1409363 Beleidsnota Baarn Vitaal 2025–2029 bijlage 1 Beleidsnota Baarn Vitaal 2025-2029

Baarn

Vitaal 2.0

Visie op het sociaal domein

Voorwoord De samenleving verandert in hoog tempo, en daarmee veranderen ook de vragen en verwachtingen binnen het sociaal domein. In 2021 stelde de gemeenteraad de beleidsnota Baarn Vitaal vast. In het najaar van 2024 evalueerden we deze visie. De conclusie: de koers is in de basis goed, maar de ontwikkelingen van de afgelopen jaren maken een duidelijke bijstelling noodzakelijk.

Vooral het principe Samenkracht is nieuw in deze beleidsnota. Wij kiezen ervoor om duidelijker te benoemen dat de overheid niet alles kan oplossen. Niemand kan het alleen: inwoners niet, organisaties niet en de gemeente evenmin. Daarom vinden wij het essentieel om steeds opnieuw te kijken wat mensen zelf, met hun netwerk, buurt of vrijwilligers kunnen organiseren. Waar dat niet voldoende is, zorgen wij voor passende ondersteuning, zo kort als mogelijk en zo lang als nodig. Deze omslag is geen keuze uit gemak, maar een keuze om het sociaal vangnet sterk en duurzaam te houden. In alles blijft het perspectief van de inwoner centraal staan. De vijf principes zijn bedoeld om inwoners beter te bedienen en professionals de ruimte te geven te doen wat nodig is. Als zij effectief kunnen handelen, versterkt dat niet alleen de ondersteuning maar ook hun werkplezier en vakmanschap.

We zien een samenleving die steeds zwaarder leunt op zorg en ondersteuning, terwijl het steeds moeilijker wordt om voldoende professionals en middelen te vinden. Dit vraagt om politieke keuzes. We kunnen niet blijven doen wat we altijd deden: als gemeente moeten we nadrukkelijk sturen op preventie, vroegsignalering en nieuwe vormen van samenwerking tussen inwoners, organisaties en gemeente. Alleen zo blijven we de zorg betaalbaar, toegankelijk en toekomstbestendig houden. Daarbij verandert de rol van de overheid in het sociaal domein snel. Steeds meer wordt van gemeenten verlangd dat zij niet langer vooral uitvoerder zijn, maar regisseur: we faciliteren, verbinden en versterken, in plaats van alles zelf te organiseren. De tijd waarin domeinen als jeugdzorg, Wmo en participatie strikt gescheiden waren, ligt achter ons. De grote maatschappelijke opgaven vragen om een integrale benadering en om ruimte voor de eigen kracht van inwoners, mantelzorgers en lokale initiatieven.

Deze visie beschrijft hoe we Baarn vitaal willen houden in een tijd van maatschappelijke druk en veranderende verwachtingen. Wij bedanken de inwoners en organisaties die hebben meegedacht en meegedaan. Ook spreken wij onze waardering uit voor de ambtelijke organisatie, die voortvarend heeft meegewerkt aan deze opgave. Met deze visie in de hand en in nauwe samenwerking zetten wij de komende jaren stevig koers. Met vertrouwen kijken we vooruit.

Daarom hebben we deze visie voor het sociaal domein gebouwd op vijf leidende principes: • Eigen kracht: inwoners ervaren regie om zelf de stappen te zetten die nodig zijn; • Preventie: voorkomen is beter dan genezen, en verdient daarom structureel voorrang; • Dichtbij: wij staan zichtbaar en benaderbaar naast onze inwoners; • Integraal: domeinen werken niet langs elkaar heen, maar samen; • Samenkracht: de kracht van collectieve zelfredzaamheid—voor elkaar zorgen, naar elkaar omzien en samen vraagstukken oppakken.

Steven de Vries, wethouder Sociaal Domein 1

Leeswijzer In Baarn Vitaal laten we zien wat onze visie is. Deze visie hebben we uitgewerkt in principes en keuzes.

De opbouw van het document

Op basis daarvan is een toetsingskader opgesteld. Dit geeft de gemeenteraad, de organisatie en onze partners handvatten om het beleid te volgen, zorgvuldig af te wegen,te beoordelen en bij te sturen waar nodig. In Baarn Vitaal in Uitvoering (aparte bijlage) vertalen we onze visie naar actie met een overzichtelijke koerskaart met de belangrijkste prioriteiten en activiteiten. Baarn Vitaal in Uitvoering is gebaseerd op de vijf principes en gewenste resultaten van Baarn Vitaal. Het document laat zien wat we doen, met wie en, waar mogelijk, wanneer. Zo geven we richting aan de beweging om deze principes in de praktijk te brengen. Tot slot schetsen we het financieel kader binnen welke middelen en ontwikkelingen we onze keuzes uitvoeren, en hoe we de voortgang volgen en evalueren.

Visie Waar staan we voor?

3

Ontwikkelingen Wat speelt er in de samenleving en wat zien we in onze gemeente?

5

Principes en keuzes Wat willen we bereiken?

9

Toetsingskader Hoe gaan we dat doen?

11

Financieel kader Wat hebben we nodig?

12

Monitoren en Sturen Doen we de juiste dingen en doen we dingen juist?

13

Bijlagen Evaluatie, Participatie, routekaart en woordenlijst

Een klikbare inhoudsopgave helpt u snel naar de juiste onderdelen van het document te gaan.

Baarn Vitaal in Uitvoering (apart aangeboden)

2

Visie

Baarn Vitaal, onze visie op gezondheid en zorg, het sociaal domein De samenleving verandert in hoog tempo, en ook in Baarn merken we dat. We staan voor nieuwe uitdagingen: de arbeidsmarkt is krap, de kosten stijgen, de financiële ruimte staat onder druk en de vraag naar zorg neemt toe. Dat vraagt om een andere manier van samen leven, samen zorgen en samen organiseren.

Bij alles wat we doen en besluiten hebben we de komende jaren vijf belangrijke principes voorop staan. In Baarn willen we de eigen kracht van inwoners versterken. Dat betekent: bestaanszekerheid, gezond blijven, bewuste keuzes kunnen maken en verantwoordelijkheid nemen voor wat u zelf kunt doen. We vragen meer van de inwoner. Om de zorg en ondersteuning betaalbaar en toegankelijk te houden zullen we scherper kijken naar wie wat echt nodig heeft. Sommige voorzieningen en de snelle weg naar de specialist zijn minder vanzelfsprekend of kosten meer. Tegelijk willen we dat niemand buiten de boot valt. Wie hulp nodig heeft, kan op ons rekenen.

