1339965 Uitwerking amendement Wintertuin 2025 bijlage 3 Juridische kaders selectieproces

Bijlage 3 Juridisch kader selectieproces De overheid moet zich aan bepaalde regels houden, ook als zij een kandidaat zoekt voor de huur van een gemeentelijk eigendom. Net als in het publiekrecht moet de gemeente zich dan houden aan de algemene beginselen van behoorlijk bestuur (artikel 3:14 BW). In verschillende rechterlijke uitspraken is invulling gegeven aan de manier waarop de overheid die beginselen dient na te leven. Vier uitgangspunten Overheden moeten zich aan de volgende uitgangspunten houden: •

Het non-discriminatiebeginsel: bedrijven hebben dezelfde kansen;

•

Het gelijkheidsbeginsel: bedrijven die kans maken op een opdracht, worden hetzelfde behandeld;

•

Het transparantiebeginsel: Overheden geven informatie die duidelijk is;

•

Het proportionaliteitsbeginsel: Overheden stellen eisen die in verhouding staan tot de beoogde uitkomst.

In deze bijlage zijn modellen van raadsbetrokkenheid uitgewerkt. Modellen van betrokkenheid raad en college bij inkoopprocessen Het is belangrijk voor ogen te houden dat de gemeenteraad drie rollen heeft. Die zijn (a) de kaderstellende of beleidsbepalende rol, (b) de controlerende rol en (c) de vertegenwoordigende rol. Dit laatste betekent dat de raad de belangen van de inwoners behartigt. In onderstaande tabel worden modellen beschreven voor betrokkenheid van college en raad. In model I wordt het reguliere model besproken. In Model II wordt de raad betrokken door meer informatie te delen en in Model III worden nog actievere modellen kort besproken.

I.

II.

Model Regulier inkoopproces

Actievere informatie verstrekking richting gemeenteraad en / of inspraak in de te formuleren eisen en wensen

In een regulier proces is het college verantwoordelijk voor de inrichting van het proces en daarnaast worden door de ambtelijke organisatie eisen en wensen geformuleerd. Het proces zelf wordt uitgevoerd door de afdeling Inkoop of een onafhankelijke selectiecommissie. Voor de meeste inkoopprocessen geldt dat deze volledig ambtelijk worden afgehandeld. Voor grote of meer bestuurlijke processen komt het voor dat het college op voorstel van de ambtelijke organisatie vooraf actief is betrokken bij de opstelling van de eisen en wensen (dit geldt ook voor de Wintertuin). Daarnaast moet het college aan de voorkant en ook achteraf de uitkomsten van de selectie formeel bekrachtigen. Het college zelf is niet lid van de selectiecommissie en het college kan in praktijk vrijwel niet afwijken van een uitkomst uit een gunningsproces. De raad kan besluiten actiever betrokken te willen zijn bij een bepaalde selectieprocedure. De raad kan verlangen actief te worden geïnformeerd over de voortgang en processtappen en de uitkomst van een inkoopproces. Ook kan aan de voorkant de raad meedenken over de eisen en wensen die ze vanuit haar vertegenwoordigende rol wil meegeven. Uiteindelijk neemt het

1

college in dit model de formele besluiten. Als de raad in een specifieke casus het akkoord wil geven is dit in de juridische zin niet gebruikelijk, maar wel mogelijk. Raden kunnen nog actiever worden betrokken hoewel daar juridische bezwaren zijn omdat dit gaat om privaatrechtelijke handelingen gaat van een overheid. Vanuit de technische sessie op 4 juni werd kort besproken dat de raad eventueel zelf de selectiecommissie wilt zijn. Hiermee wordt het selectieproces een politiek proces. Dit heeft grote juridische risico’s omdat de verhuring van een pand om een privaatrechtelijke handeling gaat. Bovendien kan de controlerende taak van de raad in het gedrang komen. Het college is verantwoordelijk voor de uitvoering. Als de raad zelf de selectie doet, zit ze feitelijk op de stoel van het college en bestaat er een risico dat de controlerende taak wegvalt.

IIIa.

De raad vormt de selectiecommissie

IIIb.

Een aantal leden wordt ook lid van de selectiecommissie

Een variant op optie IIIa is dat een aantal leden van de raad ook lid worden van de selectiecommissie. Deze leden krijgen de opdracht onafhankelijk en op basis van vastgestelde kaders (eisen en wensen) de inschrijvingen te beoordelen. Deze variant heeft dezelfde bezwaren als optie IIIa, maar deze optie is iets minder risicovol omdat de raadsleden worden benoemd vanuit de rol om onafhankelijk naar de voorstellen te kijken.

IIIc.

Eén lid van de raad wordt adviseur van de selectiecommissie

Het raadslid heeft vooral de taak om erop toe te zien dat het proces eerlijk verloopt voor alle deelnemende partijen. Het raadslid heeft geen stemrecht in de selectiecommissie. Aan deze variant kleven weinig juridische bezwaren.

2