191760 VOBP Drakenburgergracht Zorg 2020 bijlage 1 Principeverzoek

PRINCIPEVERZOEK TOT BESTEMMINGSPLANHERZIENING Herziening van het bestemmingsplan Drakenburgergracht-Zorg ten behoeve van de woon-/zorgparken Nieuwenoord en Eemeroord

7 oktober 2019

Verantwoording Titel Subtitel

Principeverzoek tot herziening van het bestemmingsplan Nieuw bestemmingsplan ten behoeve van de woon-/zorgparken Nieuwenoord en Eemeroord

Projectnummer

361003

Referentienummer

361003/05122018

Revisie

Definitief

Datum

07-10-2019

Auteur(s)

P. Verhoef

Gecontroleerd door

F. Sinoo

2

Inhoudsopgave Voorwoord......................................................................................................................... 5 1

Inleiding ............................................................................................................. 6

1.1

Inleiding ............................................................................................................... 6

1.2

Leeswijzer ........................................................................................................... 6

2

Aanleiding .......................................................................................................... 8

2.1

Amerpoort............................................................................................................ 8

2.2

Sherpa................................................................................................................. 9

3

Huidige situatie ................................................................................................ 10

3.1

Inleiding ............................................................................................................. 10

3.2

Bestaande situatie woon-/zorgpark Nieuwenoord (Amerpoort) ........................... 11

3.3

Bestaande situatie woon-/zorgpark Eemeroord (Sherpa).................................... 15

3.4

Bestemmingsplan Drakenburgergracht – Zorg ................................................... 18

4

Bedrijfseconomische noodzaak...................................................................... 21

4.1

Inleiding ............................................................................................................. 21

4.2

Ontwikkelingen in de zorg .................................................................................. 21

4.3

Hogere eisen aan bebouwing............................................................................. 22

4.4

Meer bebouwingsmogelijkheden en flexibiliteit ................................................... 22

5

Ruimtelijke visie voor de lange termijn .......................................................... 23

5.1

Inleiding ............................................................................................................. 23

5.2

Amerpoort: Nieuwenoord ................................................................................... 23

5.3

Sherpa: Eemeroord ........................................................................................... 29

6

Beleidstoets ..................................................................................................... 34

6.1

Provinciaal beleid .............................................................................................. 34

6.2

Oude bosgroeiplaatsen en oude boskernen ....................................................... 36

6.3

Beleid houtopstanden ........................................................................................ 37

6.4

Conclusie beleidstoets ....................................................................................... 38

7

Verkeer, geluid, ecologie en archeologie ....................................................... 39

7.1

Inleiding ............................................................................................................. 39

7.2

Verkeer.............................................................................................................. 39

7.3

Akoestiek........................................................................................................... 40

7.4

Ecologie ............................................................................................................ 41

7.5

Archeologie ....................................................................................................... 43

8

Vertaling in het bestemmingsplan .................................................................. 44

8.1

Inleiding ............................................................................................................. 44

3

8.2

Systematiek ....................................................................................................... 44

8.3

Milieu- en omgevingsaspecten ........................................................................... 44

9

Conclusie ......................................................................................................... 47

9.1

Verzoek tot starten van bestemmingsplanprocedure .......................................... 47

10

Samenvatting ................................................................................................... 48

11

Bijlagen ............................................................................................................ 49

4

Voorwoord

Met veel genoegen bieden wij u hierbij het principeverzoek van Amerpoort en Sherpa aan. Als samenwerkende zorgorganisaties geven we elke dag de best mogelijke zorg aan onze cliënten. Al meer dan 50 jaar wonen, werken en recreëren onze clienten in een prachtige wijk van Baarn. Dit willen we nog zeker de komende 50 jaar voortzetten. Wij zijn dankbaar voor de medewerkers en vrijwilligers die, voornamelijk vanuit de gemeente Baarn en omgeving, bij ons werken. Veel inwoners van Baarn weten beide woon-/ zorgparken te vinden voor een wandeling over het terrein. Kleine kinderen volgen hun zwemlessen op de parken en maken hierbij kennis met de zorg. Op deze spontane ontmoetingen zijn wij trots. Amerpoort en Sherpa willen kwalitatief goede zorg blijven leveren in onze prachtige en veilige woon/zorgparken. Dat betekent dat we letterlijk ruimte willen geven aan onze huidige en toekomstige cliënten. Binnen het huidige bestemmingsplan Drakenburgergracht-Zorg zijn daar echter onvoldoende mogelijkheden voor. Met het principeverzoek vragen we om uitbreiding van de bebouwingsmogelijkheden binnen de bestaande terreinen. Een nieuw bestemmingsplan zal worden uitgewerkt conform de verordening van de Provincie. De uitbreiding van de bebouwingsmogelijkheden blijft hiermee voor beide zorginstellingen binnen de twintig procent.

Tevreden kijken we terug op de samenwerking met de gemeente om te komen tot dit principeverzoek. Het doet ons goed te zien dat de gemeenteraad en de gemeente Baarn Amerpoort en Sherpa een warm hart toedragen. Het principeverzoek is tot stand gekomen in samenwerking met cliënten, verwanten, medewerkers, management, directie en Raad van Bestuur en wordt door alle partijen gedragen. Wij zijn ervan overtuigd dat herziening van het bestemmingsplan bijdraagt aan de kwaliteit van de zorg- en dienstverlening. Wij vragen u dan ook om uw medewerking te verlenen voor het vervolgtraject. Wij wensen u veel plezier met het lezen van dit principeverzoek. Paul Willems en Henk Kouwenhoven

5

1

Inleiding

1.1 Inleiding Aan de Zandheuvelweg te Baarn zijn de woon-/zorgparken van de zorginstellingen Amerpoort en Sherpa gevestigd. Op de twee beschutte, groene parken bieden Amerpoort en Sherpa zorg aan diverse doelgroepen aan mensen met een verstandelijke- en/of lichamelijke beperking. Op beide parken is er ruimte voor wonen, werken, recreëren en vrijetijdsbesteding. Sherpa en Amerpoort zijn diep en lang geworteld in de gemeenschap van Baarn. Veel werknemers en vrijwilligers wonen in Baarn, ook zijn er goede en soms langlopende relaties met ondernemers uit de gemeente Baarn. Hoewel de twee woon-/zorgparken in het “buitengebied” liggen voelen wij ons inwoners van Baarn. Beide zorginstellingen willen graag hun terrein en bebouwing aanpassen om op de veranderende wensen en behoeften van de huidige en toekomstige gebruikers in te kunnen spelen. Het gaat daarbij uitsluitend om veranderingen binnen de huidige begrenzing van de bestaande terreinen. Binnen het huidige bestemmingsplan bestaan hiervoor echter geen mogelijkheden. Voor u ligt een principeverzoek voor het doorlopen van een bestemmingsplanprocedure, voor een bestemmingsplanherziening van het bestaande bestemmingsplan ‘Drakenburgergracht – Zorg’ en de bijbehorende wijzigingsplannen ‘Drakenburgergracht - Zorg, bouwvlakken Amerpoort’ en ‘Drakenburgergracht - Zorg, bouwvlakken Sherpa’.

De reeds verrichte onderzoeken die aan het principeverzoek ten grondslag liggen zijn deels voor het gehele terrein verricht en zijn daarmee soms voor een wat groter gebied dan strikt noodzakelijk was ten behoeve van de geplande ontwikkeling. Hiervoor is gekozen zodat alle alternatieven op de terreinen in beeld kwamen en betere keuzes konden worden gemaakt. Ook de stedenbouwkundige en ruimtelijke visies voor de woonzorgparken zijn opgesteld voor de terreinen in hun geheel en zijn gericht op de lange termijn. Zij vormen de onderlegger voor de onderhavige aanpassingen, maar zijn ook richtinggevend voor verdere toekomstige ontwikkelingen van de woonzorgparken. Over de lange termijn visie is op verschillende informatiebijeenkomsten gecommuniceerd naar stakeholders van het park. De langetermijnvisie wordt dan ook gedragen door de belanghebbenden cliënten en verwanten. Met het voorliggende principeverzoek vragen Amerpoort en Sherpa de gemeente Baarn om medewerking aan een bestemmingsplanherziening. In dit stuk wordt het gewenste nieuwe bestemmingsplan beschreven en onderbouwd. Ook wordt de planologische haalbaarheid van de bestemmingsplanherziening aangetoond. 1.2 Leeswijzer In het volgende hoofdstuk wordt nader ingegaan op de aanleiding van het principeverzoek, waarbij tevens een profielbeschrijving van Amerpoort en Sherpa wordt gegeven.

