1418827 Kadernota VRU 2027 rvs

RAADSVOORSTEL Zaaknummer

1418827

Onderwerp

Kadernota 2027, geactualiseerde begroting VRU 2026 en toekomstscenario’s

Besluit in raad

25 februari 2026

Portefeuillehouder(s)

Burgemeester Röell

Naam steller

Anke Schluck

Status / Vertrouwelijkheid

Openbaar

Voorgestelde beslispunten: 1. Geen zienswijze in te dienen op de actualisatie van de begroting 2026. 2. Geen zienswijze in te dienen op de kadernota voor de begroting 2027 van de Veiligheidsregio Utrecht. 3. Geen zienswijze in te dienen op de toekomstscenario's Veiligheidsregio Utrecht. 4. De reactiebrief aan het Dagelijks Bestuur van de Veiligheidsregio Utrecht vast te stellen. Samenvatting van het voorstel Conform artikel 4.3 van de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Utrecht (VRU) ontvangt u hierbij de financiële en beleidsmatige kaders voor de begroting 2027 en geactualiseerde begroting 2026 VRU. Voor de gemeente Baarn betekent het een verhoging in de geactualiseerde begroting 2026 met € 22.000 zodat de bijdrage in 2026 €2.064.000 bedraagt. Voor 2027 stijgt de gemeentelijke bijdrage tot € 2.141.000. Deze stijging heeft te maken met knelpunten die onvermijdbaar, onoplosbaar en onuitstelbaar zijn voor het jaar 2026 en onvermijdelijke loon- en prijsaanpassingen. De extra kosten voor loon- en prijsaanpassingen worden via de algemene uitkering van het gemeentefonds door het Rijk gecompenseerd. Deze bedragen worden meegenomen bij het opstellen van de gemeentelijke begrotingen voor 2027.

Aanleiding In de Kadernota 2027 en geactualiseerde begroting 2026 van de Veiligheidsregio Utrecht (VRU) worden de financiële en beleidsmatige kaders geschetst voor het opstellen van de begroting 2027 en de actualisatie van de begroting 2026, zoals staat in artikel 4.3 van de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Utrecht. De gemeenten worden in de gelegenheid gesteld om hun zienswijze over deze kaders te geven. De zienswijzen worden bij het opstellen van de begroting van 2027 en de geactualiseerde begroting 2026 betrokken. In de afgelopen periode zijn toekomstscenario’s ontwikkeld om de benodigde investeringen en besparingsopties in kaart te brengen. Beoogd effect Met deze nota informeert de VRU de gemeenteraden over de beleidsmatige en financiële ontwikkelingen, zodat het kan worden meegenomen bij het opstellen van de gemeentebegroting. Daarnaast worden de bestuurlijk richtinggevende keuzes uit de toekomstscenario’s en de bestuurlijke opdrachten aan de raden voorgelegd om een goed beeld te bieden van de noodzakelijke ontwikkelingen, de wensen en (on-)mogelijkheden van de VRU. Argumenten 1. Actualisatie begroting 2026: Voor het jaar 2026 is het noodzakelijk om knelpunten op te lossen die onvermijdelijk, onoplosbaar en onuitstelbaar zijn.

1

Bij de behandeling van de ontwerpbegroting van de VRU voor 2026 heeft het dagelijks bestuur voorgesteld om een bedrag van € 4,8 miljoen uit het resultaat van 2024 te reserveren als overbruggingsmaatregel voor de jaren 2026 en 2027. Dit in afwachting van de verdere uitwerking en besluitvorming over de onderwerpen uit de toekomstscenario’s. Het algemeen bestuur heeft echter besloten deze middelen terug te laten vloeien naar de gemeenten. Hierdoor behouden gemeenten zelf de mogelijkheid om deze incidentele middelen te reserveren als overbruggingsmaatregel. Voor de VRU betekent dit dat enkele onderwerpen uit de toekomstscenario’s in 2026 zullen leiden tot operationele en financiële knelpunten. Het is noodzakelijk om voor 2026 maatregelen te nemen om te kunnen blijven voldoen aan onze wettelijke taakuitvoering en aan de eisen van vandaag. Deze knelpunten zijn daarmee onvermijdbaar, onoplosbaar en onuitstelbaar.

