Document · PDF

1342734 Programmabegroting 2026 Toezegging Businesscase Escher - Brief aan de raad incl. bijlagen

Raadsvergadering 30 oktober 2025, gemeente BaarnBij agendapunt: Programmabegroting 20262.457 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Baarnse

Escherprijs

Centrum voor graﬁsche Baarn kunsten

Centrum Baarn

2025

Coöperatieve Vereniging Centrum Ondernemers Baarn Coöperatieve • info@centrumbaarn Vereniging Centrum • PostbusOndernemers 767, 3740 ATBaarn Baarn• •info@centrumbaarn kvk 57453039 • NL67RABO0308450604 • Postbus 767, 3740 AT Baarn • kv

Geachte gemeenteraadsleden en steunfractieraadsleden,

Tijdens de presentatie van onze gezamenlijke Escherplannen op maandag 22 september is door diverse van u gevraagd om nadere toelichting op de planning, de beoogde resultaten en het maatschappelijk rendement van de voorgestelde aanpak. In dit document vindt u een overzicht van de gevraagde informatie. We hopen hiermee helderheid te bieden over wat we willen bereiken, hoe we dat willen doen, en welke maatschappelijke waarde we daarmee creëren. Escher in Baarn: Van inspiratie tot bestemming Namens Stichting Escher in Baarn, de Coöperatie Ondernemers Centrum Baarn en de kwartiermaker Escher in Baarn presenteren wij u hierbij het plan voor Escher in Baarn: een integraal, realistisch en toekomstgericht programma om Baarn nationaal en internationaal te proﬁleren als hét Escher-dorp van Nederland. Dit document schetst de achtergrond van het project, de wens vanuit de Baarnse samenleving, de inhoud van het plan, de uitwerking over een periode van drie jaar, en het bijbehorende verzoek aan de gemeenteraad voor een ﬁnanciële bijdrage. Achtergrond De wereldberoemde graﬁcus Maurits Cornelis Escher woonde en werkte bijna dertig jaar in Baarn. Hier vond hij de inspiratie voor een groot deel van zijn oeuvre. Tot op de dag van vandaag is die band met Escher in Baarn nog zichtbaar.

Denk aan de zijn woonhuizen, op Escher gebaseerde kunst op de rotonde bij Kasteel Groeneveld, de etsen in de trouwzaal van het gemeentehuis, of de karakteristieke pilaren in het Baarns Lyceum. Baarn als toekomstig Escher-dorp – een langgekoesterde wens In Baarn leeft al jarenlang de wens om Escher en zijn erfgoed steviger te verankeren in het lokale én culturele DNA van het dorp. Vergelijkbaar met hoe Nuenen is uitgegroeid tot het Van Gogh-dorp, is de ambitie om Baarn te proﬁleren als de woonplaats én inspiratiebron van Escher. Sinds 2017 hebben diverse partijen, waaronder de Coöperatie van Centrumondernemers, Theater de Speeldoos, Stichting Culturele Evenementen en de gemeente Baarn, gewerkt aan deze ambitie. In 2020 leidde dit tot de oprichting van de Stichting Escher in Baarn, die namens alle betrokkenen het voortouw heeft genomen. Een eerdere poging om deze ambitie te realiseren met een Escher-app liep om diverse redenen vast en strandde in de coronapandemie.

-1-

Baarnse

Escherprijs

Centrum voor graﬁsche Baarn kunsten

Centrum Baarn

2025

Er is nu een nieuw momentum. Voor het eerst ligt er een samenhangend en breed gedragen plan op tafel dat warm is ontvangen door zowel de samenleving in Baarn (waaronder de ondernemers, het Baarns Lyceum, Historische Kring Baarn en Omthuis) als de nieuwe eigenaren van de Escher-auteursrechten. De tijd is rijp om dit unieke project daadwerkelijk te realiseren. Het plan: Escher zichtbaar en beleefbaar in Baarn Het plan richt zich op twee hoofdambities: 1. Het zichtbaar en beleefbaar maken van Escher in Baarn, via een Escher-ankerplaats in het centrum en een ‘openluchtmuseum’ van bestaande en nieuwe Escher-erfgoedlocaties (Eschermonumenten) 2. De verbinding met de inwoners van Baarn, door middel van educatie, participatie en culturele programmering zoals een jaarlijks festival en een Escher-prijs. Zo ontstaat een veelzijdig programma dat Baarn cultureel versterkt, de lokale economie stimuleert en het toerisme bevordert.

