Voorstel tot kennisnemen van de jaarrekening 2020 en geen zienswijze in te dienen ten aanzien van de ontwerpbegroting 2022 van de GGD West-Brabant

RAADSVOORSTEL Commissie M&M: Behandelend medewerker: Cluster: Afdeling

17 juni 2021 Harrie Mayen

Raadsvergadering: Portefeuillehouder:

30 juni 2021 Wethouder Sommen

Sociaal Beleid Sociaal Beleid

Programma:

7. volksgezondheid en milieu

Voorstel tot kennisnemen van de jaarrekening 2020 en geen zienswijze in te dienen ten aanzien van de ontwerpbegroting 2022 van de GGD West-Brabant.

1. Samenvatting Aanleiding: Jaarlijks ontvangen wij van de GGD West Brabant de begroting en jaarrekening. De GGD legt via de jaarrekening inhoudelijke en financiële verantwoording af aan de deelnemende gemeenten. De gemeenteraden kunnen hier kennis van nemen. Verder kunnen de raden van de deelnemende gemeenten op grond van artikel 35 lid 3 specifiek over de begroting eventueel een zienswijze naar voren brengen alvorens het Algemeen Bestuur (verder te noemen AB) de begroting vaststelt. De vergadering van het AB is op 7 juli 2021. Eventuele zienswijzen kunnen schriftelijk worden ingediend tot 14 juni 2021. Het raadsbesluit besluit zullen wij daags na de raadsvergadering toezenden aan de GGD zodat de raadsvisie tijdens de bestuursvergadering van 7 juli bekend is. De portefeuillehouder kan in de vergadering van het AB het besluit van de raad ook nog mondeling inbrengen. Gevraagde beslissing: 1. Kennis te nemen van de voorlopige jaarrekening 2020 van de GGD West Brabant; 2. Ten aanzien van de ontwerpbegroting 2022 van de GGD West Brabant geen zienswijze in te dienen. Beoogd effect: Gemeenten zijn wettelijk verplicht een gezondheidsdienst in stand te houden. Baarle-Nassau geeft invulling aan deze wettelijke plicht door deelname in de gemeenschappelijke regeling van de GGD West Brabant. De wethouder Volksgezondheid is tevens lid van het AB van de gemeenschappelijke regeling.

Het AB besluit over de jaarrekening en begroting. Met dit voorstel en besluit wordt uw raad de mogelijkheid geboden om (via de portefeuillehouder) uw inbreng te hebben in de besluitvorming van het AB. 2. Onderbouwing, aanpak, uitvoering Inleiding In het kader van de richtlijnen verbonden partijen hebben de gemeenteraden van de 18 WestBrabantse gemeente besloten dat het bestuur van de gemeenschappelijke regelingen jaarlijks voor 15 april de jaarrekening en de begroting dient in te dienen. Uw gemeenteraad kan op deze wijze tijdig kennisnemen van de jaarstukken en daar eventueel een zienswijze op indienen. In dit kader leggen wij nu de jaarrekening 2020 en de begroting 2022 voor. Ondanks alle extra werkzaamheden in het kader van de coronacrisis is de GGD er (in tegenstelling tot vorig jaar) in geslaagd om tijdig de stukken bij de gemeenten in te dienen.

Zaaknummer: 343640

Dit voorstel valt dan ook uiteen in twee delen te weten: 1. Jaarrekening 2020; 2. Begroting 2022. Ad 1. Jaarrekening. Het jaar 2020 was een bijzonder en bewogen jaar. Een jaar van groei in vele opzichten. Terugkijken, verantwoorden en leren! 1.1 De inhoud van de activiteiten van de GGD wordt met deze jaarrekening op een voldoende wijze verantwoord. Het jaar 2020 is ook voor de GGD een bijzonder jaar geweest. Door de coronacrisis kreeg de GGD gedurende het jaar steeds nieuwe taken in het kader van de bestrijding van deze pandemie. Van een ongelooflijke intensivering van bron-en contactonderzoek, het inrichten van teststraten tot aan een niet voorziene taak in het kader van vaccinatie. In eerste instantie werd het zittende personeel ingezet op deze nieuwe taken en werden reguliere taken afgeschaald. Toen later bleek dat deze nieuwe taken niet voor een korte periode zouden gaan gelden werd opgeschaald. Nieuw personeel werd gezocht en gevonden. De GGD organisatie groeide in korte tijd gigantisch. Het personeelsbestand verdubbelde! Het spreekt voor zich dat dit zeker in het begin van de crisis natuurlijk niet zonder gevolgen voor de reguliere dienstverlening kon blijven. Inmiddels zijn de achterstanden grotendeels ingehaald. Ondanks of misschien juist wel dankzij de coronacrisis en de creativiteit die vanuit de crisisaanpak vrij kwam is een ook aantal ontwikkelingen versneld.