In hoofdstuk 3 wordt vervolgens een beschrijving gegeven van de huidige situatie op beide terreinen. Vervolgens wordt in hoofdstuk 4 ingegaan op de noodzaak van de uitbreidingsbehoefte van Amerpoort en Sherpa. In hoofdstuk 5 komen de lange termijn ruimtelijke visies op de terreinen van Amerpoort en Sherpa aan bod, die voor ieder terrein leiden tot een visiekaart die in bijlagen 1 en 2 zijn opgenomen. Vervolgens wordt in hoofdstuk 6 getoetst aan het relevante beleid. Verder wordt hier aangegeven welk beleid bij het opstellen van het bestemmingsplan nog meer in acht zal worden genomen. Vervolgens komen in hoofdstuk 7 de belangrijke aspecten verkeer, geluid, ecologie en archeologie aan bod. In hoofdstuk 8 volgt een vooruitblik op het bestemmingsplan. In hoofdstuk 9 wordt

6

afgesloten met een conclusie waarin het voorstel aan de gemeenteraad wordt gedaan om medewerking te verlenen aan de voorbereiding en vaststelling van een bestemmingsplanherziening.

7

2

Aanleiding

Voor de komende jaren hebben beide zorginstellingen een forse opgave om op de wensen van huidige en toekomstige bewoners van de beide woon-/zorgparken te kunnen inspelen. Er is namelijk steeds meer behoefte aan zorg in een beschermde omgeving zoals Amerpoort en Sherpa die bieden met hun woon-/zorgparken. De huisvesting op beide woon-/zorgparken sluit echter niet meer aan op de behoeften. Kwalitatief goede woningen die aansluiten bij de zorgvraag zijn voor veel cliënten en hun familie een belangrijke reden om voor een specifieke instelling te kiezen. Het vinden van passende zorg, in een passende woning met complexe zorgvraag wordt steeds moeilijker. De vraag naar zelfstandige woonruimte met eigen sanitair groeit. Nieuwe cliënten hebben daarnaast vaak een complexere zorgvraag. De bestaande huisvesting op de woon-/zorgparken sluit hier niet goed meer op aan. Daarnaast zijn de nieuwe cliënten veelal jonger dan de gemiddelde bestaande populatie op de woon-/zorgparken. Hierdoor ontbreekt de aansluiting met de rest van de woongroep, wat resulteert in de noodzaak tot het starten met nieuwe woongroepen voor jongere cliënten. Om bovengenoemde redenen, maar ook vanwege steeds hogere eisen in het Bouwbesluit met betrekking tot de duurzaamheid van gebouwen, zijn per cliënt steeds meer vierkante meters benodigd om de gewenste goede zorg te bieden.

Het vigerende bestemmingsplan biedt echter geen mogelijkheden meer voor het toevoegen of uitbreiden van bebouwing. De in het vigerende bestemmingsplan opgenomen maximale bruto vloeroppervlakten en de situering van de bouwvlakken, worden door Amerpoort en Sherpa als beperkend ervaren en staan een toekomstbestendige exploitatie van beide zorginstellingen in de weg. De nieuwbouw en herinrichting van de terreinen kunnen Amerpoort en Sherpa binnen dit kader niet realiseren. Bovendien biedt het bestemmingsplan geen mogelijkheden om de gevraagde kwaliteit toe te voegen aan beide woon-/zorgparken. Kortom, het bieden van goede zorg aan de cliënten komt in het gedrang. Met een nieuw bestemmingsplan kunnen Amerpoort en Sherpa hun woon-/zorgparken verder ontwikkelen, om ook in de toekomst te kunnen voorzien in de gewenste zorg. De wenselijkheid voor een bestemmingsplanherziening wordt verder toegelicht in hoofdstuk 4. 2.1 Amerpoort Amerpoort ondersteunt in totaal 2200 mensen met een verstandelijke beperking in de provincies Utrecht, Flevoland en in Noord Holland. Van jong tot oud, van licht tot ernstig en meervoudig beperkt. Met in totaal circa 2400 medewerkers en circa 650 vrijwilligers begeleidt Amerpoort hen bij wonen, werken, dagbesteding, logeren en vrije tijd.

Bij hen thuis of op een van de ruim 300 locaties van Amerpoort, elk met zijn eigen kleur, sfeer en met ruimte voor verschillende levensbeschouwingen. Missie Samen werken aan een goed leven voor mensen met een beperking. Visie De buitenwereld herkent Amerpoort als een open organisatie waar mensen met een verstandelijke beperking, hun familie en vrienden, vrijwilligers en bedrijven zich welkom voelen. Deskundige medewerkers zoeken nieuwe kansen om de leefwereld van cliënten te vergroten en halen de buitenwereld naar binnen. Zij werken als partners samen met de cliënt en zijn netwerk aan een goed en gewoon leven. Hun inzet verrijkt niet alleen het leven van de cliënt, maar is ook een toegevoegde waarde voor hun eigen leven.

8

2.2 Sherpa Met in totaal circa 1400 medewerkers en 600 vrijwilligers levert Sherpa diensten aan zo’n 1400 cliënten met een verstandelijke en/of lichamelijke beperking op circa 150 locaties. Een team van deskundigen biedt de begeleiding en ondersteuning die cliënten nodig hebben om volwaardig deel te kunnen nemen aan de samenleving. Zij stellen het unieke in ieder mens centraal en werken professioneel, betrokken en in samenspraak met de cliënt en diens omgeving. Missie Sherpa ondersteunt mensen met een beperking op het gebied van wonen, werken, leren en ontwikkelen en vrije tijd. Zodat ze zelf kunnen bepalen wat prettig of belangrijk is in hun leven. Waardoor ze deelnemen aan de samenleving en het optimale uit het leven halen. Sherpa doet dat samen met hen, hun familie en vrienden. Met aandacht en waardering voor het unieke in ieder mens. Vertrouwen, onderzoekend en met lef zijn de kernwaarden waarop we ons handelen richten. Door het continu zoeken naar nieuwe oplossingen wil Sherpa op een innovatieve wijze bijdragen aan de kwaliteit van bestaan van cliënten. Visie De visie van Sherpa is dat mensen met een beperking volwaardig moeten kunnen deelnemen aan de maatschappij. Een voorwaarde hiervoor is een stimulerende en veilige omgeving. Om dit te bereiken werkt Sherpa met enthousiaste en professionele medewerkers, die iedere dag met passie voor hun vak bezig zijn.

9

3

Huidige situatie

3.1 Inleiding Aan de Zandheuvelweg, in het buitengebied van de gemeente Baarn, zijn de terreinen van Amerpoort en Sherpa gevestigd. Het betreft Amerpoort aan de zuidzijde van de Zandheuvelweg en daartegenover, aan de noordzijde van de Zandheuvelweg bevindt zich het terrein van Sherpa. In onderstaande figuur zijn de locaties van Amerpoort en Sherpa weergegeven. Het betreft niet zomaar twee zorginstellingen. Er is sprake van twee grote woon-/zorgparken waar cliënten van Amerpoort en Sherpa kunnen wonen, recreëren, werken en/of gebruik kunnen maken van dagbesteding. Dit alles in een natuurlijke, groene, beschutte omgeving. In dit principeverzoek wordt voor beide terreinen het begrip woon-/zorgpark gebruikt. Het woon-/zorgpark van Amerpoort draagt de naam Nieuwenoord en bestaat al ruim 60 jaar. Woon/zorgpark Nieuwenoord biedt woonruimte aan circa 400 mensen met een verstandelijke beperking. Op Nieuwenoord hebben de afgelopen jaren diverse bouwactiviteiten plaatsgevonden om het aantal cliëntplaatsen in stand te houden in relatie tot de veranderende zorgvraag en de strenger geworden eisen met betrekking tot bouwen. Het woon-/zorgpark van Sherpa draagt de naam Eemeroord en bestaat al 50 jaar. Op Eemeroord wonen momenteel 300 mensen met een beperking, dit waren er in het verleden 520. Sherpa heeft de vraag om terug te groeien naar 400 bewoners.

