1461178 Benoemen 1e plaatsvervangend en waarnemend voorzitter van de gemeenteraad Bijlage 1 Profielschets

Memo Aan Onderwerp

: Presidium en vervolgens aan de nieuwe gemeenteraad : Profielschets Plaatsvervangend voorzitter van de raad

Van Datum

: Griffier : Maart 2026 -

Beste leden van de gemeenteraad, In het Presidium van 2 maart 2026 is er een concept profielschets opgesteld voor de plaatsvervangend voorzitter van de raad inclusief benodigde achtergrondinformatie besproken. Hierbij stuur ik deze nu aan u door als achtergrond voor de benoeming van de waarnemend voorzitter van de raad. De benoeming hiervan kunt u zelf op ieder moment agenderen. Het kan al op de installatieraad van 1 april, maar u zou het ook voor de raadsvergadering van mei kunnen agenderen (of zelfs voor een raadsvergadering op een later moment.) Wettelijk is er namelijk altijd een plaatsvervangend voorzitter van de raad. Indien de raad zelf niemand benoemt is de “nestor”, dat is het “langstzittende raadslid” automatisch de plaatsvervangend voorzitter van de raad. Ik zou u het advies willen meegeven om het niet direct op 1 april te agenderen. Dat geeft raadsleden iets meer gelegenheid om na te kunnen denken of zij zich voor deze functie willen kandideren of niet. Relevante wetsartikelen Artikel 77 Gemeentewet 1) Bij verhindering of ontstentenis van de burgemeester wordt zijn ambt waargenomen door een door het college aan te wijzen wethouder. Het voorzitterschap van de raad wordt in dat geval waargenomen door het langstzittende lid van de raad. Indien meer leden van de raad even lang zitting hebben, vindt de waarneming plaats door het oudste lid in jaren van hen.

De raad kan een ander lid van de raad met de waarneming belasten. 2) Bij verhindering of ontstentenis van alle wethouders wordt het ambt waargenomen door het langstzittende lid van de raad. Indien meer leden van de raad even lang zitting hebben, vindt de waarneming plaats door het oudste lid in jaren van hen. De raad kan een ander lid van de raad met de waarneming belasten. Achtergrondinformatie In 2020 en in 2022 heeft de raad van de gemeente Baarn besloten om een 1e en 2e plaatsvervangend voorzitter van de raad te benoemen. In de periode daarvoor was het

1

automatisch wettelijk gezien het langstzittende lid van de raad. Volgens het rapport ‘’Hoeder van de raad of functie zonder inhoud. Een beschouwing op het vicevoorzitterschap van de gemeenteraad’ van de raadsledenvereniging uit 2017 was in steeds meer gemeenten niet meer automatisch de nestor plaatsvervangend voorzitter van de raadi. Het is inmiddels meer gebruikelijk dat de plaatsvervangend voorzitter van de raad gekozen en benoemd wordt door de raad, dan dat de nestor automatisch de plaatsvervangend voorzitter is van de raad. Door het zelf benoemen van de plaatsvervangend voorzitter(s) maakt de raad een bewuste keuze, wat kan bijdragen aan het functioneren van de raad als geheel. Het is gebruikelijk om de plaatsvervangend voorzitter van de raad te benoemen op basis van lid 1 en 2 van dit artikel. Bij 1 vervangt hij of zij de burgemeester als voorzitter van de raad, bij 2 vervangt hij of zij de burgemeester in het gehele ambt wanneer naast de burgemeester ook nog alle wethouders afwezig zijn. Procedure kiezen plaatsvervangend voorzitter raad De procedure voor het kiezen van een eerste en tweede plaatsvervangend voorzitter wordt in gang gezet na de installatie van de nieuwe gemeenteraad. Het betreft vrije verkiezingen. Raadsleden worden via de griffier door de voorzitter van de raad uitgenodigd om zich schriftelijk kandidaat te stellen.

De kandidaatstelling gaat gebruikelijk begeleid met een korte motivatie. Dat kan schriftelijk, maar de motivatie kan ook kort mondeling worden toegelicht tijdens de vergadering. De raad kan tijdens de vergadering nog besluiten om andere kandidaten toe te laten. De stemming volgt per stembriefje. Wat houdt de functie van plaatsvervangend voorzitterschap in bij gemeente Baarn? 1. Vervanging bij verhindering of ontsteltenis van de burgemeester Als de burgemeester afwezig is zit de plaatsvervangend voorzitter van de raad de raadsvergadering voor, draagt zorg voor de uitnodigingen, de ondertekening van de genomen raadsbesluiten en het onderteken van de van de raad uitgaande stukken. 2. Vervanging tijdens de vergadering op een onderwerp waarbij de burgemeester portefeuillehouder is. De plaatsvervangend raadsvoorzitter wordt door de burgemeester gevraagd om op onderwerpen waarbij de burgemeester moet fungeren als portefeuillehouder, de voorzitterstaken van hem over te nemen. 3. Extern Raad representeren De plaatsvervangend voorzitter kan de Raad extern representeren in overleg met de voorzitter van de gemeenteraad. Te denken valt aan de 4 mei-herdenking, werkbezoeken en andersoortige bijeenkomsten. In Baarn vraagt de burgemeester op enkele bijeenkomsten aan de plaatsvervangend voorzitter van de raad hierbij aanwezig te zijn. 4.

