Voorstel tot oprichting van de BGTS Baarle en beheersoverdracht

RAADSVOORSTEL Commissie B&M: Behandelend medewerker: Cluster: Afdeling

15 september 2021 Michel Antens

Raadsvergadering: Portefeuillehouder:

Staf Directie-ondersteuning

Programma:

29 september Burgemeester de HoonVeelenturf 0. Bestuur en ondersteuning

Voorstel tot oprichting van de "BGTS Baarle" en beheersoverdracht

1. Samenvatting Aanleiding: Op 25 juni 2019 besloot het Gemeenschappelijk Orgaan Baarle (GOB) in plenaire samenstelling onder andere om de oprichting van een “BGTS Baarle” met bevoegdheidsoverdracht na te streven. Het GOB-plenair besloot op 24 juni 2021 om een positief advies te geven aan de gemeenteraden van Baarle-Hertog en Baarle-Nassau over de ontwerpstatuten van de “BGTS Baarle”. Het college stelt de gemeenteraad nu voor om door middel van de goedkeuring van de oprichtingsakte inclusief statuten, de “BGTS Baarle” op te richten. Gevraagde beslissing: 1. Voor zover de bevoegdheid van de gemeenteraad strekt, door goedkeuring van de bijgevoegde oprichtingsakte inclusief statuten, samen met de Belgische gemeente BaarleHertog een Benelux Groepering Territoriale Samenwerking (BGTS) met rechtspersoonlijkheid op te richten, genaamd de “BGTS Baarle”; 2. Voor zover de bevoegdheid van de gemeenteraad strekt, een beheersoverdracht te doen aan “BGTS Baarle” voor: a. De sensibilisatie inzake de voorkoming, hergebruik, recyclage en nuttige toepassing van afvalstoffen; b. Het inzamelen, het transporteren, de overslag, het voorbehandelen, het verwerken, valoriseren en/of vernietigen van alle fracties van het selectief ingezamelde afval; c. Het transporteren, de overslag, het voorbehandelen, het verwerken, valoriseren en/of vernietigen van andere dan de in punt b vermelde afvalstromen. 3.

Het Gemeenschappelijk Orgaan Baarle op te heffen op het moment dat de BGTS Baarle in werking treedt. Beoogd effect: Het college verwacht door de oprichting van een samenwerkingsverband met rechtspersoonlijkheid met Baarle-Hertog een volgende stap te zetten om te komen tot een bestuurlijk construct wat op langere termijn het enclavegebied kan besturen. Daarnaast kan de BGTS Baarle door de gevraagde beheersoverdracht de gezamenlijke afvalinzameling voor beide gemeenten organiseren. 2. Onderbouwing, aanpak, uitvoering Argumenten 1.1 Oprichting van de BGTS Baarle past in het bestuurlijke toekomstperspectief van Baarle-Nassau In het rapport van BMC Advies over het bestuurlijk toekomstperspectief is nadrukkelijk de oprichting en verdere invulling van de BGTS Baarle meegewogen in het beoordelen van de verschillende

Zaaknummer: 343564

scenario’s. Binnen een ambtelijke fusie in ABG-verband kan de BGTS Baarle gefaciliteerd en versterkt worden. Daarnaast wordt in het rapport onderkend – ook door bestuurlijke partners – dat de unieke enclavesituatie een bestuur op maat vraagt. 1.2 Oprichting van de BGTS Baarle kan de samenwerking met Baarle-Hertog versterken Verwijzend naar het eindadvies van de expertgroep uit 2019 onderstreept het college dat de oprichting van een BGTS de samenwerking – en daarmee de bestuurskracht van beide gemeenten – kan versterken. Het opstellen van een begroting en jaarrekening vergroot ook de mogelijkheden om tot verdere beleidsafstemming te komen. 1.3 Het GOB-plenair heeft positief geadviseerd over de ontwerpstatuten Het GOB-plenair heeft unaniem positief geadviseerd over de ontwerpstatuten van de BGTS Baarle en daarmee uitgesproken om over te willen gaan tot oprichting van de BGTS Baarle, na het eerdere principebesluit in het GOB-plenair van 25 juni 2019. 1.4 De reacties van de Benelux Unie, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Agentschap Binnenlands Bestuur, het GOB-plenair en de commissie Bestuur en Middelen op de ontwerpstatuten hebben niet geleid tot grote wijzigingen De reacties zijn verwerkt in de statuten zoals ze nu ter goedkeuring voorliggen.

