1418873 Beleidsplan Geldzorgen 2026 - 2030 gemeente Baarn bijlage 1 Beleidsplan

Beleidsplan

Geldzorgen 2026 - 2030

Leeswijzer Dit beleidsplan beschrijft hoe de gemeente Baarn geldzorgen wil voorkomen en verminderen in de periode 2025–2030. Het document bestaat uit verschillende onderdelen die samen een compleet beeld geven van de visie, kaders en concrete acties.

De opbouw van het document Inleiding Geldzorgen in context

We beginnen met een inleiding waarin de aanleiding en het doel van het plan worden toegelicht. Vervolgens schetsen we in ‘Geldzorgen in context’ en ‘Cijfers’ de maatschappelijke achtergrond en actuele gegevens over armoede en schulden.

2

Cijfers Visie op bestaanszekerheid

Daarna leest u onze visie op bestaansonzekerheid en de beleidskaders waarbinnen we werken. In het hoofdstuk ‘Totstandkoming’ leggen we uit hoe dit plan tot stand is gekomen, inclusief de inbreng van inwoners en partners. Het midden van het document bevat de kern: de plannen. Deze zijn verdeeld in drie delen: • Wat doen we voor alle inwoners (preventie en bewustwording)? • Wat doen we voor inwoners in armoede (ondersteuning en regelingen)? • Wat doen we voor inwoners met schulden (vroegsignalering en schuldhulpverlening)?

Kaders

5

Totstandkoming

6

Evaluatie bestaand beleid

7

Vertrouwen Kinderen Communicatie & toegankelijkheid De plannen

8

Alle inwoners Inwoners in armoede Inwoners met schulden

Daarna vindt u onze aanpak voor monitoring en evaluatie, zodat duidelijk is hoe we meten of het beleid werkt. Tot slot bevat het plan een overzicht van de financiën en een nawoord van de wethouder. Zoekt u snel de concrete acties? Ga dan naar het hoofdstuk ‘De plannen’. Wilt u weten hoe we succes meten? Zie ‘Monitoring & Evaluatie’. 1

Monitoring & Evaluatie

11

Financiën

12

Nawoord wethouder

13

Inleiding Cijfers Armoede In 2023, de meest recente cijfers van CBS, Landelijk Mensen die leven in armoede leefden ongeveer 540.000 mensen in Nederland in armoede, wat neerkomt op 3,1% van de bevolking. Dit is een sterke 3,1% 3,6% Mensen Kinderen daling ten opzichte van 2018, toen nog 7,1% van de Nederlanders in armoede leefde. Ook onder kinderen is een daling zichtbaar: ruim 115.000 minderjarigen groeiden in 2023 op in armoede, 3,6% van alle minderjarigen. In 2018 was dit nog 8,6%. In 2018 werd de oude meetmethode gebruikt. De lagere cijfers worden voor een deel door de verandering naar de nieuwe methode verklaard, waarbij niet alleen het inkomen, maar ook spaargeld en ander direct inzetbaar vermogen worden meegewogen bij het bepalen van armoede. Daarnaast komt de afname grotendeels door loonstijgingen en inkomensmaatregelen, waaronder verhoging van het minimumloon en gerichte koopkrachtsteun. Hoewel de armoede afneemt, blijft langdurige armoede een belangrijk aandachtspunt. Van de mensen in armoede, leefden in 2023 ongeveer één op de drie mensen al minstens drie jaar op rij in armoede.

in 2023

De gemeente Baarn zet zich in voor bestaanszekerheid voor alle inwoners. In Baarn zien wij bestaansonzekerheid als de situatie waarin inwoners niet over voldoende middelen en mogelijkheden beschikken om een stabiel en waardig leven te leiden. Het gaat niet alleen om een toereikend inkomen, maar ook om betaalbaar wonen, toegang tot zorg, onderwijs, werk en sociale zekerheid. Omdat bestaansonzekerheid onlosmakelijk verbonden is met het sociaal domein, vormt het ook een belangrijk onderdeel van de nota Baarn Vitaal. Het armoede- en schuldhulpverleningsbeleid geeft richting aan de gemeentelijke inzet en ambities bij het voorkomen en verminderen van geldzorgen. Armoedebestrijding en schuldhulpverlening zijn geen doelen op zich, maar middelen om bestaansonzekerheid te verkleinen. Geldzorgen in context Armoede en schulden ontstaan vaak door een opeenstapeling van omstandigheden, niet alleen door individuele keuzes. Armoede gaat vaak samen met een slechtere lichamelijke en mentale gezondheid, een verminderd gevoel van eigenwaarde en kan leiden tot sociale uitsluiting. Het tast de veerkracht van mensen aan en zorgt regelmatig voor een lager vertrouwen in de overheid. Voor kinderen heeft opgroeien in armoede bovendien vaak negatieve gevolgen voor hun schoolprestaties en toekomstkansen.

