1426718 Peiling raadssessie Omgevingsvisie Baarn bijlage 1 Verslag raadssessie

VERSLAG RAADSSESSIE OMGEVINGSVISIE BAARN

25 NOVEMBER 2025

BUREAU NIEUWE GRACHT stedenbouw & landschap

Inhoudsopgave

05

07

11

INLEIDING

VERDIEPING PER ONDERWERP

CONCLUSIES EN VERVOLGSTAPPEN

VERSLAG RAADSSESSIE | OMGEVINGSVISIE BAARN | 3

Inleiding Hoofdlijnennotitie Omgevingsvisie Baarn

In oktober 2024 is de Hoofdlijnennotitie voor de Omgevingsvisie Baarn vastgesteld door de Baarnse gemeenteraad. De Hoofdlijnennotitie bevat integrale ruimtelijke hoofdkeuzes voor de lange termijn. Daarnaast worden voor negen belangrijke onderwerpen de hoofdkeuzes voor de toekomst op een rij gezet. Het gaat dan om onderwerpen als mobiliteit, wonen en zorg. Maar bijvoorbeeld ook gezondheid en veilige leefomgeving.

Verdiepende sessie als tussenstap

De Hoofdlijnennotitie was oorspronkelijk bedoeld als laatste opstap naar de nog op te stellen Omgevingsvisie Baarn. Tijdens de raadsbehandeling heeft het college toegezegd nog een verdiepende sessie met de raad te organiseren over een aantal onderwerpen uit de Hoofdlijnennotitie. Dit sluit aan op het advies van een onafhankelijk adviseur voor de raad om - gezien de complexe politieke situatie met een minderheidscoalitie meer ophaalsessies met de raad te organiseren. Dit verslag bevat de resultaten van de verdiepende sessie met de raad. De behandeling ervan in de raad is bedoeld om te peilen of de opgehaalde informatie juist is verwerkt. Na vaststelling vormt dit verslag een aanvulling op de Hoofdlijnennotitie. Het geeft daarmee mede richting bij het opstellen van de uiteindelijke Omgevingsvisie. Verschillende onderdelen moeten nog wel verder worden uitgewerkt.

Gehanteerde werkwijze

In totaal zijn twee bijeenkomsten met de raad georganiseerd. Allereerst is tijdens een korte sessie op 13 mei 2025 geïnventariseerd welke onderwerpen uit de Hoofdlijnennotitie nog aan de orde moesten komen. Daarbij is onderscheid gemaakt tussen onderwerpen waarover nog discussie plaats moest vinden (“hier zijn we het nog niet over eens”) en onderwerpen waarop vooral behoefte was aan verdieping (“hier willen we nog verder over doorpraten”). De geïnventariseerde onderwerpen zijn besproken tijdens een interactieve raadssessie op 27 mei. Op deze avond stond alleen de Omgevingsvisie op de agenda. Dat gaf ruim de tijd om in verschillende rondes over de geselecteerde onderwerpen te praten. Tijdens de raadssessie op 27 mei waren 9 raadsleden aanwezig.

Vooral behoefte aan verdieping

Tijdens het inventariseren van de onderwerpen bleek al snel dat er bij de raad vooral behoefte was aan verdiepende gesprekken over een aantal onderdelen van de Hoofdlijnennotitie. Alleen op het onderwerp Energietransitie bleek behoefte te zijn aan ruimte voor discussie. Daarbij zijn o.a. de volgende deelonderwerpen genoemd: - Is het noodzakelijk om vervolgstappen te nemen in de energietransitie bovenop de reeds uitgevoerde en geplande stappen?

