211028 Opstopping elektriciteitsnet (330843)

inlichtingen bij

Floris Eigenhuis

Aan de raadsleden en steunfractieleden van de gemeente Baarn

doorkiesnummer uw kenmerk ons kenmerk

328896 / 330843

datum

28 oktober 2021

portefeuillehouder(s) onderwerp

Wethouder Prakke Opstopping elektriciteitsnet

Geachte leden van de raad en steunfractieleden,

Op 12 oktober 2021 heeft de landelijke netbeheerder TenneT congestie afgekondigd voor het terugleveren van energie op het nationale en regionale energienetwerk in de provincie Utrecht. Dat betekent dat nieuwe grootschalige initiatieven (met een grootverbruik aansluiting) om elektriciteit op te wekken, zoals zon- en windinitiatieven, in de provincie Utrecht hierdoor niet meer vanzelfsprekend aangesloten kunnen worden op het elektriciteitsnet. In deze raadsinformatiebrief informeren we u over de congestie, maatregelen van Tennet om deze op te lossen en de gevolgen voor de RES Regio Amersfoort en voor Baarn. Hoe kan het dat er congestie is ontstaan? Door de snelle groei van duurzame elektriciteitsopwekking uit zonnepanelen en windmolens, maar ook door economische groei, loopt het elektriciteitsnet de komende jaren op steeds meer plekken tegen zijn grenzen aan. Alle provincies in Nederland hebben op dit moment al in meer of mindere mate te maken met krapte op het elektriciteitsnet. In september is het elektriciteitsnet in Flevoland en Gelderland ook al afgesloten voor teruglevering. Ook in de provincie Utrecht vinden er volop ontwikkelingen plaats op het gebied van de verduurzaming van de energievoorziening. De snelheid van deze ontwikkelingen en de snelheid waarmee het elektriciteitsnet hierop wordt aangepast gaan daarbij niet altijd hand in hand.

Op dit moment is de groei van duurzame teruglevering zo groot, dat er ook knelpunten ontstaan op het hoogspanningsnet van de landelijke netbeheerder TenneT. Daarom kunnen vanaf 12 oktober jongstleden geen nieuwe aanvragen worden gehonoreerd voor grootschalige duurzame opwek. Wat is ‘congestie op het elektriciteitsnet’? Er is sprake van congestie als het transport van stroom groter is dan de capaciteit van het netwerk. Dat kan het gevolg zijn van een snel toenemende vraag naar stroom, bijvoorbeeld wanneer er heel veel woningen worden bijgebouwd of een datacenter actief wordt en het net niet wordt aangepast

Stationsweg 18 Postbus 1003 3740 BA Baarn t (035) 548 16 11 e gemeente@baarn.nl I Voor ons privacybeleid zie www.baarn.nl Bank Nederlandse Gemeenten NL28BNGH0285000594. Bij beantwoording graag datum en kenmerk brief vermelden

aan de toegenomen vraag, of wanneer de productie van stroom heel snel toeneemt, zoals nu het geval is in de provincies Flevoland, Gelderland en Utrecht. Dit laatste vindt in toenemende mate

Stationsweg 18 Postbus 1003 3740 BA Baarn t (035) 548 16 11 e gemeente@baarn.nl I Voor ons privacybeleid zie www.baarn.nl Bank Nederlandse Gemeenten NL28BNGH0285000594. Bij beantwoording graag datum en kenmerk brief vermelden

plaats vanwege o.a. toenemende decentrale, grootschalige opwekking van duurzame elektriciteit met zonneweides en windmolens. De situatie op het elektriciteitsnet kan het beste vergeleken worden met filevorming op onze autowegen. Wanneer er meer auto’s de weg op gaan dan dat er op de weg ruimte is, ontstaat er file. De auto’s kunnen nergens naartoe en blijven dus staan. De wegen raken opgestopt. Dit vindt vooral plaats op piekmomenten, bijvoorbeeld voor- en na een voetbalwedstrijd of in de ochtend- en avondspits, en zo is dat ook op het elektriciteitsnet. Om te voorkomen dat er continue file staat, worden de wegen nu preventief afgesloten. Wat ook vergelijkbaar is met files, is dat een file op de snelweg ook de drukte op omliggende (regionale) wegen beïnvloed. Wanneer auto’s de snelweg niet meer op kunnen, komen ze vast te staan op de toegangswegen. Daarnaast gaat er ook gezocht worden naar sluiproutes, waardoor wegen die daar niet op berekend zijn ineens veel drukker worden. Hierdoor heeft de beslissing van TenneT (in deze vergelijking de beheerder van de snelwegen) om de ‘snelwegen’ af te sluiten een direct effect op het regionale netwerk van netbeheerder Stedin (in deze vergelijking de beheerder van het regionale wegennetwerk).