De komende vier jaar leggen we samen een stevige basis waarin inwoners, maatschappelijke organisaties en de gemeente vanuit vertrouwen, verbinding en eigen kracht werken aan een samenleving waarin iedereen mee kan doen. Positieve gezondheid is daarbij ons kader: we richten ons op wat mensen kunnen en wat bijdraagt aan hun veerkracht en participatie. We werken wijkgericht, faciliteren ontmoetingsplekken en netwerken waarin mensen en professionals elkaar ontmoeten en samen het gesprek aangaan – de collectieve zelfredzaamheid vanuit samenkracht en gedeelde verantwoordelijkheid gaat omhoog. Inwoners nemen meer regie over hun leven, hun buurt en hun welzijn. De gemeente biedt ruimte, ondersteunt waar nodig, laat los waar het kan en trekt zich op termijn geleidelijk terug.

Met Baarn Vitaal zetten we in op meer samenkracht. Door de collectieve zelfredzaamheid te vergroten, streven we ernaar dat minder vaak een beroep hoeft te worden gedaan op gemeentelijke voorzieningen. We zetten komende jaren ook meer in op preventie. Zo blijft de zorg en ondersteuning beter in balans, en kan de gemeente klaarstaan voor wie het écht nodig heeft. Hulp en ondersteuning houden we toegankelijk en dichtbij. We kijken integraal.

We kiezen bewust voor ongelijk investeren om recht te doen aan verschillen en gelijke kansen te creëren: zodat de juiste zorg en ondersteuning op de juiste plek terechtkomt en iedereen mee kan doen naar vermogen. De gemeente, professionals en organisaties staan naast inwoners, werken samen en durven ook samen ‘nee’ te zeggen als iets niet past, met oog voor wat wél mogelijk is. Door samen te bouwen aan deze fundamenten, maken we het mogelijk dat inwoners vanuit eigen kracht en met passende ondersteuning onderdeel kunnen zijn van en bijdragen aan een veerkrachtige samenleving. Daarom heet onze visie ‘Baarn Vitaal’.

Gezondheid is niet alleen het uitvoeren van wetgeving en zorgen voor passende voorzieningen, ook de natuur, cultuur en onze omgeving dragen bij aan gezondheid. Positieve gezondheid helpt ons daarbij. 3

Positieve gezondheid Positieve gezondheid gaat uit van de kracht van mensen, hun veerkracht en van wat hun leven betekenisvol maakt. Dit is meetbaar gemaakt door vanuit zes eigenschappen te bekijken hoe mensen (positieve) gezondheid ervaren. In ons werk en beleid gebruiken we het kader van positieve gezondheid. Positieve gezondheid helpt ons om de focus te leggen op gezondheid in plaats van ziekte en de uitvoering en leefomgeving daarop in te richten. Iedereen doet mee In Baarn staat voorop dat alle inwoners erbij horen en kunnen meedoen. We streven ernaar dat gebouwen, activiteiten en informatie voor iedereen toegankelijk zijn, ook voor mensen met een lichamelijke of geestelijke beperking, of voor wie die (nog) moeite hebben met de Nederlandse taal. Het maakt niet uit wat je geslacht, afkomst, geloof, achtergrond of seksuele voorkeur is. Iedereen mag en kan meedoen en iets bijdragen. We volgen en geven uitvoering aan het VN verdrag Handicap (2016) en het Regenboogstembusakkoord (2022).

We doen ons best om uitsluiting en discriminatie te voorkomen. De inzet en acties op inclusie gaan hand in hand met het veiligheidsbeleid. Want we geloven dat je veilig voelen begint met het gevoel dat je erbij hoort. In een gemeente waar iedereen zich welkom, gehoord en beschermd voelt kun je jezelf zijn en ontwikkelen. We houden rekening met de kinderrechten1 en met inwoners met verminderde basisvaardigheden. Denk aan moeite met lezen en schrijven, en digitale vaardigheden. Wet en regelgeving Baarn Vitaal is gebaseerd op wetten in het sociaal domein. Dat betekent dat we doen wat volgens de wet moet, bijvoorbeeld op het gebied van zorg, ondersteuning en werk. Daarnaast volgen we landelijke afspraken en werken we samen met andere gemeenten en organisaties in onze regio. Zo zorgen we er samen voor dat gezond leven belangrijk blijft in alles wat we doen. In Baarn Vitaal vertalen we de wetten naar handvatten voor handelen.2

1 2

Gelinked aan Child Friendly Checklist van UNICEF Zie bijlage 3 - voor een routekaart in het sociaal domein

Ontwikkelingen

Wat speelt er in de samenleving en wat zien we in onze gemeente? Daarnaast wordt onze samenleving diverser. Verschillen in achtergrond, leefstijl en opvattingen worden zichtbaarder. Dit vraagt om blijvende aandacht voor inclusie en gelijke kansen. Meedoen is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Voor sommige inwoners zijn drempels om deel te nemen aan de samenleving hoog.

De haalbaarheid en betaalbaarheid van zorg en ondersteuning staat onder druk. We zullen een groter beroep doen op de eigen verantwoordelijkheid, weerbaarheid en veerkracht van de inwoner en het netwerk. Maatschappelijke ontwikkelingen Het sociaal domein verandert. Inwoners wonen langer zelfstandig. Tegelijkertijd neemt het aantal ouderen toe. De vergrijzing zet door waardoor de samenstelling van onze gemeente verandert. Dat geeft nieuwe vraagstukken op het gebied van wonen, zorg en welzijn. Waar voorheen meerdere generaties voor elkaar konden zorgen, zijn mantelzorg, informele hulp en voorzieningen vanuit de Wmo niet altijd vanzelfsprekend meer.

Om komende jaren antwoorden te vinden met elkaar zijn er landelijke en regionale ontwikkelingen die we samen lokaal oplossen. Inwoners, maatschappelijke organisaties, bedrijven, ondernemers, buurtnetwerken en gemeente zijn samen onderdeel van die beweging. Ieder vanuit een eigen rol, maar met gedeelde verantwoordelijkheid en eigenaarschap. Dat gaat niet altijd vanzelf. De rollen veranderen, net als de verwachtingen over en weer. Overlegtafels, uitvoering en communicatie zullen we met elkaar anders gaan inrichten.