- Zo ja, hoe moeten die vervolgstappen er uit zien en waar moet dit landen? - Is er nog wel ruimte op het elektriciteitsnet voor nieuwe stappen op het gebied van energietransitie? Geen van de integrale hoofdkeuzes uit de Hoofdlijnennotitie is ter discussie gesteld. Over de volgende onderwerpen - en onderliggende vragen - zijn verdiepende gesprekken gevoerd: Wonen Hoe kunnen we voldoende betaalbare woningen realiseren en waar is nog ruimte om te bouwen? Hoe kunnen we het proces van woningbouw vereenvoudigen en tegen welke dilemma’s en keuzes lopen we aan als we voor jongeren en ouderen woningen willen bouwen? Groen en water Hoe kunnen we meer groen realiseren, hoe kunnen we ontstening in gang zetten, wat doen we tegen overhangend groen en hoe kunnen we invulling geven aan de opgave voor klimaatadaptatie en biodiversiteit? Mobiliteit en parkeren Hoe gaan we de omslag maken naar meer duurzame mobiliteit, welke stappen horen daar bij en is het mogelijk om - op een aantal plekken binnen de gemeente - de parkeernorm te verlagen?

VERSLAG RAADSSESSIE | OMGEVINGSVISIE BAARN | 5

Meedoen en inclusiviteit Wat kunnen we nog meer doen behalve ruimte aanbieden voor ontmoeting? Hoe kunnen we de openbare ruimte toegankelijker maken voor iedereen en zodanig inrichten dat mensen worden uitgelokt om te bewegen en spelen (bevorderen positieve gezondheid)? Unieke identiteit van de kleine kernen Hoe wordt het unieke karakter van Lage Vuursche meegenomen? Idem voor Eembrugge? En hoe kunnen we de buurgemeenten goed betrekken? Sport Ontstaat er mogelijk extra ruimte rond het sportcomplex? En hoe komen de elementen uit de Sportvisie in de Omgevingsvisie terug?

6 | OMGEVINGSVISIE BAARN | VERSLAG RAADSSESSIE

Verdieping per onderwerp Per onderwerp zijn hierna de belangrijkste uitkomsten van de verdiepende gesprekken opgenomen.

Energietransitie Opzet van de discussie Over het onderwerp energietransitie hebben de verschillende raadsleden uiteenlopende meningen en standpunten. Tijdens de interactieve raadssessie van 27 mei is daarom gestart met een groepsdiscussie over dit onderwerp. Deze discussie is gevoerd aan de hand van een aantal stellingen, waarbij de aanwezige raadsleden via een Mentimeter hun mening konden geven. Individuele en collectieve maatregelen Hoewel de meningen over energietransitie binnen de raad flink uiteenlopen zijn de raadsleden het er wel over eens dat in het kader van de energietransitie zowel moet worden ingezet op individuele als collectieve maatregelen. Bij individuele maatregelen gaat het bijvoorbeeld om zonnepanelen op de eigen woning of het eigen bedrijf. Bij collectieve maatregelen moet gedacht worden aan windmolens of zonneweides. Het meest genoemde argument om op beide vormen van energiewinning in te zetten is dat alle bijdragen nodig zullen zijn om uiteindelijk aan de energiedoelen te voldoen.

Verschillende vormen van energiewinning Over wat de meest geschikte collectieve maatregelen voor energiewinning zijn, lopen de meningen uiteen. Wel is er een gedeelde invalshoek dat moet worden ingezet op vormen van energiewinning die de minste ruimte innemen. De beschikbare ruimte binnen de gemeente Baarn is immers schaars. Zonne-energie (met kansen voor meervoudig ruimtegebruik), warmtenetten en aquathermie kunnen op de meeste steun rekenen. Windenergie en energielandgoederen zijn minder populair. Eén raadslid vindt geen van de voorgestelde collectieve maatregelen geschikt voor de gemeente Baarn. Waar zou windenergie mogelijk zijn? Op de vraag waar windenergie binnen de gemeente eventueel een plek zou kunnen vinden noemen de meeste raadsleden de zone langs de A1 als meest geschikte locatie. Twee raadsleden willen helemaal geen windenergie binnen de gemeente. Ze geven daarbij als argument dat Baarn te klein is voor deze vorm van energiewinning. Ook vinden ze het plaatsen van windmolens strijdig met de aanwezige natuurwaarden. De voorstanders geven aan dat met windmolens veel meer energie kan worden opgewekt dan met bijvoorbeeld zonneweides. En dat ook nog eens op een veel kleiner oppervlak.

