Voorstel tot reactie op de Strategische Agenda 2024-2028 en het Actieprogramma 2024 van Regio West-Brabant

RAADSVOORSTEL Commissie B&M: Cluster: Afdeling: Zaaknummer:

5 maart 2024 BDA IA&O 1053087

Raadsvergadering: Portefeuillehouder:

27 maart 2024 Wethouder van Tilborg

Programma:

0. Bestuur en ondersteuning

Voorstel tot reactie op de Strategische Agenda 2024-2028 en het Actieprogramma 2024 van Regio West-Brabant

1. Voorgesteld besluit 1. Kennis te nemen van de Strategische Agenda 2024-2028 en het actieprogramma 2024 van Regio West-Brabant 2. In te stemmen met de verzending van Bijlage 01 – Brief reactie op Strategische Agenda en Actieprogramma namens het college en de gemeenteraad 2. Eerdere besluitvorming De gemeente is sinds 2011 onderdeel van de gemeenschappelijke regeling Regio West-Brabant. Artikel 28 lid 1 van de gemeenschappelijke regeling beschrijft dat elke vier jaar, bij aanvang van een raadsperiode, een meerjarenbeleidsplan vastgesteld wordt door het algemeen bestuur. 3. Samenvatting Het strategisch beraad van Regio West-Brabant heeft de strategische agenda 2024-2028 en het actieprogramma 2024 aangeboden aan de gemeente. De gemeenteraad mag een zienswijze geven op het stuk. Het college van B&W stelde in reactie op de stukken een brief op, waarin zij haar zorgen uit over met name de duur van de strategische agenda. Het college vraagt de gemeenteraad in te stemmen met de brief als gezamenlijke reactie.

Voorstel 4. Inleiding De zestien gemeenten in West-Brabant werken samen binnen Regio West-Brabant. De gemeenten hebben de gezamenlijke ambitie om de regio economisch te versterken. Zodat West-Brabanders nu en in de toekomst werk hebben en een prettig leven kunnen leiden. De koers van de Economic Board West-Brabant Hoe dat het beste kan? Dat bedenken de gemeenten niet alleen. Afgevaardigden van het bedrijfsleven, onderwijs en de gemeenten vormen samen de Economic Board West-Brabant. Eind 2021 stelde de Economic Board West-Brabant de economische agenda 2023- 2026 en het ambitiedocument West-Brabant 2030: West-Brabant in transitie naar de nieuwe economie vast. Ontwikkelmaatschappij REWIN is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Economische agenda, waarbij de vertegenwoordigde sectoren ook een bijdrage leveren. De uitvoering van het overheidsaandeel wordt ondersteund door Regio West-Brabant.

Zaaknummer: 1053087

De Economic Board wil de transitie naar de nieuwe economie stimuleren, door te werken aan een sterk vestigingsklimaat op het gebied van de plantbased en circulaire economie en innovatief ondernemen. Ook inwoners en bedrijven verwachten steeds meer dat hun lokale overheid zich inzet voor duurzame ontwikkeling en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Voor de toekomstbestendigheid van lokale bedrijven en de werkgelegenheid voor inwoners is de transitie naar nieuwe economie belangrijk. Door in te zetten op dit economisch profiel kunnen gemeenten de ontwikkeling van lokale kennis en talent bevorderen. Daarnaast richt nationale en Europese financiering zich steeds meer op duurzame ontwikkeling en vergroening van economie. Gemeentes die dit omarmen, hebben toegang tot subsidies en fondsen, wat de financiering van initiatieven vergemakkelijkt. De strategische agenda/ het actieprogramma van de RWB Onder de West-Brabantse gemeentes was er dan ook behoefte om een nieuwe agenda voor de regio op te stellen: het Actieprogramma 2024-2028. Het Actieprogramma RWB formuleert de overheidsbijdrage in de transitie naar de nieuwe economie. De focus ligt op: Circulaire Regio, Plantaardige regio en Innovatieve Regio. Daarmee sluit het actieprogramma logischerwijs aan bij de thema’s van de agenda van de Economic Board. Deze focus is ook verwerkt in de Regiodeal die recent bij het Rijk is ingediend.