Net als andere organisaties ontdekte de GGD dat thuiswerken en desondanks goede zorg op afstand kunnen bieden wel degelijk mogelijk is. Verder werden door de nieuwe realiteit nieuwe methoden en werkwijzen ontwikkeld. Zo werd bijvoorbeeld in 2020 de community aanpak ontwikkeld om kwetsbare kinderen sneller in beeld te brengen en hen beter te kunnen helpen waar ze dat nodig hebben. Kortom, 2020 was voor de GGD een bijzonder en bewogen jaar. Daarin heeft de organisatie aangetoond een innovatieve en vooruitstrevende organisatie te zijn die er staat als de samenleving een beroep op haar doet. Natuurlijk ging niet alles in één keer goed, maar dat mag in een dergelijke crisis ook niet verwacht worden. 1.2. Ook financieel wordt een acceptabele verantwoording afgelegd. Het financieel resultaat over 2020 bedraagt totaal €797.000 positief. Het betreft een cumulatie van positieve en negatieve afwijkingen ten opzichte van de begroting. Een groot deel van het positieve resultaat (circa €400.000) werd veroorzaakt doordat het invullen van vacatures lastig bleek. Met name het invullen van vacatures van artsen en verpleegkundigen bleek een lastige opgave in verband met krapte op de arbeidsmarkt. Een tweede belangrijke afwijking (circa €150.000) positief is een hogere realisatie van opbrengsten ten opzichte van de vastgestelde begroting.

Verder heeft een actualisatie van samenwerkingsverbanden geresulteerd in (technisch) hogere baten van circa €100.000. Ook zien we voor de uitvoering van de taak Regionaal Uitstapprogramma Prostituees (RUPS) een onderbesteding ten opzichte van de begroting van circa € 60.000. Tot slot het innovatiebudget. De coronacrisis heeft een aantal ontwikkelingen versneld waardoor uiteindelijk minder middelen (circa € 100.000) benodigd waren dan vooraf begroot. De grootste negatieve post in het jaarresultaat 2020 (circa € 150.000) bedraagt het onderdeel telefonieproject. Dit als gevolg van vertraging in de aanbesteding. Het DB buigt zich op het moment van opstellen van dit voorstel over een voorstel tot het bestemmen van het resultaat. Het besluiten over de bestemming van het positieve resultaat is conform de geldende afspraken een bevoegdheid van het AB. Het DB zal daarom in de vergadering van 7 juli een voorstel doen aan het AB. Zaaknummer: 343640

1.3. De coronacrisis heeft op allerlei gebied grote gevolgen voor de GGD; echter niet op financieel vlak voor de gemeenten. De extra kosten en opbrengsten als gevolg van corona in 2020 zijn opgenomen in de jaarrekening en het financiële resultaat. De financiële impact van Corona op de GGD West Brabant heeft geen invloed op de gemeentelijke bijdrage. De financiële impact wordt door RIVM (laboratoriumkosten) en het Ministerie van VWS (meerkosten en minder opbrengsten) volledig gecompenseerd. Hierdoor is het financiële resultaat als gevolg van Corona nihil over 2020. 1.4. Ondanks het “coronajaar” heeft de GGD een goedkeurende accountantsverklaring verkregen over de jaarstukken 2020. De afgelopen jaren (2017, 2018 en 2019) werd door de GGD geen goedkeurende verklaring ontvangen ten aanzien van rechtmatigheid. In tegenstelling tot eerdere jaren geeft de controlerende accountant (Verstegen) een goedkeurende verklaring op zowel op getrouwheid van de jaarstukken als op rechtmatigheid het boekjaar 2020. Een bijzondere prestatie juist in een zeer complex en uitdagend jaar als 2020. Ad 2.

