20250415 presentatie Informatieavond ombuigingen

Informatieavond ombuigingen Openbare sessie gemeenteraad Gemeente Baarn 15 april 2025

Programma 1. Wat ging vooraf 2. Uitkomsten onderzoek Berenschot 3. Voorzet ombuigingen van het college 4. Reacties en aandachtspunten vervolgproces Doelen 1. Inzicht in voorzet college v.w.b. sluitend maken structurele exploitatie 2. Ophalen aandachtspunten

Deel 1: wat vooraf ging

Proces tot nu toe op hoofdlijnen Juni ’24: presentatie dhr. Teeuw flexibiliteit in de begroting & introductie ZBB

2022: korting op het gemeentefonds vanaf 2026

Jan ‘24: vaststellen financiële uitgangspositie en scenario’s door de raad

Okt. ’24: motie begroting 2025/2026 CDA aangenomen

Zomer ’24: start onderzoek ombuigingen onder begeleiding van Berenschot

Jan. ’25: voorstel beperken daling AR

Nov. ’24: RIB plan van aanpak onderzoek ombuigingen

Vervolgproces NU: ombuigingsplan presenteren en voorjaarsnota

6 mei: extra bijeenkomst raad ombuigingen

Vanaf 17 april: gesprekken fractievoorzitters

2 juli: raadsvergadering, besluit PPN

4 juni: technische sessie PPN

Belangrijke informatie en uitgangspunten • Het gemeentefonds wordt vanaf 2026 met € 3 miljard gekort, Baarn met € 3 miljoen structureel. • In jan. 2024 heeft de raad financiële uitgangspunten en scenario’s vastgesteld: • •

Intentie eerste twee jaar sluitend, alleen gemotiveerd afwijken Uitwerken van scenario’s ‘gerichte keuzes’ en ‘inkomsten verhogen’ t.b.v. een structureel sluitende begroting

• In de begroting 2025-2028 is een start gemaakt met zero based budgetting. o.a. daardoor is het tekort in de begroting 2025-2028 niet € 3 mln., maar € 1,7 mln. (stand oktober 2024) • In de zomer van 2024 is de gemeente gestart met een onderzoek naar mogelijke ombuigingen onder begeleiding van adviesbureau Berenschot. • In de RIB in november informeerde college de raad over plan van aanpak en voortgang.

Motie begroting 2025/2026

Uiterlijk in april 2025 een ombuigingsplan voor het sluitend maken van de begroting 2026 en het verbeteren van de financiële kengetallen voor de komende jaren te presenteren. Dit ombuigingsplan bevat (beoogde) bedragen en tijdlijnen.

Landelijke ontwikkelingen • Oplossing ravijnjaar wordt vooruitgeschoven en blijft vooralsnog uit • VNG blijft druk zetten, specifiek wat betreft compensatie voor de tekorten op de jeugdzorg

Deel 2: onderzoek Berenschot

Aanpak Op basis van onze gesprekken met college, managementteam en medewerkers heeft het college 16 onderdelen geselecteerd voor een diepteonderzoek. Voor elk onderdeel hebben wij een bandbreedte aangegeven van naar ons inzicht realistische bezuinigingen.

Voor elk van deze onderdelen is samen met de ambtelijke organisatie in kaart gebracht wat de gevolgen van bezuinigingen zouden zijn in drie scenario’s. •

Scenario LAAG beschrijft de gevolgen van bezuinigingen ter grootte van de onderste grens van de

bandbreedte. •

Scenario MIDDEN beschrijft de gevolgen van bezuigingen ter grootte van het gemiddelde van de onderste en bovenste grens.

•

Scenario HOOG beschrijft de gevolgen van bezuinigingen ter grootte van de bovenste grens.

Bij het onderzoek was binnen de gemeente de budgethouder verantwoordelijk voor het aanleveren van de ondersteunende informatie. Berenschot is verantwoordelijk voor de analyse en het beschrijven van

de drie scenario’s.

10

Context •

Het college is er maximaal op gericht gedwongen ontslagen te voorkomen. Dit is ook aan de

medewerkers verteld. Het is wel mogelijk dat functies andere taken krijgen door de inhoudelijke keuzes die worden gemaakt. Uiteindelijk heeft de gemeenteraad het mandaat en neemt het besluit over die keuzes. Het managementteam zal dan zo goed mogelijk zoeken naar oplossingen voor de betrokken medewerkers. •

Het onderzoek is een momentopname. In sommige gevallen is 2024 als ijkpunt genomen of de situatie ten tijde van het onderzoek.

•

Mogelijke besparingen zijn altijd ten opzichte van de huidige meerjarenbegroting. Eventuele voorziene tegenvallers zijn niet opgenomen.

•

Het is mogelijk dat besparingen leiden op termijn leiden tot hogere druk op andere onderdelen. Dat verband is vaak moeilijk te kwantificeren en daarom niet opgenomen.