Dit betekent dat er nieuwe activiteiten worden opgepakt ter versterking van deze programma's en gericht op het verkrijgen van externe middelen (subsidies, inzet door partners). Het gevolg van de focus op bovengenoemde 3 programmalijnen is dat er een verschuiving plaats vindt van de activiteiten die in het vorig actieprogramma door RWB werden opgepakt. Dan gaat het met name om ondersteuning op het gebied van mobiliteit en ruimte. Deze taakgebieden zijn logisch onderdeel van de verstedelijkingsopgaven. Voor deze taken bekijken de gemeenten en regio’s in Q1 en Q2 2024 hoe en waar deze belegd kunnen worden. Stedelijke regio en subregio de Baronie De afgelopen 20 jaar hebben de kabinetten een redelijke hands-off positie gekozen als het ging over ruimtelijke-economische keuzes binnen Nederland. Met het recente kabinet Rutte-IV zien we echter een terugkeer naar een brede regievoering op rijks/provinciaal niveau als het gaat om keuzes in de ruimtelijke- en economische ordening, ook gezien de huidige opgaven zoals de transitie van de landbouw en het woningtekort. Belangrijke piketpaal was daarbij de Ruimtelijke Ordeningsbrief van 17 mei 2022, waarin het Rijk zijn visie gaf op de nieuwe regierol in de Ruimtelijke Ordening. Via de Rijksbrede Nationale Omgevingsvisie (NOVI) zijn de eerste kaders opgesteld hoe we alle ruimtelijke wensen willen inpassen.

Via de NOVEX is het Ruimtelijke Voorstel een van de vehikels om ruimtelijke keuzes te concretiseren en dus hoe we dit aan kunnen pakken. Naast de Ruimtelijke Voorstellen heeft het rijk ook nog een gerichte aanpak voor gebieden waar stapeling van opgaven zeer hoog is. SRBT West-Brabant is ingedeeld in twee stedelijke regio's: Stedelijke Regio Breda-Tilburg (SRBT) en Stedelijke Regio West-Brabant-West (SRWBW). Onze gemeente is onderdeel van de Stedelijke Regio Breda-Tilburg. Deze regio kent de gemeenten uit de gemeenschappelijke regeling Regio Hart van Brabant én de tien gemeenten uit het Baroniegebied. Waar de negen gemeenten die volledig deelnemen aan Hart van Brabant al actief samenwerken op het gebied van ruimte, is er voor de gemeenten in de Baronie nog geen formele structuur.

Zaaknummer: 1053087

De samenwerking in dit gebied is de afgelopen jaren in positieve zin gegroeid. De ontwikkelstrategie van de SRBT focust zich op het verbeteren van de brede welvaart binnen de Stedelijke Regio en het versterken van de ruimtelijke randvoorwaarden voor deze ontwikkeling. Op dit moment worden binnen het SRBT nieuwe samenwerkingsmogelijkheden verkend, bijvoorbeeld voor de aanpak van kwetsbare wijken, sport, evenementen, cultuur en leisure en in het sociaal domein. Ook de versterking van de samenwerking binnen de Baronie wordt momenteel onderzocht. De verdere ontwikkeling van de Baronie zorgt ervoor dat er twee gelijkwaardige regio’s ontstaan die gezamenlijk de Stedelijke Regio Breda-Tilburg vormen. Het Daily Urban System wordt gebruikt als leidmotief van de samenwerking in Baronie. Bij Daily Urban Systems is niet zozeer de gemeentelijke begrenzing leidend, maar de samenhang waarin onze inwoners werken, wonen en leven. Herschikking activiteiten RWB Vanwege de ontwikkeling van de stedelijke regio’s en de aangescherpte focus van het Actieprogramma van RWB, is er sprake van een heroriëntatie op bepaalde activiteiten. Voor onze gemeenten zit ook een voordeel aan een intensievere samenwerking binnen de Stedelijke Regio Breda-Tilburg en de Baronie, dit gebied vormt voor ons namelijk een logische schaal.

Het is dan zowel praktisch als versterkend op de ontwikkelingen om activiteiten die niet langer door de RWB uitgevoerd gaan worden in het meest passende samenwerkingsverband te laten landen. Wat daarvan de consequenties zijn (financiën, capaciteit) is nog niet duidelijk. Daarom stelt het college van B&W voor te kiezen voor een overgangsjaar en het actieprogramma nog niet vast te stellen. 5. Argumenten 1.1 De strategische agenda en het actieprogramma bepalen de koers voor meerdere jaren De gemeenteraad wordt in de gelegenheid gesteld hierop te sturen middels een zienswijze. 2.1 Steeds meer thema's worden opgepakt binnen het Daily Urban System Voor ons is duidelijk dat zowel het rijk als de provincie ‘stedelijke regio’s’ steeds meer als haar gesprekspartner ziet. In het westelijke deel van Brabant zijn dat twee stedelijke regio’s; stedelijke regio Breda Tilburg (SRBT) en stedelijke regio West Brabant West (SRWBW). De begrenzing van deze regio’s is niet zomaar getrokken. Ze volgen in hoofdzaak de dagelijkse oriëntatie van onze inwoners. Het is de regionale oriëntatie en samenhang tussen wonen, werken en leven die, beide regio’s afzonderlijk, maakt dat het een eigen stedelijk systeem is. We noemen de stedelijke regio’s daarom ook wel een daily urban system. De daily urban systems (of de stedelijke regio’s) zijn daarmee in belangrijke mate sociale systemen.

