21 Open brief Baarn Duurzaam GA

info@baarnduurzaam.nl www.baarnduurzaam.nl

Open brief van BaarnDuurzaam aan Gemeenteraad Baarn, 16 december 2021 Geachte raadsleden, Alle politieke partijen hebben het Baarns Klimaatakkoord in 2017 ondertekend. Hierin staat onder andere: “Wij zijn ambitieus, hoopvol, praktisch én toekomstgericht. De klimaatverandering gaat steeds sneller en vormt een bedreiging voor de nabije en verdere toekomst van ons en onze kinderen. We laten ons hierdoor niet tot stilstand komen, maar werken samen aan oplossingen. Met name op het gebied van energiebesparing en duurzame opwekking van (lokale) energie zijn verregaande maatregelen nodig.” De nieuwe inzichten van IPCC, IEA en het KNMI laten zien dat we nú maatregelen moeten nemen. Daarom is het noodzakelijk om in uw vergadering op 22 december aanstaande: - het Uitnodigingskader zonne- en windenergie, met voldoende garanties voor natuurbehoud en natuurversterking, goed te keuren; - het College te vragen naar meer en sneller onderzoek naar duurzame warmte in wijken; - het College te vragen een plan te maken voor versneld invoeren van elektrisch rijden. Daarmee geeft u een goede invulling aan het Baarns Klimaatakkoord. Hieronder maken wij duidelijk waarom. Diverse partijen hebben ingesproken over het Uitnodigingskader zonne- en windenergie. Ook de gemeenteraad debatteerde er al verschillende keren over.

Het valt ons op dat u uitsluitend kijkt naar de bestáánde elektriciteitsvraag binnen de gemeente, zonder daarin de totále energievraag mee te nemen. Dit totaal bestaat - naast elektriciteit - ook uit brandstof voor auto’s en uit aardgas voor onder andere verwarming. En naast besparen en opwekken, moeten we ook overstappen op andere soorten energie (bijvoorbeeld van aardgas en benzine/diesel naar elektriciteit). Wij bieden u daarom een totaalplaatje aan, dat inzicht geeft in wat haalbaar is in 2030. Daarbij merken we op dat het streven naar een klimaatneutraal Baarn in 2030 vier jaar geleden al ambitieus was. Zoveel jaar later is dat nog lastiger geworden. Daarom heeft BaarnDuurzaam onderzocht wat in de huidige situatie en met de technologische mogelijkheden van nu, een realistisch doel zou zijn. We hebben gekeken naar de drie belangrijkste componenten in het energieverbruik (kleinverbruikers). Dat zijn brandstoffen (verkeer), aardgas (verwarming) en elektriciteit. Kleinverbruikers zijn goed voor ruim twee derde van het Baarnse energieverbruik. We zijn er in onze toekomstvisie vanuit gegaan dat: - Baarn een gemeente wordt die elektrisch rijden zodanig stimuleert dat we in 2030 vrijwel allemaal elektrisch rijden; - de gemeente in onze wijken tot 2030 warmtenetten gaat aanleggen. Met zonthermie (onder meer op onze daken) en/of aquathermie (Eem) maken we de wijken energieneutraal.

(Zie ook de ‘Stand van zaken energietransitie duurzame warmte’ die u op 25 november van het College ontving);

++ geeft advies ++ samen opwekken ++ geeft energie ++ geeft advies ++ samen opwekken ++ geeft energie ++

info@baarnduurzaam.nl www.baarnduurzaam.nl

-

iedereen in zijn huis nog verder op elektriciteit bespaart; we collectieve energie-opwekprojecten uitvoeren op daken, parkeerterreinen, IJsbaan, én op de grond. Waar dit toe leidt, ziet u op de bijgevoegde infographic (voor details en berekeningen zie www.baarnduurzaam.nl).

Conclusie: het is mogelijk om in Baarn in 2030 ons fossiele energieverbruik met 78% terug te brengen, als we daar nú voor kiezen! Hiervoor moeten we met elkaar samenwerken, in de geest van het Baarns Klimaatakkoord. De keuze is aan de Baarnse politiek om op 22 december de noodzakelijke eerste stap te zetten. Met vriendelijke groet, BaarnDuurzaam, namens Baarnse Klimaat Alliantie, EnergiekBaarn en POB-Duurzaam

++ geeft advies ++ samen opwekken ++ geeft energie ++ geeft advies ++ samen opwekken ++ geeft energie ++