Wat wordt er gedaan om de opstoppingen op te lossen? De netbeheerders geven aan de komende jaren volop te investeren in de energie-infrastructuur om de duurzame groei te faciliteren. TenneT is al bezig met het versterking en uitbreiden van het elektriciteitsnet en verwacht de knelpunten in de periode 2026-2029 gefaseerd op te kunnen lossen. Om ook op de korte tijd ruimte te bieden, doet TenneT onderzoek naar de mogelijkheden om door middel van congestiemanagement extra ruimte te creëren op het elektriciteitsnet. Het congestiemanagementonderzoek wordt medio december 2021 afgerond. Conclusies en kansen zullen kort daarop kenbaar worden gemaakt. Wat zijn de gevolgen voor de RES Regio Amersfoort? Stedin heeft ons laten weten dat de congestiemelding van TenneT geen effect heeft op klanten met wie Stedin al een overeenkomst heeft. De melding heeft wel gevolgen voor nieuwe initiatieven voor elektriciteitsopwekking met een grootverbruik aansluiting, zowel voor ‘groene’ als ‘grijze’ stroom. De aanvragen voor nieuwe initiatieven kunnen niet worden gehonoreerd totdat TenneT het net heeft uitgebreid of wanneer congestiemanagement ruimte biedt op het elektriciteitsnet. Nieuwe initiatieven voor elektriciteitsopwekking tot 3 x 80 ampère (vergelijkbaar met ongeveer 200 zonnepanelen) kunnen wel worden aangesloten.

De congestie heeft dus geen gevolgen voor het realiseren van zonnepanelen op particuliere daken of kleinere daken van maatschappelijk vastgoed. De snelheid van de energietransitie, en daarmee de ambities van RES regio Amersfoort, lijkt hiermee onder druk te komen staan. Wat de congestie precies betekent voor het doel in de RES wordt de komende tijd uitgezocht, maar de regio houdt vast aan zijn ambities. De komende jaren moeten er nog veel stappen gezet worden om de verschillende zoekgebieden en voorgenomen initiatieven zover uit te werken dat er een vergunning kan worden aangevraagd. De gemeenten blijven de RES 1.0 van energieregio Amersfoort dan ook verder uitwerken, zodat wanneer er ruimte is op het

3

elektriciteitsnet, de voorbereiding van de projecten vergevorderd is. De netbeheerder blijft de weg richting het beoogde doel zo goed mogelijk faciliteren. Structurele samenwerking noodzakelijk Voor de RES’en binnen de provincie Utrecht vormt de planning van TenneT een kritisch pad om de gestelde ambities in 2030 te kunnen halen. Integrale samenwerking tussen de RES Regio Amersfoort, RES Regio Foodvalley en de RES Regio U16 is dan ook noodzakelijk om werkzaamheden te kunnen versnellen en het vrijkomen van nieuwe transportcapaciteit zo efficiënt als mogelijk te kunnen benutten. Daarbij werken de gemeenten van de energieregio Amersfoort ook regionaal samen aan een motie voor het komende VNG-congres (gepland eind november). In de motie roepen de gemeenten de VNG op om zich actief in te zetten voor meer financiële middelen voor gemeenten, omdat de uitvoering van het Klimaatakkoord niet uitvoerbaar is zonder extra financiële ondersteuning. Hierbij wordt verwezen naar het advies van de Raad voor het Openbare Bestuur (ROB) dat gemeenten €600 miljoen per jaar nodig hebben om de uitvoeringslasten te kunnen financieren. Wat zijn de gevolgen voor de gemeente Baarn? De gemeente Baarn houdt vast aan onze ambitie om in 2030 zoveel mogelijk klimaatneutraal zijn en daarvoor willen wij de eigen elektriciteitsvraag duurzaam opwekken.

Er is nu een tijdelijke onderbreking van de teruglevering van elektriciteit. Hierdoor kunnen nieuwe, grotere initiatieven niet zonder meer kunnen terugleveren op het elektriciteitsnet en loopt, bijvoorbeeld, het zonneweideproject bij de ijsbaan mogelijk vertraging op. Op basis van de uitkomsten van het onderzoek naar de congestie (dat we half december 2021 verwachten), brengen wij samen met onze partners in kaart wat de opstopping precies betekent en wat wij als gemeente wél kunnen doen om onze klimaatambities waar te maken. Daarbij is het belangrijk om vaart te houden. In de eerste plaats omdat de urgentie om minder broeikasgassen uit te stoten onverminderd hoog blijft en daarnaast omdat nieuwe projecten bij Stedin op een wachtlijst komen te staan. Voor de wachtlijst wordt vooralsnog het ‘first come, first served’-principe gehanteerd. Dat betekent dat initiatieven die zich als eerste hebben aangemeld, ook als eerste op het elektriciteitsnet worden aangesloten wanneer daar ruimte voor is. Om deze reden wordt het ‘Uitnodigingskader zonne- en windenergie’ volgens de initiële planning aan u voorgelegd. Tijdens de presentatie op de raadsinformatiebijeenkomst op woensdag 3 november over het ‘Uitnodigingskader zonne- en windenergie’ zal er ook bij deze ontwikkelingen omtrent het elektriciteitsnet worden stilgestaan.

4

Wanneer er nieuwe ontwikkelingen zijn, zal u daarvan op de hoogte worden gesteld.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Baarn,

drs. C.E. Creveld gemeentesecretaris

M.A. Röell burgemeester

5