1418873 Beleidsplan Geldzorgen 2026 - 2030 gemeente Baarn rvs

RAADSVOORSTEL Zaaknummer

1418873

Onderwerp

Beleidsplan Geldzorgen 2026 - 2030 gemeente Baarn

Besluit in raad

28 januari 2026

Portefeuillehouder(s)

Wethouder Eijbaard

Naam steller

Lotte Gort

Status / Vertrouwelijkheid

Openbaar

Voorgestelde beslispunten: 1. Het beleidsplan Geldzorgen 2026 - 2030 gemeente Baarn vast te stellen. Samenvatting van het voorstel De raad wordt voorgesteld het Beleidsplan Geldzorgen 2026–2030 gemeente Baarn vast te stellen. Het plan vervangt oudere, verouderde beleidsplannen en volgt de aanbeveling van de Rekenkamer om armoede en schulden integraal aan te pakken. Het is opgesteld met brede input van inwoners en partners en sluit aan bij Baarn Vitaal. Het plan geeft richting aan alle besluiten en acties rondom geldzorgen en wordt uitgevoerd binnen de bestaande begrote middelen, met het besef dat onvoorziene ontwikkelingen kosten kunnen doen oplopen. Na vaststelling wordt het beleid intern en extern gecommuniceerd en jaarlijks geëvalueerd, met kwartaaloverleg met partners om trends en ontwikkelingen te volgen. Aanleiding De gemeente Baarn beschikt momenteel over meerdere beleids- en uitvoeringsplannen op het gebied van geldzorgen: • Visie Schulddienstverlening gemeente Baarn 2019–2023 • Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening 2018 - 2021 • Uitvoeringsplan Schulddienstverlening gemeente Baarn 2020–2023 • Actieplan Armoedebestrijding ‘Kinderen’ gemeente Baarn 2021–2024 Sinds de totstandkoming van deze plannen zijn omstandigheden, trends en de bredere context veranderd.

Daarnaast adviseerde de Rekenkamer in 2024 om één geïntegreerd plan voor zowel armoede als schulden op te stellen, in plaats van deze thema’s afzonderlijk te benaderen. Dat advies onderschrijven wij, omdat armoede en schulden nauw met elkaar verweven zijn. Ook is de gemeente wettelijk verplicht om elke vier jaar nieuw beleid vast te stellen. Actualisatie is daarom noodzakelijk. Het nieuwe beleid vormt het kader tot en met 2030 en beschrijft de regelingen en acties gericht op het voorkomen en verminderen van geldzorgen, evenals het verkleinen van stigma. Tijdlijn tot nu toe • 2024: Rekenkameronderzoek armoedebeleid en schuldhulpverlening afgerond. • Januari 2025: Onderzoeksrapport Evaluatie Schuldhulpverlening van KWIZ opgeleverd. • April 2025: Startnotitie Armoede- en Schuldhulpverleningsbeleid vastgesteld door de raad. • Q2 & Q3 2025: Participatieproces • Q3 & Q4 2025: Opstellen van het nieuwe beleid

1

Beoogd effect Met dit nieuwe beleid sluit de gemeente Baarn aan bij de veranderende kijk op bestaansonzekerheid: het is zelden een keuze, maar meestal het resultaat van een opeenstapeling van omstandigheden. In onze gemeente gebeurt al veel om geldzorgen te voorkomen en te verminderen. We bouwen voort op wat goed werkt, versterken de samenwerking en leggen vast welke aanvullende stappen we de komende jaren zetten om bestaansonzekerheid verder terug te dringen. Ons doel is om geldzorgen te voorkomen, stigma te verminderen, herhaling te voorkomen en iedereen de mogelijkheid te geven om volwaardig mee te doen. Argumenten 1.1 Het beleid moet worden vernieuwd De gemeente is verantwoordelijk voor armoedebeleid en schuldhulpverlening. Daarnaast verplicht de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) gemeenten om ten minste elke vier jaar een beleidsplan vast te stellen. Baarn heeft sinds 2019 geen nieuw beleid opgesteld. Actualisatie is daarom noodzakelijk om te voldoen aan wettelijke eisen én om in te spelen op maatschappelijke ontwikkelingen. 1.2 Het beleid is gebaseerd op brede input van inwoners Voor dit beleidsplan is een uitgebreid participatietraject doorlopen, met inbreng van inwoners, ervaringsdeskundigen en professionals uit diverse organisaties. Hun ervaringen en aanbevelingen vormen een belangrijke basis voor de inhoud van het nieuwe beleid.