De arbeidsmarkt staat onder druk, vooral in sectoren als zorg en welzijn, waardoor het steeds moeilijker wordt om ondersteuning tijdig en op maat te bieden. Daarnaast nemen de kosten voor zorg en ondersteuning toe. De groeiende vraag in Baarn op jeugd en Wmo en stijgende tarieven zorgen voor druk op beschikbare middelen. We zien ook verschuivingen in de manier waarop wordt gekeken naar ondersteuning. Niet ieder probleem vraagt om professionele hulp; vaker wordt gekeken naar wat mensen zelf of met hun omgeving kunnen oplossen en/of kunnen financieren. De komende jaren liggen er kansen in AI, zodat we efficiënter werken en meer tijd overhouden voor wat ons menselijk maakt: creativiteit, zorg en samenwerking.

Van de gemeente wordt meer gevraagd dan alleen uitvoering. De gemeente is in toenemende mate een procesregisseur. Inwoners willen ruimte en vertrouwen voor eigen initiatieven. Ze verwachten dat beleid begrijpelijk is, uitvoerbaar in de praktijk en aansluit bij wat er leeft. Het verbinden van vraag en aanbod, het ondersteunen van praktische oplossingen en het versterken van wat er al is in buurten en netwerken is komende jaren belangrijk. Daarnaast vragen de ontwikkelingen om een gezamenlijke aanpak waarbij we over instanties en domeinen denken en werken, zoals bijvoorbeeld de relatie tussen thuis, zorg en onderwijs, wonen en zorg en het effect van de leefomgeving op onze gezondheid.

Preventie, vroegsignalering en het versterken van de eigen kracht krijgen een steeds belangrijkere rol in het sociaal domein. Tegelijkertijd neemt het aantal inwoners dat moeite heeft om financieel rond te komen toe. De schuldenproblematiek groeit en voor een steeds grotere groep staat de bestaanszekerheid onder druk. Er ligt een forse bezuinigingsopgave op jeugd, tegelijkertijd zijn er extra middelen om bestaanszekerheid en preventie te versterken.

Zelfredzaamheid en samenkracht betekent ook: jezelf redden als er geen stroom, water of internet is, of als het verkeer stilvalt. De overheid roept mensen op om noodpakketten in huis te hebben. Een samenleving die samenwerkt, is sterker. We vragen inwoners om meer zelf te doen, weerbaar te zijn én om om te kijken naar anderen. Samen met bedrijven, maatschappelijke organisaties, de gemeente en de veiligheidsregio en inwoners moeten we bouwen aan een stevig netwerk met hulppunten. De collectieve zelfredzaamheid moet omhoog. 5

De leefomgeving heeft direct invloed op gezondheid en welzijn. Groene, veilige en prettige plekken helpen mensen om elkaar te ontmoeten, te bewegen en zich goed te voelen. Door de plannen vanuit het sociale en fysieke domein beter te verbinden, versterken ze elkaar en ontstaat een gezonde leefomgeving.

Om dit goed te regelen, moeten we niet alleen binnen onze eigen taken denken, maar juist over de grenzen van verschillende domeinen heen. Als gemeente zijn wij ook steeds meer afhankelijk van samenwerking in de regio. De taken vanuit de gemeente zijn complex, samenwerking helpt ons. We hebben niet overal zelf de volledige zeggenschap, maar delen die. Dat vraagt om een model en manier van werken die past bij het sociaal domein, flexibel is en kan meebewegen met de veranderingen in de samenleving. Zo kunnen we samen goede en passende oplossingen blijven bedenken in Baarn. Een goed voorbeeld hiervan is Eemkracht, waarbij we in de uitvoering samenwerken met de gemeenten Soest en Bunschoten. Daarnaast is gezamenlijke inkoop en afstemming met Amersfoort als centrumgemeente voor belangrijk.

Informele netwerken Komende jaren worden informele netwerken en het investeren daarin, belangrijker. Ze zijn belangrijk omdat ze mensen steun, contact en activiteiten bieden voordat er professionele hulp nodig is. Ze bieden steun, ontmoeting en hulp dicht bij huis. Het zijn plekken in de buurt waar mensen elkaar helpen of samenkomen. Daarnaast zijn de informele netwerken belangrijk als het gaat om de weerbaarheid in de samenleving te borgen. Denk aan: sportclubs, buurt- en speeltuinverenigingen, kerken of moskeeën, vrijwilligersorganisaties, buurtnetwerken, en voorzorgcirkels1.

6

1 Groepen mensen om iemand heen, zoals familie, vrienden, buren of vrijwilligers. Deze mensen helpen bij dagelijkse dingen, zoals boodschappen doen, een praatje maken of meegaan naar de dokter

Toegang naar welzijn en zorg Als er meer nodig is dan kunnen inwoners terecht bij onze welzijnsorganisatie en lokaal team. In 2025 hebben we in ons gemeentehuis de integrale toegang geopend. Een fysieke plek waarbij partijen, zoals welzijn, lokaal team, het zorgloket en vluchtelingewerk en leerplicht met elkaar samenwerken voor onze inwoners op het gebied van zorg, onderwijs en welzijn. In onze integrale toegang, die we lokaal en dichtbij de inwoner organiseren, is er laagdrempelige informatie en advies en is de toegang tot onze eerstelijnszorg en ondersteuning geborgd. Zo vormt onze lokale toegang met onze welzijnsorganisatie de eerste toegang tot hulp en ondersteuning, waarbij we doen wat nodig is en vertrekken vanuit het principe van eigen regie en veerkracht.