Verzoek aan de gemeenteraad Om dit plan mogelijk te maken, doen wij een beroep op de gemeente Baarn voor een jaarlijkse investering van €100.000 in 2026, 2027 en 2028. Deze bijdrage stelt ons in staat om: • De organisatie professioneel in te richten • Een solide sponsorstrategie te implementeren • Fysieke voorzieningen en culturele programma’s te realiseren • De betrokkenheid van inwoners te vergroten • De economische en culturele waarde van Escher duurzaam te verankeren in Baarn • Na deze driejarige opstartfase is het programma vanaf 2029 zelfstandig voort te zetten op basis van verworven fondsen, sponsoring en eigen inkomsten. Uitwerking: driejarige fasering richting zelfstandigheid De uitvoering van het programma wordt gefaseerd verspreid over drie jaar. De planning is indicatief en biedt ruimte voor ﬂexibiliteit: wanneer kansen zich voordoen om onderdelen te vervroegen, zullen deze worden benut; indien nodig kunnen activiteiten ook worden verschoven. Overeind blijft dat het volledige Escher-programma binnen deze periode van drie jaar gerealiseerd is. Reeds gerealiseerd in 2025: • Lancering van de Baarnse Escher Prijs voor graﬁsche kunsten • Fietstocht langs Escher-locaties in Baarn

-2-

Baarnse

Escherprijs

Centrum voor graﬁsche Baarn kunsten

Centrum Baarn

2025

2026: • Sponsorstrategie en fondsenwerving • Convenant met lokale en provinciale partners • Oﬃciële samenwerking met eigenaar auteursrechten Escher • Start project met drie Escher-trafohuisjes • Eerste muurschilderingen (murals) in centrum en wijken • Escher-educatie op álle basisscholen • Eerste Escher Fundraising Diner 2027: • Informatieborden bij alle Escher-monumenten in Baarn • Uitbreiding van Escher-trafohuisjes naar wijken • Escher-educatie op álle middelbare scholen • Escher wandelapp • Pilot editie van de Baarnsche Escher Dagen. 2028: • Opening van een vaste Escher-ankerplaats in het centrum • Aanleg van een Escher-wandelpad in de Pekingtuin • Realisatie van Escher-kunstwerken langs de doorﬁetsroute Amersfoort–Hilversum

Eﬀect: Culturele aantrekkingskracht en toeristische meerwaarde Het programma Escher in Baarn is ontworpen om Baarn nationaal en internationaal te positioneren als hét Escher-dorp van Nederland. Op basis van vergelijkbare benchmarks uit culturele erfgoedprojecten wordt een substantiële toename in bezoekersaantallen verwacht: • Escher-ankerplaats: circa 25.000 bezoekers per jaar. • Buitenprogramma (wandel- en ﬁetsroutes, murals, trafohuisjes): een factor drie daarvan, dus circa 75.000 bezoekers per jaar. Deze bezoekers zijn te onderscheiden in drie doelgroepen: 1. Lokale en regionale bezoekers: inwoners van Baarn en omliggende gemeenten die het programma regelmatig bezoeken. 2. Recreatieve toeristen: mensen die al in de regio verblijven voor bijvoorbeeld ﬁets- of wandelvakanties en hun verblijf verlengen door het Escher-aanbod. 3. Escher-toeristen: bezoekers die speciﬁek naar Baarn komen vanwege de culturele programmering en het erfgoed van Escher. Deze toename in bezoekersaantallen draagt direct bij aan de levendigheid van het centrum, versterkt de culturele infrastructuur en vergroot de zichtbaarheid van Baarn als culturele bestemming.