•

De aangegeven tijdslijnen zijn soms ambitieus. Het is makkelijker een kleiner aantal ingrijpende maatregelen te realiseren dan een groter aantal lichte maatregelen. 11

Scenario’s LAAG 2.197.000

MIDDEN 4.335.000

HOOG 7.252.000

680.000 1.685.000 2.490.000

812.000

1.615.000 3.087.000

605.000

100.000

160.000

875.000 1.415.000

260.000

12

Implementeerbaarheid LAAG 2.197.000

MIDDEN 4.335.000

2027

2026 2.172.000 3.540.000 3.671.000

HOOG 7.252.000

+25.000

+795.000

+3.581.000

Dit is per jaar van mogelijke implementatie de optelsom van de bezuinigingen in de drie scenario’s. Dit zijn dus de theoretisch maximale bezuinigingen per jaar.

De daadwerkelijke implementeerbaarheid van deze bezuinigingen zal sterk afhankelijk zijn van de combinatie van de gekozen scenarios.

13

680.000

1.685.000 2.490.000

Onderwijshuisvesting

Afval -

710.000

1.060.000

Duurzaamheid 500.000

625.000

812.000

750.000

-

-

180.000

Openbare ruimte 180.000

350.000

500.000

1.615.000 3.087.000

Cultuur en evenementen 100.000

175.000

Speeldoos PM

250.000

Dienstverlening 110.000

125.000

128.000

PM

Voorzieningen

150.000

94.000

156.000

275.000

1.075.000

Zorg en welzijn

Inwonersparticipatie 100.000

PM

408.000

912.000

1.456.000

Belastingsamenwerking 605.000

875.000

1.415.000

25.000

Bestuurlijke druk 380.000

530.000

780.000

125.000

325.000

150.000

Intern 110.000

Contractbeheer 90.000

85.000

135.000

100.000

160.000

-

260.000

OZB Heffingen

Leges

Vastgoed -

160.000

-

100.000

160.000

260.000

PM

PM

PM

OVERGENOMEN UIT DE SAMENVATTING VAN RAPPORT IPSOS I&O

Uitkomsten inwonersenquête RESPONS EN REPRESENTATIVITEIT

Afgenomen tussen 16 januari en 3 februari 2025 bij 216 inwoners, waarvan 40% procent man en 57% vrouw. Gemiddelde leeftijd 54, 8% laag-, 18% middelbaar- en 70% hoogopgeleid. WAARDERING VOOR VOORZIENINGSNIVEAU Over de voorzieningen in Baarn is 84% van de respondenten tevreden, terwijl slechts 10% ontevreden is.

VERDEELDHEID OVER OMBUIGINGSMAATREGELEN GEMEENTE •

33% hogere gemeentelijke belastingen dan nu, met net zoveel voorzieningen als nu

•

53% even hoge belastingen als nu, met minder voorzieningen dan nu

•

14% geen voorkeur

PARTICIPATIE, DUURZAAMHEID, VRIJE TIJD EN EVENEMENTEN MINDER BELANGRIJK GEACHT Meeste waarde

Minder belangrijk

•

50% zorg en welzijn

•

10% inwonersparticipatie

•

48% de openbare ruimte

•

15% duurzaamheid

•

45% onderwijshuisvesting

•

18% vrijetijdsvoorzieningen

•

44% sportvoorzieningen 15

Deel 3: voorzet ombuigingen college

Ambities blijven staan! 1. De jeugd heeft de toekomst • Jeugdagenda blijft in uitvoering. 2. We staan voor bestaanszekerheid en kansengelijkheid • Armoede- en onderwijsbeleid wordt voortgezet. 3. We blijven inzetten op meer woningen • Volle vaart vooruit met woningbouwplannen.

4. We houden vast aan onze klimaatdoelstellingen • Zo veel mogelijk klimaatneutraal in 2030. 5. Digitalisering en IT worden de komende jaren alleen maar belangrijker. • We blijven hierin investeren.

Uitgangspunt: Samen dragen we Baarn 1. We stellen mensen voorop, niet stenen • Temporiseren van investeringen 2. We doen een groter beroep op inwoners, ondernemers en organisaties • Ruimte om ombuigingen op te pakken. 3. We verdelen de lasten evenwichtig en maken het kostendekkend • Betalen voor gebruik, kostendekkendheid en sterkste schouders staan centraal.

4. We kijken naar onszelf en mogelijkheden om anders te organiseren/financieren • Wat kunnen College, Raad en ambtelijke organisatie bijdragen aan ombuigingen? • We kijken naar mogelijkheden om anders te financieren. We veren terug en willen ook weer kunnen opveren We bezuinigingen niet op wat we in de toekomst weer nodig hebben

Voorzet College: € 3 mln. tot € 4 mln. aan ombuigingen We stellen mensen voorop, niet de stenen!