De bewoners kunnen gebruikmaken van dagbesteding. Op Eemeroord hebben de afgelopen jaren diverse vernieuwingswerkzaamheden plaatsgevonden.

Locaties woon-/zorgpark Nieuwenoord en woon-/zorgpark Eemeroord Luchtfoto: PDOK

10

3.2 Bestaande situatie woon-/zorgpark Nieuwenoord (Amerpoort) Nieuwenoord, waar Amerpoort is gevestigd, is een groen en levendig woon-/zorgpark waar mensen met een verstandelijke beperking in een beschutte en veilige omgeving kunnen wonen, werken, logeren en elkaar kunnen ontmoeten. Nieuwenoord biedt veel mogelijkheden voor dagbesteding: ‘zelf doen’ of ‘beleven en ervaren’ zijn daarin keuzes. Van arbeidsmatig tot ambacht, van creatief tot dienstverlening en van natuur tot industrieel. Kortom, voor elke bewoner is er een vorm van dagbesteding die bij hem of haar past. Verder heeft Nieuwenoord een paramedisch centrum, een cultureel centrum, sporthal, zwembad, restaurant, supermarkt, kwekerij en een boerderij. Woon-/zorgpark Nieuwenoord is gelegen aan de oostzijde van de A27 in het buitengebied van Baarn. Het terrein wordt aan de noordzijde begrensd door de Zandheuvelweg. De westzijde van het terrein grenst aan het conferentiecentrum Drakenburg en langs de zuidzijde van het terrein ligt de spoorlijn Amsterdam - Zutphen. Vanwege de ligging in het bos heeft het gebied een besloten uitstraling. Het park zelf wordt gekenmerkt door afwisselend, open en beboste delen met slingerende paden die clusters bebouwing met elkaar verbindt. Het park is door de jaren heen organisch gegroeid: de gelaagdheid van het park is zichtbaar door de veelheid van structuren.

Ook de uitstraling, de oriëntatie en het verschil in omvang van de bebouwing laat zien dat er door de jaren heen gefragmenteerd is gebouwd.

Huidige opzet woon-/zorgpark Nieuwenoord (Zie bijlage 3 voor groot formaat).

11

Huidige ruimtelijke structuur woon-/zorgpark Nieuwenoord Op het zorgterrein is een mix van gebouwen in een parkachtige setting gesitueerd. Het gebied wordt gekenmerkt door afwisselend open en beboste delen met slingerende paden die kleine clusters bebouwing ontsluiten. Deze zijn organisch gegroeid door de jaren heen. De hoofdentree is gelegen aan de noordzijde van het terrein. Hierbij is tevens een parkeerterrein gelegen voor bezoekers van woon-/zorgpark Nieuwenoord. De oostzijde van het terrein heeft een rondweg van waaruit enkele delen van het terrein bereikbaar zijn. De westelijk gelegen woongebouwen zijn organisch met elkaar verbonden.

Wooneenheden in een parkachtige setting

Slingerende paden/wegen in het bos

In het dicht beboste gebied zijn de oorspronkelijke oost-west ontginningslijnen, met de daarbij behorende paden en laanbeplanting, nog duidelijk zichtbaar (zie kaarten rond 1850 en 1880). Op het terrein van Amerpoort zijn enkele oude diagonale assen traceerbaar. Van oorsprong werd het terrein diagonaal ontsloten via de Isengardlaan vanaf de doctor A. Schweitzerweg (zie kaart rond 1965). Deze is op dit moment gedeeltelijk afgewaardeerd als bospad. Ondanks dat deze diagonale as nog in gebruik is, vormt het geen onderdeel meer van de hoofdstructuur van het gebied.

Rond 1850

Rond 1880

12

Rond 1950

Rond 1965

Rond 2000

Rond 2017

De Isengardlaan loopt over in de Nieuwenoordlaan en komt uit op het centraal, hoger gelegen kantoorgebouw, dat uitkijkt over de vijver. Concentrisch om het kantoorgebouw zijn via slingerpaden diverse clusters van woon- en dagbestedingsgebouwen gesitueerd. Aan de oostzijde van het kantoorgebouw liggen twee voorzieningenclusters met o.a. een zwembad en een sporthal. Deze dagbestedingsgebouwen zijn gesitueerd rondom een centraal plein. Bij elk cluster zijn langs de slingerpaden parkeermogelijkheden. Centraal bij het kantoorgebouw zijn twee parkeerterreinen, gelegen in een beschut rododendronbos.

Diagonale as/bospad: Isengardlaan

Uitzicht op de vijver

13

De huidige Huydecoperlaan, aan de zuidzijde van het gebied, maakt onderdeel uit van de oorspronkelijke oost-west ontginning van het gebied met bijbehorende laanbeplanting. De kinderboerderij en het kinderdagverblijf zijn gelegen aan deze laan. Naast deze functies en de reguliere dagbesteding huisvest woon-/zorgpark Nieuwenoord aan de oostzijde van het terrein ook een cultureel centrum en een kwekerij.

Huydecoperlaan

Hoger gelegen hoofdgebouw

Het terrein is in de afgelopen jaren gefragmenteerd en organisch uitgegroeid. Het ruim 60 jaar bestaande woon-/zorgpark biedt inmiddels woonruimte aan circa 400 cliënten met een verstandelijke beperking. In verband met de veranderende zorgvraag en strengere bouw(besluit) eisen hebben de afgelopen jaren diverse bouw- en verbouwactiviteiten plaatsgevonden, vooral bestaande uit vervangende nieuwbouw. Ook het inkrimpen van bijvoorbeeld kantoorfuncties en ondersteunende diensten ten behoeve van het primaire doel, de cliënten, is de afgelopen jaren voorgekomen.

14

3.3 Bestaande situatie woon-/zorgpark Eemeroord (Sherpa) Woon-/zorgpark Eemeroord, waar Sherpa is gevestigd, is als een dorp: midden in de natuur, waar mensen van jong tot oud, met uiteenlopende mogelijkheden, wonen en samenwerken. Er is een goede balans tussen veiligheid en levendigheid, zodat bewoners, familieleden en medewerkers zich er thuis voelen. Alle voorzieningen zijn binnen handbereik. Er zijn onder andere een supermarkt, kledingwinkel, bakkerij, zwembad, gymzaal en een gezondheidscentrum. Voor de bewoners worden verschillende vormen van dagbesteding geboden, zowel recreatieve activiteiten als arbeidsmatige taken. Woon-/zorgpark Eemeroord is gelegen ten noorden van woon-/zorgpark Nieuwenoord, eveneens aan de oostzijde van de A27, in het buitengebied van Baarn. Het terrein wordt aan de zuidzijde begrensd door de Zandheuvelweg. De noord- en oostzijde van het terrein grenzen aan het open landschap dat loopt tot aan de oksel van knooppunt Eemnes.

Huidige opzet woon-/zorgpark Eemeroord (Zie bijlage 4 voor groot formaat) Huidige ruimtelijke structuur woon-/zorgpark Eemeroord Het woon-/zorgpark wordt aan de zuid- en westzijde door een forse houtwal omringd waardoor het woon-/zorgpark zich afzondert van haar directe omgeving. Deze landschappelijk geïsoleerde omgeving is in het bijzonder prettig voor de bewoners met diverse verstandelijke beperkingen. De wijk heeft een duidelijk afleesbaar kader wat geborgenheid en veiligheid geeft. Op het halfopen beboste terrein is een mix van gebouwen gesitueerd langs een stelsel van lange, loodrechte wegen en paden (orthogonaal gridstructuur). Dit consequent doorgevoerde grid maakt dat het terrein ritmisch, evenwichtig en overzichtelijk is.

15

Open landschap aan de noordzijde

Lange loodrechte wegen/paden

Het stelsel van rechte assen komt voort uit de oorspronkelijke oost-west ontginningslijnen. De daarbij behorende paden en laanbeplanting vormen de basis voor de huidige ruimtelijke structuur van woon/zorgpark Eemeroord (zie kaarten rond 1850 en 1880). De hoofdentree is gelegen aan de zuidzijde van het terrein van waar uit het hoofdgebouw en de parkeerplaats direct zichtbaar zijn. De entree van het gebied is in noordelijke richting tevens de hoofdas van het gebied. Aan deze as zijn dwarsparkeerplaatsen gelegen. Ook zijn via deze as alle dwarswegen bereikbaar en tevens is het centrale groene hart van het terrein gelegen aan deze as (zie kaart rond 1952 t/m 2017).

