk Kader Baarnsche Zoom, januari 2021

6

4

Wonen Visie Wonen 2019

Op 26 september 2019 is de Visie Wonen 2019 door de gemeenteraad van Baarn vastgesteld. In de Visie Wonen staan vijf ambities centraal: • Evenwicht in de bevolkingspiramide • Toegankelijk en comfortabel wonen • Verduurzaming van woningen • Ruimte in sociale huur en tussen huur en koop • Ruimte bieden aan alternatieve woonwensen De gemeente toetst vanuit de Visie Wonen woningbouwplannen aan het afwegingskader woningbouw: A. Voldoende woningen: toevoegen ca. 850 woningen tot 2030 in de gemeente. B. De juiste woningen: kwalitatief afwegingskader A. Voldoende woningen In dit afwegingskader is het vertrekpunt de toevoeging van circa 850 woningen tot 2030. Omdat er sprake kan zijn van vertraging of planuitval, is het doel minimaal 1.000 woningen in de planning te hebben. De opgave voor de Baarnsche Zoom is daarin opgenomen voor 500 woningen. B. De juiste woningen De Visie Wonen geeft een aantal maatschappelijke kaders mee waar woningbouw in moet voorzien. Bij initiatieven van 10 woningen of meer, vraagt de gemeente om bij te dragen aan één van de maatschappelijke segmenten uit onderstaande tabel, door minimaal 30% van het programma in dat segment te realiseren. Maatschappelijke segmenten Sociale huur

richting 2025 per saldo toevoeging van circa 225 woningen, waarvan een deel als geclusterd wonen voor ouderen (zie hierna)

Middenhuur

toevoeging van circa 100 woningen tot 2030

Sociale koop

toevoeging van circa 150 woningen tot 2030

Middeldure koop

toevoeging van circa 190 woningen tot 2030

Aanbod geclusterde woonzorgvormen

▪ Tot 2025 is toevoeging van minimaal 25 geclusterde woonvormen gewenst als onderdeel van het nieuwbouwprogramma in de sociale huur. ▪ Over periode 2025-2030 op locaties nabij voorzieningen kansen benutten voor de aanvullende vraag die ontstaat.

Ruimtelijk Kader Baarnsche Zoom, januari 2021

Uitgangspunten voor Baarnsche Zoom Met de ontwikkeling van de Baarnsche Zoom ziet de gemeente kansen om een substantieel deel van de gemeentelijke woningbouwopgave te realiseren. In de uitwerking van de Visie Wonen is met de ontwikkeling van de Baarnsche Zoom rekening gehouden. Er is uitgegaan van circa 500 woningen. Het woningbouwprogramma van de Baarnsche Zoom dient te voldoen aan de volgende uitgangspunten: • Minimaal 100 sociale huurwoningen • Circa 50 middeldure huurwoningen (tot € 950 per maand) • Minimaal 50 koopwoningen tot € 235.000 • Minimaal 50 koopwoningen tot € 300.000. Door in de programmering ruimte te reserveren voor betaalbare woningen zal ook voor deze doelgroep de nodige woonruimte worden toegevoegd aan de Baarnse woningmarkt. De nieuwe woonwijk dient een ruime opzet te krijgen met groen en water in het openbaar gebied. De dichtheid van de nieuwe woonwijk dient neer te komen op ca. 23 woningen per hectare (richtgetal). Het doel is om een hoogwaardige woonomgeving te realiseren. Ook moeten de woningen voldoen aan de laatste duurzaamheidseisen. Tot slot ziet de gemeente kansen om in de Baarnsche Zoom ruimte te bieden aan de groeiende behoefte aan alternatieve woonvormen. Het meest populair onder deze groep zijn ‘hofjeswoningen’; kleinschalig wonen met eigen voorzieningen en een gemeenschappelijke buitenruimte.

Doorgaans gaat het zowel om belangstelling in de huur- als in de koopsector. De gemeente Baarn beschikt over een doelgroepenverordening (vastgesteld 25 november 2020). In de doelgroepenverordening worden de categorieën sociale huur, middeldure huur en sociale koop nader omschreven. Daarnaast geeft de doelgroepenverordening aan voor welke doelgroepen de te bouwen woningen bedoeld zijn aan de hand van inkomensgrenzen. Voor de woningbouwontwikkeling Baarnsche Zoom is de doelgroepenverordening ook van toepassing voor de categorieën sociale en middeldure huur.

7

5 5.1.1

Bedrijvigheid en andere functies Bedrijvigheid

5.1.3

Toekomstvisie Werklocaties Baarn

In het woongebied is, zoals gebruikelijk in de gemeente Baarn ruimte voor bewoners om aan huis een klein bedrijf te houden, mits passend in de woonomgeving. Ook het aan huis uitoefenen van vrije beroepen, zoals huisarts, advocatuur, en dergelijke, worden als passend gezien in de nieuwe woonomgeving.

Bedrijventerrein de Noordschil is een gemengd bedrijventerrein met een mix van grote bedrijfspanden voor onder andere de voedingsmiddelenindustrie en logistiek en wat kleinere bedrijfsunits. Daarnaast nemen woonwarenhuis Nijhof en een moderne televisiestudio (Studio Baarn) een prominente plek in. De openbare ruimte is sober en functioneel ingericht. De gemeenteraad heeft op 23 september 2020 de Toekomstvisie Werklocaties Baarn vastgesteld en daarmee de uitgangspunten en ambities voor de Baarnse bedrijvigheid voor de komende jaren bepaald. In de toekomstvisie is de gewenste ontwikkelrichting van Bedrijventerrein Noordschil beschreven. Ingezet wordt op herstructurering van het bestaande deel van de Noordschil in samenhang met uitbreiding (zie afbeelding 6).

