Voorstel tot het vaststellen van het plan Kickstartend sterker na corona

RAADSVOORSTEL Commissie B&M: Behandelend medewerker: Cluster: Afdeling

1 december 2021 Piet Sprangers

Raadsvergadering: Portefeuillehouder:

15 december 2021 Wethouder Sommen

Sociaal Beleid Sociaal Beleid

Programma:

Programma overstijgend

Voorstel tot het vaststellen van het plan " Kickstartend sterker na corona "

1. Samenvatting Aanleiding: Covid 19 houdt ons al sinds maart 2020 in de greep. We krijgen het virus steeds meer onder controle en de beperkende maatregelen zijn inmiddels grotendeels afgebouwd. Het ‘normale’ leven is aan het terugkeren. De gemeente heeft verschillende middelen van het Rijk ontvangen om de problemen die nog aanwezig zijn te ondersteunen en nieuwe initiatieven een boost te geven. We hebben al enkele verzoeken van partijen uit de lokale samenleving ontvangen om deze middelen in te zetten. We willen voorkomen dat we sentimenten leidend laten zijn, te gefragmenteerde maatregelen treffen en daarmee keuzes maken die niet het meest bijdragen aan duurzame oplossingen voor de meest kwetsbare groepen in onze gemeente. Dat vraagt om brede inventarisatie, een goede analyse en vervolgens een overzichtelijke en samenhangende aanpak. In de zomermaanden hebben we een intensief proces doorlopen dat resulteert in bijgevoegd plan “Kickstartend sterker na corona” Gevraagde beslissing: 1. vaststellen van het plan “Kickstartend sterker na corona” en de daarin opgenomen bestedingsdoelen. Beoogd effect: We willen kansen benutten om als samenleving beter uit de crisis te komen. We richten ons op het aanpakken van problemen die zijn ontstaan of zijn versterkt door de coronacrisis. We willen een incidentele impuls te geven, die zo mogelijk bijdraagt aan structurele verbeteringen.

2. Onderbouwing, aanpak, uitvoering 2.1 Inleiding In juni hebben we besloten om een plan op te stellen om de resterende middelen die wij van het Rijk hebben ontvangen uit de corona steunpakketten op een zo goed mogelijke manier in te zetten in onze gemeente. Aanvankelijk spraken we van een herstelplan, maar omdat herstel niet in alle gevallen mogelijk is kwamen we tot de conclusie dat herstartplan een betere benaming is. U treft dit plan “Kickstartend sterker na corona” als bijlage aan.

Zaaknummer: 361709

2.2 Aanpak Om de ontstaande zorgen goed in beeld te krijgen en vervolgens kansen die er liggen te gaan benutten, hebben we gekozen voor een brede uitvraag. We wilden weten wat onze inwoners, vrijwilligers, verenigingen en professionals zien, signaleren en belangrijk vinden. We wilden de ontstaande zorgen in beeld krijgen, maar zeker ook ideeën en oplossingen ophalen in de samenleving. Daarvoor zijn er in de maand juli enquêtes uitgezet naar onze inwoners via de sociale media en heeft er een oproep gestaan in het lokale weekblad. Hier is volop op gereageerd. Er is ook een enquête uitgezet naar meer dan 200 mensen die op een af andere manier vrijwillig of betaald werkzaam zijn in en voor de ABG-gemeenten. Tegelijkertijd hebben er ook nog gesprekken plaatsgevonden met zogenoemde stakeholders in onze gemeente. Tenslotte hebben we ook de informatie uit de burgerpeiling betrokken, die in het najaar 2020 is uitgevoerd. Dit alles heeft geleid tot een brede inventarisatie. De opgehaalde informatie is gebundeld en samengevoegd met relevante informatie uit de regionale, provinciale en landelijke bronnen zoals de GGD, het Sociaal Cultureel Planbureau, de VNG e.d. Er heeft vervolgens een ordening plaatsgevonden op alle uiteenlopende onderwerpen waarop de informatie is binnengekomen. Dit totaalpakket van bevindingen is gedeeld met de verschillende beleidsambtenaren en de bestuurders.

Het ontvangen van éénmalig financiële middelen maakt dat we keuzes moeten maken. Wanneer, hoe en waarmee halen we de beste resultaten voor onze gemeente? Dit vraagt om te balanceren tussen compenseren en investeren, korte termijn en lange termijn, faciliteren en regisseren. Het voorstel zoals er nu ligt vraagt ook om vertrouwen dat dit de juiste keuzes zijn. We hadden meer tijd en dus ook meer geld kunnen stoppen in het gedetailleerd uitwerken van allerlei plannen, maar onze brede inventarisatie in de samenleving geeft een goede inhoudelijke richting. Daarnaast is er een duidelijk geluid in onze maatschappij gaande om de bureaucratie zoveel mogelijk te beperken. Dit plan geeft daar een goede aanzet toe. We beleggen het geld daar waar de juiste dingen gebeuren. 2.3 Aansluiten op bestaand beleid Het herstartplan sluit aan op ons zorg- en welzijnsbeleid ‘Baarle BRUIST! Met elkaar, voor elkaar’. Dat geldt zowel voor de inhoudelijke ambities: meedoen op de 5 leefgebieden bevorderen, als op de manier waarop we dat doen: netwerken versterken en maatwerk mogelijk maken. We bieden hierbij zoveel mogelijk ‘zeggenschap, zingeving en zekerheid’. 2.4 Zo veel mogelijk aansluiten bij bestaande uitdagingen en initiatieven De uitkomst van de consultaties onderschrijft het belang van sociale netwerken. ‘Netwerken versterken’ blijkt ook voor de herstart de rode draad te zijn.