Rond 1850

Rond 1880

Rond 1952

Rond 1961

16

Rond 2000

Rond 2017

Het groene hart bestaat uit een bebost vlak. Middels verharde en half verharde slingerpaden zijn hierin enkele zitgelegenheden en speeltoestellen verbonden met elkaar. Een deel van de randen van het middengebied zijn glooiend en beplant. Hierdoor oogt het middengebied van buitenaf relatief gesloten. De toegang, het zicht en de interactie met de rest van het woon-/zorgpark is daardoor minimaal.

Glooiende/beplantte randen

Centrale as/entree van de wijk

De diverse woongebouwen en dagbestedingsgebouwen zijn middels het grid met elkaar verbonden. In dit grid is ruimte voor een variatie aan vegetatie en recreatieve routes. Op verschillende plekken in het woon-/zorgpark bevinden zich ondersteunende functies waaronder een zwembad, een opleidingscentrum, een gezondheidscentrum, een kerk en een supermarkt. Deze functies brengen verkeersbewegingen met zich mee die soms niet wenselijk zijn in de wijk. De dagbesteding is verspreid over het gebied vormgegeven. Deze zijn zowel collectief rondom het groene hart te vinden als kleinschalig en direct nabij de woongebouwen

17

Recreatieve dwarsroutes

Voorzieningengebouw op een heuvel

In de noordoosthoek van de wijk ligt een voorzieningengebouw op een verhoging (grondwal). Vanuit het voorzieningengebouw geeft dit een bijzonder perspectief. In de praktijk wordt het voorzieningengebouw niet als toegankelijk ervaren. Het evenemententerrein achter de heuvel, waar o.a. een circustent geplaatst kan worden, ligt wat afgelegen van de kernactiviteiten van op het woon/zorgpark. Woon-/zorgpark Eemeroord bestaat 50 jaar. De afgelopen jaren heeft er vervangende nieuwbouw (voor wonen) plaatsgevonden. Deze ontwikkelingen zijn afgestemd op de specifieke zorgvraag van de cliënten en houden rekening met de gewenste veiligheid, privacy, comfort en rust. In 2014 zijn op het terrein 77 nieuwe wooneenheden gerealiseerd. Deze bevinden zich aan de Berkelstraat, de Eemeroordlaan en de IJssellaan. Aansluitend zijn in 2016 aan de Diezelaan nog eens 48 extra nieuwe wooneenheden en dagbestedingsvoorzieningen gerealiseerd. Er ligt naast de reeds uitgevoerde projecten nog een aantal plannen voor het vervangen van 200 plaatsen voor werk & dagbesteding. Deze zijn nu nog gevestigd in sterk verouderde panden. Naast alle sloop- en nieuwbouwontwikkelingen van de afgelopen jaren is eveneens een groot deel van de infrastructuur verbeterd.

3.4 Bestemmingsplan Drakenburgergracht – Zorg Ter plaatse van beide woon-/zorgparken vigeert het Bestemmingsplan ‘Drakenburgergracht – Zorg’, dat op 27 januari 2010 is vastgesteld door de gemeenteraad van Baarn. Tevens zijn de bij dit bestemmingsplan behorende wijzigingsplannen ‘Drakenburgergracht - Zorg, bouwvlakken Amerpoort’ en ‘Drakenburgergracht - Zorg, bouwvlakken Sherpa’ van toepasing. Deze wijzigingsplannen zijn op respectievelijk 11 november 2014 en 7 april 2015 vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Baarn. In de afbeelding op de volgende pagina is de verbeelding van het vigerende bestemmingsplan weergegeven. Ook de wijzigingsplannen zijn hierin verwerkt. Voor de bestemmingsplanherziening worden dezelfde plangrenzen als bij het vigerende bestemmingsplan aangehouden.

18

Verbeelding bestemmingsplan Drakenburgergracht – Zorg, inclusief wijzigingsplannen In het plangebied zijn zoals te zien diverse bestemmingen van toepassing: • Enkelbestemming Bedrijf - Nut • Enkelbestemming Bos • Enkelbestemming Cultuur en ontspanning - Kinderboerderij • Enkelbestemming Maatschappelijk - Zorg • Enkelbestemming Verkeer • Enkelbestemming Verkeer - Verblijf • Enkelbestemming Water • Dubbelbestemming Leiding - Gas • Dubbelbestemming Leiding - Water • Dubbelbestemming Waarde - Archeologie

19

De beide woon-/zorgparken zijn grotendeels bestemd met de bestemming Maatschappelijk – Zorg. Het groen dat de terreinen omringd is bestemd met de bestemming Bos. Rond het terrein van Sherpa, Eemeroord, is een deel van de gronden bestemd met de enkelbestemming Verkeer. De inrit van de terreinen van zowel Amerpoort als Sherpa is bestemd met de enkelbestemming Verkeer – Verblijf. Op het terrein van Amerpoort, Nieuwenoord, zijn enkele wateren aanwezig welke zijn bestemd met de enkelbestemming Water. Daarnaast is op het terrein van Amerpoort een zuidwestelijk perceel bestemd met de enkelbestemming Cultuur en ontspanning – Kinderboerderij. Op het terrein van Amerpoort bevindt zich een ondergrondse gastransportleiding welke is bestemd met de dubbelbestemming Leiding – Gas. Een zeer klein gedeelte van deze gasleiding bevindt zich net binnen de zuidwesthoek van het terrein van Sherpa. Aan de noordzijde van het terrein van Sherpa bevindt zich een ondergrondse waterleiding, welke is bestemd met de dubbelbestemming Leiding – Water. Aan de westzijde van het terrein van Sherpa is een klein deel van de gronden bestemd met de enkelbestemming Bedrijf – Nut. Hier is een antennemast aanwezig ten behoeve van mobiele telefonie en vaste verbindingen. Een groot deel van het plangebied is bestemd met de dubbelbestemming Waarde – Archeologie.

Met deze dubbelbestemming worden eventueel aanwezige archeologische waarden beschermd. Mogelijkheden voor bebouwing Bebouwing is conform het bestemmingsplan alleen toegestaan binnen de aangegeven bouwvlakken. Voor de meerderheid van de bouwvlakken is een maximale bouwhoogte opgegeven en is aangegeven welke bruto vloeroppervlakte (BVO) maximaal gerealiseerd mag worden. Het bestemmingsplan biedt voor het terrein van Amerpoort de mogelijkheid om in totaal binnen de bouwvlakken circa 33.909 m 2 aan BVO te realiseren, inclusief de kinderboerderij. Voor het terrein van Sherpa geldt dat het toegestaan is om binnen de bouwvlakken van het vigerende bestemmingsplan 34.756 m2 aan BVO te realiseren. Hierbij dient te worden opgemerkt dat op het terrein van Sherpa, aan de IJssellaan, ook Namasté (7.155m2) is gevestigd. Namasté is een combinatie van appartementen voor mensen met een beperking en voor verwanten en medewerkers. Namasté is deels eigendom van Dudok Wonen. Per abuis is in het vigerende bestemmingsplan de aanduiding waarbinnen kantoren ten behoeve van de zorgfunctie mogen worden gerealiseerd niet op de verbeelding opgenomen. Beide zorginstellingen hebben al vanaf het begin ondersteunende kantoorfuncties op de terreinen. Iedere instelling heeft momenteel 4.500m 2 BVO aan kantoorruimte. Het aantal m 2 BVO voor ondersteunende kantoren neemt niet toe.