Daarnaast is de kans voor kinderen die in armoede opgroeien aanzienlijk dat zij ook in armoede leven in de toekomst. We zetten ons in om (intergenerationele) armoede en schulden verder terug te dringen. Minder (geld)zorgen betekent minder stress voor inwoners en draagt bij aan een betere gezondheid – financieel, fysiek én mentaal.

in 2023

In Baarn liggen de cijfers onder het Baarn Mensen die leven in armoede landelijk gemiddelde. 2,0% van de inwoners in Baarn leeft in armoede, onder kinderen is dat 2,4%. Hoewel het aantal 2,0% 2,4% inwoners in armoede in Baarn lager is en Mensen Kinderen er een daling zichtbaar is, zijn de gevolgen voor de mensen die het betreft niet minder groot. Juist in een gemeente waar het over het algemeen goed gaat, willen we dat iedereen kan meedoen. 2

De toename van problematische schulden is grotendeels het gevolg van tijdelijke coronamaatregelen en het stopzetten van invorderingsacties door de Belastingdienst en Dienst Toeslagen. Ondernemers kregen in deze periode uitstel van belastingbetaling, waardoor openstaande schulden langer bleven bestaan. Tegelijkertijd werden invorderingsmaatregelen voor toeslagen en andere aanslagen tijdelijk gepauzeerd.

Het CBS laat daarnaast zien dat in Nederland bijna 1,2 miljoen mensen net boven de armoedegrens leven en financieel kwetsbaar zijn. Zij hebben een inkomen tot 25% boven de armoedegrens en beschikken daardoor over weinig of geen vermogensbuffer. Financiële kwetsbaarheid blijft dus ook voor deze groep een belangrijk aandachtspunt, omdat ook bij deze groep geldzorgen spelen. In Baarn sluit het gemeentelijk beleid hierop aan. Vrijwel alle minimaregelingen zijn beschikbaar voor inwoners met een inkomen tot 130% van de bijstandsnorm. Zo worden niet alleen huishoudens op de armoedegrens ondersteund, maar ook mensen die er net boven zitten en financieel kwetsbaar zijn.

Omdat de criteria voor het aanmerken van schulden als problematisch ongewijzigd bleven, leidde dit tot een groter aantal huishoudens dat in deze categorie valt. Analyse Landelijk wijst uit dat zonder deze tijdelijke Mensen met schulden maatregelen het aantal huishoudens met schulden waarschijnlijk lager en 31% 22% stabieler zou zijn geweest tussen 1 van mensen in van mensen boven armoede hebben de armoede grens januari 2021 en 1 januari 2024. schulden hebben schulden

Schuldenproblematiek Geregistreerde problematische schulden zijn schulden die voor huishoudens zodanig hoog of problematisch zijn dat ze structureel niet op tijd kunnen worden betaald. Het CBS definieert dit aan de hand van verschillende criteria, zoals openstaande belastingschulden van langere duur, betalingsachterstanden bij DUO, CJIB of zorgpremies, of deelname aan een WSNP-traject (Wet schuldsanering natuurlijke personen). De WSNP is een wettelijk traject dat mensen met ernstige schulden helpt om weer financieel gezond te worden. Tijdens dit traject staan zij onder toezicht van een bewindvoerder, moeten zij zich aan strikte voorwaarden houden, en werken zij gedurende 18 maanden toe naar een schuldenvrije toekomst.

Uit onderzoek van CBS blijkt bovendien dat armoede sterk samenhangt met schuldenproblematiek. In 2023 had ongeveer 31% van de mensen die in armoede leven te maken met geregistreerde problematische schulden. Dit percentage ligt veel hoger dan bij mensen met een inkomen boven de armoedegrens, waarbij ongeveer 22% te maken heeft met problematische schulden. Jongeren tussen 18 en 30 jaar, huurders, gezinnen met kinderen en huishoudens met een laag inkomen of een uitkering lopen relatief meer risico op problematische schulden.