Organisaties en wetten in beweging De veranderingen in de samenleving zijn ook goed zichtbaar in nieuwe wetten en regels. Om ons zorgstelsel ondanks krapte in personeel en financiën houdbaar te houden, vindt er een duidelijke beweging naar het sociaal domein plaats. Dit leidt tot een verschuiving van zorg uit de zorgverzekering (ZVW en WLZ) naar een grotere vraag naar ondersteuning vanuit de Wmo en een steviger beroep op ons netwerk. Deze ontwikkeling sluit aan bij landelijke akkoorden zoals het IZA en AZWA. Daarbij verandert ook de rol van de gemeente waarbij we een verschuiving zien naar een regierol, een integrale aanpak en faciliterende houding. Er ontstaan nieuwe gesprekken, overleggen en kansen, bijvoorbeeld het gesprek over de combinatie van wonen en zorg. In lijn met maatschappelijke ontwikkelingen veranderen wetten en organisaties in eenzelfde beweging. Als gemeente vertalen we deze beweging in lokale en regionale samenwerkingen naar praktische uitvoering. Dat kan in de vorm van specifieke dienstverlening, ketenaanpakken en aanbod, en zien we terug in de ontwikkelingen zoals de integrale toegang, Eemkracht en de regionale samenwerking met Amersfoort.2

Per 1 januari 2026 gaat Eemkracht als nieuwe uitvoeringsorganisatie van start. De gemeenten Baarn, Bunschoten en Soest willen de hulp en ondersteuning voor inwoners beter organiseren. Dat doen we samen, op een manier die dichtbij en eenvoudig is voor iedereen. We starten een nieuwe organisatie die alle taken in het sociaal domein (zie bijlage) uitvoert met als doel betere hulp voor inwoners, nu en in de toekomst. Deze verandering is nodig omdat gemeenten steeds meer taken krijgen. Als het gaat om beleid en de uitvoering van de wetten in het sociaal domein stemmen we af met de gemeente Soest en Bunschoten waar relevant, dichtbij en vanuit de inwoner.

De hervormingsagenda jeugd en WMO De overheid wil de jeugdzorg en hulp via de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning) beter maken. Er zijn zorgen over geld, wachttijden en samenwerking. Met deze hervormingsagenda spreken gemeenten, rijk en andere organisaties af: • beter samen te werken, • hulp eenvoudiger te maken, • en meer hulp dichtbij het gezin te bieden. Doel van de hervormingsagenda is goede hulp voor jongeren en volwassenen, zonder onnodige regels of kosten.

ingang per gemeente

7

2 In de routekaart speelveld sociaal domein is te zien hoe de wetten samenhangen met de organisatorische uitvoering.

Van beschermd wonen naar beschermd thuis De invoering van het woonplaatsbeginsel en het nieuwe verdeelmodel voor beschermd wonen is in ontwikkeling. De inwerkingtreding stond oorspronkelijk gepland voor 1 januari 2026, maar die datum blijkt niet haalbaar. De transitie ‘van beschermd wonen naar een beschermd thuis’ maakt het mogelijk dat inwoners met psychische problemen vaker thuis of in hun eigen woonplaats kunnen blijven wonen. De begeleiding wordt geboden in de eigen woning en is 24/7 beschikbaar. Hierdoor blijven de beschermd wonen plekken beschikbaar voor wie dat nodig hebben en neemt duur en omvang van de wachtlijst af.

Het integraal zorgakkoord en gezond leven akkoord (IZA/GALA/AZWA) In het IZA spreken zorgpartijen en de overheid af hoe de zorg in Nederland toekomstbestendig blijft. In GALA ligt de nadruk op gezond leven, voorkomen van ziekte en samenwerking in wijken. Het doel van IZA/ GALA is zorgen dat mensen langer gezond blijven, minder druk op de zorg en meer samenwerking tussen gemeenten, zorgverleners en inwoners. Wij werken samen met onze lokale partners, zoals huisartsen, en in samenwerking met Sterker Eemland en Gezond Gooi. En leggen een relatie met de omgevingsvisie en onze leefomgeving. Wet Integrale suïcidepreventie De Wet Integrale Suïcidepreventie treedt 1 januari 2026 in werking en helpt om zelfdoding beter te voorkomen. Hulpverleners en bepaalde instanties, zoals scholen, GGZ, de politie, mogen sneller en makkelijker informatie delen om mensen met suïcidale gedachten sneller en beter te helpen. Zo kunnen ze beter samenwerken om op tijd hulp te bieden. Informatie mag alleen gedeeld worden als dat echt nodig is om suïcide te voorkomen. Privacy blijft belangrijk en wordt zo goed mogelijk beschermd.

Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (WAMS) Deze wet is in ontwikkeling. In de tussentijd handelen we, waar het kan, in de geest van deze wet. Het doel is om mensen die met meerdere problemen tegelijk te maken hebben (bijvoorbeeld schulden, geen werk, psychische problemen) beter te helpen. Het doel van WAMS is een plan, één aanspreekpunt, minder regels, betere samenwerking tussen instanties en meer grip en vertrouwen voor mensen die hulp nodig hebben.

Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO) Het HLO beschrijft de gezamenlijke inzet om de ouderenzorg duurzaam en toekomstbestendig te maken. Het richt zich op langer zelfstandig wonen met passende ondersteuning, het ontlasten van mantelzorgers, het verminderen van administratieve lasten en het stimuleren van innovatie. Deze uitgangspunten geven richting aan lokaal beleid en een mensgerichte zorg voor ouderen. Wonen, zorg en welzijn Voor wonen, zorg en welzijn hebben we verschillende opgaven in de gemeente Baarn. Het toenemend aantal ouderen en de bijbehorende groeiende zorgvraag vraagt om aanpassingen in onze woningvoorraad. Tegelijkertijd hebben ook andere kwetsbare inwoners moeite om een woning te vinden, denk aan mensen die uitstromen uit beschermd wonen of de maatschappelijke opvang. Ook hebben we aandacht voor de startpositie en het welzijn van jongeren die willen starten op de woningmarkt. Landelijk is er sprake van krapte op de woningmarkt en tekorten in de zorgsector. Het Rijk zet in op langer thuis blijven wonen, wat de vraag nog verder vergroot met zorg- en welzijnsdiensten dichtbij. In ons Programma op wonen, zorg en welzijn leggen we vast hoe we invulling aan de opgaven geven.

8

Principes en keuzes Wat willen we bereiken

Samenkracht Het gevoel van gemeenschap groeit. Inwoners en initiatieven krijgen meer ruimte en vertrouwen om te doen wat nodig is en helpen elkaar. De vrijwillige inzet neemt toe, en we voeren open en moedige gesprekken.

De komende jaren werken we vanuit 5 duidelijke principes aan een samenleving waar iedereen kan meedoen, zoveel als hij of zij kan. De gemeente kan dit niet alleen en niet alles is nog te betalen. Met Baarn Vitaal willen we voorbereid zijn, heldere keuzes maken en richting bieden aan handelen. Dat vraagt om een andere manier van denken en doen – van inwoners, de gemeente en onze partners in het veld. Daarbij zijn de keuzes een streven waar we aan werken, wij realiseren ons dat dat niet altijd haalbaar zal zijn.