20

4

Bedrijfseconomische noodzaak

4.1 Inleiding De exploitatie van de woon-/zorgparken is financieel gezond. De kosten van de gehele bouwprojecten worden dan ook gedragen door de initiatiefnemers, de beide zorginstellingen. Om ook voor de toekomst een gezonde exploitatie van de woonzorgparken te kunnen waarborgen zijn de aanpassingen van terrein en bebouwing noodzakelijk. Voor veel cliënten en hun familie zijn kwalitatief goede woningen en dagbestedingslocaties, die aansluiten bij de behoefte, een belangrijke reden om voor een specifieke zorginstelling te kiezen. De kwaliteit van de gebouwen en de grootte in cliëntcapaciteit hebben een belangrijke samenhang met de geleverde kwaliteit van zorg en een renderende bedrijfsvoering. In de zorg heeft de afgelopen jaren een aantal ontwikkelingen op ondersteuning en financiering plaatsgevonden die bij Amerpoort en Sherpa leiden tot een bedrijfseconomische noodzaak voor extra bebouwingsmogelijkheden. Daarnaast hebben cliënten extra ruimte nodig door striktere eisen in het Bouwbesluit. Beide zorginstellingen moeten met hun tijd mee en willen voor de bestaande doelgroepen investeren voor de lange termijn. Ook vereisen beide terreinen onderhoud om de huidige kwaliteit te behouden en daar waar mogelijk te versterken. Deze ambitie is alleen mogelijk als de woon-/zorgparken een renderende bedrijfsvoering laten zien.

4.2 Ontwikkelingen in de zorg Om de zorg en huisvesting aan cliënten nog beter vorm te geven, is gekeken naar landelijke- en regionale ontwikkelingen en trends. Het Zilveren Kruis Zorgkantoor heeft regio-analyses opgesteld die inzicht bieden in de regionale ontwikkelingen in vraag en aanbod binnen de WLZ (Wet Langdurige Zorg). Binnen beide zorginstellingen is er inzicht in de vraag naar zorg nu en in de toekomst. Door de regionale analyse en de interne ontwikkelingen bij elkaar te brengen is een doorkijk voor de lange termijn gemaakt. Hierin zijn vier belangrijke trends waarneembaar die in relatie staan met de toenemende vraag naar wonen op bij beide woon-/zorgparken. In de woon-/zorgparken van beide instellingen wonen nog een aantal bewoners van het eerste uur. Deze cliënten hadden toen een andere huisvestingsvraag dan op dit moment. Deze veranderende vraag wordt veroorzaakt door de levensfase waarin cliënten zich bevinden. Door de toenemende leeftijd wordt voor deze doelgroep de behoefte aan een beschutte woonomgeving, meer ondersteuning en de aanwezigheid van de gedeelde medische ondersteuning bij beide zorginstellingen steeds belangrijker. Deze ontwikkeling kan gezien worden als een wooncarrière, welke resulteert in grote wachtlijsten om te komen wonen op beide woon-/zorgparken. Daar komt bij dat de levensverwachting van mensen met een beperking toeneemt.

Ook ondervinden cliënten vaak eerder de ongemakken van het ouder worden en hebben dan ook eerder behoefte aan intensievere zorg. Dit zorgt er enerzijds voor dat plekken langer bezet zijn en vraagt anderzijds om meer verpleegkundige expertise en woonoplossingen waarbij rekening is gehouden met tilliften en rolstoeltoegankelijkheid. Daardoor kunnen de woon-/zorgparken deze doelgroep optimaal ondersteunen door de aanwezigheid van 24 uurs zorg. Tussen 2000 en 2010 is er een beweging geweest om zoveel mogelijk bewoners vanuit de woon/zorgparken in de wijk te laten wonen. Dit heeft op beide woon-/zorgparken geleid tot een afname van het aantal bewoners. Voor een deel van deze cliënten biedt de huidige samenleving veel barrières. In het wonen en leven in de wijk lopen zij aan tegen een tekort aan beschikbaarheid van goede zorg woningen waarin corporaties beperkt kunnen bijdragen, bovendien zijn aanpassingen van de infrastructuur nodig, is er bij buurtbewoners een lage acceptatiegraad van en is er geringe mogelijkheid voor besteding van vrije tijd. Van echte inclusie, dat wil zeggen gewoon leven in de wijk, deel uitmaken van de lokale gemeenschap en bijdragen aan het leven daar, is slechts incidenteel

21

sprake. Deze groep cliënten heeft behoefte aan een omgeving waarin zij zichzelf kan zijn en woont liever in woon-/ zorgparken. Naast de ouder wordende cliënt wonen op beide woon-/zorgparken ook jongere cliënten die behoefte hebben aan besloten woonomgeving met intensieve begeleiding. Voor immobiele cliënten met serieuze beperkingen is een veilige woonomgeving een voorwaarde. Zij hebben zorg nodig om een menswaardig bestaan te kunnen leiden. Door meer fysieke ruimte te bieden aan deze doelgroep kan de kwaliteit van leven worden verhoogd. Hiermee gaat de belastbaarheid van medewerkers omlaag wat leidt tot een lager ziekteverzuim. Amerpoort en Sherpa zien het als een maatschappelijke verplichting om deze doelgroep te blijven ondersteunen.. Het vinden van geschikte huisvesting blijkt lastig voor bovenstaande doelgroepen. In het afgelopen decennium zijn de eisen, die door cliënten en verwanten aan de woningen worden gesteld, drastisch toegenomen en dat zet zich door. Cliënten en verwanten willen meer ruimte en meer privacy. De vraag naar eigen voorzieningen, zoals sanitair neemt toe. Dit heeft invloed op het aantal benodigde vierkante meter per cliënt. Door ruimte te bieden aan 400 bewoners per instellingsterrein, blijft het mogelijk om een renderende bedrijfsvoering voor de langere termijn te garanderen.

4.3 Hogere eisen aan bebouwing Naast ontwikkelingen in de zorg is er ook vanuit wet- en regelgeving sprake van hogere eisen aan bebouwing dan in het verleden. De beide zorginstellingen moeten bij nieuwbouw aan deze aangescherpte eisen voldoen. Onder andere op het gebied van duurzaamheid worden in het Bouwbesluit steeds hogere eisen gesteld. Isolatie moet bijvoorbeeld steeds beter, waardoor wanden steeds dikker worden. Dit brengt met zich mee dat er een groter verschil ontstaat tussen het bruto vloeroppervlak (BVO) en het netto vloeroppervlak van een gebouw. Het komt er op neer dat er dus steeds meer bebouwingsruimte nodig is voor eenzelfde gebruiksoppervlak. 4.4 Meer bebouwingsmogelijkheden en flexibiliteit Om een blijvende gezonde economische exploitatie mogelijk te maken zullen beide zorginstellingen moeten inspelen op de ontwikkelingen in de zorg. Daarbij komt dat men zich moet houden aan de aangescherpte eisen die aan bebouwing worden gesteld. Om nu en in de toekomst goede zorg te kunnen bieden aan hun cliënten hebben beide zorginstellingen per cliënt circa 70 m 2 BVO voor wonen en circa 20 m2 BVO voor dagbesteding nodig. Om dit te bereiken zijn renovatie en nieuwbouw nodig binnen de bestaande begrenzing van beide terreinen. Amerpoort en Sherpa lopen tegen de grenzen van het huidige bestemmingsplan aan.

Beide zorginstellingen ervaren het bestemmingsplan als knellend waardoor op de terreinen nauwelijks meer ontwikkelingen mogelijk zijn. De toegestane bebouwingsmogelijkheden en de positionering van de bouwvlakken zijn beperkend en te weinig flexibel om in te spelen op de in dit hoofdstuk genoemde ontwikkelingen in de zorg. Hierdoor komt het bieden van goede zorg aan de cliënten van Amerpoort en Sherpa in het geding. Concreet bedraagt de behoefte aan extra bebouwingsmogelijkheden voor Amerpoort en Sherpa nu maximaal 6.780 m2 respectievelijk 6.951 m 2 BVO per organisatie. Dit is maximaal twintig procent meer dan wat er binnen het vigerende bestemmingsplan mogelijk is op beide terreinen. Om in te kunnen spelen op toekomstige ontwikkelingen is tevens meer flexibiliteit qua bouwvlakken nodig. Het heeft de voorkeur van beide zorginstellingen om te komen tot een bestemmingsplan met grotere bouwvlakken, voorzien van een maximum bebouwingspercentage.