-3-

Baarnse

Escherprijs

Centrum voor graﬁsche Baarn kunsten

Centrum Baarn

2025

Maatschappelijke impact: Lokale economie, werkgelegenheid en sociale cohesie Het integrale Escher-programma in Baarn is meer dan een cultureel eerbetoon. Het is een strategische investering in de maatschappelijke en economische vitaliteit van de gemeente. De verwachte bezoekersstroom en de structurele activiteiten rondom Escher zorgen voor een brede impact: Economische impuls • Indirecte economische eﬀecten: een toename van bezoekers leidt tot extra vraag bij omliggende toeristische attracties, horecagelegenheden, verblijfaccommodaties en aanbieders van recreatief aanbod, wat de lokale economie verder versterkt. • Gemiddelde besteding per toerist/ recreant is €72 per dag. Totale extra bestedingen: bij 75.000 bezoekers komt dit neer op circa € 5,4 miljoen per jaar. • Werkgelegenheid: per €100.000 aan extra bestedingen ontstaat gemiddeld 1 FTE in de toeristische sector. Dit betekent potentieel zo’n 54 nieuwe banen in Baarn en omgeving. (Bron: Toerisme; bestedingen, nationale rekeningen CBS, 2024)

Maatschappelijk rendement: Culturele initiatieven zoals dit programma dragen bij aan een levendige, inclusieve en verbonden samenleving. • Vrijwilligersnetwerk: het programma biedt ruimte aan tientallen, zo niet honderden, vrijwilligers, van gidsen tot festivalmedewerkers, wat de sociale betrokkenheid vergroot. • Educatie en participatie: door structurele samenwerking met basisscholen, middelbare scholen en lokale verenigingen wordt Escher verankerd in het collectieve geheugen van Baarn. Zijn werk vormt een inspirerende basis voor lessen over kunst, wiskunde, perspectief en verbeelding. • Gemeenschapszin: bewoners worden actief betrokken bij de inrichting van Escher-locaties, het festival en de Escher Prijs, wat leidt tot trots en eigenaarschap. • Creatieve ontwikkeling: deelname aan kunst en cultuur stimuleert verbeeldingskracht, reﬂectie en persoonlijke groei ― bij jong en oud. • Inclusie en verbinding: culturele activiteiten brengen mensen van verschillende achtergronden samen en bevorderen onderling begrip. • Zingeving en welzijn: kunst biedt ruimte voor expressie, dialoog en emotionele verwerking, wat bijdraagt aan mentaal welzijn.

-4-

Baarnse

Escherprijs

Centrum voor graﬁsche Baarn kunsten

Centrum Baarn

2025

Duurzame verankering De combinatie van economische groei, culturele verrijking en sociale betrokkenheid zorgt ervoor dat Escher in Baarn niet alleen een toeristisch project is, maar een duurzaam programma dat de identiteit van Baarn versterkt en toekomstbestendig maakt. Door Escher zichtbaar te maken opent Baarn de deur naar nieuwe publieksgroepen, educatieve kansen, media-aandacht en talentontwikkeling. Slotwoord Baarn heeft alles in huis om uit te groeien tot hét Escher-dorp van Nederland – een culturele bestemming met internationale uitstraling. Die ambitie leeft al jaren breed in de gemeenschap. De plannen liggen klaar. De betrokkenheid is groot. De timing is perfect. Wij vragen u als gemeenteraad om deze unieke kans te benutten en samen met ons te investeren in de toekomst van Escher in Baarn. Met vriendelijke groet, Jan de Weijer, voorzitter coöperatieve vereniging centrumondernemers Baarn Irene van Kaam, voorzitter Stichting Escher in Baarn Haro Valkenburg, kwartiermaker Escher In bijlage vindt u de presentatie van het programma