Beroep en bedrijf aan huis

Voorzieningen In de Baarnsche Zoom komen geen nieuwe maatschappelijke voorzieningen, zoals scholen, zorg- en welszijnsfuncties of andere maatschappelijke voorzieningen. De nieuwe bewoners zullen gebruik kunnen maken van bestaande voorzieningencentra. Ook voor onderwijsvoorzieningen zijn de bestaande voorzieningen voldoende.

Uitgangspunten voor Baarnsche Zoom De volgende uitgangspunten zijn voor de Baarnsche Zoom van toepassing: • Uitbreiden bedrijventerrein Noordschil met circa 2,4 hectare netto voor regulier MKB. • Milieucategorie maximaal 3.2 en op basis van de brochure Bedrijven en Milieuzonering (VNG, 2019) inwaarts zoneren vanaf de nieuwe woningen. • De uitbreiding van het bedrijventerrein dient te worden ontsloten vanaf het bestaande bedrijventerrein. • Woonwerkunits behoren tot de mogelijkheden. • Bij de nieuwe woningbouwontwikkeling dient rekening te worden gehouden met de milieueffecten van de gevestigde bedrijven op het bedrijventerrein Noordschil. • Voor de woningen is ruimte voor de uitoefening van een beroep aan huis en voor kleinschalige bedrijvigheid, overeenkomstig de overige woongebieden in Baarn (geen hinder voor de omgeving).

De komende jaren wordt samen met alle externe betrokkenen uitvoering gegeven aan de toekomstvisie met als hoofddoelen: • Meer ruimte voor economie • Intensief, meervoudig en duurzaam ruimtegebruik • Versterken ruimtelijke kwaliteit Binnen de Baarnsche Zoom ligt de wens om ruimte te bieden aan de uitbreiding van het bedrijventerrein Noordschil met circa 2,4 hectare netto voor regulier MKB (en woon-werk combinaties aan de oostrand), conform behoefteraming (Stec Groep, 2019) en beschikbare inbreidingslocaties. Hierbij hoort een milieucategorie t/m maximaal 3.2 (en afhankelijk van woningen Baarnsche Zoom, milieucategorie 3.1, richtafstand 50 meter). De maximale milieucategorie wordt afgestemd op de afstand tot de nieuwe woningen (inwaarts zoneren). De wens is om te komen tot een overgangsgebied tussen het bedrijventerrein en de nieuw te ontwikkelen woonwijk Baarnsche Zoom. Dit overgangsgebied wordt ontwikkeld als woon-werk wijk (ambachtelijke/ productieve wijk) waar ruimte wordt geboden aan bedrijven die verenigbaar zijn met het woonmilieu (milieucategorie 1 en 2). Het kan hierbij zowel gaan om solitaire (geschakelde) bedrijfsruimte als om bedrijfsruimte in de plint van woningbouw.

Het mengen van wonen en werken en daarmee de integratie van bedrijfsruimte in het woonmilieu speelt in op de beperkte uitbreidingsruimte voor bedrijven op de bestaande bedrijventerreinen en de toenemende behoefte van kleinschalige bedrijven naar een vestigingslocatie in Baarn. Daarmee behoudt Baarn ruimte voor vakgeschoolde en (deels) ambachtelijke werkgelegenheid.

5.1.2

Bestaande bedrijven

Op het bestaande bedrijventerrein zijn bedrijven gevestigd met milieucategorie 4.1. Hiervoor geldt een richtafstand van 200 m volgens de VNG-brochure Bedrijven en Milieuzonering. Bij de nieuwe woningbouwontwikkeling dient rekening te worden gehouden met de milieueffecten van de gevestigde bedrijven op het bedrijventerrein Noordschil. afbeelding 6: Gewenste toekomstige ontwikkelrichting Bedrijventerrein Noordschil (bron: Toekomstvisie Werklocaties Baarn)

Ruimtelijk Kader Baarnsche Zoom, januari 2021

8

6

Groen en natuur Natuurgebieden

Het plangebied ligt niet in de directe nabijheid van Natura 2000-gebieden. De meest nabij gelegen Natura 2000-gebieden zijn Eemmeer & Gooimeer Zuidoever op ca. 6 km, Arkemheen op ca. 8 km en de Oostelijke Vechtplassen op ca. 10 km. Gelet op deze afstanden worden op voorhand geen directe negatieve gevolgen verwacht van de plannen zoals licht, geluid of optische verstoring. Indirecte gevolgen als gevolg van stikstofdepositie zijn niet op voorhand uit te sluiten. In dit kader zijn berekeningen met Aerius noodzakelijk om de stikstofdepositie in de aanlegfase en gebruiksfase te bepalen.

Groenvisie gemeente Baarn 2020 De gemeenteraad heeft op 22 april 2020 de Groenvisie gemeente Baarn 2020 vastgesteld. Net als in de ‘Toekomstvisie Baarn in 2030’ staan de begrippen ‘Vorstelijk, Kwaliteit en Duurzaam’ hierbij centraal: vorstelijk groen, duurzaam groen en kwaliteit van de groeninrichting.

Het plangebied ligt niet binnen het Natuurnetwerk Nederland (NNN) of in de directe nabijheid daarvan. Negatieve gevolgen op het NNN zijn daarom niet te verwachten.

In de Groenvisie is de groenstructuur van de gemeente opgedeeld in hoofdgroen, wijkgroen en buurtgroen. Er zijn ambities en kansen beschreven. De Drakenburgerweg vormt onderdeel van de hoofdgroenstructuur en het groen dient hier behouden blijven danwel versterkt te worden. De Beltvijver en het gebied er omheen heeft een wijkgroenfunctie. Hier liggen kansen voor versterking van de biodiversiteit. Het grootste deel van de Baarnsche Zoom heeft verder geen bijzondere groenfunctie.