22

5

Ruimtelijke visie voor de lange termijn

5.1 Inleiding Beide zorginstellingen erkennen het belang van een goede inpassing van de uitbreiding op hun terreinen. Het behouden van het natuurlijke, groene parkachtige karakter is erg belangrijk voor beide zorginstellingen. Voor beide woon-/zorgparken is daarom een ruimtelijke visie met stedenbouwkundige structuren voor de lange termijn opgesteld. Deze ruimtelijke visie geeft het gewenste toekomstbeeld van de terreinen, waarbij nauwkeurig het evenwicht is gezocht tussen het versterken van de bestaande natuurwaarden, de landschappelijke kwaliteiten en structuren zoals die mede zijn vastgelegd in de Kernrandzonevisie Drakenburgergracht. In dit hoofdstuk worden de ruimtelijke visies voor de lange termijn toegelicht. De visies zijn tot stand gekomen middels een proces dat is afgestemd op de situatie van de terreinen en de behoeften van beide zorginstellingen. De visies zijn opgezet in samenspraak met de huidige en toekomstige bewoners, ouders en verwanten. Zij omarmen en ondersteunen de ruimtelijke visies waarmee beide zorginstellingen de toekomst in willen. Bij de verdere planvorming zal ook met de omgeving van beide zorginstellingen worden geparticipeerd. 5.2 Amerpoort: Nieuwenoord In paragraaf 3.2 is de huidige ruimtelijke structuur van Nieuwenoord uiteengezet.

Daaruit bleek dat op het terrein enkele nog zichtbare oost-westelijke ontginningslijnen bestaan, en dat het gebied verder gefragmenteerd en organisch is gegroeid. Hierbij zijn clusters ontstaan, bestaande uit het kantoor dat uitkijkt op de vijver, met daaromheen diverse clusters van woon- en dagbestedingsgebouwen, voorzieningenclusters en parkeerterreinen. In deze paragraaf wordt een visie gegeven op welke manier de ruimtelijke structuur van het terrein kan worden versterkt. 5.2.1 De opgave In het kader van uitbreiding op Nieuwenoord heeft Amerpoort de programmering van de huidige functies onder de loep genomen. Voor de toekomstige inrichting van het gebied zijn vijf primaire functies gedefinieerd die een bijdrage moeten leveren aan het creëren van structuur en ordening in de informatie. De keuzes en de prioriteiten die hierin gemaakt worden vloeien voort uit de behoeften en het welzijn van cliënten van Amerpoort. De vijf cruciale functies die invulling moeten krijgen op het terrein van Nieuwenoord zijn Wonen, Welzijn, Dagbesteding, (ondergeschikte) Ondersteunende diensten en Vervoer/verplaatsing.

Daarbij gelden de volgende uitgangspunten: • Alle cliënten die nu op Nieuwenoord wonen, kunnen in de toekomst blijven wonen op Nieuwenoord, • Het plan moet faciliterend zijn aan levensloopbestendig wonen, • Het plan moet aansluiten bij cliënten met een gedragsstoornis, • Het plan moet aansluiten bij de eisen uit het Strategisch Vastgoedbeleid van Amerpoort. Amerpoort ziet Nieuwenoord als een dorp midden in de natuur, waar mensen van jong en oud, met uiteenlopende mogelijkheden wonen en samenwerken. Er is een goede balans tussen veiligheid en levendigheid, zodat bewoners, familieleden en medewerkers zich thuis voelen. Nieuwenoord biedt de gelegenheid om elkaar te ontmoeten en uiteenlopende activiteiten te ondernemen op een plek en manier die past bij de wensen van de verschillende bewoners. Hier helpt men elkaar wanneer dat

23

nodig is. Daar waar het kan trekken we er op uit om iets te ondernemen of halen we de buitenwereld naar binnen. Dat betekent dat: • de activiteiten en voorzieningen primair ten dienste van de cliënt staan; • Nieuwenoord autoluw is; • er plekken zijn om te sporten of samen te zitten (zowel binnen als buiten); • er delen zijn waar veel activiteiten zijn en delen waar weinig prikkels zijn; • mensen en activiteiten van ‘buiten’ welkom zijn, mits zij de balans tussen veiligheid en levendigheid niet verstoren; • het groene parkachtige karakter behouden blijft en verstening wordt voorkomen; • er duidelijke bewegwijzering is bijvoorbeeld met pictogrammen en een warm welkom. 5.2.2 Ruimtelijke programmering Voor de programmering van functies is een (theoretisch) model opgesteld: ‘een zonering van buiten naar binnen’, waarbij het centrum de plek voor ontmoeting en ontspanning is, dagbesteding zich in de middencirkel bevindt en cliënten wonen aan de rand van het park. Binnenste cirkel: Centrum voor ontmoeting Een centrum met een groene en open uitstraling waar activiteiten plaatsvinden, mensen elkaar kunnen ontmoeten en diverse voorzieningen gegroepeerd zijn. Middencirkel: Dagbesteding Amerpoort wil de voorzieningen zo dicht mogelijk bij de cliënt creëren.

Dit verhoogt enerzijds de kwaliteit van wonen op Nieuwenoord voor cliënten, maar draagt ook bij aan eenvoudiger en efficiënter samenwerken en aan het gevoel van veiligheid bij zorgmedewerkers. Buitencirkel: Wonen Hierbij is het mogelijk om in of aan de woning mogelijkheden voor dagbesteding te realiseren. Bebouwing waarbij wonen en dagbesteding zijn geïntegreerd staat ten dienste van de cliënten. 5.2.3 Ruimtelijke visie Met een nieuwe ruimtelijke visie heeft Amerpoort de kans om een heldere nieuwe structuur voor Nieuwenoord neer te zetten. Dat betekent enerzijds het behouden en versterken van structuren en anderzijds dat afscheid wordt genomen van structuren die het terrein onleesbaar en onduidelijk maken. In onderstaande kaartbeelden wordt de gewenste ruimtelijke structuur weergegeven. De visiekaart in groot formaat is in bijlage 1 bij dit principeverzoek opgenomen. In bijlage 13 is een presentatie opgenomen van de ruimtelijke visie voor Nieuwenoord. Oude en nieuwe assen in het beboste gebied Het plan wordt gekenmerkt door een aantal oude en nieuwe assen die onderdeel zijn van de groenstructuur van Nieuwenoord. Deze assen met markante bomen leiden allen naar het centrum voor ontmoeten. Het eenduidig vormgeven van deze assen kan in de toekomst cliënten helpen de weg naar het centrum te leren herkennen.

24

Oude en nieuwe assen van Nieuwenoord

Huydecoperlaan

Muzeplein

Isengardlaan

Ontsluiting De hoofdentree van Nieuwenoord is gelegen aan de noordzijde van het terrein. Vanaf de Zandheuvelweg komt men via de Nieuwenoordlaan het woonpark oprijden. Bij de entree aan de westzijde is een centrale parkeerplek gelegen voor bezoekers van Nieuwenoord. De oostzijde van het terrein heeft een rondweg van waaruit enkele nieuwe delen van het terrein bereikbaar zullen zijn. Aan deze rondweg zijn geen woningen ontsloten. Vanaf de rondweg zijn geclusterd parkeerplekken aanwezig om te voet Nieuwenoord verder te betreden. Het woonpark kent twee belangrijke parkwegen, dit zijn de twee rode noord-zuidgerichte lijnen, op de kaart op de volgende pagina. Deze autoluwe parkwegen ontsluiten de diverse woongebouwen en verbinden deze op organisch wijze met elkaar. Overige verbindingen op Nieuwenoord worden als woonstraten ingericht. Het is hierbij mogelijk voor medewerkers, verwanten die slecht ter been zijn en voor hulpdiensten, om dichtbij de woning te parkeren. De ligging van deze verbindingen hangt af van de nog te realiseren toekomstige bebouwing.

25

Het park kent vele wandelpaden en dwarsverbindingen die de verschillende woonbuurten en dagbestedingsgebouwen met elkaar verbinden. Er zal over Nieuwenoord ook een recreatieve verbinding gemaakt worden tussen de Zandheuvelweg en het wandelpad dat in het verlengde van de Huydecoperlaan ligt dat in oostelijke richting Kasteel Groenenveld loopt. Deze verbinding wordt daarmee onderdeel van het ‘recreatieve wandelrondje Drakenburgergracht’ die verschillende (recreatieve) functies in het gebied met elkaar verbindt (pannenkoekenhuis, bomencentrum, kasteel Groenenveld en het toekomstige nieuwe wellness-centrum).