De knelpunten betreffen autonome ontwikkelingen zoals: Bijstelling roosterfactor: Het rooster op de beroepskazernes kan met het huidige aantal beroepsbrandweerlieden niet meer volledig gevuld worden Externe invloeden vakbekwaamheid: Landelijke eisen en externe ontwikkelingen en verplichtingen zijn van invloed op vakbekwaamheid Digitale Veiligheid: De VRU beschikt momenteel niet over de benodigde investeringen om de continuïteit en digitale beveiliging op orde te krijgen én te behouden. Dit tekort heeft ook in 2026 directe impact op de continuïteit en veiligheid van onze organisatie. Dat is des te meer van belang aangezien de veiligheidsregio door het rijk is aangewezen als vitale aanbieder binnen de sector openbare orde en veiligheid Bedrijfs- en IT-continuïteit: Het is noodzakelijk dat wij als hulpverleningsorganisatie onze dienstverlening en vitale processen altijd kunnen blijven uitvoeren, ook tijdens een crisis waarbij de VRU getroffen wordt Daarnaast zijn er volgende knelpunten: Versterking afdeling vakbekwaamheid: We worden geconfronteerd met nieuwe risico’s op het gebied van elektrificatie, grootschalige energieopslagsystemen en het toegenomen transport van gevaarlijke stoffen. Het is noodzakelijk dat medewerkers beschikken over de juiste kennis, materieel en materiaal om deze risico’s veilig te kunnen voorkomen, beperken en bestrijden.

Personele paraatheid: In opdracht van het bestuur wordt door een externe partij een toets gedaan op de scenario’s voor toekomstige inrichting van de bestrijding van waterongevallen die zijn opgesteld door de VRU. Voor de uitvoering van deze taak is nu echter geen volledige structurele dekking. Deze knelpunten zijn onvermijdbaar, onoplosbaar en onuitstelbaar. Hiervoor is een investering nodig van € 2,9 miljoen aan incidentele middelen in 2026. Dit is € 1,9 miljoen lager dan de eerder gevraagde storting in de overbruggingsreserve van € 4,8 miljoen. Voorgesteld wordt om het deel van het verwachte positieve rekeningresultaat van 2025 dat vrij kan vallen (€ 1,2 miljoen), in te zetten ter dekking van de knelpunten in 2026. Daarnaast wordt voorgesteld om op basis van de huidige inzichten voor het resterend benodigde bedrag de gemeentelijke bijdrage voor 2026 incidenteel te verhogen met een bedrag van € 1,7 miljoen. Voor Baarn betekent dat een extra bijdrage voor 2026 van € 22.000. 2. Kaders voor de begroting VRU 2027: de rek is eruit en het is niet te vermijden dat er extra investeringen moeten worden gedaan wil de VRU blijven voldoen aan de wettelijke taakuitvoering en aan de eisen van vandaag De kadernota die jaarlijks vanuit de VRU aan de gemeenteraden wordt voorgelegd, is vrijwel altijd beleidsarm. Dit keer is dat anders en wordt er gevraagd om ingewikkelde keuzes te maken.

Maar het is noodzakelijk. Na 14 jaar bezuinigen en het opvangen van nieuwe ontwikkelingen is er geen financiële ruimte meer in de begroting. Verdere bezuinigingen hebben directe gevolgen voor de paraatheid en de arbeidsveiligheid. Zelfs om de ‘0-lijn’ te bereiken zouden onder meer 27 van de 70 (vrijwilligers)kazernes gesloten moeten worden. Dit heeft consequenties voor de uitvoering van de wettelijke taak van de VRU en voor de opkomsttijden. De veiligheid van burgers en/of medewerkers kan in gevaar komen. De VRU legt dat duidelijk uit. De '0-lijn' is daarom geen optie en wordt ervoor gekozen op 'Op orde' te komen in de komende jaren. Daarbij wordt niet alles in één keer gerealiseerd maar over meerdere jaren gefaseerd ingevoerd.

2

De kadernota bevat de reguliere bijstelling van het financiële kader op basis van de gangbare indexeringssystematiek (hoofdstuk 2) en ontwikkelingen (hoofdstuk 3). Een deel van de ontwikkelingen is dit jaar verbijzonderd in de toekomstscenario’s VRU. Besluitvorming over de toekomstscenario’s wordt integraal verwerkt in de ontwerpbegroting VRU 2027 en de geactualiseerde begroting VRU 2026. Dit betekent dat de gemeentelijke bijdrage zoals opgenomen in de kadernota VRU 2027 in de ontwerpbegroting VRU 2027 wordt aangevuld met het financiële effect van deze besluitvorming. In de kadernota zijn in bijlage 3 de financiële effecten per gemeente inzichtelijk gemaakt. De ontwerpbegroting VRU 2027 wordt, na vaststelling door het algemeen bestuur in maart 2026, voor zienswijze aangeboden aan de gemeenteraden. 3.1 De VRU heeft de laatste jaren op verschillende manieren de gemeenteraden, het Algemeen Bestuur van de VRU en ambtenaren meegenomen in het uitwerken van toekomstscenario’s. De voorliggende uitwerking hiervan doet recht aan de wensen die meegegeven zijn aan deze toekomstscenario’s. In aanloop naar de besluitvorming door het algemeen bestuur op 1 december zijn gemeentesecretarissen, colleges, gemeenteraden, gemeentelijke accountfunctionarissen en gemeentelijke adviseurs geïnformeerd over de inhoud en het verdere proces. Daarnaast vond op 26 november 2025 een Webinar plaats.