In het kader van de realisatie van het project zullen mogelijk bomen in het gebied gekapt worden. Het plangebied ligt buiten het toepassingsgebied voor bescherming van houtopstanden zoals bepaald in de Wet natuurbescherming. Ten behoeve van de aan te vragen omgevingsvergunning dient een bomeninventarisatie te worden uitgevoerd.

De gemeente zet in op het waar mogelijk verduurzamen van de groeninrichting. Hierbij staat het minimaliseren van de effecten van de klimaatverandering centraal. Denk dan aan de gevolgen van hittestress, wateroverlast en verdroging. De inrichting van de groene ruimte kan hierin een belangrijke bijdrage leveren.

Ambities en randvoorwaarden Zoals ook in hoofdstuk 3 is aangegeven is het de ambitie dat de Baarnsche Zoom een kwalitatief hoogwaardige leef- en woonomgeving wordt, met groene en blauwe vertoefplekken in een fraaie landschappelijke omgeving. Er wordt ingezet op een wijk met een groen karakter. In het openbaar gebied dient voldoende ruimte te zijn voor spelen (autovrij). Ook zal ruimte zijn om onderdelen van de klimaatadaptatie zichtbaar te maken in de openbare ruimte, door waterberging en wadi’s op te nemen. Het direct nabijgelegen recreatiegebied de Belt aan de oostkant van de locatie samen met de Beltvijver, biedt voor de Baarnsche Zoom een recreatieve voorziening. De relatief korte afstanden naar overige recreatieve en groene vertoefplekken in de gemeente is inherent aan de schaal en maat van de gemeente. Ook zijn in de Nota van Uitgangspunten Duurzaamheid (zie paragraaf 9.2) uitgangspunten benoemd voor de natuur in de toekomstige woonwijk, zoals borgen van de aansluiting met lokale natuur en het bevorderen van biodiversiteit.

Beschermde soorten Er is in 2009 een verkennend natuuronderzoek uitgevoerd. Uit dit onderzoek volgt dat verstorende werkzaamheden buiten het broedseizoen uitgevoerd moeten worden danwel voorafgaand aan het broedseizoen moeten starten. Tevens is aangegeven dat de bomenrijen in het plangebied van belang zijn voor de begeleiding/afbakening van de vliegroute voor de gewone dwergvleermuis. Deze mogen niet zonder ontheffing van de Wet natuurbescherming worden gekapt. Het onderzoek is echter ruim tien jaar oud. Een actueel onderzoek is nodig om te beoordelen welke beschermde dier- en plantensoorten er in het gebied aanwezig kunnen zijn en welke vervolgacties nodig zijn.

afbeelding 7: De Beltvijver

Ruimtelijk Kader Baarnsche Zoom, januari 2021

afbeelding 8: uitsnede Groenstructuurkaart Baarn

9

7

Water Algemeen

Voor het Ruimtelijk Kader is het huidige watersysteem in beeld gebracht. Er is ingegaan op de verschillende onderdelen van het watersysteem, de afwatering, de peilstanden en het veiligheidsniveau. Ten behoeve van het uiteindelijke watersysteem op de ontwikkellocatie Baarnsche Zoom is in samenwerking met het waterschap Vallei en Veluwe een programma van eisen en wensen opgesteld, waarmee bij het ontwerp van de nieuwbouwlocatie in het algemeen en het watersysteem in het bijzonder rekening moet worden gehouden. Hieronder zijn de meest relevante eisen beschreven. Er wordt in het eerste kwartaal van 2021 een watersysteemanalyse voor de hele noordrand van Baarn (Watersysteemanalyse Noordrand Baarn) uitgevoerd aan de hand waarvan de nodige normen, eisen en wensen kunnen worden aangepast/geactualiseerd. Deze WSANB zal de meest actuele uitgangspunten bevatten voor het stedenbouwkundige plan voor de Baarnsche Zoom.

Schets van het beoogde systeem Het is de intentie om een woongebied aan te leggen, dat ruim voorzien is van oppervlaktewater, omdat infiltratie in deze zone niet of beperkt mogelijk zal zijn. Daarom zal overtollig regenwater uit het plangebied, en wellicht ook van bovenstrooms, geborgen moeten kunnen worden in het watersysteem van de ontwikkellocatie Baarnsche Zoom.

hemelwaterafvoer via de daken) kan via de vijverpartijen plaatsvinden hetgeen ook doorstroming zal genereren. De huidige watergang langs de Rijksweg A1, de Drakenburgergracht, heeft een afwaterende functie voor het westelijk gelegen bedrijventerrein. Deze afwatering dient gegarandeerd te blijven. Het verplaatsen van de stuw stroomafwaarts past ook bij het voornemen van een integrale ophoging van het plangebied tot NAP + 1,1 m. Bij een streefpeil van de vijverpartijen van NAP -0,65 m komt het maaiveld dan 1,75 m boven het streefpeil van de vijverpartijen te liggen. Bij de ontwikkeling van het plangebied is het een eis dat er geen overstortwater in de vijvers terecht kan komen. Het is daarom noodzakelijk om de afwatering langs de Drakenburgerweg waar overstortwater op uitkomt te garanderen. Dit kan via een bypass naar het lager gelegen pand of mogelijk door een vergaande renovatie van het hoofdriool langs de Drakenburgerweg. Het plangebied heeft een veiligheidsnorm van 1:1.250 jaar. Uit veiligheidsoverwegingen ten aanzien van overstroming dient het hele plangebied te worden opgehoogd tot NAP +1,1 m (provinciaal beleid)