(bestaande) daken. Tegenstanders vinden dat Baarn te klein is voor het grootschalig opwekken van zonneenergie. Wanneer energieneutraal? De meeste aanwezigen zetten er op in de gemeente Baarn in 2040 energieneutraal te laten zijn. Een enkeling wil dit al in 2030 realiseren. Daarbij wordt aangegeven dat het misschien nog niet eens om het exacte jaartal gaat, maar vooral om het stellen van doelen en het op die manier ‘druk op de ketel’ houden. Dat moet dus ook terugkomen in de Omgevingsvisie, inclusief een voorstel voor het realiseren van windenergie langs de A1 en het realiseren van zo veel mogelijk zonnepanelen op daken. Twee raadsleden vinden dat Baarn niet naar energieneutraliteit zou moeten streven en al helemaal niet op korte termijn. Dat wordt als niet realistisch gezien. Energietransitie bereikbaar voor iedereen Tenslotte worden door de verschillende raadsleden nog belangrijke aandachtspunten meegegeven. Het meest genoemd is dat de energietransitie wel voor iedereen betaalbaar moet worden gehouden. Ook wordt er nadrukkelijk voor gepleit om veel beter uit te leggen waarom het nodig is om in te gaan zetten op duurzame energiebronnen.

Waar is zonne-energie mogelijk? Ook voor het grootschalig (collectief) winnen van zonneenergie wordt naar de zone langs de A1 gekeken. Nog beter scoort echter het veel intensiever benutten van VERSLAG RAADSSESSIE | OMGEVINGSVISIE BAARN | 7

Wonen

Op het gebied van wonen worden kansen gezien door nieuwbouw en verdichting, het omvormen van bedrijventerreinen en het aanpassen van regels en maatwerk. 1. Nieuwbouw en verdichting - Nieuwbouw wordt breed gesteund, mits ruimtelijk haalbaar. Er is behoefte aan het toevoegen van woningen binnen de bestaande contouren. - Verdichting heeft de voorkeur, met name op de Baarnsche Zoom, waar het toevoegen van meer woningen en het bouwen in de hoogte wordt voorgesteld. Daarnaast is er enthousiasme voor het doortrekken van de Baarnsche Zoom naar de sportzone, om wonen en bedrijvigheid meer te laten vervlechten. - De Troelstralaan wordt genoemd als goed voorbeeld van verdichten met behoud van groen. - Er zijn tijdens de sessies verschillende concrete locaties genoemd voor woningbouw. Om speculatie te voorkomen zijn concrete voorbeelden niet in deze rapportage opgenomen. 2. Transformatie van bedrijventerreinen - Er is behoefte aan het verplaatsen van bedrijven uit het centrum om ruimte te maken voor woningbouw. Dit kan worden opgepakt in samenwerking met partijen als de Ontwikkelingsmaatschappij Utrecht (OMU). - Op bedrijventerreinen wordt voorgesteld om kleine bedrijfsunits aan te bieden, passend bij de lokale vraag. - Men pleit voor meer flexibiliteit in bestemmingsplannen, zodat bijvoorbeeld bij verkoop makkelijker kan worden geschakeld tussen wonen en werken.

8 | OMGEVINGSVISIE BAARN | VERSLAG RAADSSESSIE

- Op de Baarnsche Zoom wordt voorgesteld om wonen en bedrijvigheid te laten overvloeien, door functies slim te combineren.

Korte ommetjes in de wijk en verbindingen met het buitengebied stimuleren gezondheid en bewegen. Bij regen kunnen overdekte verblijfsplekken uitkomst bieden.

3. Regels en maatwerk - Het toestaan van hoger bouwen of optoppen van bestaande bebouwing wordt als een grote kans gezien. - Het op maat aanpassen van parkeernormen wordt gesteund. Dit is wel afhankelijk van de locatie en de doelgroep. - Het omvormen en splitsen van woningen zou ruimhartiger moeten worden toegestaan.

3. Anders bouwen en anders omgaan met de ruimte Door verticale tuinen, groene daken en hoger bouwen ontstaat meer ruimte voor groen op straatniveau. Dit vraagt om zorgvuldige inpassing in de bestaande omgeving. Ook het anders beheren van bermen, met aandacht voor biodiversiteit én netheid, draagt bij aan een groener straatbeeld. Minder ruimte voor de auto betekent meer ruimte voor groen, water en verblijven. Denk aan smallere rijbanen, parkeerplaatsen aan de rand van wijken, en de inzet op deelmobiliteit. Dat biedt ook kansen om straten aantrekkelijker en leefbaarder in te richten.