De begroting 2020. Vooruitkijken! De eerder gepresenteerde kadernota 2022 is verder ingevuld. In uw vergadering van 31 maart 2021 heeft u kennis kunnen nemen van de kadernota 2022. In de kadernota werden de inhoudelijke en financiële kaders voor 2022 vastgesteld. In deze zin is de kadernota te zien als de opmaat naar de begroting 2022. Deze begroting ligt nu voor en borduurt verder op de kaders zoals die zijn aangegeven. In dit voorstel vatten we de belangrijkste inhoudelijke en financiële aspecten samen. Indien gewenst kan voor verdere verdieping de in de bijlage opgenomen begroting worden geraadpleegd. 2.1 Ondanks de coronacrisis blijft de GGD bij de ambitie om de gezondste regio van Nederland te willen worden; dit is vertaald in de begroting. ‘Op naar de gezondste regio van Nederland.’ Dat is en blijft de ambitie van de gemeenten binnen de GGD West-Brabant ondanks de coronacrisis. In 2022 gaat de GGD verder met de strategische ambities uit de Agenda van de Toekomst en zet vooral in op de maatschappelijke gevolgen van de coronacrisis en het effect hiervan op de Publieke Gezondheid in West-Brabant. Gezonde en veilige leefomgeving De coronacrisis maakt de relatie tussen gezondheid en omgeving meer dan duidelijk.

Hierbij is van belang om de kennis te vergroten over het effect van omgevingsfactoren (grond- en luchtkwaliteit), een betrouwbare en robuuste crisisorganisatie te blijven en bij in werking treden van de Omgevingswet de gemeenten te voorzien van adviezen en informatie. Evenzeer blijft van belang om een gezonde, groene en duurzame woon- en leefomgeving na te streven. Preventie verbreden en verdiepen In het kader van het Nationaal Preventieakkoord ‘Een gezonder Nederland’ wordt ingezet op leefstijlthema’s roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik. Er is aandacht voor de mentale gezondheid voor zowel jong als oud. De gemeente Baarle-Nassau gaat nog in 2021 aan het werk om te komen tot een lokaal preventieakkoord. In 2021 maar ook 2022 zal de GGD hier haar aandeel in nemen. Naar verwachting zal het Rijksvaccinatieprogramma verder uitgebreid worden; er vindt in ieder geval een HPV inhaalcampagne plaats.

Zaaknummer: 343640

Gelijke gezondheidskansen voor iedereen Sociaaleconomische gezondheidsverschillen zullen nog groter worden als gevolg van de coronapandemie. Om deze te verkleinen zet de GGD in op de community-aanpak. Dichtbij kinderen en ouders om kwetsbare kinderen vroegtijdig te kunnen signaleren en te ondersteunen. Er gaat extra aandacht uit naar laaggeletterden, arbeidsmigranten en andere mensen met een nietNederlandse achtergrond. Tevens wordt gewerkt aan regionale dekking van het programma Nu Niet Zwanger. Borging van onze moderne, eigentijdse dienstverlening. ‘zelfredzaamheid waar mogelijk, professionele ondersteuning waar nodig’. De toepassing van online en datagedreven werken en eHealth heeft mede door de coronacrisis een grote vlucht genomen. Via de jaarrekening zal inzicht gegeven gaan worden hoe de eenmalige bestemmingsreserve op dit punt wordt ingezet, in 2021 en 2022. Hoofduitgangspunten zijn de bereikbaarheid van de GGD en haar medewerkers meer laten aansluiten op moderne communicatievormen en de wens/behoefte van de klanten, datagedreven publieke gezondheid en waarborgen van privacy van onze klanten. Ook naar goed functionerende ICT gaat nadrukkelijk aandacht uit. In de Beleidsbegroting worden per basistaak/productgroep de belangrijkste Indicatoren in beeld gebracht.