Op 1 januari 2024 had ongeveer 8,9% van de Nederlandse huishoudens geregistreerde problematische schulden. Dat komt neer op ruim 747.000 huishoudens. In 2021 lag dit percentage nog op 7,7%. Ook in Baarn is een stijging zichtbaar: daar nam het Baarn Mensen met schulden aandeel huishoudens met geregistreerde problematische schulden toe van 5,5% in 2021 tot 6,9% op 1 januari 2024. 5,5% 6,9% 2021

2024

3

Visie op bestaansonzekerheid Omdat armoede en schulden zo nauw met elkaar verbonden zijn, kiest de gemeente Baarn er nu voor om één integraal beleidsplan voor armoede en schulden op te stellen. Armoede en schulden ontstaan vaak door structurele oorzaken en opeenstapelingen van levensgebeurtenissen. De gemeente zet daarom in op een brede aanpak, gericht op onderliggende problemen. Waar dit voorheen twee afzonderlijke beleidsplannen waren, worden de inspanningen nu gebundeld, zodat we effectiever kunnen werken aan het voorkomen en verminderen van financiële problemen bij inwoners. Met het nieuwe beleid speelt de gemeente Baarn in op de veranderende kijk op bestaanszekerheid. Er gebeurt al veel in onze gemeente op het gebied van het voorkomen en bestrijden van geldzorgen. We bouwen voort op bestaande initiatieven, versterken de samenwerking en leggen vast welke nieuwe stappen we de komende jaren zetten om bestaansonzekerheid verder te verminderen.

We geloven in de kracht van de Baarnse gemeenschap: inwoners, maatschappelijke partners en ondernemers zijn onmisbare partners in de uitvoering. Vertrouwen vormt hierbij de basis. Het verleden, met name de toeslagenaffaire, heeft laten zien hoe desastreus de gevolgen kunnen zijn wanneer je uitgaat van wantrouwen en controle. Dit onderstreept de noodzaak van ondersteunend en rechtvaardig beleid waarin inwoners met respect en vertrouwen worden benaderd. Het armoede- en schuldhulpverleningsbeleid staat niet op zichzelf, maar is nauw verweven met andere uitvoeringsprogramma’s binnen de brede visie Baarn Vitaal. Door de verschillende programma’s beter op elkaar af te stemmen, zorgen we ervoor dat regels elkaar niet tegenwerken, maar juist ten goede komen aan onze inwoners. We werken aan een Baarn waarin iedereen mee kan doen en een zeker bestaan kan opbouwen.

Kaders Actieplan Basisdienstverlening Schuldhulpverlening Het Rijk, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), NVVK en Het Rijk, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), NVVK en Divosa in maart 2024 gezamenlijk hun handtekening gezet onder het plan ‘Basisdienstverlening Schuldhulpverlening’. Dit plan heeft als doel dat alle schuldhulpverleningsorganisaties en gemeenten een uniforme basisdienstverlening invoeren, bestaande uit verschillende essentiële elementen. Hiermee wil het kabinet de ongewenste verschillen tussen gemeenten verkleinen en streven ze naar een halvering van het aantal huishoudens met problematische schulden in 2030 (van 8,8% naar 3,8%).

Dit beleidsplan relateert aan diverse wetten en beleidskaders. De belangrijkste kaders zijn: Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening (Wgs) De Wgs verplicht gemeenten om schuldhulpverlening aan te bieden aan inwoners die financiële problemen hebben. De wet regelt onder andere toegang tot schuldhulpverlening voor iedereen die dat nodig heeft, de mogelijkheid tot een minnelijke regeling en de rol van de gemeente als coördinator van hulp en begeleiding bij financiële problemen. Participatiewet De Participatiewet heeft als doel werk en inkomen te bevorderen voor mensen die niet volledig zelfvoorzienend zijn. De wet ondersteunt in armoedebestrijding door het bieden van financiële ondersteuning via bijstand, het stimuleren van participatie in arbeid of vrijwilligerswerk en koppelingen met schuldhulpverlening via bijvoorbeeld inkomens- en budgetbeheer.

Rekenkamer onderzoek Armoedebeleid & Schuldhulpverlening Het onderzoek van de rekenkamer gemeente Baarn vormt de basis voor dit nieuwe beleidsplan. De twee aanbevelingen die er werden gedaan worden overgenomen: 1. één geïntegreerd beleidsplan armoedebestrijding en schuldhulpverlening. 2. investeren in de kwaliteit en sturing vanuit de gemeente.

Participatiewet in balans Deze nieuwe wet zal gefaseerd per 2026 ingaan en is bedoeld om de huidige participatiewet te verbeteren en te vereenvoudigen met meer ruimte voor maatwerk en effectiviteit. Daarnaast zal er op de lange termijn een fundamentele wijziging van het hele voorzieningenstelsel plaatsvinden.

