1409363 Beleidsnota Baarn Vitaal 2025–2029 rvs

RAADSVOORSTEL Zaaknummer

1409363

Onderwerp

Beleidsnota Baarn Vitaal 2025–2029

Besluit in raad

28 januari 2026

Portefeuillehouder(s)

Wethouder De Vries

Naam steller

Marjanne Roël

Status / Vertrouwelijkheid

Openbaar

Voorgestelde beslispunten: 1. De beleidsnota Baarn Vitaal 2025–2029 vast te stellen als richtinggevend kader voor het gemeentelijk beleid binnen het sociaal domein. Samenvatting van het voorstel Baarn Vitaal 2025–2029 is de nieuwe beleidsnota voor het sociaal domein van de gemeente Baarn. Het document geeft richting aan de manier waarop de gemeente, inwoners en maatschappelijke partners samen werken aan een vitale, betrokken en veerkrachtige samenleving. De herziening is gemaakt op basis van veranderingen in de samenleving en de opbrengsten van de peilnota, de raadspeiling, het participatietraject en de adviezen van de Adviesraad Sociaal Domein. Aanleiding De vorige beleidsnota Baarn Vitaal 2020–2024 bood een stevig fundament voor het sociaal domein. Evaluatie liet zien dat de visie nog steeds actueel is, maar dat het document in de praktijk onvoldoende werd gebruikt bij beleidsafwegingen en uitvoering. Sinds 2020 zijn maatschappelijke omstandigheden veranderd. Dubbele vergrijzing, toenemende druk op mentale gezondheid en de betaalbaarheid van zorg vragen om een herijking van het beleid. Op basis van de peilnota en de brede participatie is nu een nieuw beleidskader ontwikkeld dat meer richtinggevend, concreet en uitvoerbaar is. Beoogd effect Met de beleidsnota Baarn Vitaal stelt de raad de koers en ambities tot 2030 en de principes waarop de gemeente wil inzetten vast.

Met Baarn Vitaal maken we de beweging van zorgen voor inwoners naar zorgen met inwoners. We zetten in op gedeeld eigenaarschap, waarin inwoners, professionals, organisaties en gemeente samen verantwoordelijkheid nemen voor een vitale en veerkrachtige samenleving. De focus verschuift van zorg naar preventie, van regels naar vertrouwen en van afzonderlijke domeinen naar samenwerking over grenzen heen. We versterken wat goed gaat, stimuleren eigen kracht en gezonde leefstijl, en verbinden het sociale en fysieke domein zodat iedereen in Baarn kan meedoen, naar vermogen en met plezier. Met deze beleidsnota streven we naar:

1

• • • •

Een toekomstbestendig en gedragen kader dat richting geeft aan beleid en uitvoering in het sociaal domein. Heldere kaders voor samenwerking tussen inwoners, maatschappelijke partners en de gemeente. Versterking van het bewustzijn rond eigen kracht, gezond leven, preventie en gedeeld eigenaarschap. Betaalbaar en toegankelijk houden van hulp, ondersteuning en zorg voor wie het nodig heeft.

We beschrijven in Baarn Vitaal achtereenvolgens: De visie Baarn wil een veerkrachtige gemeenschap waar inwoners vanuit eigen kracht kunnen meedoen. De aanpak richt zich op positieve gezondheid, wijkgericht werken en ongelijke investering voor gelijke kansen. Gemeente en partners ondersteunen waar nodig, maar stimuleren regie bij inwoners. Inclusie, toegankelijkheid en uitvoering van wetgeving zijn hierin verweven. De gemeente verschuift van traditionele uitvoering naar regie, met meer nadruk op preventie, integraliteit en samenkracht. De vijf leidende principes vormen de basis: eigen kracht, preventie, dichtbij, integraal en samenkracht. Ontwikkelingen Maatschappelijke en lokale trends zetten druk op zorg en ondersteuning: vergrijzing, krapte op de arbeidsmarkt, stijgende kosten, groeiende schuldenproblematiek en toenemende diversiteit. Informele netwerken worden belangrijker. De gemeente ontwikkelt zich richting procesregisseur. Daarnaast vragen nieuwe wetgeving en landelijke kaders en ontwikkelingen (zoals IZA/GALA, AZWA en HLO, de hervormingsagenda jeugd en Wmo, en suïcidepreventie) om integrale samenwerking lokaal en regionaal (o.a. via Eemkracht en regio Eemland). Principes en keuzes In Baarn Vitaal hanteren we 5 principes: 1. Eigen kracht: inwoners worden gestimuleerd zelf regie te nemen; gemeente biedt hulpmiddelen en passende dienstverlening. 2.