Vanuit waterkwaliteitsoogpunt is het van belang om zo min mogelijk stilstaand water in de woonwijk te hebben. Dit kan worden ondervangen door de waterpartijen voldoende diep te maken en voor voldoende watervegetatie te zorgen. Keuze van streefpeil van NAP – 0,65 m zal een zekere minimum doorstroming van de vijverpartijen met zich meebrengen dat de waterkwaliteit ten goede komt. In het plangebied is een gescheiden of verbeterd gescheiden rioolstelsel voorzien. De DWA-riolering moet worden aangesloten op het hoofdriool langs de Drakenburgerweg, tenzij een innovatieve vorm van nieuwe sanitatie wordt ingevoerd waarbij inzameling, verwerking en/of afvoer van met name grijs en zwart water op een andere wijze geschiedt. Bij conventionele afvoer van afvalwater met een vrij verval-DWA moet de keuze van locatie(s) voor aansluiting op bestaand riool nog worden gemaakt. Op basis van het stedenbouwkundige plan dient een berekening van het benodigde compensatiewater te worden uitgevoerd. Er geldt een bergingsnorm van het waterschap van 60 mm. De maximale peilstijgingen dienen daarbij getoetst te worden op basis van de zogenaamde KNMI Gen W-scenario’s 2050 met een rekenmodel gebaseerd op kentallen van het plangebied en een maximum afvoer van 3,0 l/s/ha.

Het oppervlaktewatersysteem in het plangebied staat geïsoleerd van het oppervlaktewater in de omgeving. In de opzet van de waterpartijen is geen externe voeding via het oppervlaktewater voorzien (behalve wellicht bij overvloedige regenval). De waterpartijen staan in contact met het ondiepe grondwater. Benedenstrooms aan de oostkant van het plangebied moet een overstortmogelijkheid via een stuw zijn van de waterpartijen uit het plangebied naar het lager gelegen pand van de Drakenburgergracht. Op 22 februari 2008 zijn eenmalig grondwaterstanden in het plangebied gemeten (Geohydrologisch – en geotechnisch onderzoek Noordschil te Baarn). Tijdens die metingen bleek de freatische grondwaterstand te liggen tussen NAP - 0,1 m en NAP – 0,4 m. Dit betreft een wintersituatie met relatief hoge grondwaterstanden. In de zomerperiode zullen de natuurlijke freatische grondwaterstanden een stuk lager (volgens expert judgement in de orde van grootte van 0,5 m) kunnen zijn. Om het peil van de vijverpartijen zo goed mogelijk te kunnen beheren, is een flexibel peilbeheer met een streefpeil van NAP – 0,65 m wenselijk, dat in ligt tussen het huidige streefpeil van de Drakenburgergracht en het winterpeil van het benedenstroomse peilvak, namelijk het peil van NAP -0,5 m en NAP -0,8 m, respectievelijk.

De stuw in de Drakenburgergracht kan daarbij geheel naar het oosten worden verplaatst tot net vóór de toekomstige overstort uit de nieuwe vijverpartijen. Flexibel peilbeheer houdt in dat rond een gemiddeld streefpeil een bepaalde bandbreedte geaccepteerd wordt (enkele decimeters), waarbinnen niet actief wordt ingegrepen op het peilbeheer. De gemeente adviseert om een streefpeil van NAP -0,65 m ± 0,15 m aan te houden. Door te kiezen voor een streefpeil van de vijverpartijen van NAP – 0,65 m wordt ook gestreefd naar een zekere minimum doorstroming die de waterkwaliteit ten goede zal komen. De afwatering van het bedrijventerrein (uitsluitend

Ruimtelijk Kader Baarnsche Zoom, januari 2021

afbeelding 9: Uitsnede Legger waterschap Vallei en Veluwe

10

8

Archeologie Monumenten en cultuurhistorische waarden

In het plangebied zijn geen monumentale gebouwen of andere elementen aanwezig. De bebouwing en de tuinen van buitenplaats Rusthoek zijn de dichtstbij gelegen monumenten. Er zijn geen cultuurhistorische waarden binnen het gebied die relevant zijn voor de verdere ontwikkeling.

Archeologie Beleidsvisie Erfgoed – Omgang met het Baarns Erfgoed 2019 en Archeologische waarden- en verwachtingskaart 2018 De gemeente Baarn heeft haar archeologisch beleid beschreven in de ‘Beleidsvisie Erfgoed. Omgang met het Baarns Erfgoed. Deze beleidsvisie, samen met de Archeologische waarden- en verwachtingskaart, geeft voor de gronden in de gemeente aan welke verwachting er is en hoe hier in de toekomst mee om dient te worden gegaan. De archeologische waarden- en verwachtingenkaart is gethematiseerd naar archeologische verwachtingen en is uitgebreid met een weergave van terreinen waarvan de archeologische waarde reeds is vastgesteld, dan wel terreinen met een nog niet nader vastgestelde archeologische waarde (archeologische en historische vindplaatsen) en is als zodanig een kaartbeeld dat is opgebouwd uit meerdere kaartlagen. Voor de Baarnsche Zoom is er, met uitzondering van een smalle strook aan de noordzijde en langs de Drakenburgerweg, geen archeologische verwachting, zie grijze gebied in afbeelding 10. Voor de lichtgroene gebieden lang de Drakenburgerweg en de noordzijde van het plangebied geldt een lage verwachting. Hier is onderzoek nodig voor ingrepen met een oppervlakte groter dan 5.000 m2 en dieper dan 0,30 m onder maaiveld. In het bestemmingsplan dient een archeologische dubbelbestemming op te worden genomen met dit beschermingsregime.

afbeelding 10: Archeologische waardenkaart

Archeologisch vooronderzoek In 2017 is archeologisch vooronderzoek uitgevoerd voor de noordrand van Baarn, waaronder ook voor de Baarnsche Zoom (Vestigia, maart 2017). Dit onderzoek heeft op basis van de geologie, geomorfologie, de bodemopbouw en bevindingen van eerder uitgevoerde onderzoeken een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld. Het plangebied van de Baarnsche Zoom heeft daarin een lage archeologische verwachting (zie groene kleur in afbeelding 11). Voor dit gedeelte wordt geen vervolgonderzoek noodzakelijk geacht. De Beltvijver heeft geen archeologische verwachting. Het gele gebied met een middelhoge verwachting ligt buiten het plangebied Baarnsche Zoom.