Visie op een energieneutraal Baarn

besparen fossiel gas

warmtenet PVT-panelen

fossiele stroom isolatie

lokale stroom

PV-panelen

fossiele benzine/diesel

energielabel G - A

fossiele stroom

Ontwerp: Studio Bosgra

fossiel gas energielabel C - A

lokale stroom

besparen

elektrisch rijden led, zuiniger apparaten

fossiel gas

warmtenet isolatie aquathermie Eem PVT-panelen

fossiele stroom fossiele benzine en diesel

elektris

ch rijde

n kost

75% m

inder e

lokale stroom

nergie

PV(T)-panelen

2021

2030 78% duurzaam

Routekaart Baarn kleinverbruikers op weg naar energieneutraal Een kwantitatieve verkenning 16 december 2021

Energiemonitor 2019 Baarn Elektriciteit 13%

Brandstoffen 48%

Aardgas 39%

Energiemonitor 2019 – Energieverbruik naar toepassing (%) 2

Energiemonitor – meer detail Elektriciteit kleinverbruikers; 168

Verkeer derden; 498

Elektriciteit grootverbruikers; 96

Aardgas kleinverbruikers; 681

Verkeer Baarnaars; 489 Aardgas grootverbruikers; 134

Energiemonitor 2019 – Detail energieverbruik (TJ)

3

Verkeer - van brandstof naar elektrisch • Verondersteld wordt dat Baarn in stappen een emissievrije zone zal worden per uiterlijk 2030.

300

200 100

Fossiele benzine/diesel

2040

2039

2038

2037

2036

2035

2034

2033

2032

2031

2030

2029

2028

2027

2026

2025

2024

2023

2022

0

2021

• De grafiek laat zien dat conversie naar elektrisch rijden niet alleen schoner is, maar ook veel efficiënter qua energieverbruik!

400

2020

• Benzine/diesel verbruik is gesteld op 7,14 liter per 100 km, elektra verbruik op 20 kWh per 100 km.

500

TJ

• Voor het model gaan we ervan uit dat het aandeel elektrische auto’s lineair in 2022-2030 stijgt van 3% naar 100%. De gemiddelde kilometrage is gesteld op 12.000 en we gaan uit van 14.000 auto’s in Baarn (landelijk gemiddelde per capita).

600

Elektra verbruik auto's

4

Elektraverbruik (excl. verkeer) Elektra verbruik overig 180 160 140 120 100 80 60

40 20

2040

2039

2038

2037

2036

2035

2034

2033

2032

2031

2030

2029

2028

2027

2026

2025

2024

2023

2022

2021

0

2020

TJ

• Ruwweg kan elektraverbruik gesplitst worden in: • opladen van auto’s – dit wordt apart berekend; • Warmtepompen – is nu nog gering en lastig te schatten. Gebruik warmtepompen voor het zonnewarmtenet komt op pg. 7 en 8 aan de orde; • Koken – inmiddels kookt al 60% van de huishoudens elektrisch, het effect van verdere elektrificatie is beperkt en niet meegenomen in dit model; • Overige verbruik: huishoudelijke apparaten, verlichting, hiervoor wordt aangenomen dat dit met 3% per jaar afneemt tot 2030 en daarna constant blijft; • Per saldo is er dus een lichte daling.

5

Lokaal opgewekte elektriciteit • Op dit moment wordt ca. 4.700 MWh of 17 TJ lokaal opgewekt met PV panelen. Het Uitnodigingskader zonne- en windenergie heeft als ambitie voor 2030 om 74.000 MWh of 270 TJ extra lokaal op te wekken. Aangenomen wordt dat dit doel gehaald wordt.

200 180 160 140 120 100 80 60 40 20

2040

2039

2038

2037

2036

2035

2034

2033

2032

2031

2030

2029

2028

2027

2026

2025

2024

2023

2022

2021

0

2020

TJ

• In Baarn wordt op dit moment 64% van de stroom door kleinverbruikers verbruikt, de rest door grootverbruikers. We rekenen daarom ook 64% van de opgewekte stroom toe aan de kleinverbruikers.