Samenkracht: versterking van informele netwerken, vrijwilligerswerk en bewonersinitiatieven. 3. Preventie: meer inzet op gezondheid, welzijn en vroegsignalering om problemen te voorkomen. 4. Dichtbij: laagdrempelige toegang, wijkgericht werken en nabijheid van ondersteuning. 5. Integraal: domeinoverstijgende samenwerking tussen organisaties en binnen de regio; één plan per inwoner/gezin waar nodig. Deze principes vormen het handelingskader voor inwoners, organisaties en gemeente. Toetsingskader Het toetsingskader bevat vijf maatschappelijke impactvragen, afgeleid van de principes. Nieuwe initiatieven worden hiermee getoetst op bijdrage aan vitaliteit, samenkracht, gezondheid, nabijheid en integraliteit. Het schrijft de keuzes niet voor, maar helpt de raad en organisatie om consistente, transparante keuzes te maken binnen beschikbare middelen. Financiële middelen Het sociaal domein kent financieel toenemende druk (o.a. vergrijzing, taakstelling jeugd). Tijdelijke middelen zoals SPUK, transformatiegelden en AZWA helpen de gewenste beweging richting preventie en samenwerking te realiseren. De uitvoering is gekoppeld aan de meerjarenbegroting en programma’s 2, 5 en 6. Monitoren en sturen Met de “Thermometer Baarn Vitaal” wordt gemonitord of de visie effect heeft.

Deze bestaat uit: • Inwonersperspectief (zelfredzaamheid, samenkracht, vrijwilligerswerk/zingeving), • Feiten & cijfers via een integraal dashboard sociaal domein,

2

•

Verhalen van inwoners, organisaties, adviesraden en professionals. Jaarlijks vindt een Baarn Vitaal-dagdeel plaats om met elkaar te leren en bij te sturen.

Baarn Vitaal in uitvoering In Baarn Vitaal in uitvoering, ter kennisname als bijlage 2 met u gedeeld, geeft een beschrijving van de gewenste resultaten en acties. Dit helpt ons vanuit de principes naar realisatie te komen en de beweging concreet te maken. Dit is een dynamisch document met als streven jaarlijks met stakeholders de voortgang te monitoren, en doelen bij te stellen. Op basis van landelijke en lokale ontwikkelingen en de effecten/ resultaten die bereikt zijn.Met het kader Baarn Vitaal stelt de raad de koers en ambities tot 2030 en de principes waarop de gemeente wil inzetten vast. Argumenten 1.1 De beleidsnota is vernieuwd en toekomstgericht. De herziene nota vertaalt de maatschappelijke opgaven van deze tijd in een integrale, uitvoerbare koers met vijf leidende principes: Eigen kracht, Samenkracht, Preventie, Dichtbij en Integraal. 1.2 De nota is tot stand gekomen in samenspraak met raad en samenleving. In september heeft de raad door middel van een peiling haar kaderstellende rol genomen ten aanzien van de herziening van Baarn Vitaal. Daarnaast heeft de Adviesraad Sociaal Domein in september een advies gegeven (als bijlage toegevoegd) op de concept beleidsnota zoals deze ook aan de raad in september ter peiling is aangeboden.