-5-

Wie staan er voor u ? Stichting Escher in Baarn

Coöperatieve vereniging centrum ondernemers

Gemeente Baarn

• Irene van Kaam, voorzitter

• Jan de Weijer, voorzitter

• Haro Valkenburg, kwartiermaker

Een langgekoesterde wens vanuit de Baarnse samenleving: Baarn omarmt Escher • 2017 Speeldoos • 2020 herberg van Paulus • 2024 verzoek aan gemeente om te faciliteren

Escher en Baarn Video

Wie was M.C. Escher ?

Wereldberoemd

Geliefd bij jong en oud

Woonde in Baarn

We hebben ambitie: Baarn ontwikkelen tot hét Escher dorp • Missie Baarn eert het erfgoed van M.C. Escher, die hier bijna dertig jaar woonde en werkte, door zijn levensverhaal toegankelijk en beleefbaar te maken. We brengen liefhebbers dichter bij de bron van zijn kunstenaarschap en laten hen ervaren hoe zijn meest productieve jaren in Baarn hem inspireerde én hoe zijn werk tot op de dag van vandaag kunstenaars en publiek in beweging zet.

Andere steden deden dat Baarn al voor; profileren zich met beroemde kunstenaars en zetten zich op de kaart Shakespeare Stratford-upon-Avon Giverny-Monet Nuenen

Cezanne Aix-en-Provence

Amersfoort, Mondriaan

Dali

Nuenen en Van Gogh een succesvol partnerschap • 140 winkeliers in centrum en geen leegstand

• 130.000 bezoekers in totaal bezoeken Nuenen voor Van Gogh Giverny-Monet

• Iedereen doet mee: -winkeliers -horeca -inwoners Nuenen

• Daarvan 45.000 bezoekers in Van Gogh Village museum

• Middenstand heeft echte omzet stijging. Veel hotelovernachtingen

Er is nu echt momentum voor Escher Nieuwe Italiaanse en Amerikaanse eigenaren rechten, willen Baarn helpen

Breed draagvlak in Baarn en omgeving

Veelbelovend integraal plan

Bestaande Stichting Escher in Baarn wil/kan leidende rol spelen in ontwikkeling

Rationale: Wat draagt Escher bij aan Baarn ? Bewoners Baarn betrekken en trotser maken Verhogen aantal bezoekers, die Baarn anders beleven en zorgen voor meer stappen in centrum

Ondernemers samen participeren en profiteren

In drie stappen ambitie realiseren: Hét Escher dorp Escher aanbod zichtbaar en beleefbaar maken • Escher kunst aanwezig • Leven van Escher in beeld • Inspiratie bronnen van Escher laten zien • Centrum, wijken en buitengebied

Baarn sluit Escher in hart

Escher in Baarn vermarkten

• Actieve participatie van en voor:

• Marketing en communicatie

- Jeugd en scholen - Kunst en cultuur - Ondernemers

Bouwen aan zichtbaar en beleefbaar Escher aanbod

In 3 stappen ambitie realiseren: Hét Escher dorp Baarn sluit Escher in hart • Actieve participatie van en voor:

- Jeugd en scholen - Kunst en cultuur - Ondernemers

Baarn sluit Escher in hart Escher prijs, Escher dagen en activiteiten

Educatie

Netwerk diner

Verzoek aan raad voor begroting 2026-2028: Jaarlijkse gemeentelijke bijdrage van € 100.000,• In begroting toerisme & recreatie en cultuur samen een jaarlijkse bijdrage van € 50.000,• Stichting Escher in Baarn zal leidende rol op zich gaan nemen. • Extra € 100.000,- per jaar voor stichting Escher in Baarn • Voor ontwikkeling plan en programma • Business case gaat ervan uit dat stichting na 2028 genoeg eigen inkomsten genereert om kosten te dekken