Baarn Vitaal Het beleidsplan armoede en schulden is opgesteld binnen het bredere kader van Baarn Vitaal, de integrale sociaal domein nota van de gemeente Baarn. Baarn Vitaal legt de basis voor een samenleving waarin gezondheid, preventie, eigen verantwoordelijkheid en gedeeld eigenaarschap centraal staan. Deze uitgangspunten zijn richtinggevend voor ons beleid: we streven naar veerkrachtige inwoners en een betrokken gemeenschap, waarbij niemand buiten de boot valt. Het beleid rond armoede en schulden sluit hierop aan door ondersteuning te bieden waar nodig, met oog voor zelfredzaamheid en samenwerking binnen het netwerk van de inwoner.

Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen (WSNP) De WSNP biedt een wettelijke regeling voor inwoners met problematische schulden die via een minnelijke regeling niet kunnen worden opgelost.

5

Baarn Vitaal

Totstandkoming 7. Preventie en vroegsignalering We zetten in op voorlichting, educatie en vroegsignalering, samen met scholen, corporaties, zorg en andere partners.

Dit beleidsplan is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met inwoners, ervaringsdeskundigen en betrokken organisaties in Baarn. In een uitgebreid participatieproces is op verschillende manieren informatie opgehaald, ervaringen gedeeld en gezamenlijk nagedacht over oplossingen om armoede en schulden te voorkomen en te verminderen. Voorafgaand aan het participatieproces is er onafhankelijk onderzoek uitgevoerd naar het bestaande armoede- en schuldhulpverleningsbeleid in Baarn door de Rekenkamer gemeente Baarn en onderzoeksbureau KWIZ. De inzichten uit deze onderzoeken hebben geleid tot de uitgangspunten van dit nieuwe beleid. Deze uitgangspunten zijn besproken met de gemeenteraad en vervolgens getoetst in gesprekken met inwoners.

8. Eenduidigheid en overzicht Regelingen en hulp worden overzichtelijk en eenvoudig gepresenteerd, zodat inwoners snel de juiste weg vinden. 9. Maatwerk voor doelgroepen We houden rekening met de situatie van specifieke groepen, zoals ouderen, jongeren, zelfstandigen en mensen met beperkingen. 10. Participatie van inwoners Inwoners en ervaringsdeskundigen denken actief mee, zodat beleid beter aansluit bij de praktijk.

Onze 11 uitgangspunten: 1. Bestaanszekerheid als uitgangspunt We ondersteunen inwoners die (tijdelijk) niet zelfstandig mee kunnen doen en bieden perspectief, zodat iedereen zoveel mogelijk kan deelnemen.

11. Financiële zelfredzaamheid stimuleren We helpen inwoners richting scholing, werk en beter omgaan met geld, zodat zij duurzaam uit armoede kunnen komen.

2. Vertrouwen als basis We werken vanuit vertrouwen in plaats van wantrouwen, met minder controles en meer duurzame oplossingen.

4. Dichtbij in de wijk Professionals en vrijwilligers zijn zichtbaar in de buurt, kennen de inwoners en voorkomen dat mensen van het kastje naar de muur worden gestuurd.

Er is een brede inwonersbijeenkomst georganiseerd om met inwoners in gesprek te gaan over geldzorgen en ondersteuning. Daarnaast is een taalles bezocht waarin geldzorgen centraal stonden, om ook inwoners te bereiken voor wie Nederlands niet de eerste taal is. Verder zijn in kleinere groepsgesprekken en één-op-één-gesprekken mensen gesproken die zelf met geldzorgen te maken hebben. Hun verhalen geven waardevol inzicht in wat wel en niet werkt in de praktijk. Ook zijn vrijwilligers van Pit Baarn betrokken: zij hebben vanuit hun dagelijkse contact met inwoners veel kennis over de drempels en knelpunten die mensen ervaren bij geldzorgen. Tijdens een bijeenkomst van het Baarn Steun Netwerk is het beleid bovendien besproken en geëvalueerd, zodat alle partners die zich inzetten voor armoedebestrijding hebben kunnen meedenken.

5. Duidelijke en meetbare doelen We stellen heldere doelen, monitoren de effectiviteit van regelingen en sturen bij waar nodig.

Tot slot is bij het opstellen van dit beleidsplan gebruikgemaakt van wetenschappelijke literatuur en beschikbare data, zodat het beleid niet alleen gedragen wordt door de praktijk, maar ook stevig onderbouwd is.

6. Regie en sturing door de gemeente De gemeente neemt de regie, borgt kennis bij medewerkers en maakt duidelijke afspraken met ketenpartners.

De inbreng van inwoners is geordend per thema en oplossingsrichting. Uit dit proces kwamen drie thema’s duidelijk als meest belangrijk naar voren: vertrouwen, kinderen en communicatie & toegankelijkheid.

3. Kinderen kunnen altijd meedoen Kinderen mogen nooit buitengesloten worden; deelname aan school, sport en activiteiten helpt generatiearmoede te doorbreken.