De verschillen met de ontwerpstatuten zoals die zijn behandeld in het GOB-plenair zijn inzichtelijk gemaakt in de bijlage met wijzigingen. Deze wijzigingen hebben niet geleid tot inhoudelijke wijzigingen maar wel tot meer eenduidige teksten en consequent gebruik van begrippen en formuleringen. Artikel 7 inzake de beheersoverdracht is iets anders geformuleerd omdat Baarle-Hertog hun bevoegdheden eerder heeft overdragen aan IOK Afvalbeheer, zodat zij deze niet nog een keer kunnen overdragen naar de BGTS. In overleg met IOK Afvalbeheer voorziet de nieuwe formulering van artikel 7 er nu in dat Baarle-Hertog deze eerdere beheersoverdracht onderbrengt in de BGTS Baarle. 2.1 De BGTS Baarle kan dan namens beide gemeenten de gezamenlijke afvalinzameling organiseren Het college ziet verschillende voordelen van een gezamenlijke inzameling van huishoudelijk afval. Minder inzamelwagens in de straten, minder vaak containers in de straten, een eenduidige uitstraling, voorkomen van “free-ridergedrag” bij inwoners en samenwerking met een zeer betrouwbare partner met een publiek belang (IOK Afvalbeheer), die ook het containermanagement en klachtenbeheer uitvoert. Daarnaast voorzien we een financieel voordeel voor de gemeenten en – indien het afval goed wordt gescheiden – ook voor onze inwoners.

Tot slot boekt IOK Afvalbeheer in Vlaanderen ook goede resultaten als het gaat om het verminderen van restafval en het hergebruik daarvan. 2.2 Het Enclavecollege kan de Enclaveraad voorstellen om de BGTS Baarle toe te laten treden tot IOK Afvalbeheer Enkel indien de gemeenten die de BGTS Baarle oprichten een gelijke beheersoverdracht doen of inbrengen, kan de BGTS Baarle deze bevoegdheid namens beide gemeenten uitoefenen. Het Enclavecollege zal de Enclaveraad voorstellen om toe treden tot IOK Afvalbeheer en een beheersoverdracht te doen. 3.1 Het Gemeenschappelijk Orgaan Baarle wordt vervangen door de BGTS Baarle Zoals in het eindadvies van de expertgroep uit 2019 is opgenomen, zal het Gemeenschappelijk Orgaan Baarle (GOB) worden opgeheven wanneer de BGTS Baarle is opgericht. De volledige werking van het GOB zal – naast de beheersoverdracht inzake afval – worden voortgezet in de BGTS Baarle. Opheffing van het GOB zal geschieden zoals opgenomen in artikel 15 van de statuten van het GOB:

Zaaknummer: 343564

1. Het GOB is opgeheven, zes maanden na kennisgeving van de ene gemeente aan de andere van het gemeenteraadsbesluit terzake. 2. Beide gemeenten zijn verantwoordelijk voor de financiële afwikkeling van de opheffing van deze regeling. Kanttekeningen 2.1 De beheersoverdracht raakt zowel de bevoegdheden van het college als de gemeenteraad Om er zeker van te zijn dat de benodigde beheersoverdracht juridisch sluitend is wordt er voor gekozen om zowel het college als de gemeenteraad hetzelfde besluit te laten nemen, ieder voor zover hun bevoegdheid strekt. Daarnaast zal het Enclavecollege de Enclaveraad vragen om toe te treden tot IOK Afvalbeheer en een beheersoverdracht te doen aan IOK Afvalbeheer. Vanuit dat oogpunt is het wenselijk om de beheersoverdracht aan de BGTS Baarle ook voor te leggen aan de gemeenteraad. 3. Alternatieven Gezien de breed gedragen wens om de samenwerking met Baarle-Hertog te versterken door de oprichting van een BGTS en de eerdere besluitvorming over dit voornemen ziet het college geen alternatieven. 4. Lasten, baten en dekking Eenmalige kosten: De beide colleges willen op 19 november een conferentie organiseren om de oprichting van de BGTS Baarle te markeren. De kosten voor deze conferentie kunnen worden gedekt uit bestaande budgetten. Structurele kosten: De structurele kosten van de BGTS Baarle worden verwerkt in de op te stellen begroting van de BGTS.

In die begroting wordt ook de verdeling van de kosten tussen beide gemeenten vastgesteld. Vooralsnog is het uitgangspunt om in principe te kosten te verdelen conform de verhouding van de inwoneraantallen, tenzij een andere verdeelsleutel beter past. Personele inzet voor de BGTS Baarle wordt door beide gemeenten in beginsel om niet geleverd. Tenzij vanuit één gemeente forse onevenredige inzet wordt geleverd. De kosten daarvan worden dan op een nader te bepalen wijze tussen de gemeenten verdeeld. Dekking: De structurele kosten worden verwerkt in de gemeentelijke begroting voor 2022. 5. Relatie met Baarle-Hertog De “BGTS Baarle” wordt samen met Baarle-Hertog opgericht om gezamenlijke opgaven effectiever en efficiënter te realiseren. De bevoegdheidsoverdracht inzake de inzameling van huishoudelijk afval zorgt ervoor dat de BGTS dit voor beide gemeente gezamenlijk kan organiseren. De gemeente streeft daarbij naar maximaal geharmoniseerd beleid en uitvoering binnen de kaders van het afvalbeleid. 6. Relatie ABG-Organisatie De ABG-organisatie faciliteert de ondersteuning van de samenwerking met Baarle-Hertog. Omdat de zetel van de BGTS in Baarle-Nassau is gevestigd moet de boekhouding voldoen aan het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Dat betekent dat de ABG-organisatie de begroting en de jaarrekening voor de BGTS Baarle opstelt en het contact met de accountant onderhoudt.