Werken aan onderwerpen die het daily urban system raken, raken dus ook direct de belangen van onze inwoners, ondernemers, recreanten, scholieren, etc. Daarom is het voor ons logisch het daily urban system als vertrekpunt te (gaan) zien voor beleidskeuzen. Wij willen dan ook vooral een samenwerking die op diezelfde schaal georganiseerd is. Voor ons is dat de stedelijke regio Breda Tilburg (SRBT). Binnen de SRBT vormen regio Hart van Brabant en subregio De Baronie straks twee gelijkwaardige partners, die gezamenlijk de uitvoering van de ontwikkelstrategie oppakken. Momenteel wordt gewerkt aan de organisatiekracht van de SRBT (en overigens ook de SRWBW) en de Baronie. Voor het jaar 2024 is daarvoor een programmamanager (SRBT) en coördinator (de Baronie) aangesteld. Dit moet leiden tot een organisatiestructuur en uitvoeringsprogramma’s voor samenwerking binnen het daily urban system op regionaal en subregionaal niveau. Zaaknummer: 1053087

2.2 Een overgangsjaar biedt ruimte om regionale samenwerking zo in te richten dat samenwerkingsverbanden en ketens complementair aan elkaar zijn, in plaats van met elkaar concurreren Voor sommige activiteiten geldt dat er een directe overlap is met activiteiten die ook in de ontwikkelstrategie en het uitvoeringsprogramma van de SRBT staan. Die overlap is niet erg: ze kunnen elkaar immers versterken. Op dit moment is nog onvoldoende duidelijk hoe de verschillende gremia complementair aan elkaar zijn en lijkt er vooral nog overlap te zitten in de activiteiten. Ook dat is een reden om te kiezen voor een overgangsjaar. Dat biedt ruimte om de samenwerkingen zo te structureren dat deze daadwerkelijk complementair aan elkaar zijn. Zonder dat we ons nu al voor een te lange periode moeten committeren aan dit programma. Een doorontwikkeling moet immers zorgen voor betere samenwerking, niet voor meer tafels. 2.3 Een zorgvuldige overdracht van taken, budget en eventueel capaciteit is belangrijk Hoewel we niet ontkennen dat investeringen in de nieuwe economie nodig zijn, is de bijdrage die we hebben gedaan aan de RWB voor 2024 gekoppeld aan de begroting en de daarin gestelde doelen en activiteiten. De RWB geeft aan eenzelfde bijdrage nodig te hebben voor het nieuwe actieprogramma en de begroting 2024 daarvoor te bestemmen.

Een aantal in de begroting opgenomen activiteiten worden echter niet meer door de RWB uitgevoerd, zoals bijvoorbeeld de activiteiten m.b.t. vrijetijdseconomie en ruimte. Activiteiten die voor ons wel belangrijk zijn. Dat vraagt om een begrotingswijziging, die wordt klaarblijkelijk pas voorbereid wanneer het actieprogramma door het AB is vastgesteld. Het niet direct geven van inzicht in de begroting, financiering en effect daarvan op de andere beleidsterreinen stelt ons in een lastige positie. We zijn er in onze gemeentelijke begroting immers nog vanuit gegaan dat deze taken door de RWB werden uitgevoerd, en hebben geld beschikbaar gesteld voor die taken. Daarnaast wordt ons onvoldoende duidelijk hoe de budgetten wél worden uitgegeven. Ook is onduidelijk welke kosten de uiteindelijke overdracht van taken met zich meebrengt. We vinden het daarom onverantwoord om in te stemmen met dit voorstel. 6. Risico’s en kanttekeningen 1.1 De koers van de Economic Board West-Brabant is voorstelbaar Er is sprake van een ingrijpende en snelle klimaatverandering en daarom moeten we als gemeente en gemeenschap onze bijdrage leveren om dit zo veel mogelijk te temperen en ons aan te passen aan de gevolgen ervan. Het stimuleren van nieuwe economie, waarbij aandacht is voor circulariteit, duurzaamheid en innovatie, levert hier een bijdrage aan.