Inwoner • Draagt bij aan een fijne en betrokken buurt. • Doet mee aan initiatieven die mensen verbinden. • Zoekt samen met anderen naar oplossingen die werken.

Met elkaar in beweging, voor een vitaal Baarn.

Organisaties en initiatiefnemers • Ondersteunen en versterken bewonersinitiatieven en informele netwerken. • Werken samen met inwoners als partners • Verbinden formele en informele zorg en ondersteuning op lokaal niveau en doen mee in de brede jeugd- en ouderentafels.

Eigen kracht Inwoners benutten hun eigen mogelijkheden, maken bewuste keuzes en zorgen zoveel mogelijk zelf voor hun welzijn. Inwoner • Ontdekt wat goed voelt en helpt om gezond (mentaal, fysiek en financieel) te blijven. • Onderneemt zelf stappen om verder te komen. • Durft hulp te vragen als dat nodig is.

Gemeente • Investeert in een inclusieve samenleving met een sterke sociale basis. We richten ons daarbij op het bevorderen van informele hulp, het vergroten van vrijwilligersbetrokkenheid en het toegankelijk maken van activiteiten voor mensen in kwetsbare posities. • Faciliteert ontmoetingen, verbindt vraag en aanbod, inwoners, vrijwilligers en professionals rond maatschappelijke opgaven. • Maakt beleid samen met inwoners en partners en geeft vertrouwen aan bewonersinitiatieven om aan de slag te gaan, bijvoorbeeld de voorzorgcirkels.

Organisaties en initiatiefnemers • Werken oplossingsgericht, vanuit de veerkracht, mogelijkheden en vertrouwen in de inwoner. • Bieden ondersteuning die aansluit bij wat de inwoner zelf al kan en zetten technologische innovaties en interventies in die zelfredzaamheid vergroten. Gemeente • Stimuleert beleid dat de zelfredzaamheid en bestaanszekerheid van inwoners bevordert. • Richt dienstverlening zo in dat deze uitgaat van wat inwoners wél kunnen, positieve gezondheid is de basis. • Investeert in toegankelijke informatie en tools voor zelfhulp en zelforganisatie. Zodat mensen geholpen zijn om zelf passende keuzes te maken en beter weten wat bij hen past en wat ze zelf kunnen doen. Dat kunnen kleine en grote stappen zijn.

Preventie We voorkomen problemen door op tijd in te zetten op gezondheid, welzijn en bestaanszekerheid. We versterken de veerkracht van inwoners, zodat zij in balans blijven en zo lang mogelijk zelfstandig kunnen meedoen. Inwoner • Zorgt goed voor zichzelf en blijft in beweging. • Kiest bewust wat goed doet voor lichaam en hoofd. • Zoekt naar een fijne balans in leven, werk en relaties. 9

Organisaties en initiatiefnemers • Zetten in op preventieve benadering bij ondersteuning of zorg. • Werken domeinoverstijgend en samen in de keten aan het versterken van brede gezondheid. • Informeren en stimuleren inwoners in het maken van keuzes die bijdragen aan gezond leven.

Integraal Professionals en organisaties werken beter samen, over verschillende domeinen en in de regio. Beleid en ondersteuning sluiten beter op elkaar aan en passen bij het leven van de inwoner als geheel. Inwoner • Ervaart één samenhangend plan, ook bij meerdere hulpverleners. • Krijgt ondersteuning die past bij het hele leven. • Hoeft zijn of haar verhaal niet steeds opnieuw te vertellen.

Gemeente • Faciliteert preventieve programma’s en ketens op het gebied van fysiek, mentaal en sociaal welzijn. • Zet in op het vroeg signaleren van risico’s bij inwoners. • Zorgt voor een leefomgeving die bijdraagt aan gezond leven en uitnodigt tot meedoen, denk aan speel- en ontmoetingsplekken. • We sluiten aan bij relevante bestaande richtlijnen rondom preventie.

Organisaties en initiatiefnemers • Werken samen vanuit één plan of aanpak per inwoner/gezin. • Zoeken elkaar op voor initiatieven die bijdragen aan een inclusieve en vitale samenleving. • Delen relevante informatie (met toestemming) voor goede afstemming. • In onze regionale samenwerkingen is dichtbij een belangrijk principe, die we bewaken via het lokale integrale team, de lokale tweede lijn en stevig account­houderschap.

Dichtbij Inwoners hebben snel en laagdrempelig toegang tot passende hulp, ondersteuning en informatie in hun eigen omgeving. Ze ervaren meer steunbronnen dichtbij huis.

Gemeente • Werkt samen over beleidsdomeinen heen voor effectieve oplossingen in de leefomgeving en ondersteuning. Zoals wonen en zorg, onderwijs en zorg. • We werken samen in de toegang naar zorg met de informele netwerken, welzijn en het lokaal team. • Stimuleert en faciliteert samenwerking tussen verschillende organisaties door overlegtafels. • Zorgt voor regie en samenhang in de aanpak van complexe vraagstukken. • Onderzoekt en creëert creatieve passende oplossingen met inwoners en partijen in het veld. • Maakt gebruik van de samenkracht vanuit de regio ten behoeve van de inwoner.

Inwoner • Weet de weg naar hulp en ondersteuning in de buurt. • Voelt zich gezien, gehoord en gesteund in de eigen omgeving. • Maakt gebruik van wat dichtbij beschikbaar is wanneer dat nodig is. Organisaties en initiatiefnemers • Zijn zichtbaar en actief in wijken en buurten. • Werken samen met lokale partners om nabijheid te waarborgen. • Sluiten ondersteuning aan op de leefwereld van de inwoner. Gemeente • Zorgt voor laagdrempelige toegang tot informatie en ondersteuning. • Ondersteunt lokale initiatieven en voorzieningen die nabij de inwoner zijn. • Organiseert zorg en ondersteuning zoveel mogelijk wijkgericht. • Erkent en waardeert vrijwilligers en mantelzorgers in hun rol dichtbij de inwoner.

10

Toetsingskader

Is het een wettelijke verplichting?