Besluitvorming over de toekomstscenario’s heeft plaatsgevonden in de vergadering van het algemeen bestuur op 1 december 2025. Op verzoek van het algemeen bestuur zijn op basis van de bestuursagenda voor de beleidsperiode 2024-2027 toekomstscenario’s uitgewerkt. Bij het in kaart brengen van de verschillende toekomstscenario’s is onder andere in beeld gebracht wat er nodig is om de huidige taakuitvoering in stand te laten. Daarvoor zijn extra middelen nodig en die benodigde investeringen zijn inzichtelijk gemaakt. Ook zijn besparingsopties verkend, waarbij is onderzocht wat nodig is om een 0% of -3% bezuinigingslijn te behalen. Het algemeen bestuur heeft op 1 december 2025 een besluit genomen over de toekomstscenario’s. Ten aanzien van de bezuinigingslijnen heeft het bestuur geconcludeerd dat deze direct invloed hebben op de wettelijke taakuitvoering van de veiligheidsregio. Zelfs om de nullijn te bereiken zouden onder meer 27 van de 70 (vrijwilligers)kazernes gesloten moeten worden. Dit heeft consequenties voor de uitvoering van onze wettelijke taak en voor de opkomsttijden. Daarom heeft het algemeen bestuur unaniem besloten om in te zetten op het ‘op orde’ scenario. Gezien de beperkte financiële ruimte bij gemeenten en bij de VRU, liggen er ingewikkelde keuzes voor. Er heeft een gewogen afweging plaatsgevonden van de noodzaak en kosteneffectiviteit van de gevraagde middelen.

Ook is daarbij kritisch gekeken naar eventuele mogelijkheden om toch nog te besparen. Ambities en wensen zijn losgelaten en men heeft zich erop gericht noodzakelijke vereisten om de taakuitvoering verantwoord voort te kunnen zetten. De maatregelen die gevraagd worden, zorgen er gefaseerd voor dat we vanaf 2030 op orde zijn. 3.2 De toekomstscenario’s zijn reëel en worden gefaseerd ingevoerd om gemeenten voldoende financiële ruimte te bieden. De wereld verandert en ontwikkelingen zijn complexer en doen zich steeds sneller en op grote schaal voor. Maatschappelijke onrust in Nederland, geopolitieke onrust in de wereld, klimaatverandering en digitalisering zijn voorbeelden van ontwikkelingen die invloed hebben op de rol van de overheid en wat inwoners daarvan verwachten of nodig hebben. Dat heeft ook gevolgen voor de taakuitvoering van de VRU. Daarnaast nemen wettelijke verplichtingen en veiligheidseisen toe. De VRU opereert binnen een breed domein. Langdurige, multidisciplinaire en complexe crises geeft de VRU een andere rol. Sinds de oprichting van de VRU is structureel bezuinigd. Dit gaat in totaal om € 19,1 miljoen. Naast deze bezuinigingen heeft de VRU vanaf de oprichting zich ingezet om financiële knelpunten zelf op te lossen.

In de jaren dat er sprake was van overschotten, zijn die middelen vrijwel allemaal aan de gemeenten teruggegeven en heeft dit dus geen extra ruimte opgeleverd voor de VRU. Dit betrof incidentele overschotten met name vanwege corona en de crisisnoodopvangtaken.