Randvoorwaarden •

Rekening houden met de gemeentelijke archeologische waardenkaart en de uitkomsten van het archeologisch vooronderzoek uit 2017.

afbeelding 11: Archeologische verwachting (bron: Vestigia, 2017)

Ruimtelijk Kader Baarnsche Zoom, januari 2021

11

9

Duurzaamheid Raadsbesluit

In het raadsbesluit van 21 februari 2018 is opgenomen dat Baarnsche Zoom de meest duurzame wijk van Baarn moet worden. Dit door gebruik te maken van innovaties op het gebied van duurzaamheid en energie, zoals oplaadpalen, elektrisch rijden en toepassen van LED-verlichting. De woningen zullen gasloos zijn (wettelijke verplichting) en het nul-op-demeter predicaat hebben.

Nota van Uitgangspunten Vanwege de voorwaarden die de gemeenteraad heeft gesteld op het vlak van duurzaamheid, is het belangrijk dat duurzaamheid meetbaar en toetsbaar (en daarmee werkbaar) wordt gemaakt. Daarvoor is een ‘Nota van Uitgangspunten Duurzaamheid’ opgesteld. Het doel van de Nota van Uitgangspunten is de duurzaamheidsthema’s op een gestructureerde en integrale manier zichtbaar, meetbaar en bespreekbaar te maken zodat duurzaamheid werkbaar wordt en verantwoording kan worden afgelegd over de wijze waarop duurzaamheid is geïntegreerd in het ontwerp van De Baarnsche Zoom. In de Nota van Uitgangspunten zijn criteria opgenomen conform de systematiek van het Gebiedspaspoort van NL Greenlabel (versie 2018). Deze zijn opgebouwd op basis van zeven hoofdthema’s: 1. Ontwerp, realisatie en beheer 2. Producten en materialen 3. Energie, klimaatbestendigheid en hinder 4. Bodem en water 5. Biodiversiteit en landschappelijke waarden 6. Gezondheid en betrokkenheid van mensen 7. Kwaliteitsborging en financierbaarheid De Nota van Uitgangspunten Duurzaamheid is opgenomen als bijlage 2 bij het Ruimtelijk Kader. Daarin zijn de criteria per thema beschreven.

Ruimtelijk Kader Baarnsche Zoom, januari 2021

12

10

Verkeer en parkeren Bereikbaarheid/ ontsluiting

10.1.1

Parkeren

Autoverkeer

De gemeente Baarn is bezig met het opstellen van een nieuwe beleidsnotitie Parkeren. Voor de Baarnsche Zoom is het van belang dat als uitgangspunt de toepassing van de meest recente parkeernormering van het CROW wordt gehanteerd. Bij de toepassing van deze richtlijnen wordt het midden van de bandbreedtes aangehouden; de Baarnsche Zoom valt onder ‘rest bebouwde kom’, ‘matig stedelijk’.

De nieuwe woonwijk dient te worden ontsloten op de Drakenburgerweg. Deze weg is een ontsluitingsweg waar momenteel de maximum snelheid 50 km/u geldt. Ter hoogte van het plangebied zal deze moeten worden afgewaardeerd naar een 30km/u-weg (conform uitvoeringsagenda van de Mobiliteitsvisie). Hierdoor ontstaat een goede aansluiting van de nieuwe woonwijk op de bestaande bebouwing. De straten die op de Drakenburgerweg uitkomen, worden gelijkwaardige kruisingen en fietsers van rechts hebben voorrang. Zo ontstaat ruimtelijk gezien een woonstraat, die tevens verkeersremmend werkt voor eventueel doorgaand verkeer. Bovendien levert het afwaarderen van de Drakenburgerweg een positieve bijdrage aan het leefklimaat in de Baarnsche Zoom en de bestaande woningen ter plaatse vanwege het verlagen van het geluidsniveau.

Het is wenselijk dat parkeren zoveel mogelijk geconcentreerd wordt vormgegeven. De helft van het aantal benodigde parkeerplaatsen dient voor openbaar gebruik beschikbaar te zijn. De Baarnsche Zoom moet de meest duurzame wijk van Baarn worden. De gemeente wil daarom elektrisch rijden stimuleren. Daarom dienen in het plan voldoende oplaadvoorzieningen te komen voor de toekomstige bewoners. Minimaal 10% van de openbare parkeerplaatsen dient voorzien te zijn van elektrische laadmogelijkheid.

De uitbreiding van het bedrijventerrein ‘Noordschil’ wordt ontsloten via het bestaande bedrijventerrein. Er wordt geen autowegverbinding gerealiseerd tussen het bedrijventerrein en de nieuwe woonwijk; een fietsverbinding is zeker wel wenselijk. De woonwijk zelf wordt als geheel een 30 km/u-zone. De inrichting van het 30m km/u-gebied zal moeten voldoen aan de richtlijnen van het CROW. De gemeente Baarn is momenteel bezig met de ontwikkeling van een eigen handboek inrichting openbare ruimte. Daarin wordt vooral aangegeven welke materialisering in de openbare ruimte wordt toegepast. Deze zal ook van toepassing zijn op de Baarnsche Zoom.