6

Evaluatie bestaand beleid Vertrouwen Bij inwoners speelt sterk het thema wederzijds vertrouwen. Veel inwoners ervaren dat de gemeente hen niet altijd vertrouwt. Ze hebben het gevoel voortdurend te moeten bewijzen dat ze te weinig inkomen hebben om in aanmerking te komen voor regelingen. Tegelijkertijd blijkt ook dat inwoners de gemeente zelf niet altijd vertrouwen. Dat komt onder andere door de toon van gesprekken, de complexiteit van procedures en het feit dat regelingen en beleidsmaatregelen regelmatig wijzigen. Daardoor ontbreekt het gevoel van zekerheid en voorspelbaarheid. We moeten dus werken aan een stress-sensitieve en betrouwbare dienstverlening, waarin duidelijkheid, overzicht en menselijk contact centraal staan, en waarin de bewijslast voor inwoners beperkt blijft tot het noodzakelijke.

Kinderen Inwoners gaven aan dat zij vooral willen dat hun kinderen zich vrij kunnen ontwikkelen, ongeacht de financiële situatie van het gezin. Veel ouders waarderen de bestaande voorzieningen, zoals de sport- en cultuurregeling en schoolkostenvergoeding. Tegelijkertijd is er behoefte aan meer financiële educatie voor kinderen en jongeren, vooral rond de leeftijd waarop zij zelfstandig financiële beslissingen gaan nemen (vanaf 18 jaar). Daarnaast bleek dat niet alle regelingen goed bekend zijn bij inwoners. We kunnen hieruit concluderen dat het belangrijk is om de bestaande regelingen beter zichtbaar en begrijpelijk te maken, en om meer aandacht te besteden aan financiële educatie voor kinderen en jongeren.

7

Communicatie & toegankelijkheid Veel inwoners ervaren dat de communicatie van de gemeente en Eemkracht niet altijd duidelijk of begrijpelijk is. Brieven en informatie op websites of in de media worden soms als te ingewikkeld of te formeel ervaren. Inwoners gaven praktische suggesties, zoals gebruik van eenvoudigere taal en vertalingen in meerdere talen. Toegankelijkheid en begrijpelijkheid van informatie moet verbeterd worden. Regelingen en vormen van ondersteuning moeten duidelijk, overzichtelijk en in begrijpelijke taal worden aangeboden, zodat alle inwoners weten waar ze recht op hebben en hoe ze hulp kunnen krijgen.

De plannen Alle inwoners

Wat doen we voor alle inwoners in Baarn? Doel: Geldzorgen voorkomen en stigma verkleinen door kennis, bewustwording en toegankelijke ondersteuning.

Communicatie en vindbaarheid

Financiële educatie

Samenwerking en netwerk

We zetten de campagne BaarnSteun voort. Deze campagne heeft een dubbele functie: enerzijds informeren we inwoners over beschikbare hulp, anderzijds doorbreken we het taboe rondom geldzorgen. Hiervoor gebruiken we verschillende communicatiemiddelen. Brieven en andere uitingen testen we samen met inwoners op begrijpelijkheid, zodat iedereen de boodschap begrijpt. We schrijven in heldere, toegankelijke taal. Ook verbeteren we de sociale kaart van Baarn, zodat deze overzichtelijker en toegankelijker wordt.

Jaarlijks besteden we aandacht aan de Week van het Geld om financiële onderwerpen bespreekbaar te maken voor kinderen en jongeren, wat bijdraagt aan educatie en het verkleinen van stigma. Jongeren die 18 worden ontvangen een kaart met praktische informatie over financiële verantwoordelijkheden, zoals zorgverzekering en huurtoeslag. We ondersteunen lokale initiatieven die financiële educatie en zelfredzaamheid bevorderen. Uit cijfers van Pit blijkt dat armoede en geldzorgen het meest voorkomende vraagstuk zijn bij de inloop. Door inwoners vroegtijdig te bereiken, kunnen problemen worden voorkomen. We onderzoeken hoe ondersteuning dichter bij inwoners kan worden aangeboden, bijvoorbeeld in de wijk of samen met partners, en werken samen met scholen om financiële educatie blijvend onder de aandacht te brengen.

