1406131 De waarde(n) van de Openbare Ruimte een afwegingskader rvs

RAADSVOORSTEL Zaaknummer

1406131

Onderwerp

De waarde(n) van de Openbare Ruimte: een afwegingskader

Besluit in raad

13 mei 2026

Portefeuillehouder(s)

Wethouder Eijbaard

Naam steller

Aukje Smet

Status / Vertrouwelijkheid

Openbaar

Voorgestelde beslispunten: 1. Het afwegingskader 'Waarde(n) van de Openbare Ruimte' vast te stellen. Samenvatting van het voorstel De openbare ruimte draagt bij aan de kwaliteit van (samen)leven van de Baarnse inwoners. Daarom is het belangrijk om die ruimte weloverwogen in te richten, te beheren en te onderhouden, zodat inwoners er optimaal gebruik van kunnen blijven maken. De belangen zijn groot, de ruimte (ook in de ondergrond) is schaars en de middelen zijn beperkt. Het is daarom belangrijk om goed na te denken over wat we willen met de openbare ruimte en waarvoor we het gaan gebruiken. Aanleiding De openbare ruimte draagt bij aan de kwaliteit van (samen)leven van de Baarnse inwoners. Daarom is het belangrijk om die ruimte weloverwogen in te richten, te beheren en te onderhouden, zodat inwoners er optimaal gebruik van kunnen blijven maken. De belangen zijn groot, de ruimte (ook in de ondergrond) is schaars en de middelen zijn beperkt. Het is daarom belangrijk om goed na te denken over wat we willen met de openbare ruimte en waarvoor we het gaan gebruiken. Om keuzes te kunnen maken over de inrichting en het gebruik van de openbare ruimte hebben we een afwegingskader opgesteld gebaseerd op waarden.

De volgende waarden zijn richtinggevend: • Biodiversiteit en natuur • Klimaatadaptatie • Toegankelijkheid en (positieve) gezondheid • Uitstraling en cultuurhistorie (in centrum en beschermd dorpsgezicht) Kijkend door de bril van deze waarden leidt dit tot overwegingen waaruit keuzes volgen die uitlegbaar zijn aan de inwoners. Beoogd effect De Waarde(n) van de Openbare Ruimte geeft helderheid over de keuzes voor het inrichten, onderhouden en beheren van onze openbare ruimte.

Argumenten

1

1.1. De openbare ruimte draagt bij aan de kwaliteit van (samen)leven van onze inwoners We kijken op een andere manier naar de openbare ruimte. Schoon, heel en veilig blijven belangrijk, maar de openbare ruimte kan op meer manieren waarde toevoegen aan het welzijn en welbevinden van inwoners. Daarmee is er een samenhang tussen het fysieke en sociale domein. 1.2. Een afwegingskader leidt tot weloverwogen keuzes in het belang van de samenleving Om de waarde(n) van de openbare ruimte te versterken, moeten we bewuste keuzes maken. Niet alles kan tegelijk. Een nette uitstraling gaat niet altijd samen met biodiversiteit. Ruimte voor parkeren gaat niet altijd samen met ruimte voor groen. Daarom is het belangrijk om te weten wat op welke plek prioriteit krijgt want het verschilt per gebied. Welke waarden zijn belangrijk? Wat willen we bereiken? Waar willen we dat bereiken? En welke keuze maken we bij dilemma’s? 1.3. De openbare ruimte is meer dan een kostenpost: het voegt waarde toe De openbare ruimte draagt bij aan de kwaliteit van (samen)leven van de inwoners van Baarn. Daarom zorgt de gemeente ervoor dat de openbare ruimte goed wordt onderhouden. Zo kunnen inwoners op een prettige manier gebruik blijven maken van de openbare ruimte.

We geven voorrang aan de volgende waarden Biodiversiteit en natuur In de openbare ruimte staat ecologische waarde en biodiversiteit centraal omdat het bijdraagt aan de (positieve) gezondheid van onze inwoners. Inrichting en het beheer zijn gericht op variatie in soorten flora en fauna. Klimaatadaptatie Ook in Baarn hebben we te maken met een veranderend klimaat. We krijgen vaker te maken met extreme weersomstandigheden, zoals grote hoeveelheden neerslag en langere perioden van hitte en droogte. Met klimaatadaptatie bedoelen we dat we de openbare ruimte aanpassen aan de nieuwe omstandigheden. Zo zorgen we ervoor dat inwoners minder last hebben van droogte, hitte of wateroverlast. Daarnaast in de openbare ruimte zelf beter bestand tegen deze extreme omstandigheden. Toegankelijkheid en (positieve) gezondheid Met toegankelijkheid en positieve gezondheid hebben we het over een openbare ruimte die inwoners uitnodigt om te bewegen en elkaar te ontmoeten. In Baarn vinden we het belangrijk dat iedereen dagelijks functioneert, meedoet, zich mentaal en fysiek gezond voelt. Een gezonde leefomgeving draagt daar positief aan bij. Uitstraling en cultuurhistorie In de openbare ruimte is de functionaliteit en de historie zichtbaar. De inrichting versterkt de uitstraling van de gebieden.