Ontsluiting van Nieuwenoord

Nieuwenoordlaan als parkweg

Rondweg

Woonpad Molshoop

Zonering van functies op Nieuwenoord Nieuwenoord kent vier zones met verschillende functies: 1) het entreegebied, 2) het centrum voor ontmoeten, 3) zone voor dagbesteding en 4) zones voor wonen. De woonzones liggen voornamelijk aan de randen van het plangebied. Het centrumgebied voor ontmoeten is gelegen in en rondom het open groene middengebied met de vijver als waardevol en historisch relict. De zone voor dagbesteding is gelegen rondom het centrum waarvan het grootse deel van het aanbod aan de oostzijde ervan is gesitueerd. Deze zone vloeit op organische wijze over in de woonzones die aan de randen van het plangebied liggen. De functies gelegen ten zuiden van de Huydecoperlaan (de

26

technische dienst en het kinderdagverblijf) worden verplaatst naar de noordoost zijde van het terrein nabij de entree van het terrein. Deze nieuwe zone is bestemd voor ondersteunende-, aanvullende functies als kantoor, technische dienst etc. Hiermee komen functies, die geen directe relatie hebben met cliënten van Nieuwenoord, iets buiten het park te staan. Verplaatsing van deze functies levert een bijdrage aan de veiligheid van het park doordat ongewenste verkeersbewegingen op het park verminderd worden. De bestaande parkeerplaats bij de entree kan uitgebreid worden voor het toevoegen van functies in deze hoek van het plangebied. Verplaatsing levert daarnaast ook een positieve bijdrage aan het creëren van een betere doorgang van het Natuurnetwerk Nederland dat ten zuiden van Nieuwenoord is gelegen.

Zonering van functies op Nieuwenoord

Toekomstbeeld: nieuwe ruimtelijke visie In de nieuwe ruimtelijke visie is de structuur van het gebied weer leesbaar gemaakt door het benoemen en vormgeven van landschapslanen die de woonzones aan de randen van het park, als zonnestralen, verbindt met het centrum voor ontmoeten. De woonzones liggen tussen de radialen waardoor deze gemakkelijk hun eigen identiteit kunnen ontwikkelen. De zone voor dagbesteding fungeert als een organische ster die woonzones onderling weer met elkaar verbindt. Elke zone afzonderlijk kan zich onderscheiden door architectonische uitstraling, beeldkwaliteit, bouwhoogte of door de verkavelingsrichting die voortkomt uit de richting zoals deze in de historische tijdslagen zijn geanalyseerd en verbeeld in de presentatie, aanvullend aan dit rapport. Op basis van dit ruimtelijke stelsel van assen en zones kan Nieuwenoord volgens een helder principe doorontwikkeld worden. Hieronder is een kaart van de visie op het terrein weergegeven (zie voor een groot formaat bijlage 1).

27

Visiekaart Amerpoort

28

5.3 Sherpa: Eemeroord In paragraaf 3.3 is de huidige ruimtelijke structuur van Eemeroord uiteengezet. Daaruit bleek dat de wijk een duidelijk afleesbaar kader heeft, in de vorm van een orthogonaal gridstructuur. In deze paragraaf wordt een visie gegeven op welke manier deze ruimtelijke structuur kan worden behouden en versterkt. 5.3.1 De opgave De vraag naar beschut wonen op woon-/zorgpark Eemeroord neemt toe. Sherpa heeft de ambitie om te groeien van driehonderd naar vierhonderd cliënten. Op enkele braakliggende bouwvlakken kan Sherpa nog uitbreiden. Echter, deze zijn niet toereikend voor de beoogde groeiambitie. 5.3.2 Ruimtelijke visie In bijlage 2 is de visiekaart in groot formaat opgenomen. In bijlage 14 is een presentatie opgenomen van de ruimtelijke visie voor Eemeroord. De nieuwbouw van de afgelopen jaren, alsmede de uitgevoerde infrastructurele aanpassingen maken deel uit van de nieuwe ruimtelijke visie voor woon/zorgpark Eemeroord. Het nieuwe ruimtelijk concept gaat uit van een aantal kernwaarden die hieronder worden beschreven. Centraal open middengebied Eemeroord is een woon-/zorgpark dat geheel omsloten is door een stevige bosrand, het binnen gebied is een halfopen bosgebied met geclusterde boomgroepen. Beide groenstructuren geven het woon-/zorgpark de gewenste en benodigde beschutting en veiligheid.

Centraal gelegen op het woon/zorgpark ligt een open groengebied dat ruimte biedt aan ontspanning en recreatie. De ruimtelijke visie zet maximaal in op ‘het gebruik en de beleving’ van dit open middengebied dat in de toekomst een meer parkachtig karakter krijgt. Onder beplanting zal verwijderd worden om de visuele verbinding met de omliggende functies/woonblokken te vergroten. Het groengebied is op dit moment ingeklemd door een stelsel van wegen in noord-zuidelijke en oost-westelijke richting. Het nieuwe centrale park zal een meer organische vorm krijgen. Hierdoor vervagen de grenzen van het bestaande open middengebied en zal het groengebied een groter onderdeel worden van het gehele woon-/zorgpark.

Centraal open middengebied

Van bosperceel naar gebruikspark

Voorzieningen en dagbestedingslocaties rondom het park Het park neemt op het terrein een centrale plek in: het is de actieve kern van het woon-/zorgpark, hier is reuring en gezelligheid te vinden met ruimte voor spel, bewegen, leren, ontmoeten, samen zijn, feesten en evenementen. Deze actieve kern wordt gerealiseerd door de voorzieningen en de eigen ondersteunende diensten zoveel mogelijk rondom dit park te positioneren. Te denken valt aan

29

dagbesteding, het opleidingscentrum, het gezondheidscentrum, kantoor, restaurant, supermarkt, zwembad/gymzaal etc. Dit betekent dat de functies in ’t Gein (het huidige voorzieningengebouw) op termijn verplaatst kunnen worden. Zowel de nieuwe als de bestaande gebouwen komen als het ware met hun voeten in het park te staan en komen daarmee in directe verbinding te staan met de bestaande theekoepel. De aanwezige functies versterken elkaar en hebben gezamenlijk een aantrekkende werking. Dit kan extra tot uiting komen door het creëren van een wandelpad dat alle gebouwen onderling met elkaar verbindt.

Voorzieningen rondom het open middengebied

Voorzieningen aan de rand van het park

Concentrische zonering van functies en woonvelden Het nieuwe ruimtelijk concept van woon-/zorgpark Eemeroord wordt gekenmerkt door een concentrische zonering van woonvelden rondom het centrale park. Direct nabij de entree aan de zuidwestzijde van het park worden de voorzieningen gesitueerd (paars op de visiekaart). Aan de noordoostzijde van het park komt een zone vrij voor ‘wonen aan het park’ (zacht rood op de visiekaart). Ter hoogte van het park wordt de IJssellaan afgewaardeerd als wandelpad waardoor enkele woonblokken met hun voeten aan de rand van het park komen te staan. De woonzone hierachter noemen we ‘wonen in de middenring’ (oranje). Dit betreft een deel van de bestaande woonblokken die vrij recent zijn gebouwd en vanuit waar het mogelijk is snel via wandelpaden in het centrale park te komen. In de buitenste schil zijn de woonzones direct gelegen aan de omsloten bosrand. In het noordelijke en het zuidelijke deel liggen nieuwe ontwikkelmogelijkheden. In de noordoostelijke hoek van het woon-/zorgpark kan gebruik worden gemaakt van zicht op het omringende open landschap. Deze zone is uitermate geschikt voor mensen die beperkt prikkels kunnen hanteren. De evenementen die op dit moment in de noordoostelijke hoek plaatsvinden, kunnen worden verplaatst naar het centrale park. In de woonvelden is ook ruimte voor kleinschalige dagbesteding aan huis.

De woonzones vormen een eigen samenhangend geheel en verschillen onderling in architectonische uitstraling. Hierdoor ontstaan herkenbare buurten en krijgt het woon-/zorgpark diversiteit in uitstraling.

30

Concentrische zonering van functies en woonvelden

Zorgwoningen in parkachtige setting

Hoofdontsluiting en routing op het terrein Woon-/zorgpark Eemeroord wordt aan de zuidzijde via de Zandheuvelweg ontsloten. Het centrale plein bij de hoofdentree is ruim, overzichtelijk en ideaal voor de bushalte. Bezoekers van het park worden bij binnenkomst direct bij de voorzieningen richting drie parkeerplaatsen geleid. Bezoekers kunnen vanaf deze parkeerplaatsen via aantrekkelijke wandelpaden de functies rondom het centrale park bereiken. Hierdoor wordt voorkomen dat er te veel ongewenst autoverkeer op het woon/zorgpark circuleert. Voor de cliënten biedt dit meer rust en veiligheid.