Groen en water

Baarn is een groene gemeente en wil dat blijven. Bovendien is vergroening noodzakelijk vanwege klimaatverandering, biodiversiteit en leefkwaliteit. Dit vraagt om ingrepen op verschillende niveaus: in tuinen, straten, wijken én het buitengebied. 1. Koesteren wat er al is Baarn moet zijn groene karakter behouden. Dat vraagt om het beschermen en actualiseren van bestaand groen, passend bij de identiteit van de gemeente. Adoptiegroen en actieve participatie van bewoners dragen bij aan eigenaarschap en betrokkenheid. 2. Vergroenen van de leefomgeving Vergroening begint bij bewoners zelf. Het stimuleren van groene tuinen via initiatieven zoals Stichting Steenbreek en Heuvelrugtuinen helpt, zeker als er ondersteuning of beloning tegenover staat. In de openbare ruimte is meer groen gewenst, bijvoorbeeld in plaats van parkeerplaatsen. Dat vraagt om goede alternatieven voor de auto, zoals parkeerhubs aan de rand van wijken.

4. Water: beter omgaan met pieken Voor klimaatbestendigheid is waterberging en -buffering essentieel. Denk aan meer infiltratie via open verharding, zoals grasstenen en de aanleg van wadi’s. Hemelwater afkomstig van nieuwbouw wordt niet aangesloten op het vuilwaterriool. In bestaande woongebieden wordt het hemelwater afgekoppeld. 5. Buitenruimte en recreatie Ook in het buitengebied verdient het vergroten van de biodiversiteit aandacht. Voor recreatie wordt aangegeven dat het huidige aanbod volstaat. Uitbreiding is dus niet nodig. De gemeente Baarn heeft het Groen Groeit Meepact van de provincie Utrecht ondertekend. Dat betekent dat bij het realiseren van nieuwe woningen wel groen zal worden toegevoegd.

Tot slot De gemeente kan dit niet alleen. Bewoners moeten actief worden betrokken bij vergroening en inrichting van hun eigen buurt. Dat vergroot het draagvlak én de slagkracht. Zo wordt vergroening niet alleen een ruimtelijke, maar ook een sociale opgave.

Mobiliteit en parkeren

Er is breed draagvlak voor het inzetten op meer duurzame vormen van mobiliteit volgens het STOMP-principe (eerst stappen, dan trappen, openbaar vervoer, Mobility as a Service en privéauto). Dat moet op twee manieren gebeuren. De eerste manier is door mensen te verleiden hun gedrag te veranderen. Dat kan door de gewenste mobiliteitskeuzes aantrekkelijk, logisch en makkelijk te maken. De tweede manier is door mensen actief te sturen, bijvoorbeeld door te beprijzen, beperken en ontmoedigen. 1. Verleiden tot gedragsverandering Inrichting nieuwe wijken & verhuismomenten: - Begin bij het begin: zorg dat nieuwe wijken zoals Baarnsche Zoom vanaf de start goed zijn ingericht voor duurzame mobiliteit. - Zorg dat de woon- en leefomgeving zodanig is ingericht dat veel voorzieningen in de buurt te vinden zijn. Dit sluit aan op concepten als de ‘15-minutenstad’, waarin wordt uitgegaan van de beschikbaarheid van voorzieningen binnen 15 minuten fietsen of wandelen. - Verhuismomenten benutten: dit is hét moment waarop mensen openstaan voor gedragsverandering. Stimuleren van actief vervoer (lopen en fietsen): - Maak aantrekkelijke, veilige fiets- en looproutes. - Verbeter en verbreed fietspaden.

- Herontwerp te smalle stoepen: maak op rustige woonstraten ruimte voor shared space of ‘woonerf 2.0’, zodat voetgangers ook comfortabel over de weg kunnen bewegen.

- Parkeernormen verlagen in delen van Baarn waar parkeren op eigen terrein mogelijk is. Overweeg hier verplichte parkeerplaatsen op eigen terrein of werk met parkeervergunningen.