We versterken het netwerk rondom geldzorgen door het voortzetten en verder ontwikkelen van BaarnSteun. Dit netwerk brengt maatschappelijke organisaties, onderwijsinstellingen, zorgaanbieders en andere betrokken partijen bij elkaar, zodat er korte lijnen en een sluitend netwerk ontstaan. Ons doel is om dit netwerk uit te breiden en te verbeteren, zodat de onderlinge samenwerking wordt versterkt en partijen elkaar goed kennen. Hierdoor kunnen signalen van geldzorgen vroeg worden opgepakt en kunnen inwoners snel en gericht worden geholpen, bijvoorbeeld via warme doorverwijzing. Daarnaast zetten we in op structurele afspraken en afstemming binnen het netwerk, zodat hulp- en ondersteuningsprocessen beter op elkaar aansluiten en er geen inwoners “tussen wal en schip” vallen. Door deze samenwerking wordt het netwerk rondom armoedebestrijding effectiever en beter afgestemd op de behoeften van inwoners.

8

Inwoners in armoede

Wat doen we voor inwoners die in armoede leven? Doel: Meedoen mogelijk maken voor inwoners met een laag inkomen, en geldzorgen verminderen. Het beleid richt zich op inwoners met een inkomen tot 130% van de bijstandsnorm. Daarbij kijken we niet alleen naar het inkomen, maar ook naar persoonlijke omstandigheden. Als de situatie daarom vraagt, wijken we af van de inkomensgrens om recht te doen aan maatwerk.

Regelingen en voorzieningen

Toegankelijkheid en overzicht

Samenwerking en deskundigheid

We blijven gezinnen ondersteunen via de Kidskaarten, zodat ouders in de decembermaanden een extraatje hebben voor hun kinderen. Het Declaratiefonds blijft beschikbaar voor vergoedingen voor lidmaatschappen, abonnementen en culturele activiteiten. Deelname aan sporten cultuurlessen is mogelijk voor zowel volwassenen als kinderen, wat bijdraagt aan eigenwaarde en sociale contacten. Ook schoolkosten zoals boeken, excursies en materialen kunnen worden vergoed, zodat geen enkel kind wordt uitgesloten van onderwijsactiviteiten.

We maken gemeentelijke processen eenvoudiger en menselijker door onnodige formulieren te schrappen en gegevens te hergebruiken waar mogelijk, zodat inwoners minder vaak dezelfde informatie hoeven aan te leveren. In 2026 ligt extra focus op overzicht: inwoners moeten snel en eenvoudig inzicht krijgen in beschikbare regelingen en dit kunnen aanvragen. We onderzoeken of Bereken Je Recht van Stimulansz hiervoor voldoende oplossing biedt. De applicatie biedt binnen enkele klikken inzicht in landelijke en lokale regelingen en ondersteunt een bredere groep inwoners dankzij nieuwe functies zoals een slimmere vragenflow, invul- en aanvraaghulp, uitgebreide toelichtingen, voorlezen en vertalen. Zo kunnen inwoners overzicht krijgen en regelingen direct aanvragen, eventueel met ondersteuning.

De klantmanagers van Eemkracht blijven een belangrijke schakel in de begeleiding van inwoners naar werk en met een uitkering. Zij worden opgeleid in stress-sensitieve dienstverlening, zodat zij beter begrijpen hoe geldzorgen het gedrag van mensen beïnvloeden. Door in gesprekken meer aandacht te hebben voor stress, emoties en belemmeringen, kunnen zij gerichter helpen en sneller vertrouwen opbouwen.

9

Inwoners met schulden

Wat doen we voor inwoners met schulden? Doel: Schulden voorkomen, oplossen en herhaling tegengaan.

Vroegsignalering

Begeleiding en schuldentrajecten

Samenwerking en vernieuwing

We blijven actief inzetten op vroegsignalering van schulden, waarvan de uitvoering bij Pit Baarn ligt. Dit is de meest effectieve manier om escalatie te voorkomen. Via partners zoals woningcorporaties, zorgverzekeraars en energiebedrijven herkennen we vroegtijdig signalen van betalingsachterstanden. Daarnaast werken we met een doordacht afwegingskader. Dit kader bepaalt wie we wanneer en op welke manier hulp bieden. Het wordt jaarlijks geëvalueerd en aangepast waar nodig. Bijvoorbeeld: als we merken dat jongeren niet goed bereikt worden, onderzoeken we of dit ligt aan het soort contact (bijv. brief versus app) en passen we het kader daarop aan. Ook als er kinderen in beeld zijn, grijpen we sneller in. Ook bij een hoog schuldbedrag of andere risicofactoren nemen we direct actie. Zo zorgen we dat hulp terechtkomt waar die het hardst nodig is. We nemen snel contact op met inwoners, niet om te controleren, maar om hulp te bieden op het moment dat schulden nog beheersbaar zijn. Een vroeg gesprek kan vaak voorkomen dat een klein probleem uitgroeit tot een uitzichtloze situatie.