Waarnemen bij verhindering of ontstentenis van alle wethouders De gemeentewet in lid 2 schrijft voor dat de plaatsvervangend voorzitter het burgemeestersambt waarneemt bij verhindering of ontstentenis van zowel de

2

burgemeester als alle wethouders. Dat betekent dan het ambt in de volle breedte wordt waargenomen door de plaatsvervangend voorzitter. Dit is in de praktijk nog niet voorgekomen. In sommige gemeenten wordt om deze reden plaatsvervangend raadsvoorzitters gevraagd mee te doen aan onder meer crisisoefeningen. Bredere invulling van het plaatsvervangend raadsvoorzitterschap Er zijn gemeenten zijn die andere functies koppelen aan het waarnemend voorzitterschap, zoals deelname aan danwel voorzitter zijn van het presidium, voorzitter van de agendacommissie, voorzitter van de werkgeverscommissie of voorzitter vertrouwenscommissie benoeming of herbenoeming. Dat is Baarn tot nu toe niet het geval geweest. Wel is hij of zij de plaatsvervangend voorzitter van het presidium, bij afwezigheid van de burgemeester. Het is aan de nieuwe raad als men hier verandering in zou wensen. Hiervoor zijn ook wijzigingen nodig van de bestaande verordeningen. Volgens het eerdergenoemde rapport is in verschillende gemeenten de plaatsvervangend voorzitter ook een belangrijke counterpart van de burgemeester en van de griffier, daar waar het de inrichting van het besluitvormingsproces en de bespreking in de raad betreft in het geval van gevoelige dossiers (procedureel).

Discussiepunt: fractievoorzitters als plaatsvervangend voorzitter Uiteraard is de raad geheel vrij om de kandidaat te kiezen die zij wensen voor het plaatsvervangend/waarnemend voorzitterschap, of dat nu een fractievoorzitter is of een “gewoon” raadslid. In het eerdergenoemde rapport wordt genoemd dat de raad ‘bewust zou kunnen besluiten om de plaatsvervangend voorzitter géén fractievoorzitter te laten zijn’. Gezien de meer neutrale rol die een plaatsvervangend voorzitter zou moeten spelen, kan dit lastig samengaan met juist de politieke rol die een fractievoorzitter heeft. Daarnaast gaat de inbreng van de fractievoorzitter verloren op het moment dat hij of zij een (gedeelte) van de raad moet voorzitten.

3

Concept Profiel voor een eerste en tweede plaatsvervangend raadsvoorzitterschap

Kennis en vaardigheden De plaatsvervangend raadsvoorzitter: • Draagt bij aan het goed functioneren van de raad • Beschikt over bewezen vaardigheden om een vergadering technisch te kunnen leiden • Kan goed conclusies formuleren en samenvatten, waarbij taakinhoud en proces tot zijn recht komen en kan zorgdragen voor een goede besluitvormingsprocedure. • Beschikt over kennis van het Reglement van Orde van de Raad. • Beschikt over bestuurlijke sensitiviteit en betrokkenheid. • Voortgang te bewaken: houdt de afgesproken agenda in de gaten en maakt zo nodig aanpassingen om belangrijke onderwerpen voldoende ruimte te geven • Heeft representatieve en communicatievaardigheden en enige handigheid in omgang met de media

Stijl & competenties De plaatsvervangend raadsvoorzitter: • Heeft voldoende gezag binnen de gemeenteraad en ook ten opzichte van de burgemeester en het college. • Heeft oog voor de belangen van de raad en kan tijdens de raadsvergadering boven de partijen staan en een neutrale positie innemen. • Is besluitvaardig, houdt zich aan gemaakte afspraken en is doelgericht. • Is bereid om zijn/haar functioneren te ontwikkelen en aan te scherpen d.m.v. training en feedback. • Beschikt over verbindende kwaliteiten • Onderhoudt goede relaties met de burgemeester en de griffier.

i

http://www.raadslid.nu/content/vicevoorzitter-meer-dan-stand-voor-burgemeester ,

4