~ € 1 mln.

~ € 70k

~ € 700k

Groter beroep op inwoners, ondernemers en organisaties

~ € 435k

~ € 390k

~ € 800k

We verdelen de lasten evenwichtig en kostendekkend

~ €700k

~ € 350k

~ €1,05 mln.

We kijken naar onszelf en anders organiseren/financieren

~ € 885k

PM

~ € 1,3 mln.

Totaal

~ € 3 mln

~ € 810k

~ 3,8 mln

Voorzet college Nee, tenzij.. Negatief advies

NB: een aantal posten (groen en oranje) staan nog op PM

We stellen mensen voorop, niet de stenen!

Afval 450.000

Onderwijshuisvesting 180.000

€ 70K

Circa € 700k

Anders/frequentie inzamelen, werfinkomsten. Verlaging afvaltarief omslaan naar OZB

-

-

Spreiden investeringen

Aanpassen afschrijvingstermijnen

-

Beeldkwaliteit verlagen Meer steunen op initiatieven inwoners

Minder handhaving

Drastisch verlagen beeldkwaliteit; onomkeerbaar

PM

Openbare ruimte 350.000

Circa €1 mln.

70.000

We doen een groter beroep op inwoners, ondernemers en organisaties.

Cultuur en evenementen 40.000

100.000

Voorzieningen 185.000

260.000

Dienstverlening 110.000

Inwonersparticipatie 100.000

28.000

€ 435K

€ 390K

€ 800K

Lokale omroep anders financieren i.v.m. nieuwe mediawet (2028)

Subsidies evenementen korten met ongeveer ~10-20%

Evenementen niet meer financieel ondersteunen

O.a. hertenkamp, voilère, verminderen subsidies sport en milieueducatie

(verder) Verminderen sportsubsidies en dekking onderhoudslasten Bosbad

Voorzieningen met grote maat. impact (bv. de Trits)

Keuzes in openingstijden gemeente; stoppen hospitality balie

-

Verdere bezuinigingen op bereikbaarheid en toegankelijkheid

Minder externe inzet t.b.v. participatie inwoners

Verminderen interne capaciteit participatie

Terug tot enkel (wettelijke) participatie bij nieuwe ontwikkelingen

We verdelen de lasten evenwichtig en maken het kostendekkend.

Zorg en welzijn 400.000

Leges 160.000

Spreidingswet 90.000 OZB en (belasting) heffingen 50.000

Circa € 700K

€ 350K

€ 1,05 mln.

Taakstelling op activiteiten en subsidies welzijn en PIT Baarn

-

Minima, maatregelen die leiden tot andere (meer)kosten

Verhogen kostendekkendheid leges, marktconforme tarieven voor (markt)ondernemers

-

Beperken kwijtscheldingen voor sociaal en financieel zwakkeren

Middelen spreidingswet structureel begroten

-

-

Verhogen overige belasting

Verhogen OZB met 5% als dekking voor behoud voorzieningen

Verder verhogen van de OZB

-

Betalen voor gebruik / parkeren openbare ruimte

-

350.000

Betaald parkeren PM

We kijken naar onszelf en mogelijkheden voor anders organiseren/financieren

Intern 110.000

Contractbeheer 125.000

Duurzaamheid 400.000 Bestuurlijke druk 150.000

PM

Uitvoering belastingen 100.000

€ 885k

PM

€ 1,3 mln.

Korting op bedrijfsvoering en facilitaire dienstverlening

-

-

Contracten beter uitnutten met commerciëlere aanpak / inhuur vervangen voor vast

-

Extra investering in personeel om besparing op contracten te kunnen realiseren

Inkomsten duurzaamheid slimmer inzetten t.b.v. capaciteit

-

Ambities duurzaamheid verlagen

Wethouder minder na 2026 (3 i.p.v. 4)

Afbouw ondersteuning raad

-

Vergroten schaal uitvoering belastingen (vanaf 2027)

-

-

Bespreekpunten: Reacties op voorzet college Aandachtspunten voor het proces Heeft u nog dingen gemist?

Bijlagen

Financiële kengetallen en globaal effect ombuigingen

Weerstandscapaciteit

Norm

JR 22

JR 23

JR 24

Begroting 2025

Mogelijke beïnvloeding

➢ 1,0

3,6

2,2

2,3

1,66

Mitigeren risico's en versterken EV

Solvabiliteit

Netto schuldquote Structurele exploitatieruimte

➢ 30%

25,4%

25,9%

28,9%

25,3%

Verhogen EV door hoger AR en/of instellen bestemmingsreserve

<100%

27,9%

35,1%

27,4%

41%

Schuiven in investeringen

➢ 0,01%

6,7%

4,5%

4%

1,9%

Positief saldo begroting