Hoe gaan we dit bereiken De komende jaren zullen de gemeenteraad en medewerkers van de gemeente voortdurend keuzes moeten maken, ook binnen het sociaal domein. Het toetsingskader schrijft deze keuzes niet voor, maar helpt om keuzes op een zorgvuldige en consistente manier te baseren op de vastgestelde visie. Vanuit de principes zijn prioriteiten geformuleerd. De maatschappelijke effectvragen uit het toetsingskader zijn per prioriteit en outcome toetsbaar. Wanneer een initiatief op één of meerdere van de vijf impactvragen positief scoort en middelen toereikend zijn (opgenomen in de begroting) of naar verwachting financieel (positief) effect, ondersteunt het toetsingskader bij het maken van een weloverwogen beslissing. De outcomes in de uitvoeringsagenda sluiten logisch op elkaar aan en vormen samen een samenhangend geheel dat met behulp van de impactvragen kan worden beoordeeld. Zo biedt het toetsingskader handvatten om blijvend keuzes te maken die passen bij de visie, zonder deze keuzes dwingend voor te schrijven.

ja

nee

Draagt het beleidsvoornemen bij aan een vitale en inclusieve samenleving in Baarn? ja

nee

Levert het een zichtbaar maatschappelijk effect op dat past bij een van de principes? Versterkt Brengt het Versterkt Draagt het bij Stimuleert het het de eigen oplossingen het de aan gezonder een integrale kracht van de samenkracht? dichtbij de leven? aanpak? inwoner? inwoner? ja

• • • • •

nee

Draagt het bij gewenst gedrag? Samen de sociale basis versterken aan gezond leven Faciliteren van ontmoetingen • Vergroten van eigen regie en Duidelijk communiceren veerkracht Gezonde keuzes maken we met • Integrale afstemming ten behoeve elkaar van belang voor de inwoner Een leefomgeving die bijdraagt • Meedoen mogelijk maken ja

nee

Is er dekking in de begroting? Wat betekent deze keuze voor een andere afweging (maatschappelijk en/of financieel)? ja

misschien

nee

Doen!

Terug naar de tekentafel.

Afwijzen

11

Financieel Kader Wat hebben we nodig?

Met Baarn Vitaal sluiten we aan bij de gemeentelijke begroting. In die begroting staat hoeveel geld er is voor de uitvoering van onze plannen. Deze plannen zijn verdeeld over de programma’s 2,5 en 6. De financiële uitgangspunten voor de jaren 2026 tot en met 2029 staan in de meerjarenbegroting van de gemeente Baarn. Het kader geeft richting aan de inzet van de budgetten.

Deze tijdelijke middelen zijn ondersteunend om de gewenste beweging van medisch naar sociaal domein te maken. Het gaat bijvoorbeeld om: • Brede Specifieke uitkering (Brede SPUK) voor gezondheid en preventie: beschikbaar tot eind 2027; • Regionale transformatiemiddelen, gekoppeld aan het transformatieplan Samen Sterker; • Aanvullend Zorg en Welzijns Akkoord (AZWA): aanvullend zorg en welzijnsakkoord.

In deze begroting staat ook: • Welke belangrijke ontwikkelingen er zijn, • Hoeveel geld we per onderdeel nodig hebben om onze doelen in het sociaal domein te bereiken.

In Baarn Vitaal in Uitvoering staat beschreven waar we de middelen op inzetten, waaronder: • We voeren plannen uit die samenwerking en preventie in zorg en welzijn verbeteren in lijn met het transformatieplan Samen sterker Eemland; • We stimuleren gezondheid, sport en bewegen voor iedereen en betrekken ook cultuur en natuur in Baarn daarbij; • We versterken de sociale basis, werken samen met lokale organisaties, en moedigen nieuwe vormen van samenwerking en concepten aan.

De komende jaren is sturen op financiën in het sociaal domein een belangrijke opgave. De kosten op de WMO als gevolg van de vergrijzing zullen toenemen, tegelijkertijd ligt er op jeugd vanuit het Rijk een taakstelling. Om een impuls te geven aan een gezonde en sterke samenleving is het GALA (gezond en Actief leven Akkoord) opgesteld. Deze middelen zijn opgenomen in onze begroting en helpt ons om uitvoering te geven aan de doelstellingen op het gebied van preventie, gezondheid en de transformatie in zorg en sociaal domein.

In onze accountgesprekken met maatschappelijke organisaties kijken we met elkaar naar mogelijkheden tot financiering, zoals subsidies en projectgelden om plannen uit te voeren in lijn met Baarn Vitaal en bespreken de gewenste effecten.

12

Monitoren en sturen

Doen we de juiste dingen en doen we dingen juist? Inwonersperspectief We richten ons op een klein aantal thema’s waarop we extra beleidsinzet plegen. Deze thema’s zijn van grote invloed op het realiseren van de visie van Baarn Vitaal. De thermometer wordt in 2026 (0- meting) en in 2029 gemeten om te evalueren of het beleid effect heeft. De meting ontwikkelen we begin 2026. Daarbij sluiten we zowel inhoudelijk als in proces aan op bestaande onderzoeken en gevalideerde metingen, zoals bijvoorbeeld de GGd monitor en Gezond Meten, gebaseerd op Positieve Gezondheid. Dit instrument kijkt breder dan alleen naar gezondheid; ook de sociale en maatschappelijke context telt mee.

Om te weten of we de juiste dingen doen en de juiste dingen goed doen gaan we komende jaren inzetten op gebruik van data die hand in hand gaan met ervaringen en tevredenheid van onze inwoners. Daarnaast gaan we na of interventies effect en het juiste bereik hebben. We willen grip op de kosten en effecten komende jaren, tegelijkertijd is niet alles meetbaar in het sociaal domein. Thermometer Baarn Vitaal Een belangrijke verbetering binnen Baarn Vitaal is dat we de resultaten realistischer en beter meetbaar willen maken. In Baarn Vitaal in Uitvoering hebben we zeven resultaten benoemd die we de komende jaren actief monitoren. De Thermometer laat zien hoe onze samenleving ervoor staat en in hoeverre het beleid van Baarn Vitaal daadwerkelijk effect heeft. Op deze manier versterken we het lerend vermogen van het sociaal domein en kunnen we als gemeente tijdig bijsturen.