Inwoners met (problematische) schulden krijgen persoonlijke begeleiding gericht op het oplossen van hun schuldensituatie en het voorkomen van herhaling. Afhankelijk van de situatie zetten we middelen in zoals budgetbeheer, schuldsanering en nazorg. We kijken daarbij verder dan alleen de cijfers en betrekken ook achterliggende oorzaken zoals werkloosheid, scheiding of gezondheidsproblemen. Een schuldhulpverleningstraject duurt 18 maanden. Dit is relatief kort, waardoor nazorg cruciaal is om terugval te voorkomen: we blijven contact houden met inwoners en bieden ondersteuning bij budgetteren en het opbouwen van financiële buffers. Hierbij combineren we professionele nazorg vanuit schuldhulpverleners en laagdrempelige ondersteuning bij administratie door vrijwilligers.

Vanaf 2026 kunnen inwoners terecht bij Stadsring voor schuldhulptrajecten. Medewerkers van Stadsring zijn wekelijks aanwezig op het gemeentehuis, wat zorgt voor korte lijnen en directe hulp in een vertrouwde omgeving. We versterken de samenwerking tussen Stadsring, Pit Baarn en Schuldhulpmaatje, waardoor de keten wordt versterkt en de doorlooptijd tussen vroegsignalering, schuldhulpverlening en nazorg wordt verkort. We sluiten aan bij landelijke initiatieven zoals de Basisdienstverlening Schuldhulpverlening, die zorgt voor een meer eenduidige en gelijkwaardige inrichting van schuldhulpverlening in Nederland. Daarnaast nemen we deel aan het landelijke project Data Delen Armoede en Schulden (DDAS). Dit project maakt het mogelijk om gegevens eenvoudiger en geautomatiseerd te verzamelen en te delen, waardoor we trends beter kunnen signaleren en ons beleid effectiever kunnen onderbouwen en bijsturen.

10

Monitoring & Evaluatie Het is goed om te benadrukken dat toename of afname van armoede en schulden door veel factoren wordt beïnvloed en niet uitsluitend door gemeentelijk beleid. Externe omstandigheden zoals economische ontwikkelingen, landelijke regelgeving, en persoonlijke levensgebeurtenissen spelen een grote rol. Daarom kunnen veranderingen in cijfers niet volledig worden toegeschreven aan ons beleid, maar geven ze wel richting voor waar we kunnen bijsturen.

• • • •

Kwantitatieve monitoring Zoals eerder genoemd sluiten we aan bij het landelijke Data Delen Armoede en Schulden (DDAS) project, dat sinds 2025 gefaseerd wordt uitgerold. In Baarn werken we hiervoor samen met verschillende partners binnen het volledige schuldentraject, van vroegsignalering tot nazorg. Via DDAS ontvangen we jaarlijks een overzicht van de belangrijkste gegevens, waaronder het aantal signalen in de vroegsignalering, het aantal inwoners dat bereikt wordt via vroegsignalering, het aantal hulpvragers bij schuldhulpverleningsinstanties, het aantal en type trajecten, de hoogte van schuldbedragen en doorlooptijden van trajecten. Ook voor armoedecijfers speelt DDAS een rol, hoewel de exacte werkwijze nog wordt vastgesteld. Tot die tijd gebruiken we informatie van organisaties die regelingen aanbieden, gecombineerd met landelijke gegevens.

• •

Kwalitatieve monitoring Armoede en schulden gaan veel verder dan alleen financiële achterstanden. Het meten van de impact van ons armoede- en schuldenbeleid is niet makkelijk, het raakt namelijk meerdere levensdomeinen zoals mentale en fysieke gezondheid. Om een breed en genuanceerd beeld te krijgen, sluiten we aan bij de brede thermometer zoals beschreven in de nota Baarn Vitaal. Deze aanpak gaat verder dan alleen feitelijke cijfers over toename of afname van armoede of schulden. Ook de ervaringen van inwoners zelf worden meegenomen, bijvoorbeeld hoe zij hun geldzorgen of gezondheid ervaren. Zo krijgen we een completer beeld van wat mensen écht nodig hebben om gezond en veerkrachtig te zijn, rekening houdend met hun persoonlijke situatie en omgeving. De aanpak is gebaseerd op positieve gezondheid, met aandacht voor contextuele factoren zoals geld, sociale steun en leefomgeving.