Daarnaast hebben we ons te houden aan de doelstellingen van de VN, Europa en de rijksoverheid m.b.t. het komen tot een houdbaar systeem. De transitie naar de nieuwe economie is nodig om een gezonde leefomgeving te kunnen garanderen. Om deze internationale doelen te bereiken, is een stimulerende en faciliterende rol vanuit de overheid noodzakelijk. We zien dan ook meerwaarde in een aantal van de activiteiten die de RWB voor zichzelf voorziet. We zien echter nog meer belang in het éérst goed regelen van de overdracht van bestaande taken en budgetten. Pas wanneer daar duidelijkheid over is, kan door de

Zaaknummer: 1053087

gemeenten worden afgewogen op welke manier (tijd en budget) zij een bijdrage kunnen geven aan dit nieuwe programma. 2.1 niet alle gemeenten ondersteunen de zienswijze Deze zienswijze is tot stand gekomen in overleg met een aantal andere gemeenten. De gemeenten Etten-Leur, Moerdijk, Drimmelen en Alphen-Chaam dienen een soortgelijke zienswijze in. Een aantal gemeenten staat wel achter het actieprogramma en de strategische agenda. Het is nog onduidelijk of het lukt een meerderheid te vormen. Het AB kan er dus voor kiezen het actieprogramma ondanks de zienswijze tot 2028 vast te stellen. 7. Alternatieven De gemeenteraad kan ervoor kiezen dit voorstel te amenderen en geen zienswijze of een andere zienswijze in te dienen. 8. Lasten, baten en dekking Vooralsnog wordt het actieprogramma uitgevoerd binnen de bestaande begroting. De verschuiving van taken naar de stedelijke regio of Baronie zal voor de gemeenten wel extra kosten meebrengen. Wat die kosten zijn is nog niet duidelijk. Ook dat is aanleiding voor het versturen van een brief aan het strategisch beraad. De gemeente Baarle-Nassau levert in 2024 een bijdrage van €31.514 aan het actieprogramma van de RWB. 9. Relatie tot Baarle-Hertog Er is geen directe relatie tot Baarle-Hertog. In zowel het actieprogramma van de RWB als het bod voor de Regiodeal geeft de RWB aan ook samenwerkingskansen met Vlaanderen te willen verkennen. 10.

Relatie tot ABG-Organisatie Aan de gemeente Alphen-Chaam wordt een soortgelijk voorstel gedaan 11. Communicatie en vorm van participatie Wanneer de raad besluit dit voorstel vast te stellen, wordt de brief verstuurd aan het strategisch beraad. 12. Vervolg Planning: De zienswijze van de gemeenteraad van Baarle-Nassau volgt pas na de deadline. Hierover zijn afspraken gemaakt met het Regiobureau. Het college van B&W deelt daarom alvast haar voorstel met de Regio. Ook de uitkomsten van de bespreking in de commissievergadering worden al met de regio gedeeld.

BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN BAARLE-NASSAU P.W.M. Geurts M.H.M.R. de Hoon- Veelenturf Secretaris burgemeester

Bijlage(n): Bijlage 01 – Brief reactie op Strategische Agenda en Actieprogramma Bijlage 02 - Aanbiedingsbrief gemeenten Strategische Agenda en Actieprogramma.pdf Zaaknummer: 1053087

Bijlage 03 – Bijlage 1 bij aanbiedingsbrief - Strategische Agenda en Actieprogramma 2024-2028 - concept-.pdf Bijlage 04 - Bijlage 2 bij aanbiedingsbrief - Achtergrond van keuzes en toelichting op aandachtspunten die in het voorbereidingstraject naar voren zijn gekomen v2.pdf Bijlage 05 - Bijlage 3 bij aanbiedingsbrief - Notitie Focus opdracht Actieprogramma RWB en sturingslogica v3.pdf Bijlage 06 - Bijlage 4 bij aanbiedingsbrief - Analyse governance regionale samenwerking.pdf Bijlage 07 - Bijlage 5 bij aanbiedingsbrief - Notitie sorteermachine Uitsplitsing oude en nieuwe activiteiten v2.pdf Bijlage 08 - Bijlage 6 bij aanbiedingsbrief - Overzicht Activiteiten en overdracht .pdf Bijlage 09 - Bijlage 7 bij aanbiedingsbrief - Proces en planning 2023-2024.pdf

Zaaknummer: 1053087

DE RAAD VAN DE GEMEENTE BAARLE-NASSAU; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders nr. 1053087;

gelet op het bepaalde in; besluit: 1. Kennis te nemen van de Strategische Agenda 2024-2028 en het actieprogramma 2024 van Regio West-Brabant 2. In te stemmen met de verzending van Bijlage 01 – Brief reactie op Strategische Agenda en Actieprogramma namens het college en de gemeenteraad

Aldus besloten in de openbare vergadering van 27 maart 2024

DE GEMEENTERAAD VAN BAARLE-NASSAU

H.C. Veraart Griffier

M.H.M.R. de Hoon- Veelenturf Voorzitter

Zaaknummer: 1053087