10.1.2

afbeelding 12: Fietsnetwerk plusroutes (bron: Mobiliteitsvisie)

Fiets en langzaam verkeer

In de woonwijk is het wenselijk om tot een inrichting te komen die het fietsverkeer stimuleert en het langzame verkeer via een eigen, vrijliggend netwerk wordt afgewikkeld, gescheiden van het gemotoriseerde verkeer. Aan de noordzijde van de Drakenburgerweg is een enkelzijdig in twee richtingen te berijden fietspad gelegen. In de Mobiliteitsvisie is deze route als plusroute benoemd. Bij de herinrichting van de Drakenburgerweg wordt uitgegaan van de realisatie van een vrijliggend fietspad dat aan de eisen van een plusroute voldoet. In afbeelding 12 is het wensnetwerk fiets weergegeven zoals door de gemeenteraad in de mobiliteitsvisie in 2020 is vastgesteld.

Ruimtelijk Kader Baarnsche Zoom, januari 2021

13

11

Gezondheid Besluit gemeenteraad Baarn

De milieubelasting, zoals luchtverontreiniging en geluidbelasting, heeft invloed op de kwaliteit van de leefomgeving. Het heeft effect op de gezondheid van mensen die wonen of langdurig verblijven in een belast gebied. Hoe hoger de belasting, hoe groter de effecten. De Baarnsche Zoom ligt naast de rijksweg A1, een bron van geluidhinder en luchtverontreiniging. Ter bescherming van inwoners zijn in Nederland verschillende regels opgesteld met normen voor o.a. de geluidbelasting, de luchtkwaliteit en een veilige leefomgeving. In het raadsbesluit van 21 februari 2018 zijn uitgangspunten opgenomen voor de Baarnsche Zoom ten aanzien van gezondheid: a. De conclusies van het nader verrichte onderzoek naar de gezondheidsaspecten luchtkwaliteit en geluid op basis van de WHOadvieswaarden dienen in acht te worden genomen1; b. De woningen zullen gasloos zijn en het nul-op-de-meter predicaat hebben; c. De Baarnsche Zoom dient de meest duurzame wijk van Baarn te worden door gebruik te maken van innovaties op het gebied van duurzaamheid en energie, zoals oplaadpalen, elektrisch rijden, LEDverlichting; d. De ideeën van de GGD in het kader van gezondheidsbeschermende en gezondheidsbevorderende maatregelen dienen uitgangspunt te zijn2.

Gezondheid meetbaar maken Vanwege de voorwaarden die de gemeenteraad heeft gesteld op het vlak van gezondheid (punt e), is het belangrijk dat dit thema meetbaar en toetsbaar wordt gemaakt. Daarvoor is een Nota van Uitgangspunten Gezondheid opgesteld. Het doel van deze Nota van Uitgangspunten is de gezondheidsthema’s op een gestructureerde en integrale manier zichtbaar, meetbaar en bespreekbaar te maken zodat het thema werkbaar wordt en verantwoording kan worden afgelegd over de wijze waarop gezondheid is geïntegreerd in het ontwerp van de Baarnsche Zoom. De Nota van Uitgangspunten voor gezondheid is opgesteld in samenspraak met de GGD Regio Utrecht. Samen met de NvU Gezondheid is ook een Nota van Uitgangspunten voor Duurzaamheid opgesteld. Voor de concrete uitwerking van beide Nota’s in het project wordt verwezen naar hoofdstuk 4 van de Nota van Uitgangspunten voor Duurzaamheid. Gezondheid is “Het vermogen tot aanpassen en zelfredzaamheid bij fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven.” (M. Huber et al., 2011). Voor de Baarnsche Zoom gaat het dan om het beschermen en bevorderen van de gezondheid van bewoners. De ligging van de rijksweg A1 is een gegeven, deze weg is van het rijk (beheerd door Rijkswaterstaat) en niet van de gemeente Baarn.

Vanuit dit gegeven wordt binnen de bevoegdheden van de gemeente Baarn gezocht naar mogelijkheden voor het realiseren van een zo gezond mogelijke leefomgeving waarbij zowel de gezondheid van de bewoners wordt

beschermd (verminderen negatieve impact) als bevorderd (vergroten positieve impact).

Tabel 1: Verschil geluidniveau Wgh en WHO

In de NvU Gezondheid zijn kernwaarden beschreven en aandachtspunten bij gezond ontwerpen. Ook zijn beoordelingscriteria opgenomen die van toepassing zijn voor de ontwikkeling van de Baarnsche Zoom. Zie hiervoor de NvU Gezondheid, welke is opgenomen als bijlage 3 bij het Ruimtelijk Kader.

Uitgangspunten voor de Baarnsche Zoom Voor de ontwikkeling zijn de normen en eisen vanuit de bestaande wet- en regelgeving in Nederland van toepassing. Er dient te worden voldaan aan de hierin opgenomen normen voor geluidbelasting, luchtkwaliteit en veiligheid. Aanvullend hierop dienen de conclusies van het nader verrichte onderzoek naar de gezondheidsaspecten luchtkwaliteit en geluid op basis van de WHO-advieswaarden in acht worden genomen. Ook dienen de ideeën van de GGD in het kader van gezondheidsbeschermende en gezondheidsbevorderende maatregelen uitgangspunt te zijn.