Daarmee sluit het plan aan bij wat inwoners daadwerkelijk nodig hebben. 1.3 Het beleid volgt de adviezen van onafhankelijk onderzoek op Zowel KWIZ als de Rekenkamer hebben recent onderzoek gedaan naar het Baarnse armoede- en schuldenbeleid. De aanbevelingen uit beide onderzoeken zijn verwerkt in het nieuwe beleidsplan. De belangrijkste adviezen waren: • Stel één integraal beleidsplan op voor armoede én schulden. • Versterk de samenwerking tussen betrokken partners. • Betrek de doelgroep actief bij het ontwikkelen van beleid. • Leg meetbare doelen vast. Het nieuwe beleidsplan geeft concreet invulling aan al deze aanbevelingen. 1.4 Het beleid sluit aan bij Baarn Vitaal Bestaansonzekerheid heeft directe invloed op alle domeinen van het sociaal beleid en is daarom een essentieel onderdeel van de nota Baarn Vitaal. Het beleidsplan Geldzorgen is in nauwe samenhang met Baarn Vitaal ontwikkeld en draagt bij aan dezelfde brede maatschappelijke doelen. Hierdoor ontstaat één samenhangende, integrale koers. 1.5 Het advies van de Adviesraad Sociaal Domein Baarn is opgevolgd De Adviesraad Sociaal Domein kwalificeert het beleidsplan als een helder en veelomvattend document met duidelijke uitgangspunten. Dit bevestigt dat het plan inhoudelijk sterk staat. De aandachtspunten die de Adviesraad heeft meegegeven, worden herkend en zijn meegenomen in de verdere uitwerking.

De reactie van de gemeente op het advies is opgenomen in de bijlage. 1.6 de moties en amendementen van de gemeenteraad zijn zorgvuldig meegenomen Naar aanleiding van het gesprek in de gemeenteraad op 26 maart 2025, op basis van de motie, is onderzocht of de Arnhemse schuldaanpak en het Maatschappelijk Meedoen Budget (MMB) van Wageningen bruikbaar zijn voor Baarn. Beide voorbeelden sluiten qua gedachtegoed goed aan bij onze visie op participatie, vertrouwen en ondersteuning van inwoners, maar directe invoering in Baarn is op korte termijn niet haalbaar of verantwoord.

2

Het MMB vervangt meerdere bestaande minimaregelingen en biedt één maandelijks budget. In Wageningen leidde dit tot onverwachte financiële nadelen voor inwoners en bleek invoering complex vanwege noodzakelijke aanpassingen in administratieve systemen, werkprocessen en communicatie. Daarom is een zorgvuldige aanpak nodig: eerst een haalbaarheidsonderzoek, juridische en fiscale toetsing en een pilotfase. • Hoewel Arnhem kiest voor het kwijtschelden van schulden, gecombineerd met de mogelijkheid tot twee jaar vrijwillige begeleiding, is deze aanpak voor Baarn op dit moment niet uitvoerbaar. De benodigde financiële middelen en schaal ontbreken. Bovendien sluit de traditionele schuldhulpverlening — waarin begeleiding tot gedragsverandering en nazorg verplicht onderdeel zijn — beter aan bij ons beleidskader en bij de behoefte om schulden structureel te voorkomen. Tegelijkertijd nemen we het uitgangspunt van overzicht en zelfredzaamheid wel mee. We zetten verder in op de doorontwikkeling van Bereken je recht, zodat inwoners snel inzicht krijgen in landelijke en lokale regelingen en deze gemakkelijk kunnen aanvragen. Zo vergroten we de effectiviteit van het beleid en versterken we de positie van inwoners, terwijl we ook de ontwikkelingen in Wageningen blijven volgen en juridisch onderzoeken wat op termijn passend kan worden overgenomen.

Dit sluit ook aan bij het amendement bij de startnotitie waar er besloten is een elfde uitgangspunt toe te voegen met betrekking tot het bevorderen van de zelfredzaamheid van inwoners. •