De peiling in de raad in september 2025, het brede participatietraject in het voorjaar 2025 en de adviezen vanuit maatschappelijke partners en de adviesraad zijn zorgvuldig verwerkt, waaronder: Impact koppelen aan toetsingkader De principes zijn vertaald naar prioriteiten en meetbare uitkomsten (outcomes). De in het toetsingskader opgenomen impactvragen zijn gekoppeld aan de gewenste outcomes in Baarn Vitaal in uitvoering, die ter kennisname als bijlage 2 is toegevoegd. Zo ontstaat er meer samenhang. Concretiseren en monitoren Baarn Vitaal in uitvoering geeft een concrete invulling van de activiteiten en maakt de principes zichtbaar en meetbaar. Na vaststelling wordt een proces ingericht waarin gestuurd wordt op kwaliteit, uitvoering en meetbare resultaten zodat deze stevig verankerd zijn in de beleids- en begrotingscyclus. Waar het niet mogelijk is om alle details vooraf concreet vast te leggen, worden specificaties aangevuld in gesprekken en afspraken (KPI's) met partners, zoals Pit Baarn en Eemkracht. Integraal werken en eigenaarschap We streven naar integraal werken, waarbij van iedereen eigenaarschap wordt gevraagd. In onze regierol sturen we hier actief op.

Gedeeld eigenaarschap betekent ook dat iedere partij verantwoordelijkheid neemt binnen zijn eigen rol, bijvoorbeeld zoals vastgelegd in een DVO (Dienstverleningsovereenkomst) en die vanuit landelijke en regionale plannen gevraagd wordt van bijvoorbeeld huisartsen, ouderenzorg en welzijnspartijen. Zo neemt iedereen een deel. De lokale regietafels ondersteunen hierbij. 1.3 De beleidsnota biedt duidelijke kaders en flexibiliteit. De nota schetst duidelijke uitgangspunten, maar laat ruimte voor maatwerk, prioritering en lokale invulling in samenwerking met partners. 1.4 De raad blijft betrokken bij uitvoering en monitoring. Jaarlijks wordt de voortgang gerapporteerd via de rapportage ontwikkeling Samenleving. Financiële risico's Financiële druk door stijgende zorgkosten en beperkte middelen kan de uitvoering beperken.

3

Om de verschuiving van het medisch domein naar het sociaal domein en preventie mogelijk te maken, zijn er diverse middelen beschikbaar, zoals de budgetten vanuit de IZA-, GALA- en AZWA- akkoorden, de brede SPUKmiddelen en de transformatiemiddelen Samen Sterker. Deze middelen zijn geoormerkt en beschikbaar gedurende de looptijd van Baarn Vitaal. Ze kunnen echter onder druk komen te staan door veranderende politieke keuzes. Algemene risico's Beperkte uitvoeringscapaciteit binnen gemeentelijke organisatie en partners kan vertraging veroorzaken. Samenwerking tussen domeinen en partners in het voorveld en de keten vraagt blijvende aandacht, afstemming en concrete afspraken en hoe de te bereiken resultaten worden gemeten. Kosten, baten en dekking 1. De vaststelling van Baarn Vitaal leidt niet tot extra investeringen. Het kader bepaalt de richting van de bestaande budgetten. Eventuele aanvullende middelen of herprioritering worden meegenomen in de jaarlijkse begroting. 2. Voor de transitie van het medisch naar het sociaal domein en een sterkere inzet op preventie zijn diverse geoormerkte middelen beschikbaar, waaronder de IZA-, GALA- en AZW-budgetten, de brede SPUKmiddelen en de transformatiemiddelen Samen Sterker. 3. Stijgende zorgkosten en beperkte gemeentelijke middelen kunnen de uitvoerbaarheid van het programma beperken. Aanpak / Uitvoering 1.