Mede op verzoek van de gemeenteraden is met de GGD een traject gestart om tot optimalisering van de prestatie-indicatoren te komen. Door de grote druk op de GGD vanwege de coronacrisis is hier vertraging op ontstaan. Met betrekking tot de JGZ is het traject al wel ver gevorderd. In aanloop naar de Kadernota/Beleidsbegroting 2023 gaat de GGD met gemeenten in gesprek over plusproducten. Onderzocht gaat worden of sommige producten uit het basispakket gehaald kunnen worden en in het vervolg door gemeenten als plusproduct ingekocht. Op deze wijze kan wellicht nog beter aangesloten worden bij de lokale situatie. 2.2 De GGD presenteert een acceptabele en sluitende begroting. Een zienswijze indienen is niet nodig. De GGD presenteert een sluitende meerjarenbegroting. De begroting is beoordeeld aan de hand van de financiële richtlijnen verbonden partijen. Daarbij komende volgende aandachtspunten naar voren. In zijn algemeenheid wordt opgemerkt dat de structurele exploitatieruimte moeilijk te beoordelen is. Dit heeft onder andere te maken met de wijze van presenteren van de cijfers. De structurele toevoegingen aan de reserves duiden op groei van de algemene risicoreserve, maar dit wordt voor de ramingen 2023 en verder, niet wordt toegelicht. Gelet op de financiële tekorten bij gemeenten en mogelijk exploitatieruimte bij de GGD is dit relevant. We blijven dit volgen in het AB.

Indien dit leidt tot wijzigingen of anderszins dan houden wij u op de hoogte. Specifiek op één richtlijnen geeft het bestuur van de GGD aan af te wijken. Het betreft de volgende richtlijn: “De begroting 2022 dient te worden opgesteld op basis van een gelijkblijvende gemeentelijke bijdrage t.o.v. het begrotingsjaar 2021. Als dit leidt tot beleidsmatige keuzes dienen deze aangegeven te worden in de kaders voor de begroting 2022.” In haar reactie schrijft de GGD dat een uitzondering wordt gemaakt voor de indexering, omdat dit een structurele autonome ontwikkeling betreft. Daarnaast geeft de GGD aan dat zij bij een mogelijke bezuinigingstaakstelling graag in gesprek gaat met de betreffende gemeente(n) over de plusproducten. Formeel gesproken is de bedoeling van de richtlijn eigenlijk een andere. Een aantal Zaaknummer: 343640

van de deelnemende gemeenten verkeert in moeilijke financiële omstandigheden en vraagt daarom juist aan hun verbonden partijen om ook mee te bewegen en juist binnen de bedrijfsvoering kosten te besparen, zodat niet geïndexeerd hoeft te worden en geen beleidsmatige keuzes gemaakt hoeven te worden om plusproducten niet meer af te nemen. Gelet op de bijzondere omstandigheden rondom de coronabestrijding is dit voor nu echter onvoldoende aanleiding voor een formele zienswijze. Zo luidt ook het regionale advies. Wel lijkt de structurele dotatie aan een algemene risicoreserve op gespannen voet te staan met het indexeren. De GGD zal hier voor de beleidscyclus van 2023 op geattendeerd worden. Samenvattend zien we geen aanleiding om de raad te adviseren om een zienswijze in te dienen. 3. Alternatieven Er zijn geen alternatieven voorhanden. 4. Lasten, baten en dekking Investering: nvt Eenmalige kosten: Nvt Structurele kosten: Bij de kadernota was de bijdrage voor de gemeenten bekend en heeft de raad hiervan kennis genomen. De nu in de begroting gepresenteerde bijdrage is ten opzichte van toen ongewijzigd gebleven. Voor Baarle-Nassau betekent dit dat de bijdrage aan de GGD in 2022 € 228.132 wordt. De bijdrage 2021 is € 221.303. Het verschil bedraagt € 6.829 en kan als volgt worden toegelicht. De stijging wordt voor € 3.257 veroorzaakt door de indexering.