11.3.1

Geluidhinder wegverkeer

WHO richtlijnen en Wet geluidhinder In haar Night noise guidelines For europe3 heeft de WHO gezondheidsrichtlijnen gedefinieerd voor geluidniveaus in de nachtperiode. Als gezondheidsrichtlijn adviseert de WHO voor de nachtperiode een geluidniveau Lnight van 40 dB. Voor de landen waar de lagere limiet niet op korte termijn kan worden bereikt geeft de WHO een waarde aan van Lnight 55 dB. Deze waarden van de WHO hebben geen wettelijke status. Ze moeten gezien worden als geluidniveaus waaronder de gezondheidsrisico’s (bijvoorbeeld verhoogd risico op slapeloosheid, hoge bloedruk en hartinfarcten) vanwege geluidhinder gering zijn. Deze niveaus bieden volgens de WHO voldoende bescherming voor de gezondheid, hoewel enige gezondheidseffecten ook beneden deze niveaus mogelijk zijn. Bij optredende geluidniveaus boven de door de WHO geadviseerde waarden, is er sprake van een hogere kans op negatieve gezondheidseffecten. In de Wet geluidhinder (Wgh) is het wettelijke kader met betrekking tot geluidhinder in Nederland opgenomen. In een eerder stadium is het woningbouwplan De Noordschil aan deze Wgh getoetst. Uit de toetsing volgt dat met het plan met schermmaatregelen langs de A1 in een deel van het gebied (verder van de A1 gelegen) aan de Wgh wordt voldaan.

Verschil

Wgh

WHO

Dosismaat Beoordeling Wettelijke aftrek (110g Wgh)

Lden

Lnight

Per weg Aftrek toegepast per weg

Beide wegen bij elkaar

11.3.2

Aftrek niet toegepast

Beoordeling geluidniveaus

Binnen het plangebied is het geluidniveau in de nachtperiode Lnight - ook met aanvullende maatregelen - hoger dan de gezondheidsrichtlijn van de WHO (Lnight 40 dB). Dit betekent dat het risico op negatieve gezondheidseffecten (bijvoorbeeld risico op slapeloosheid, hoge bloedruk en hartinfarcten) in het plangebied hoger is dan de WHO adviseert. Het geluidniveau Lnight in het plangebied is vergelijkbaar met het geluidniveau ter hoogte van de bestaande situatie Eemweg. Zonder aanvullende maatregelen wordt in een groot deel van het plangebied voldaan aan de waarde voor Lnight van 55 dB die de WHO adviseert voor situaties waar de Lnight waarde van 40 dB op korte termijn niet kan worden gehaald. Met aanvullende schermen langs de A1 kan het gebied waarbinnen aan de Lnight waarde van 55 dB wordt voldaan duidelijk worden vergroot, met een scherm van 10 meter hoog zou nagenoeg in het gehele plangebied aan die waarde worden voldaan Tabel 2: Conclusies geluidniveaus Lnight in relatie tot WHO-richtlijnen Aanvullende maatregel Geen Scherm A1 – 6 meter hoog Scherm A1 – 10 meter hoog Scherm langs Drakenburgerweg Stiller wegdek Drakenburgerweg

Onder WHO-richtlijn Lnight 40 dB Nergens in plangebied

Onder Lnight 55 dB In groot deel plangebied

Nergens in plangebied

In grootste deel plangebied

Nergens in plangebied

In gehele plangebied

Nergens in plangebied

In groot deel plangebied

Nergens in plangebied

In groot deel plangebied

In de toetsing aan de Wgh is uitgegaan van een andere toetsingsperiode (gehele etmaal) dan waar de WHO-gezondheidsrichtlijn betrekking op heeft (alleen de nachtperiode). Ook de beoordelingswijze en hoe geluidniveaus worden berekend wijken bij toetsing aan de WHO-richtlijnen af van toetsing aan de Wgh. Dat betekent dat de geluidniveaus die in de voorliggende notitie worden berekend in het kader van de WHO niet rechtstreeks vergelijkbaar zijn met de berekende geluidniveaus ten behoeve van de Wgh.

1 zie rapport: ‘Toetsing Noordschil Baarn aan gezondheidsrichtlijnen WHO (luchtkwaliteit en

2 Zie rapport ‘Uitgebracht advies inzake gezondheidsaspecten bebouwing Noordschil’, GGD

geluid)’, Royal HaskoningDHV, kenmerk T&PBF2506-114-100N001F0.3, 13 juli 2017.

regio Utrecht, kenmerk Uit-2017/07133/jg, 18 september 2017. Door de GGD zijn kernwaarden voor een gezonde leefomgeving opgesteld. In augustus 2018 heeft de GGD op

Ruimtelijk Kader Baarnsche Zoom, januari 2021

In de onderstaande tabel zijn de verschillen samengevat.

basis van deze kernwaarden gezondheidskundige aandachtspunten geformuleerd voor scenario’s voor de ontwikkeling van de Baarnsche Zoom. 3 WHO (2009), Night noise guidelines for Europe, ISBN 978 92 890 41737.

14

11.3.3 11.3.4

Luchtkwaliteit WHO richtlijnen en Wet milieubeheer

De WHO heeft gezondheidsrichtlijnen gedefinieerd voor stifkstofdioxide (NO2), fijn stof (PM10, PM2,5), ozon (O3) en zwaveldioxide (SO2) zoals weergegeven in tabel 14. Ter illustratie zijn ook de wettelijke grenswaarden opgenomen conform de Europese richtlijn voor luchtkwaliteit en in Nederland geïmplementeerd in de Wet milieubeheer. De WHOgezondheidsrichtlijnen zijn met uitzondering van de jaargemiddelde NO2 concentratie strenger dan de wettelijke grenswaarden. Fijn stof omvat ook de fracties PM0,1 (ultra fijn stof) en EC (elementair koolstof, roetdeeltjes). Voor deze fracties heeft de WHO geen gezondheidsrichtlijnen vastgesteld. De gezondheidsrichtlijnen van de WHO moeten gezien worden als concentratieniveaus waaronder de gezondheidsrisico’s (ziektelast, sterfte) vanwege blootstelling aan de betreffende stof gering zijn. Deze concentratieniveaus bieden volgens de WHO voldoende bescherming voor de gezondheid, hoewel enige gezondheidseffecten ook beneden deze concentratie mogelijk zijn. Tabel 3: Gezondheidsrichtlijnen WHO. Stof