Openbaar vervoer en natransport verbeteren: - Goed, betaalbaar en frequent OV is essentieel. - Breid lokale initiatieven zoals de ouderenbus uit. - Versterk het natransport (aansluitingen tussen OV en woning/werkplek).

Beperken en ontmoedigen van autogebruik: - De maximumsnelheid terugbrengen. - Actieve handhaving: o.a. trajectcontrole. - Autoluw centrum invoeren – dit kan in principe direct. - Creëer plekken waar de auto ‘te gast’ is, met prioriteit voor fietsers en voetgangers (zoals in oude straten of routes naar voorzieningen).

Parkeerhubs en mobiliteitshubs: - Richt parkeerhubs aan de rand van Baarn in, bijvoorbeeld op bedrijventerreinen (waar ’s nachts ruimte beschikbaar is). - Zorg voor aantrekkelijke voorzieningen (beveiliging, verlichting, gemak). Deelmobiliteit stimuleren: - Deelauto’s zijn wenselijk: één deelauto vervangt vier reguliere parkeerplaatsen. Vergroot de bekendheid van deelmobiliteit bij bewoners. - Beperken van overlast voor de omgeving na het gebruik van deelsystemen. - Bevorder gezamenlijke ritten naar werk of school, eventueel met beloningssystemen of communicatiecampagnes. 2. Sturen tot gedragsverandering Beprijzen en normeren: - Betaald parkeren invoeren in het centrum (hier is momenteel nog weinig draagvlak voor in de raad). - Het aantal parkeerplaatsen in het centrum verminderen.

3. Draagvlak en bewustwording - Zorg voor voldoende maatschappelijk draagvlak voor maatregelen, met heldere communicatie over de voordelen voor de leefomgeving. - Benadruk: “Wat kost het je – en wat levert het je op?” → Als autogebruik meer tijd of moeite kost, zullen mensen eerder kiezen voor alternatieven.

Meedoen en inclusiviteit

Een prettige en leefbare openbare ruimte draagt bij aan gezondheid, ontmoeting en sociale samenhang. Er liggen kansen om bestaande en nieuwe wijken uitnodigender en beweegvriendelijker in te richten – voor jong én oud. 1. Buitenruimte als ontmoetingsplek Bankjes vervullen een belangrijke rol als rustplek én sociale ontmoetingsplek. Door deze op strategische, centrale plekken te plaatsen ontstaat ruimte voor spontaan contact. Het koppelen van activiteiten aan bankjes, zoals gesprekken, beweegmomenten of spelletjes, versterkt dit effect. Ook zijn er suggesties gedaan voor het toevoegen van speel- en spelvoorzieningen voor verschillende doelgroepen:

VERSLAG RAADSSESSIE | OMGEVINGSVISIE BAARN | 9

- Jeu de boules-banen en schaaktafels voor ouderen en volwassenen. - Fitnessapparaten in de buitenruimte. - Hangplekken voor jongeren, waar zij veilig en zichtbaar kunnen samenkomen. 2. Aandacht voor ouderen en kwetsbare groepen Door routes te verbeteren die vaak gebruikt worden door ouderen en mensen met een beperking, profiteren alle inwoners. De STOER-methodiek (Sociaal, Toegankelijk, Ondersteunend, Ergonomisch en Ruimtelijk) helpt bij het ontwerpen van toegankelijke en veilige looproutes. Het idee dat wandelen alleen op de stoep moet, mag worden losgelaten: de straat is van iedereen, zeker in rustige woonwijken. 3. Versterken van buurten In nieuwe gebieden, zoals de Baarnsche Zoom, is het bouwen van een gemeenschap minstens zo belangrijk als het bouwen van woningen. Voorzieningen zoals een buurtkamer - bijvoorbeeld bij de speeltuin aan de Oosterstraat - dragen bij aan sociale cohesie. Ook groene en aantrekkelijke routes tussen woningen, voorzieningen en ontmoetingsplekken maken het eenvoudiger om elkaar tegen te komen.