3

Er heeft een gewogen afweging plaatsgevonden van de noodzaak en kosteneffectiviteit van de gevraagde middelen. Die maatregelen die gevraagd worden, zorgen voor een gefaseerde aanpak zodat dat de VRU vanaf 2030 op orde is. Zo wordt ook met de beperkte financiële ruimte bij gemeenten en bij de VRU rekening te houden. Het algemeen bestuur heeft op 1 december 2025 een besluit genomen over de toekomstscenario’s. U kunt een uitvoerige beschrijving van de toekomstscenario’s lezen in bijlage 1a. en 1b. Op bladzijde 24 en 25 van bijlage 1a. ziet u twee tabellen waarin alle bij deze toekomstscenario’s berekende financiële consequenties zijn uitgewerkt. Ook kunt u het webinar van de VRU terugkijken via Webinar gemeenteraadsleden 26 november 2025. 2. Conform de gemeenschappelijke regeling wordt de gemeenteraad in de gelegenheid gesteld een zienswijzen aan het dagelijks bestuur van de VRU kenbaar te maken De bijgesloten brief geeft hieraan gevolg. Raadsrapporteurs De financiële risico's en de kosten, baten & dekking en toekomstscenario's zijn met de raadsrapporteurs besproken. Financiële risico's Er worden in de kadernota een aantal risico’s benoemd (hoofdstuk 4). Het totaal overzicht van de daarbij behorende financiële componenten is te zien in tabel 14 op bladzijde 24 en geschat op € 2,3 miljoen.

Hieronder een overzicht van de financiële risico’s: Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging bouwen (Wkb): De Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging bouwen zijn per 1 januari 2024 ingevoerd. De minister heeft de gemeenten toegezegd naar oplossingen te zoeken als uit de financiële evaluatie blijkt dat de invoeringskosten substantieel hoger zijn dan eerder voorzien. Deze evaluatie is nog niet gereed. De veiligheidsregio’s hebben geen extra middelen gekregen vanuit de rijksoverheid voor de structurele gevolgen van deze stelselherziening. Omdat het uitgangspunt is dat de (structurele) meerkosten worden vergoed door het Rijk, is het risico voor onvoorziene kosten voor de VRU nihil. Vrijwilligheid brandweerpersoneel Het huidige brandweerstelsel is gebaseerd op een combinatie van vrijwillige en beroepsbrandweer, waarbij alle brandweermensen dezelfde taak- en opleidingsvereisten hebben. Vooral de kazernering en consignatie van vrijwilligers blijken echter strijdig met de Europese wetgeving (deeltijdrichtlijn). Er vindt op landelijk niveau overleg plaats over een implementatieplan en de voorwaarden voor invoering, inclusief mogelijke aanpassing van de arbeidstijdenwetgeving en aanvullende financiële middelen. De omvang van het risico wordt ingeschat op € 3,1 miljoen per jaar.

( Overeenkomst van opdracht (OvO) Een deel van de instructiewerkzaamheden wordt op basis van een overeenkomst van opdracht (OvO) uitgevoerd. Ditzelfde geldt voor een beperkt aantal andere taken. De OvO’s worden meestal verstrekt aan VRU-medewerkers, die deze werkzaamheden vervullen naast hun reguliere werkzaamheden. Gelet op de aard en de omstandigheden van de werkzaamheden bestaat het risico dat er geconstateerd wordt dat er - ondanks de toepassing van de modelovereenkomst (inhuur) - feitelijke sprake is van een (fictieve) dienstbetrekking. Dit kan arbeidsvoorwaardelijke en fiscale consequenties hebben. CAO Regeling voor vervroegd uittreden (RVU) De tijdelijke regeling voor Vervoegd Uittreden (RVU) conform de CAO loopt op 31 december 2025 af. De financiële uitwerking hiervan wordt betrokken bij de begroting van de loonkosten in relatie tot de stelpost voor loonontwikkeling. Kosten, baten en dekking Actualisatie van de begroting 2026

4

Bij de behandeling van de ontwerpbegroting 2026 (maart 2025) is aan het algemeen bestuur voorgesteld om € 4,8 miljoen van het incidentele positieve rekeningresultaat 2024 te gebruiken voor een overbruggingsreserve om de te verwachten noodzakelijke ontwikkelingen in 2025 en 2026 te bekostigen. Het algemeen bestuur heeft dit voorstel niet gehonoreerd en besloten om dit bedrag niet in reserve te houden maar terug te laten storten naar de deelnemende gemeenten. Ook de raad van de gemeente Baarn heeft in haar zienswijze aangegeven daarmee in te stemmen. Voor de gemeente Baarn betrof het een teruggaaf van € 90.000 in 2025. Voor het jaar 2026 is € 2,9 miljoen nodig voor het oplossen van financiële knelpunten. Hiervoor wordt voorgesteld om € 1,2 miljoen in te zetten uit de algemene reserve en voor € 1,7 miljoen de gemeentelijke bijdrage incidenteel te verhogen. Voor Baarn betekent dit een extra bijdrage van € 22.000 voor 2026. De ontwerp-begroting 2027 voorziet alleen in loon- en prijsaanpassingen en de verwerking van de 10% korting op de uitkering van het rijk. Het betreft een totale stijging van € 4,2 miljoen. Voor Baarn betekent dit een extra bijdrage van € 77.000 voor 2027. Het in 2025 terugontvangen bedrag dekt hiermee bijna in het geheel deze extra kosten voor 2026 en de loon- en prijsaanpassingen voor 2027.