Wat meten we? De meting richt zich op drie hoofdthema’s die samen een beeld geven van de vitaliteit van Baarn. Deze sluiten aan op de vijf principes van Baarn Vitaal en maken de gewenste resultaten uit Baarn Vitaal in Uitvoering meetbaar. De principes Integraal en Preventie worden daarbij niet apart gemeten, maar komen tot uiting in de mate waarin inwoners op deze drie thema’s steeds beter scoren.

Het jaar 2026 gebruiken we om het nieuwe evaluatie- en monitoringsproces goed in te richten zodat vanaf 2027 de evaluatie van Baarn Vitaal logisch kan meelopen in de reguliere beleids- en begrotingscyclus. Dit organiseren we door jaarlijks in maart tijdens een Baarn Vitaal-dag(deel) waarbij we cijfers, feiten en evaluatie aan elkaar verbinden.. De uitkomsten worden vervolgens meegenomen in de perspectiefnota, het beleid en de begroting.

1. Eigen kracht en zelfredzaamheid • Inwoners voelen zich zelfredzamer. • Inwoners weten waar zij hulp kunnen vinden. • Inwoners kunnen praten over gezondheid of geldzorgen met anderen. • Inwoners voelen zich zo gezond mogelijk, fysiek én mentaal. 2. Samenkracht en verbondenheid • De verbondenheid tussen inwoners neemt toe. • Minder inwoners voelen zich eenzaam. • Inwoners kennen elkaar in hun straat of wijk.

De Thermometer Baarn Vitaal bestaat uit drie samenhangende onderdelen, waarbij tellen & vertellen hand in hand gaan: • Inwonersperspectief - wat inwoners ervaren (2026 en 2029) • Feiten & Cijfers - wat de cijfers laten zien (jaarlijks) • Het verhaal- dat wat professionals, partners en inwoners vertellen (jaarlijks) 13

3. Vrijwillige energie en zingeving • Meer inwoners doen vrijwilligerswerk. • Inwoners ervaren meer betekenis in hun leven.

Grip op zorgkosten De zorg is van ons allemaal en staat onder druk. Zowel de inwoner als uitvoerende organisaties en de gemeente ervaren de gevolgen. De gemeente heeft de opgave om de uitgaven van de zorgkosten te beperken. Daarom neemt de gemeente maatregelen om de kosten beter te beheersen. We zorgen dat zorg passend en betaalbaar blijft, door: • Alleen de juiste zorg te geven, zo kort als mogelijk, zo lang als nodig. • We zetten in op collectieve begeleiding. • We zetten in op een goed eerste gesprek met als basis eigen kracht van de inwoner. Eerst te kijken wat mensen zelf kunnen, met hulp van familie of buurt. • Het belang van gezondheid en preventie stimuleren. • Zorg dichtbij huis te organiseren en de inzet van technologische innovaties bij organisaties stimuleren. • Goed samen te werken met huisartsen, scholen en andere partners in de vorm van overlegtafels op jeugd en wonen en zorg (ouderen). • Te zorgen voor goede informatie dat inwoners weten waar ze terecht kunnen. • Kosten goed te volgen en daar waar mogelijk bij te sturen. • Steviger accounthouderschap, sparringspartner op de inhoud, zakelijk op de bedrijfsvoering. We trekken op met Amersfoort als centrumgemeente in gezamenlijke inkoop.

In de uitvoering van de wetten in het sociaal domein doen we dit samen met de gemeenten Bunschoten en Soest (Eemkracht) en lokaal met onze sociale partners zoals welzijn en onderwijs. • We bieden passende zorg. We kijken daarbij naar wat iemand nodig heeft. We leggen dit goed uit aan inwoners. • We monitoren de afspraken in de keten (0e,1e-2e lijns) in Baarn op effectiviteit. Alle partner werken samen om doelstellingen te realiseren, de gemeente is proceseigenaar.

Feiten & cijfers: Dashboard Sociaal Domein Om effectief en doelgericht beleid te voeren binnen het sociaal domein, is een goede informatiepositie onmisbaar. Dat betekent dat we beschikken over betrouwbare, actuele en integraal gegevens. Door data slim te benutten kunnen we trends tijdig signaleren, interventies onderbouwen en beleidskeuzes verantwoorden. Om dit te realiseren, zetten we in op een goed uitvoeringsplan met meetbare doelstellingen en uitkomsten die we jaarlijks in de rapportage Ontwikkeling samenleving verantwoorden. Dat betekent onder meer: • Het opzetten van een integraal dashboard sociaal domein, waar informatie zoals over jeugdzorg en Wmo samenkomt. We maken daarbij gebruik van de dashboards en applicaties die al beschikbaar zijn en (regionaal) worden ontwikkeld, bijvoorbeeld op jeugd; • Het verbeteren van de datakwaliteit en het borgen van privacy en gegevensbescherming; • Monitoring op resultaatindicatoren, bijvoorbeeld rondom beschikkingen en inzet van maatwerkvoorzieningen en bijvoorbeeld data rondom armoede en schulden; • Doorontwikkeling van doelen en indicatoren zodat er meer datagedreven beslissingen gemaakt kunnen worden. Vertellen: evalueren en gezamenlijke dialoog Meten is belangrijk, maar het verhaal achter de cijfers telt net zo goed. Daarom combineren we meten en de dialoog. We organiseren jaarlijks een Baarn Vitaal-dagdeel.

Hier evalueren inwoners, professionals en organisaties samen de voortgang van de uitvoeringsagenda (waarin verschillende beleidstreinen en domeinen samenkomen), delen ervaringen en bepalen waar bijsturing nodig is.

14

BIJLAGES

Evaluatie Baarn Vitaal 1.0 In het najaar van 2024 is Baarn Vitaal 1.0 geëvalueerd door een uitvraag bij betrokkenen, in een bijeenkomst met adviseurs en met behulp van data. De doelen zijn naast cijfers van 2023 gelegd. Elf van de doelstellingen zijn gehaald, twaalf zijn niet gehaald, vijf zijn onmeetbaar en acht doelen hebben een andere definitie dan beschikbare indicatoren en konden hierdoor niet gemeten worden.

Uit de evaluatie bleek dat de visie van Baarn Vitaal 2.0 nog wordt onderschreven. Hoewel de visie duidelijk is, zou Baarn Vitaal nog meer gebruikt kunnen worden als een geleide bij het maken van beleidskeuzes voor de ambtelijke organisatie, het college en de gemeenteraad.