Het restant van het verschil wordt veroorzaakt doordat in 2021 nog sprake was van hogere kosten door ‘exogene factoren’ Dit is vanaf 2022 conform afspraken niet meer het geval. Tenslotte werd in de bestuursvergadering van juli 2017 rondom de nieuwe bekostiging van de JGZ besloten een efficiencykorting te verstrekken aan gemeenten waar een integrale werkwijze JGZ 0-18 jaar al bestond. Deze korting liep tot en met 2021. Deze zaken samen zijn de verklaring voor het verschil. Dekking: Zoals u in het voorstel van de kadernota al is gemeld, is in 2022 vooralsnog een budget beschikbaar van € 221.303. Bij de opstelling van de gemeentebegroting 2022 gaan we uit van een bijdrage aan de GGD van € 228.132. De kosten van indexatie dekken we uit de stelpost indexeringen. 5. Relatie met Baarle-Hertog Er is geen directe relatie met de gemeente Baarle-Hertog. 6. Relatie ABG-Organisatie Binnen ABG verband wordt voor de GGD deelgenomen in twee verschillende gemeenschappelijke regelingen. Dit is een gevolg van de regio indeling. Dat is de reden dat er geen ABG brede harmonisatie van het beleid plaatsvindt. 7. Risico’s 1.

Nieuwe ontwikkelingen kunnen impact hebben op de gemeentelijke bijdrage De GGD benoemt in de beleidsbegroting een aantal ontwikkelingen die in de komende jaren eventueel impact kunnen hebben op de hoogte van de gemeentelijke bijdrage: Doorontwikkeling van het ICT-systeem ‘GGD-contact’ (kosten deels GGD, rest door VWS) Zaaknummer: 343640

-

Prenataal huisbezoek bij kwetsbare zwangere vrouwen Regionale dekking Nu Niet Zwanger Uitbreiding van het Rijksvaccinatieprogramma Meer druk (inhoudelijk en financieel) op het basistakenpakket als gevolg van toename kwetsbare situaties door corona Financiële risico’s door corona voor reguliere taken ( bijv. minder reizigersvaccinaties)

Het is afwachten of deze ontwikkelingen daadwerkelijk tot meerkosten zullen leiden. In het verleden is namelijk gebleken dat sommige nieuwe of uitbreiding van taken volledig gecompenseerd worden vanuit het Gemeentefonds. Wij houden de vinger aan de pols met als uitgangspunt dat de risico’s in principe niet zomaar kunnen leiden tot een hogere gemeentelijke bijdrage. In voorkomende gevallen zal een begrotingswijziging dienen te worden voorgelegd aan het AB conform de daarvoor bestaande procedure. 2. We nemen aan dat de extra kosten als gevolg van corona volledig vergoed zullen blijven worden door het RIVM en het Ministerie van VWS De begroting gaat er vanuit dat er geen risico's verbonden zijn aan de extra activiteiten als gevolg van de coronacrisis. Deze extra kosten werden en worden naar stellige verwachting volledig ook voor de komende ja(a)r(en) vergoed door het ministerie van VWS en het RIVM. 8. Vervolg Planning: Het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling vergadert op 7 juli 2021 over de jaarrekening en de begroting. De portefeuillehouder kan uw besluit inbrengen in deze vergadering. Communicatie: Daags na het raadsbesluit brengen we de GGD schriftelijk hiervan op de hoogte.

BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN BAARLE-NASSAU

M. Tromp secretaris

M.H.M.R. de Hoon- Veelenturf burgemeester

Bijlage(n): begroting 2022 GGD West Brabant jaarrekening 2020 GGD West Brabant

Zaaknummer: 343640

DE RAAD VAN DE GEMEENTE BAARLE-NASSAU; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders nr. 343640;

besluit: 1. Kennis te nemen van de voorlopige jaarrekening 2020 van de GGD West Brabant; 2. Ten aanzien van de ontwerpbegroting 2022 van de GGD West Brabant geen zienswijze in te dienen.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 30 juni 2021

DE GEMEENTERAAD VAN BAARLE-NASSAU

H.C. Veraart Griffier

M.H.M.R. de Hoon- Veelenturf

Voorzitter

Zaaknummer: 343640