Bovenstaande gegevens, in combinatie met landelijke cijfers en trends en lokale aanpak geven de volgende meetbare doelstellingen: • • • • • •

het bereiken van inwoners binnen de vroegsignalering van schulden. Daarbij streven we naar een stijging in percentage. Het percentage inwoners dat hulp aanvaardt in de vroegsignalering stijgt naar minimaal het landelijk gemiddelde (nu 35%) in 2026. We streven naar een daling van het aantal huishoudens in armoede We organiseren jaarlijks minstens 3 bijeenkomsten met het Baarn Steun Netwerk. 100% van de inwoners die 18 jaar worden ontvangt een informatieve verjaardagskaart over financiële regelzaken. Het aantal inwoners dat de inloop van Pit bezoekt neemt toe ten opzichte van het voorgaande jaar. Het bereik van minimaregelingen neemt toe.

We scoren beter dan het landelijk gemiddelde op het percentage huishoudens met geregistreerde problematische schulden en streven ernaar dit verschil te vergroten. Nazorg binnen de schuldhulpverlening omvat ten minste één contactmoment binnen zes maanden na afronding, en zoveel extra momenten als nodig om stabiliteit te waarborgen. Het aantal inwoners in 2026 dat één jaar na het succesvol afronden van de schuldregeling opnieuw een beroep doet op schuldhulpverlening blijft lager dan 15%. Het aantal huisuitzettingen en afsluitingen als gevolg van alleen betalingsachterstanden blijft nul. We streven jaarlijks naar minimaal 10 nieuwe convenanten met vaste lastenpartners en schuldeisers in het kader van vroegsignalering. Gemeente Baarn blijft boven het landelijk gemiddelde presteren in

Tijdens de jaarlijkse Baarn Vitaal-dag(delen) gaan we ook in gesprek met inwoners om hun ervaringen te verzamelen. Deze kwalitatieve informatie helpt ons niet alleen de effectiviteit van bestaande regelingen te beoordelen, maar ook verbeterpunten te signaleren en het beleid beter af te stemmen op de behoeften van inwoners.

11

Financiën Bij de uitvoering van dit beleidsplan hanteren we als uitgangspunt dat we werken met bestaande budgetten en beschikbare middelen. Waar nodig en mogelijk worden deze herschikt. Indien aanvullende middelen nodig zijn, wordt hiervoor een voorstel ingediend bij de raad via de perspectiefnota. Er is ruimte binnen het huidige budget voor enige groei. Als de groei echter groter wordt dan voorzien en er een tekort dreigt, komen we terug bij de gemeenteraad via de reguliere P&C-cyclus. Via deze weg blijven we de raad continu informeren over de financiële ontwikkelingen. Onderstaande tabel geeft inzicht in de meerjarig begrote middelen binnen dit beleidsplan: 2026

2027

2028

2029

Gemeentelijk minimabeleid

139.528

139.827

140.112

140.112

Armoedebestrijding kinderen

100.715

100.715

100.715

100.715

Schuldhulpverlening Diensten door derden

112.814

112.814

112.814

112.814

Schuldhulpverlening subsidies

88.236

88.236

88.236

88.236

Totaal

441.293

441.592

441.877

441.877

Onder ‘schuldhulpverlening – diensten door derden’ vallen de organisaties die schuldhulpverleningstrajecten uitvoeren. Bij ‘subsidies’ gaat het om partijen die in het voorveld inwoners ondersteunen om schulden of terugval te voorkomen.

12

Nawoord In Baarn willen we dat iedereen mee kan doen. Dat klinkt eenvoudig, maar we weten dat het voor veel inwoners niet vanzelfsprekend is. Geldzorgen raken mensen diep. Ze beïnvloeden gezondheid, relaties, werk, en het gevoel van eigenwaarde. Armoede is geen keuze, en een schuld is zelden het gevolg van één verkeerde beslissing. Het is vaak een opeenstapeling van omstandigheden, waarin mensen langzaam grip verliezen op hun leven.

Daarom zetten we in op duidelijke communicatie, op vertrouwen in plaats van controle, en op hulp die dichtbij is. We versterken bestaande regelingen, maken ze beter vindbaar en begrijpelijk, en zorgen dat ook mensen die nét boven de armoedegrens leven niet buiten de boot vallen. We doen dit samen met onze partners, vrijwilligers en vooral: met onze inwoners. We willen mensen echt helpen. Zodat zij weer grip krijgen op hun leven. En zodat we als gemeente laten zien: wij zijn er voor iedereen.

Met dit beleidsplan zetten we een belangrijke stap. We bundelen onze inzet op armoede en schulden in één samenhangend verhaal, waarin bestaansonzekerheid centraal staat. Want armoedebestrijding is geen doel op zich, maar een middel om mensen perspectief te bieden. We willen dat inwoners het gevoel hebben dat de gemeente naast hen staat, niet tegenover hen. Dat ze weten waar ze terechtkunnen, en dat ze zich gesteund voelen.

Mark Eijbaard Wethouder Werk & Inkomen

13