Bijlage 2: Overzicht kosten en opbrengsten Escher in Baarn 2026–2030

1. Inleiding Baarn bezit een uniek cultureel profiel en een sterke geschiedenis, die wordt versterkt door de connectie met kunstenaar M.C. Escher. Met dit businessplan wordt een samenhangend programma gepresenteerd voor de periode 2026–2030, gericht op cultuur, educatie, toerisme en lokale economische versterking. Het doel is om Escher als inspiratiebron te gebruiken voor inwoners, bezoekers, onderwijs en ondernemers. De gemeenteraad heeft om dit businessplan gevraagd ter onderbouwing van de gevraagde financiële bijdrage.

2.Doelstelling Het Escher-programma 2026–2030 heeft als doel: - Het versterken van de culturele identiteit van Baarn; - Het vergroten van toerisme en bezoekersaantallen; - Het stimuleren van lokale economie en samenwerking; - Het bieden van educatieve en maatschappelijke waarde voor inwoners. Voor de jaren 2026–2028 is een impulsbijdrage bijdrage van €100.000 per jaar noodzakelijk als cofinanciering.

3.Programmaonderdelen 3.1 Ankerpunt Escher (vanaf 2027) - Kleine exposities - Startpunt voor wandel- en fietsroutes - Toeristisch informatiepunt- Merchandising 3.2 Buitenkunst en openbare ruimte - Escher-wandelpad in de Pekingtuin - Murals en kunstobjecten- Informatiepunten 3.3 Educatie & participatie - Scholenprogramma’s - Workshops en lezingen- Inwonersparticipatie 3.4 Activiteiten en publieksprogramma - Routes - Jaarlijkse Escherdagen - Wedstrijden en publieksacties 3.5 Marketing & communicatie - Campagnes - Website en middelen- Promotiemateriaal 3.6 Fondsenwerving & partnerschappen Gericht op o.a. Stimuleringsfonds Creatieve Industrie, Mondriaanfonds, Cultuurfonds Utrecht, VSB Fonds.

4.Begroting – Inkomsten Jaar

Impulsbijdrage

Ondernemers

Fondsen/ Donaties/

Entree

Merchandising

Totaal

2026

€100.000

€10.000

€60.000

€0

€7.500

€ 177.500

2027

€100.000

€10.000

€60.000

€35.000

€10.000

€ 215.000

2028

€100.000

€10.000

€60.000

€48.125

€13.750

€ 231.875

2029

€0

€35.000

€100.000

€20.000

€ 155.000

2030

€0

p.m.

€125.000

€25.000

€ 150.000

5.Begroting – Uitgaven per categorie Categorie

2026

2027

2028

2029

2030

Programma-ontwikkeling & projectleiding

€60.000

€55.000

€40.000

€35.000

Ankerpunt – inrichting & exploitatie

€25.000

€35.000

€50.000

€45.000

Buitenkunst & openbare ruimte

€40.000

€50.000

€65.000

€20.000

Educatie & participatie

€15.000

€20.000

€15.000

Marketing & communicatie

€20.000

€25.000

€30.000

€20.000

Reservering toekomst & onvoorzien

€17.500

€25.000

€11.875

€15.000

Totaal

€ 177.500

€ 215.000

€ 231.875

€ 155.000

€ 150.000

6.Verwachte impact Cultureel: versterking identiteit Baarn; Economisch: toename bezoekers en lokale bestedingen; Maatschappelijk: educatie, participatie en samenwerking Ruimtelijk: verfraaiing van openbare ruimte.

7. Evaluatie & monitoring Jaarlijkse evaluatie o.b.v.: Bezoekcijfers en publieksbereik Fondsenwerving en financiële resultaten Betrokkenheid inwoners en partners. Indien nodig wordt het programma bijgestuurd.

Coöperatie Centrumondernemers Baarn Stichting Escher in Baarn Kwartiermaker Escher Haro Valkenburg

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16139477/1