Lokale stroom - pro rata deel

6

Wijkverwarming met zonnewarmtenet • Aangenomen wordt dat in Baarn op wijkniveau warmtenetten worden aangelegd. Voor vaststelling van type, en details moet nader onderzoek gedaan worden. Voor de berekening zijn cijfers gebruikt in lijn met wat beschreven is in het eindrapport deZONNET van december 2020 (consortium van adviseurs van TU Delft, Deltaris, Greenvis, Triple Solar, Fortes Energy Systems, De WarmteTransitieMakers, Stichting SpaarGas/Ramplaankwartier en Engie). Het werd gesponsord door de gemeente Haarlem. • Hiervoor zijn benodigd: lage temperatuur netwerk, WKO en aquathermie, plus per woning PVT panelen, warmtepomp en (voor zover nodig) extra isolatie; • Het systeem voorziet woningen van warmte en zorgt ook voor warm water (douche); • Door de hoge efficiëntie van dit systeem en de combinatie van elektriciteit en warmteopwekking is het concept bij een beperkt aantal panelen al energieneutraal voor de warmtelevering. Het idee voor dit concept is het resultaat van een onderzoek binnen het Europese ‘Smart Urban Isle’ project, en is beschreven in een nationale en internationale publicatie (Jansen et al., 2020a en 2020b); • Voor zover woningen op het net zijn aangesloten zijn deze dus “van het gas af”, en maken zij voor verwarming netto geen gebruik van het elektriciteitsnet.

7

Implementatie van zonnewarmtenetten • Aangenomen wordt dat implementatie in 3 “shifts” plaats zal vinden: eerst de wijken met gemiddeld label C en hoger (2024-2026), dan de wijken met gemiddeld label D of hoger (2027-2029) en tenslotte de overige wijken (2030).

800 700 600 500 400 300 200 100

Fossiel gas

2040

2039

2038

2037

2036

2035

2034

2033

2032

2031

2030

2029

2028

2027

2026

2025

2024

2023

2022

2021

0

2020

TJ

• Niet iedere woning zal kunnen aansluiten – sommige liggen op moeilijk bereikbare plaatsen. En er zullen woningen zijn die om technische of esthetische redenen niet voldoende geïsoleerd kunnen worden. Aangenomen is dat dit geldt voor 10% van de woningen in shifts 1 en 2 en 50% van de woningen in de laatste shift. Voor deze woningen wordt aangenomen dat zij niet volledig, maar voor 50% van het gas af gaan (hybride warmtepompen).

Baarn van het gas af

Warmtenet

• Verondersteld is dat bij oplevering van het zonnewarmtenet 50% van de woningen meedoet en dat dit vervolgens met 10% per jaar groeit tot 100%.

8

Baarn op weg naar energieneutraal 1.400

Fossiel gebruik -/- 78%

Fossiel gebruik -/- 92%

1.200

1.000

Fossiel gas 800

Warmtenet 600

Fossiele stroom*) 400

200

Fossiele benzine/diesel Lokale stroom

0 2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

2032

*) in 2019 was 82,1% van het Nederlandse elektriciteitsverbruik niet-hernieuwbaar (PBL Klimaat- en Energieverkenning 2020)

2033

2034

2035

2036

2037

2038

2039

2040

9

Dit model als “stip op de horizon” • Met dit model geven we een visie over hoe Baarn in 2030 voor 78% energie neutraal kan worden (92% in 2040);

• Om deze visie werkelijkheid te maken wordt: ➢ Een warmtenetsysteem ingegraven in vrijwel alle straten; ➢ Baarn emissievrije verkeerszone per 2030; ➢ Het uitnodigingskader wind en zon geïmplementeerd.

• Er is heel veel te doen: ➢ Technische en economische validatie van deze visie; ➢ Vaststellen (governance) structuur voor warmtenetten; ➢ Structureren en aantrekken grootschalige financiering voor publiek deel warmtenetten (aquathermie, WKO’s, infrastructuur); ➢ Oplossingen creëren voor financiering private delen warmtenetten (isolatie, PVT panelen, warmtepompen); ➢ En nog veel meer…

10

Deze visie met elkaar delen • Als we deze visie met elkaar gaan delen, dan krijgen we: ➢ Helderheid over de warmteoplossing voor ieder huis, we weten wat te doen als de CV vervangen moet worden; ➢ Richting bij vergroening: hoe ver moeten we isoleren en, waar zonnepanelen mogelijk zijn, welke soort en hoeveel; ➢ Heldere keuze bij aanschaf nieuwe of gebruikte auto: elektrisch.

• …En daarmee wordt Baarn groener en schoner!

11

Verantwoording • Het model en de gebruikte aannames zijn nog niet gevalideerd; • Er is zoveel mogelijk gebruik gemaakt van bestaande analyses en rapporten over Baarn, alsmede van externe bronnen. Daarnaast zijn “naar beste weten” aannames gemaakt; • Op verschillende plaatsen zijn cijfers geëxtrapoleerd (bv. gegevens over labels van Baarnse woningen – hier is de informatie van definitieve labels ook gebruikt voor woningen met alleen nog een voorlopig label); • De weergegeven analyses en cijfers kunnen derhalve alleen voor illustratieve doelen worden gebruikt.

12