Hoofdontsluiting Eemeroord

Parkeerplaats nabij het centrale park

Routing op het terrein Het huidige woon-/zorgpark is opgebouwd uit een stelsel van wegen en paden loodrecht op elkaar. Deze structuur komt voort uit de oorspronkelijke landschappelijke oost-west ontginning. Dit ‘grid’ van wegen en paden maakt dat het woon-/zorgpark leesbaar en overzichtelijk ervaren wordt. Echter, het is niet nodig dat alle wegen toegankelijk zijn voor autoverkeer. Zonder het grid te verlaten en de investeringen in het verleden teniet te doen, is het mogelijk om een andere dimensie aan de wegen te geven door enkelen te degraderen tot wandelpad. De wegen op Eemeroord worden autoluw ingericht en blijven per auto toegankelijk voor bevoegden (personeel, verwanten etc.). Deze nieuwe dimensionering van wegen vergroot de veiligheid van de

31

directe omgeving rondom de woonblokken en creëert ruimte om een groen raamwerk van wandelpaden te stroomlijnen richting het centrale park. Bij de verdere uitwerking van dit concept wordt aandacht besteed aan de routing van de knielbus.

Routing op het terrein

Grid van wegen en paden

Wandelassen van Eemeroord Op het woon-/zorgpark zijn twee wandelassen gedefinieerd: de IJssellaan in oost-west richting en een deel van de Eemeroordlaan. Langs de IJssellaan ligt een historische houtwal als relict van een van de verschillende landschapslagen. Bij elke landschapslaag hoort een eigen morfologie; dit kunnen bospercelen, houtwallen, sloten en of verkavelingspatronen zijn. Ook de Zandheuvelweg is een van de historische linten in het gebied Drakenburgergracht. De houtwal wordt hersteld en kan in de toekomst in oostelijke richting een verbinding maken met overige wandelpaden in de omgeving om zodoende een ‘rondje Drakenburgergracht’ te kunnen maken. De bestaande Eemeroordlaan is een belangrijke noord-zuid verbinding in het woon-/zorgpark en doorsnijdt in de nieuwe situatie het centrale park. De Eemeroordlaan verliest zijn functie als hoofdontsluiting maar blijft als zichtas en als verbinding wel bestaan. De Eemeroordlaan zal ter hoogte van het park als shared-space gebied ingericht worden. Dit verhoogt de verblijfskwaliteit van het park en verbindt de wandelpaden met elkaar. Met deze shared-space strip kunnen cliënten zich in het park veilig verplaatsen tussen de voorzieningen.

Wandelassen van Eemeroord

Shared-space als strip door het park

32

Toekomstbeeld: nieuwe ruimtelijke visie In de nieuwe ruimtelijke visie is ruimte gecreëerd voor zowel bestaande als nieuwe ideeën en ontwikkelingen. Op basis van deze nieuwe ruimtelijke visie kan het woon-/zorgpark volgens een helder principe doorontwikkeld worden. Het maken van duidelijke keuzes in programmering, zonering, sferen en inrichting maakt dat het woon-/zorgpark enerzijds afwisselend beleefd wordt en anderzijds herkenbaar blijft. Hieronder zijn de bestaande ingrediënten van het ruimtelijk concept nogmaals benoemd: • Een centraal gelegen ‘open park’ dat fungeert als kloppend hart en dat iedereen uitnodigt tot het gebruik ervan; • Voorzieningen met parkeerplaatsen dichtbij de entree van het woon-/zorgpark, hierdoor circuleert ongewenst autoverkeer niet door het woon-/zorgpark; • Nieuwe dimensionering van routes, geënt op het bestaande grid van wegen en paden, • Een heldere zonering van woon-/functievelden die alle gebruikers/bezoekers een eigen plek in het woon-/zorgpark geven; • Ruimte voor een nieuw groen netwerk van wandelpaden die in verbinding staan met het centrale park. Hieronder is een kaart van de visie op het terrein weergegeven (zie voor een groot formaat bijlage 2).

Visiekaart Eemeroord

33

6

Beleidstoets

In dit hoofdstuk wordt de behoefte van Amerpoort en Sherpa aan een flexibeler bestemmingsplan met meer ontwikkelmogelijkheden getoetst aan het provinciaal beleid en het Beleid houtopstanden van de gemeente Baarn. Tevens wordt aangegeven met welk overig gemeentelijk beleid er in het bestemmingsplan rekening gehouden zal worden. 6.1 Provinciaal beleid Het provinciaal ruimtelijk beleid zoals vastgelegd in de ‘Provinciale Ruimtelijke Structuurvisie 2013 – 2028’ en de bijbehorende ‘Provinciale Ruimtelijke Verordening 2013' is geanalyseerd. Van beide stukken betreft het de herijking uit 2016. Dit heeft geleid tot een aantal aandachtspunten voor één, gezamenlijk, nieuw bestemmingsplan voor beide woon-/zorgparken. Landschapskwaliteiten Het plangebied maakt onderdeel uit van het Landschap Utrechtse Heuvelrug. Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen moet rekening worden gehouden met de kernkwaliteiten van het landschap, die door de provincie Utrecht zijn bepaald en vastgelegd in de Kwaliteitsgids Utrechtse Heuvelrug. In de toelichting van het bestemmingsplan moet aandacht worden besteed aan de aanwezige kernkwaliteiten in relatie tot het plan. Gebaseerd op de ruimtelijke visie die in het voorgaande hoofdstuk uiteen is gezet, zal hier bij de bestemmingsplanherziening aandacht aan worden besteed.

Toevoegen van bebouwingsmogelijkheden in het landelijk gebied Voor de continuïteit van de bedrijfsvoering van Sherpa en Amerpoort is het van groot belang dat er wordt voorzien in ruimere bebouwingsmogelijkheden, zoals eerder is toegelicht in hoofdstuk 4 van dit principeverzoek. Vanuit de Provincie is het plangebied in de Provinciale Ruimtelijke Structuurvisie (PRS) en de Provinciale Ruimtelijke Verordening 2013 (PRV) aangewezen als Landelijk gebied. Nieuwe bestemmingsplannen mogen een maximale uitbreiding van de bebouwingsmogelijkheden bevatten van twintig procent ten opzichte het vigerende bestemmingsplan. Het nieuwe bestemmingsplan zal worden uitgewerkt conform de verordening van de Provincie; de uitbreiding van de bebouwingsmogelijkheden voor Amerpoort en Sherpa blijft binnen deze twintig procent.

34

Natuurnetwerk Nederland Een deel van het terrein van Amerpoort (Nieuwenoord) is door de provincie aangewezen als Natuurnetwerk Nederland (NNN).

Begrenzing Natuurnetwerk Nederland op het terrein van Amerpoort De begrenzing van het Natuurnetwerk Nederland is op dit moment niet optimaal, aangezien het enigszins versnipperd is. Het voorstel van Amerpoort is daarom om het natuurnetwerk te versterken door een deel van het eigen terrein als natuur in te richten. Het betreft locaties waar het vanwege de kenmerken van het terrein en de potentiële natuurwaarden goed mogelijk is om kwalitatieve natuur te realiseren. Delen van het terrein met de huidige maatschappelijke bestemming zullen dan in het nieuwe bestemmingsplan de bestemming ‘Natuur’ of ‘Bos’ krijgen. Om voldoende bebouwingsmogelijkheden te behouden is het dan nodig om andere locaties de bestemming 'Bos' te wijzigen in Maatschappelijk. Dit betreft locaties waar het gezien de wezenlijke natuurwaarden realistisch wordt geacht om te ontwikkelen. Hierdoor ontstaat een logischere structuur van het NNN, waardoor dit beter kan functioneren en de natuurwaarde wordt versterkt. Per saldo zal de oppervlakte van de bestemming 'Natuur'/'Bos' op Nieuwenoord niet afnemen maar toenemen. Op de kaart op de volgende pagina zijn de locaties voor natuurontwikkeling weergegeven, evenals de bestaande NNN locaties die de bestemming Maatschappelijk krijgen.