Zaaknummer: 343564

7. Risico’s Wanneer een bevoegdheidsoverdracht wordt gedaan betekent dit dat de gemeente deze bevoegdheid niet meer zelfstandig uitoefent en daarmee afhankelijk wordt van het orgaan wat de bevoegdheid gaat uitoefenen. Tegelijkertijd geldt dit voor alle deelnemers en ontstaat er dus een gezamenlijk belang om de overgedragen bevoegdheden gezamenlijk goed uit te oefenen. In vergelijking met andere gemeenschappelijke regelingen is de BGTS Baarle sterk democratisch gelegitimeerd: • •

De Enclaveraad, bestaande uit beide voltallige gemeenteraden, is het hoogste orgaan; Toekomstige bevoegdheidsoverdrachten vragen een dubbel besluit: eerst besluiten de afzonderlijke gemeenten om bevoegdheden over te dragen, daarna dient de Enclaveraad met een meerderheid van driekwart van de aanwezige stemgerechtigde leden per gemeentelijke vertegenwoordiging de benodigde statutenwijziging goed te keuren.

8. Vervolg Planning: Planning Na besluitvorming in beide gemeenteraden

Derde kwartaal 2021 December 2021 17 december 2021 1 januari 2022

Activiteit Publicatie oprichtingsakte inclusief statuten van de “BGTS Baarle” ter verkrijging van rechtspersoonlijkheid Publicatie wijziging DLB Oprichtingsvergadering BGTS (o.a. reglement van orde en aansluiting bij IOK Afvalbeheer) Statutenwijziging IOK Afvalbeheer om de “BGTS Baarle” toe te laten treden Start gezamenlijke afvalinzameling door IOK Afvalbeheer*

* Het college informeert de gemeenteraad separaat over de stappen die worden gezet in de voorbereiding en de implementatie van de gewijzigde afvalinzameling

Communicatie: Gemeente Baarle-Nassau zal de ondertekende oprichtingsakte inclusief statuten van de “BGTS Baarle” publiceren in de Staatscourant. Daarnaast zullen beide gemeenten deze stukken aanbieden bij de Benelux Unie en de toezichthoudende overheden zoals opgenomen in het vierde beslispunt. Beide colleges zijn voornemens om de oprichting te markeren met een conferentie op 19 november 2021. Daarover wordt de gemeenteraad separaat geïnformeerd. BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN BAARLE-NASSAU

M. Tromp secretaris

M.H.M.R. de Hoon- Veelenturf burgemeester

Bijlage(n): Ontwerpstatuten “BGTS Baarle” Ontwerpstatuten “BGTS Baarle” met wijzigingen Zaaknummer: 343564

DE RAAD VAN DE GEMEENTE BAARLE-NASSAU; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders nr. 343564; gelet op het bepaalde in het Benelux Verdrag inzake Grensoverschrijdende en Interterritoriale Samenwerking; gelet op het bepaalde in de Wet gemeenschappelijke regelingen; gelet op het bepaalde in de Wet milieubeheer; besluit: 1. Voor zover de bevoegdheid van de gemeenteraad strekt, door goedkeuring van de bijgevoegde oprichtingsakte inclusief statuten, samen met de Belgische gemeente BaarleHertog een Benelux Groepering Territoriale Samenwerking (BGTS) met rechtspersoonlijkheid op te richten, genaamd de “BGTS Baarle”; 2. Voor zover de bevoegdheid van de gemeenteraad strekt, een beheersoverdracht te doen aan “BGTS Baarle” voor: a. De sensibilisatie inzake de voorkoming, hergebruik, recyclage en nuttige toepassing van afvalstoffen; b. Het inzamelen, het transporteren, de overslag, het voorbehandelen, het verwerken, valoriseren en/of vernietigen van alle fracties van het selectief ingezamelde afval; c. Het transporteren, de overslag, het voorbehandelen, het verwerken, valoriseren en/of vernietigen van andere dan de in punt b vermelde afvalstromen. 3. Het Gemeenschappelijk Orgaan Baarle op te heffen op het moment dat de BGTS Baarle in werking treedt. Aldus besloten in de openbare vergadering van 29 september 2021

DE GEMEENTERAAD VAN BAARLE-NASSAU

H.C Veraart Griffier

M.H.M.R. de Hoon- Veelenturf

Voorzitter

Zaaknummer: 343564