In het centrum en in gebieden met een beschermd dorpsgezicht is de waarde van uitstraling van toepassing om de historie en de charme te behouden en te versterken. Hoe ziet de waardenbenadering er dan uit in de buitenruimte? De beschikbare ruimte (zowel boven- als ondergronds) is schaars. Dat punt hebben we inmiddels meermaals belicht. En wat als de waarden vertalen naar de inrichting van de openbare ruimte in bepaalde gebieden? Laten we de waarden(afweging) eens toepassen op geplande projecten in onze Baarnse Openbare Ruimte: de Eemstraat en het Stationsgebied. • Toegankelijkheid en (positieve) gezondheid komt tot uiting in een brede stoep waarbij mensen elkaar kunnen passeren en goed toegankelijk voor rollators en kinderwagens. We willen dat mensen bewegen en - waar mogelijk - zich met langzaam vervoer verplaatsen. Onder de stoep is er plaats voor kabels en leiding. In het geval van de Eemstraat zou één brede stoep aan een zijde van de straat een goede optie zijn.

2

• •

•

•

•

Vanuit de waarde toegankelijkheid en (positieve) gezondheid willen we langzaam verkeer stimuleren. Belangrijke looproute naar scholen, station en/of centrum worden dan ingericht met functionele verlichting, veilige oversteekplaatsen en (schaduwrijke) rustplekken onderweg. Waterberging is belangrijk én noodzakelijk vanuit zowel de waarde klimaatadaptatie als vanuit de waarde natuur en biodiversiteit. Water vasthouden tijdens droogte en water snel afvoeren in natte periodes. Het huidige stationsgebied is momenteel een ongewenste verzamelplaats van water na een hevige hoosbui. Ondergrondse en bovengrondse waterberging met kratten, maar ook voldoende groenvakken en minder verstening en bijvoorbeeld een wadi zijn dan onderdeel van de herinrichting. Kijkend door de bril van de waarden van biodiversiteit en natuur ;en klimaatadaptatie investeren we in verschillende soorten bomen met een forse boomkroon, zodat water beter wordt afgevoerd, er schaduwrijke plekken ontstaan en de biodiversiteit verbeterd wordt. De boomspiegels zullen we dan uitbreiden, verbeteren en beter begroeien. Bij een herinrichting geven we voorrang aan (waar mogelijk bestaande) bomen en laten we de boomspiegels begroeien met kruidenrijke gras- en bloemsoorten. Kwaliteit en leefbaarheid wordt vergroot door meer ruimte voor mens en natuur en minder voor snel verkeer en auto's.

Parkeren is voor individuele inwoners belangrijk, maar draagt minder bij aan de kwaliteit van de collectieve leefomgeving. Meer parkeerplekken worden gecreëerd aan de randen van het dorp zodat in de directe leefomgeving meer ruimte ontstaat voor ontmoeten, bewegen, spelen en langzaam verkeer. De wegen worden ingericht zodat langzaam verkeer meer ruimte krijgt dan snel verkeer. Dat betekent betere fietsstroken en 30 km zones. Dat wordt toegepast bij de ontwerpen van de genoemde projecten.

Algemene risico's De openbare ruimte is van iedereen. Zoveel mensen met verschillende wensen. Feit is dat het nooit lukt om iedere bewoner tevreden te stellen. Sterke (individuele) opvattingen en een breuk met 'hoe het altijd ging' zullen blijven. Dat maakt het nóg belangrijker om duidelijke keuzes te maken. Met dit afwegingskader kunnen we uitlegbare keuzes maken voor de inrichting van het onderhoud van onze openbare ruimte. Kosten, baten en dekking Niet van toepassing Aanpak / Uitvoering Na vaststelling van de Waarde(n) van de openbare ruimte wordt dit afwegingskader leidend bij de keuzes die gemaakt worden bij (her)inrichting, onderhoud en beheer van onze openbare ruimte. Dit houdt in dat de keuzes gewogen worden aan de hand van de waarden en de toegevoegde waarde voor de Baarnse inwoner. Daarbij hebben we aandacht voor de wijze waarop we doelgroepen die uit zichzelf niet (snel) deelnemen aan participatie goed kunnen betrekken. Duurzaamheid De waarden zijn gericht op een leefbare en duurzame openbare ruimte. Bij het maken van de keuzes en de uitwerkingen wordt specifiek rekening gehouden met biodiversiteit en natuur en klimaatadaptatie. Communicatie Middels de gebruikelijke kanalen worden inwoners bekend gemaakt met het afwegingskader. Op de website van de gemeente zal uitgebreid toelichting gegeven worden over de waarden en het afwegingskader.

Evaluatie Het wordt toegepast binnen de bestaande begroting en budgetten.

3

Burgemeester en wethouders van Baarn,

A. van Wijk waarnemend gemeentesecretaris

M.A. Röell burgemeester

Bijlagen: 1406131 Waarde(n) van de Openbare Ruimte bijlage 1 Rapport

4