Na vaststelling door de raad wordt de beleidsnota Baarn Vitaal 2025–2029 vastgesteld als beleidskader voor het sociaal domein. 2. De uitvoering start per januari 2026 op basis Baarn Vitaal in uitvoering. 3. Jaarlijkse rapportage over de voortgang en resultaten via de rapportage Ontwikkeling Samenleving. 4. Periodieke gesprekken met inwoners, adviesraden, netwerken en maatschappelijke partners over de voortgang. Duurzaamheid Het thema duurzaamheid is als thema niet concreet herleidbaar in Baarn Vitaal. Wel is er een sterke link: met het project Slim met Energie vanuit Baarn Duurzaam en de samenwerking met Pit Baarn en het armoedepact is een duidelijk koppeling en integrale aanpak om duurzaamheid voor iedereen toegankelijk te maken, in lijn met Baarn Vitaal. Communicatie 1. Interne communicatie: toelichting en implementatie binnen relevante teams en beleidsafdelingen. 2. Externe communicatie: presentatie van het beleidskader aan adviesraden, maatschappelijke organisaties, regietafels en inwoners via de website, nieuwsbrieven en bijeenkomsten. 3. Publiekscampagne: onder de noemer Baarn Vitaal wordt ingezet op bewustwording, veerkracht en gezonde leefstijl in de lokale gemeenschap. Ook wordt aansluiting gezocht bij de veerkrachtige samenleving in het kader van de landelijke en lokale campagne 'Denk vooruit'.

Evaluatie Algemeen Baarn Vitaal wordt zowel inhoudelijk als financieel verantwoord tijdens in de rapportage ontwikkeling samenleving als onderdeel van de TURAP en bij de jaarverantwoording (wat hebben we gedaan, wat hebben we bereikt en met welk maatschappelijk effect). Eventuele financiële afwijkingen worden in de tussenrapportage verwerkt. Baarn Vitaal Thermometer

4

Een belangrijk streven van Baarn Vitaal is dat het kader ondersteunt bij het realiseren van concrete resultaten. Evaluatie vormt hierbij een essentieel onderdeel. Dit doen we door de methode tellen én vertellen toe te passen en door de uitvoering vanuit verschillende perspectieven te monitoren via de Baarn Vitaal Thermometer. • Inwonersperspectief In 2026 starten we met een 0-meting, gebaseerd op het concept van positieve gezondheid. Deze vragenlijst wordt uitgezet onder inwoners en biedt een subjectief beeld van hun ervaren gezondheid in brede zin. • Datagestuurd werken We maken gebruik van relevante en beschikbare data binnen de verschillende beleidsthema’s, aangevuld met dashboards die inzicht geven in ontwikkelingen op onder andere jeugd, armoede en de Wmo. • Plan–Do–Check–Act, kwaliteitscirkel Onze aanpak is kwaliteitsgericht. Samen met maatschappelijke partners en netwerken evalueren we jaarlijks de beoogde outcomes en activiteiten uit de uitvoeringsagenda. We kijken daarbij naar effecten, bereik en de vraag of doorontwikkeling, bijsturing of beëindiging nodig is. Dit proces organiseren we jaarlijks in maart tijdens een Baarn Vitaal-dag(deel), zodat de resultaten tijdig kunnen worden meegenomen in de perspectiefnota, het beleid en de begroting. Fasering Omdat de beleidsnota in januari wordt vastgesteld, gebruiken we 2026 om dit evaluatieproces goed in te richten.

Zo kunnen we vanaf 2027 een volledige evaluatie van Baarn Vitaal opnemen in de reguliere beleids- en begrotingscyclus.

Burgemeester en wethouders van Baarn,

drs. C.E. Creveld gemeentesecretaris

S. de Vries locoburgemeester

5

Bijlagen: 1409363 Baarn Vitaal Bijlage 1 Beleidsnota Baarn Vitaal 1409363 Baarn Vitaal Bijlage 2 Baarn Vitaal in Uitvoering 1409363 Baarn Vitaal Bijlage 3 Advies Adviesraad Sociaal Domein 1409363 Baarn Vitaal Bijlage 4 Reactie Adviesraad

6