In een motie van 1 april 2025 is verzocht om bij succesvolle afronding van schuldenregelingen een registratietermijn van zes maanden te hanteren, in plaats van 5 jaar, in het Bureau Kredietregistratie (BKR). Dit is verwerkt in de beleidsregels schuldhulpverlening, die worden vastgesteld door het college. Financiële risico's Bij de uitvoering van dit beleidsplan hanteren we als uitgangspunt dat we werken met bestaande budgetten en beschikbare middelen. Maar armoede en schulden zijn niet volledig voorspelbaar, omdat ze afhangen van zowel maatschappelijke ontwikkelingen als individuele omstandigheden. Daarnaast zetten we in op de bekendheid van de regelingen, waardoor deze extra kosten zullen meebrengen. Waar nodig en mogelijk worden deze herschikt. Er is ruimte binnen het huidige budget voor enige groei. Als de groei echter groter wordt dan voorzien en er een tekort dreigt, komen we terug bij de gemeenteraad via de reguliere P&C-cyclus. Via deze weg blijven we de raad continu informeren over de financiële ontwikkelingen De gemeente is daarnaast wettelijk verplicht om iedereen met problematische schulden een schuldhulpverleningstraject aan te bieden. Het betreft een open-eindregeling, waardoor de kosten hoger kunnen uitvallen dan vooraf is geraamd.

Juridische risico's De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) verplicht gemeenten om ten minste elke vier jaar een beleidsplan voor schuldhulpverlening vast te stellen. In Baarn is het vorige beleidsplan vastgesteld in 2019, waardoor de termijn inmiddels is overschreden. Hoewel het beleidsplan hiermee later wordt vastgesteld dan wettelijk vereist, zorgt de gemeente er met dit nieuwe plan voor dat aan de wettelijke verplichting wordt voldaan en dat schuldhulpverlening en armoedebeleid actueel, integraal en goed onderbouwd zijn. Het nieuwe beleidsplan biedt bovendien de gelegenheid om voort te bouwen op bestaande initiatieven, recent onderzoek en participatie van inwoners en partners, zodat inwoners op korte en lange termijn effectief worden ondersteund. Door nu het beleidsplan vast te stellen, herstelt de gemeente de wettelijke achterstand en wordt de continuïteit en kwaliteit van schuldhulpverlening en armoedebeleid gewaarborgd. Algemene risico's

3

Het beleid is gebaseerd op recente trends en ontwikkelingen. Toch zijn cijfers over armoede en schulden moeilijk te voorspellen en niet volledig toe te schrijven aan lokaal gemeentelijk beleid. Armoede en schulden zijn complexe vraagstukken die verder reiken dan de gemeentegrenzen en sterk samenhangen met bredere maatschappelijke factoren. Grote maatschappelijke veranderingen in de toekomst kunnen bovendien vragen om een herziening van het huidige beleid. Kosten, baten en dekking De vaststelling van het Beleidsplan Geldzorgen 2026–2030 gemeente Baarn heeft geen directe financiële gevolgen. Het plan is opgesteld binnen de reeds begrote middelen voor de jaren 2026 tot en met 2029, en de voorgenomen activiteiten passen binnen deze budgetten. We zijn ons er echter van bewust dat, door onvoorspelbare factoren zoals beschreven bij 'Financiële risico’s', de kosten boven het begrote budget kunnen uitkomen. Aanpak / Uitvoering Na vaststelling van het beleidsplan gaan we aan de slag met alle regelingen en activiteiten die bijdragen aan het verminderen van geldzorgen, zoals benoemd in het beleidsplan. Zo zorgen we ervoor dat onze keuzes consistent en doelgericht zijn en daadwerkelijk bijdragen aan het terugdringen van bestaansonzekerheid. Duurzaamheid N.v.t.

Communicatie Intern worden collega's op de hoogte gesteld met toelichting en implementatie binnen relevante teams en beleidsadviseurs. Het beleidsplan wordt extern gedeeld met het Baarn Steun Netwerk en de Adviesraad Sociaal Domein Baarn. Inwoners worden op de hoogte gesteld via de website.

Evaluatie Jaarlijks wordt een evaluatie uitgevoerd van de doelen zoals beschreven in het beleidsplan onder 'Monitoring en evaluatie'. Daarnaast onderhouden we elk kwartaal overleg met partners om ontwikkelingen en trends actief te volgen.

Burgemeester en wethouders van Baarn,

drs. C.E. Creveld gemeentesecretaris

4

M.A. Röell burgemeester

Bijlagen: 1414376 Beleidsplan Geldzorgen 2026 - 2030 gemeente Baarn bijlage 1 Beleidsplan 1414376 Beleidsplan Geldzorgen 2026 - 2030 gemeente Baarn bijlage 2 Gevraagd advies van de Adviesraad Sociaal Domein Baarn 1414376 Beleidsplan Geldzorgen 2026 - 2030 gemeente Baarn bijlage 3 Reactiebrief Adviesraad Sociaal Domein Baarn 1414376 Beleidsplan Geldzorgen 2026 - 2030 gemeente Baarn bijlage 4 Praatplaat

5