Baarn Vitaal indicatoren Onmeetbaar

5

Niet Gehaald

12

Gehaald

11

Andere definitie

8 0

2

4

6

8

10

12

Aantal

Doelstellingen t.o.v. 2023 Inwoners met baan

Zonder baan

704

296 norm

In minimaal 90% van de gevallen wordt het besluit voor een voorziening704 binnen de wettelijke termijn genomen.

Het aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar dat een baan heeft, bedraagt minimaal 815

Het aantal inwoners per 10.000 inwoners met een bijstandsuitkering bedraagt maximaal 160 zonder uitkering Het aantal jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp bedraagt maximaal 10% 11,6%

240

met uitkering

94%

met WMO

Het aantal volwassenen in de leeftijd van 18 tot 65 jaar met een voorziening Wmo bedraagt maximaal 10%

9760

zonder WMO

8,1% 91,9%

Het aantal inwoners dat eenzaam is, is maximaal 20%.

45,8% norm

norm

16

Daarnaast hebben zich maatschappelijk gezien een aantal verschuivingen voorgedaan die vragen om een nieuwe kijk op de ontwikkelingen. Zo speelde tijdens Baarn 1.0 de corona-epidemie en hoge werkeloosheid. Dit is in korte tijd verschoven naar een krapte in de arbeidsmarkt. Dit vraagt om een nieuwe analyse van externe ontwikkelingen. De wens is om te komen tot een een dynamisch kerndocument met focus op uitvoering en een integrale aanpak met een sterke samenhang in beleid en (reeds bestaande) uitvoeringsagenda’s. Met beleidsuitgangspunten die ondersteunend zijn om flexibel in te kunnen spelen op veranderende 14 omstandigheden. Met heldere meetbare doelstellingen zodat we als gemeente goed regie kunnen voeren op de opgaven die op ons afkomen. Samenvattend vraagt het: • Dat Baarn Vitaal 2.0 zich meer richt op gedrag en (gedeeld) eigenaarschap. • Dat Baarn Vitaal 2.0 is gekoppeld aan een helder uitvoeringsplan met concrete acties. • Dat Baarn Vitaal 2.0 de beweging ondersteunt die nodig is door helder te zijn in wat we doen, wat we verwachten en wat we niet doen. • Dat we zoeken naar nieuwe manieren om met elkaar te organiseren en te toetsen dat we de juiste dingen doen. • Dat we meer gaan werken in netwerken en over domeinen heen. • Dat Baarn beleid maakt op basis van gedeelde leidende principes en dat kan toetsen d.m.v. een kader.

17

18

Routekaart

L R

Speelveld sociaal domein in Baarn: omgeving, wetten, partners en beleid in beeld Integrale toegang L

L

Omgeving Buurtnetwerken, voorzorgcirkels, sportclubs, hangplekken, buurkamers, herstelen steunnetwerken, buurtapps, cultuur, bibliotheek

Welzijn

R

0e lijns

Kredietbank L

Sportstimulering en preventie

Wet maatschappelijke ondersteuning Wet integrale suicidepreventie (113)

Wet inburgering

Wonen en zorg VVT, woningcorporaties, thuiszorg

*Dit is een versimpelde versie van een complex speelveld

Eemkracht

Participatiewet Wet van school naar werk

Wet langdurige zorg

Leerplichtwet

1e lijns

• maatschappelijke ondersteuning • jeugdhulp • hulpmiddelen • werk en inkomen • minimaregelingen • schuldhulpverlening • inburgering • leerlingenvervoer • leerplicht • procesregie zorg en veiligheid

Vluchtelingenwerk

Onderwijs en L kinderopvang

Jeugdwet

JeugdGGZ

Wet schuldhulpverlening Zorgverzekerings wet

Medische domein huisartsen, fysiotherapeuten, medisch specialisten GGD

Partners ondernemers, verenigingen

19

R

R

Lokaal Regionaal: Amersfoort Regionaal: Baarn, Bunschoten, Soest

L R

Kunst- en cultuurvisie

L

L

Toekomstvisie Sportvoorzieningen De Geerenweg

Armoedebeleid Programma duurzaamheid Levendig centrum

Groen groeit mee de waarde(n) van de Openbare Ruimte Visie op burgerparticipatie Integraal veiligheidsplan

Lokaal Regionaal: Amersfoort

Baarn Vitaal

Onderwijsachterstanden beleid Programma wonen, zorg en welzijn

L

L

L

R

L

Transformatieplan Samen Sterker

L

Programma veerkracht & weerbaarheid veiligheidsregio

L

R

Omgevingsvisie

L

Jeugdagenda Jeugd op de Agenda

L

L

Onderwijs-Zorg Route

L

Visie Wonen en Zorg

L

20

L

R

L

R

Woordenlijst

Belangrijkste afkortingen en begrippen uit de visie Baarn Vitaal Afkorting / Begrip Omschrijving

Betekenis

AZWA

Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord

Onderdeel van IZA/GALA. Richt zich op samenwerking tussen zorg, preventie en werk.

GALA

Gezond en Actief Leven Akkoord

Landelijke afspraken om gezondheid te verbeteren en ziekte te voorkomen. Richt zich op bewegen, voeding en meedoen.

IZA

Integraal Zorgakkoord

Afspraken tussen overheid en zorgorganisaties om de zorg toekomstbestendig te maken en meer samen te werken.

Regenboogstembusakkoord

Afspraken van gemeenten om zich extra in te zetten voor LHBTIQ+ inwoners.

UNICEF / Child Friendly Checklist

Lijst van punten van UNICEF om beleid kindvriendelijk te maken.

WAMS

Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein

Nieuwe wet in ontwikkeling: één plan, één aanspreekpunt en minder regels voor mensen met meerdere problemen.

Wlz

Wet langdurige zorg

Regelt zorg voor mensen die blijvend intensieve zorg nodig hebben, bijvoorbeeld in een zorginstelling.

Wmo

Wet maatschappelijke ondersteuning

Regelt dat mensen die hulp nodig hebben thuis kunnen blijven wonen en meedoen in de samenleving. Bijvoorbeeld met huishoudelijke hulp, vervoer of dagbesteding.

Zvw

Zorgverzekeringswet

Regelt wat via de zorgverzekering wordt vergoed, zoals huisarts en ziekenhuiszorg.

21