Unieke identiteit kleine kernen

Voor de kleine kernen en bijzondere plekken in het buitengebied geldt: behouden wat waardevol is, slim inspelen op ontwikkelingen. Eembrugge: versterken in samenhang met Eemnes Eembrugge wordt gezien als een verstopt en bijzonder plekje in het buitengebied van Baarn. De plek wordt gewaardeerd om zijn rust, natuur en ligging aan de Eem. Die karakteristieken moeten behouden blijven: “hou het natuur en Eem”. Tegelijkertijd liggen er kansen om in te 10 | OMGEVINGSVISIE BAARN | VERSLAG RAADSSESSIE

spelen op de ontwikkelingen in buurgemeente Eemnes, waar een nieuwe woonwijk in voorbereiding is. Door in Eembrugge een aanvullende functie te ontwikkelen – bijvoorbeeld recreatief of landschappelijk – kan het gebied een slimme bijdrage leveren aan de leefkwaliteit van het hele Eemgebied. Het Ocrieteiland wordt daarbij specifiek genoemd als mogelijke locatie voor (water) recreatie. Een belangrijk punt van zorg is de bereikbaarheid: een goede ontsluiting van het nieuwe woongebied in Eemnes is essentieel. Daarbij moet worden voorkomen dat al het verkeer via de Eemweg loopt. Lage Vuursche: behouden en ontlasten Voor Lage Vuursche geldt dat de huidige situatie als positief wordt ervaren. “Laat Lage Vuursche zoals het is” is de boodschap. Er is geen behoefte aan extra parkeerplekken in of rond het dorp. Wel wordt erkend dat de recreatieve druk in het gebied groot is. Om die te verlichten en spreiden, wordt gedacht aan een slimme koppeling tussen Baarn, Paleis Soestdijk en Lage Vuursche, bijvoorbeeld via een recreatief treintje. Dit kan onderdeel worden van een bredere recreatieve verbinding in de regio, eventueel ondersteund door een weekendpas waarmee bezoekers verschillende dagen kunnen reizen en recreëren in de omgeving.

Sport(velden) en schoolpleinen

- Combineer sportvoorzieningen op dezelfde locatie. Dat is efficiënter in kosten en ruimte. Streef naar een omnisportvereniging, dat scheelt in kantines, kleedruimtes enz. - Maak sportvelden openbaar toegankelijk. - Groene schoolpleinen. Dit heeft ook een educatief aspect.

- Schoolpleinen moeten voor meer mensen toegankelijk kunnen zijn op bepaalde momenten van de dag, bijvoorbeeld om te spelen of als ontmoetingsplek. Tegelijkertijd mogen schoolpleinen geen plek worden waar hangjongeren rondhangen.

Conclusies en vervolgstappen Geen fundamentele wijzigingen

Na de beide aanvullende bijeenkomsten met de raad blijken de belangrijkste keuzes uit de Hoofdlijnennotitie nog steeds overeind te staan. Er is geen sprake van fundamentele wijzigingen. De integrale hoofdkeuzes en de keuzes binnen de negen onderwerpen blijven van kracht.

Wel interessante aanvullingen

Wel zijn veel interessante inhoudelijke aanvullingen op tafel gekomen en is op een aantal onderwerpen een verdiepingsslag gemaakt. Energietransitie zal een onderwerp van discussie blijven. In de Omgevingsvisie wordt op hoofdlijnen een voorzet gedaan voor aanvullende keuzes, met als doel een energieneutraal Baarn in 2040.

Planning

Na het vaststellen van dit verslag wordt gestart met het opstellen van de Ontwerp-Omgevingsvisie Baarn. De verwachting is dat deze rond het voorjaar van 2026 gereed zal zijn. De Ontwerp-Omgevingsvisie wordt besproken in het college en de raad. Na eventuele aanpassingen wordt deze door de raad vrijgegeven voor inspraak. Eventuele inspraakreacties van bewoners en belanghebbenden worden verwerkt, waarna de definitieve Omgevingsvisie aan de raad wordt voorgelegd ter vaststelling.

VERSLAG RAADSSESSIE | OMGEVINGSVISIE BAARN | 11

BUREAU NIEUWE GRACHT stedenbouw & landschap

12 | OMGEVINGSVISIE BAARN | VERSLAG RAADSSESSIE