WHO richtlijn

Wettelijke grenswaarde in Nederland

NO2 (stikstofdioxide)

Jaargemiddeld: 40 μg/m³

Jaargemiddeld: 40 μg/m³

Uurgemiddeld: 200 μg/m³

Uurgemiddeld: 200 μg/m³, mag maximaal 18 keer per kalenderjaar overschreden worden

Jaargemiddeld: 20 μg/m³

Jaargemiddeld: 40 μg/m³

Etmaalgemiddeld: 50 μg/m³, mag maximaal 3 keer per kalenderjaar overschreden worden

Etmaalgemiddeld: 50 μg/m³, mag maximaal 35 keer per kalenderjaar overschreden worden

Jaargemiddeld: 10 μg/m³

Jaargemiddeld: 25 μg/m³

PM10 (fijn stof)

PM2,5 (fijn stof)

SO2 (zwaveldioxide) O3 (ozon)

Etmaalgemiddeld: 25 μg/m³, mag maximaal 3 keer per kalenderjaar overschreden worden Etmaalgemiddeld: 20 μg/m³ 8-uur gemiddeld: 100 μg/m³

11.3.5

Beoordeling luchtkwaliteit

De concentratieniveaus ter hoogte van de planlocatie worden – zoals bijna overal in Nederland, en daarmee ook in Baarn – hoofdzakelijk veroorzaakt door de grootschalige achtergrondconcentratie. Ter hoogte van de planlocatie zorgen de A1 en de Drakenburgerweg voor lokale concentratieverhogingen. Dat er voor O3, PM10 en PM2,5 sprake is van concentratieniveaus boven de WHO-richtlijnen, betekent dat het risico op gezondheidseffecten hoger is dan de WHO met haar richtlijnen adviseert. Zowel langdurige (jaargemiddeld) als kortdurende (uurgemiddeld, etmaalgemiddeld) blootstelling aan deze stoffen in de buitenlucht kunnen leiden tot negatieve gezondheidseffecten. De WHO beschouwt PM2,5 als schadelijker voor de gezondheid dan PM10. Dat komt doordat PM10 ook grotere deeltjes bevat die minder of niet schadelijk zijn voor de gezondheid, zoals bijvoorbeeld zeezout. Bovendien kunnen kleinere deeltjes dieper in de longen doordringen en via het bloed in andere vitale organen. Ondanks dat de concentraties PM10 en PM2,5 ter hoogte van de planlocatie in zeer beperkte mate worden veroorzaakt door de A1 en de Drakenburgerweg, is het wel zo dat de nabijheid van drukke verkeerswegen zorgt voor verhoogde blootstelling aan roetdeeltjes (elementair koolstof, EC).

Ondanks dat daarvoor geen wettelijke grenswaarden gelden en de WHO er geen richtlijnen voor heeft gedefinieerd, is wel bekend dat bij gezondheidsschade door fijn stof vooral roetdeeltjes van belang zijn5. Verkeersemissies dragen daar voor het grootste deel aan bij Tabel 4: Conclusies concentraties in relatie tot WHO-richtlijnen. Onder niveau WHOrichtlijn NO2 (2022, 2030) SO2 (2020, 2030) PM10 jaargemiddeld (2030)

Rond niveau WHO-richtlijn

Boven niveau WHO-richtlijn

PM10 jaargemiddeld (2022)

O3 (2022, 2030) PM10 etmaalgemiddeld (2022, 2030) PM2,5 jaargemiddeld (2022, 2030) PM2,5 etmaalgemiddeld (2022, 2030)

Etmaalgemiddeld: Etmaalgemiddeld: 125 μg/m³ Geen

4 World Health Organization (WHO) (2006), Air Quality Guidelines, Global Update 2005

5 CBS, PBL, Wageningen UR (2012). Deeltjesvormige luchtverontreiniging: oorzaken en

effecten (indicator 0474, versie 09 , 26 oktober 2012 ).

Ruimtelijk Kader Baarnsche Zoom, januari 2021

www.compendiumvoordeleefomgeving.nl. CBS, Den Haag; Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag/Bilthoven en Wageningen UR, Wageningen.

15

11.3.6

Externe veiligheid

Regelgeving op het vlak van externe veiligheid gaat over de risico’s die activiteiten met gevaarlijke stoffen opleveren voor de omgeving. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen zogenaamde plaatsgebonden risico en groepsrisico. Plaatsgebonden risico’s hebben een specifieke contour met een minimale afstand die in de ontwikkeling in stand moet worden ten opzichte van de risicobron. Het groepsrisico beslaat een groter invloedsgebied waarbinnen de risico’s op een grotere ramp of zwaar ongeval onderzocht moet worden. De volgende aandachtspunten spelen een rol in de ontwikkeling van de Baarnsche Zoom: • Aardgastransportleidingen: In het gebied lopen twee aardgasleidingen, te weten A-510-01 en W500-01. Bij leidingnummer A-510-01 deel 1 (66,2 bar) moet rekening worden gehouden met een belemmeringenstrook van 5 meter, gemeten vanuit het hart van de buisleiding (art 14 Bevb). Bij leiding W500-01 deel 1 (40 bar) moet rekening worden gehouden met een belemmeringenstrook van 4 meter (artikel 5 Revb). Bij de ontwikkeling van het gebied dienen de belemmeringenstroken langs de leidingen vrij te blijven van bouwwerken. Voor het uitvoeren van werken en werkzaamheden dient een vergunningsstelsel in het nieuwe bestemmingsplan te worden opgenomen. Voor de toevoeging van nieuwe woningen dient het groepsrisico bepaald te worden van de toekomstige situatie. •