Overzicht gevolgen voor Baarn: • Positief, incidenteel rekeningresultaat 2024: € 90.000 terugontvangen in 2025 • Oplossen knelpunten toekomstscenario ‘op orde’ in 2026: extra bijdrage Baarn € 22.000 • Ontwerp-begroting 2027: loon- en prijsaanpassingen plus € 77.000 De totale bedragen voor Baarn zijn: • Begroting 2026 € 2.042.000 (incl. Individueel Gemeentelijk Plus Pakket (IGPP) € 2.076.000) • Geactualiseerde begroting 2026 € 2.064.000 (incl. Individueel Gemeentelijk Plus Pakket (IGPP) € 2.098.000) • Ontwerp-begroting 2027 € 2.141.000 (incl. Individueel Gemeentelijk Plus Pakket (IGPP) € 2.176.000) Het besluit over de toekomstscenario’s zal in de jaren 2027-2030 leiden tot een verdere investering. Toekomstscenario’s Het financieel overzicht van de verschillende scenario’s kunt u raadplegen in de tabel op blz. 3 van bijlage 1b. Concreet betekend het voor de komende jaren voor het Op Orde scenario zoals uitgewerkt in het document dat u ter zienswijze wordt aangeboden, een investering nodig is van in totaal € 10,7 miljoen. Dit bedrag is inclusief extra opbrengsten voor afhijsingen en liftopsluitingen. Daarbij zijn ook de investeringen opgenomen waarover het algemeen bestuur separaat besluiten neemt in maart 2026. Het voorstel is om gefaseerd tot ‘op orde’ te komen. De jaarlijkse verhogingen worden daardoor beperkt.

Voor Baarn betekend dit een totale stijging van € 185.000 van 2027-2031 voor de voorgestelde toekomstscenario’s. De grootste stijging is pas na 2030. Tot 2030 is de totale stijging geraamd op € 27.000 voor Baarn. Voor Baarn betekend het Op orde scenario de komende jaren een stijging voor: · 2028 met € 15.000 · Voor het jaar 2029 is geen stijging voorzien · voor 2030 een stijging met € 12.000 · na 2030 stijgt de bijdrage voor Baarn met € 79.000 Loon- en prijsontwikkelingen moeten hierbij nog aan worden toegevoegd. Deze worden door het rijk door middel van het gemeentefonds aan gemeenten vergoed. Aanpak / Uitvoering

5

De raad wordt verzocht een zienswijze uiterlijk 3 maart 2026 aan het bestuur van de VRU kenbaar te maken. De zienswijzen worden besproken in de vergadering van het algemeen bestuur op 30 maart 2026 bij de behandeling van de ontwerp-begroting 2027 en geactualiseerde begroting 2026. Na deze bespreking wordt de ontwerpbegroting 2027 ter zienswijze voorgelegd aan de gemeenteraden. Het algemeen bestuur stelt de definitieve begroting 2027 vervolgens vast op 6 juli 2026. Duurzaamheid Het gaat hierbij om financiële componenten die geen relatie hebben tot duurzaamheid of keuzes die hiervoor gemaakt kunnen worden. Communicatie De reactie brief van de raad wordt zo spoedig mogelijk na het besluit door de griffie naar het dagelijks bestuur van de Veiligheidsregio Utrecht verstuurd. Evaluatie Niet van toepassing

Burgemeester en wethouders van Baarn,

drs. C.E. Creveld gemeentesecretaris

M.A. Röell burgemeester

Bijlagen: 1418827 Kadernota VRU 2027 bijlage 1 Aanbiedingsbrief toekomstscenario's en kadernota VRU 2027 1418827 Kadernota VRU 2027 bijlage 1a. Toekomstscenario's 1418827 Kadernota VRU 2027 bijlage 1b. Toekomstscenario's - alle scenario's toegelicht 1418827 Kadernota VRU 2027 bijlage 1c. Kadernota VRU 2027 1418827 Kadernota VRU 2027 bijlage 1d. Overzicht prognose gemeentelijke bijdrage meerjarenraming ontwerpbegroting VRU

6

2027 inclusief IGPP 1418827 Kadernota VRU 2027 bijlage 2 Reactiebrief aan VRU

7