Het helpt bij álles je als inwoner, ondernemer of vereniging verbonden te voelen met de mensen om je heen. Het helpt bij eenzaamheid, werkloosheid, te lege orderboeken, personeelstekort, het zoeken van oppasouders, stageplaatsen, gelijkgestemden, sportmaatjes of verse verenigingsbestuursleden. In een sterk netwerk vind je mensen met goede ideeën, contacten en kennis. Dat ‘verbinden en versterken’ slaat ook op de programma’s waartoe gemeenten al eerder besloten. De incidentele extra inzet die we nu doen op het weer herstarten van de samenleving, is dan ook zo veel mogelijk verbonden aan deze eerdere plannen en voornemens waaronder de uitvoeringsagenda’s van Baarle BRUIST!, LEA, en het sportakkoord. 2.5 Goed inspelen op de wensen uit samenleving vraagt om een flexibele uitvoering! De diffuse probleemanalyse maakt het lastig een vastomlijnd oplossingenpakket samen te stellen waarvan doel en effectiviteit op voorhand duidelijk zijn. Meer tijd en geld steken in het onderzoeken van wat ingrepen op moeten leveren en wat ze zouden mogen kosten, levert slechts de zekerheid op dat er minder middelen overblijven om daadwerkelijk iets mee te doen. Zaaknummer: 361709

We hebben op basis van een inschatting bedragen gekoppeld aan de verschillende doelen. Voor sommige doelen ligt er een onderbouwde begroting aan ten grondslag, voor de overige doelen is er sprake van een meer globalere inschatting. Voor deze laatste doelen zoeken we de aansluiting op de ideeën en initiatieven uit onze kernen. Dat vraagt om een flexibele benadering van de begrote bedragen. We willen de middelen immers ten goede laten komen van onze inwoners en snel kunnen switchen met deelbudgetten als de praktijk daarom vraagt. 2.6 Geen nodeloze bureaucratie, vertrouwen op het goede uit de samenleving We willen de inzet van de middelen zoveel als mogelijk direct ten goede te laten komen aan de lokale samenleving, met name de inwoners, verenigingen en ondernemers. We willen de samenleving hierbij meer ‘zeggenschap’ geven zodat het zoveel mogelijk aansluit bij wensen, behoeften én talenten van de samenleving. Dit willen we doen zonder ons te verliezen in al te veel regels, beperkingen en bureaucratie. Dit vraagt vertrouwen te hebben in de organiseer- en verbindingskracht in de lokale samenleving en deze voluit te benutten. Daartegenover staat dat we de uitvoeringskosten tot een minimum kunnen beperken, waardoor er zo veel mogelijk middelen ook daadwerkelijk ten goede aan de samenleving komen.

We zoeken hiervoor een werkwijze die een goede balans mogelijk maakt tussen vertrouwen geven en vertrouwen krijgen. 3. Alternatieven Het is onmogelijk om tevoren duidelijk te hebben of het op dit moment samengestelde pakket aan maatregelen voldoende maatschappelijke effectiviteit sorteert. De effectiviteit is immers afhankelijk van veel variabele factoren. Niettemin is het voorliggende plan het beste plan wat wij op dit moment ter vaststelling aan uw raad kunnen voorleggen. In het geval uw raad zou besluiten om nu al alle beschikbare middelen toe te delen, bestaat geen buffer meer voor het opvangen van nog onvoorziene knelpunten. 4. Lasten, baten en dekking Eenmalige kosten: De totale kosten zijn gebaseerd op onderstaand bestedingsplan: Categorie: direct besluiten en aanpakken (DBA’s)

1

1. Compensatie dorpshuizen: De Bremerpoort: compensatie 2020 Reserveren 2021

€ 4.628 € 4.628

2. versterken voorzieningen voor buiten sporten, spelen en bewegen

€ 18.000

3. Leefstijlinterventies inzetten (inclusief extra acties sportakkoord)1

€ 32.571

4. Maatwerkfonds voor schrijnende gevallen 5. Goede ideeënfonds: a. Initiatieven inwoners en professionals b. Extra inzet van verenigingen aanmoedigen c. Ondernemersinitiatieven, campagnes tbv stimuleren lokale economie/toerisme

€ 10.000

6. Tijdelijk extra steun voor dorpsteam en dorpsverbinder

€ 10.000

7. Verenigingsondersteuning

€ 10.000

€ 30.000 € 20.000

Voor deze middelen geldt een bestedingsverplichting.

Zaaknummer: 361709

Categorie: vraagt verdere uitwerking (VVU’s) 8. Nationaal Programma Onderwijs (NPO)-gelden1

€ 74.261

9. Dialoogtafels met ondernemers en verenigingen.

€ 2.000

10. Opzetten lokale campagne en organiseren matching en ondersteuning werkgevers

€ 5.000

11. Praat over wat je écht dwarszit.

€ 4.000

resteert voor onvoorzien

€ 8.353

Totaal

€ 235.441

Toelichting op bestedingsplan: 1. Compensatie dorpshuizen We compenseren over 2020 dat deel van het nadelig exploitatieresultaat, dat is toe te schrijven aan de coronacrisis. Voor 2021 reserveren we middelen die we baseren op een prognose die in overleg met de penningmeesters is gemaakt. Uit de beoordeling van de jaarrekeningen 2020 blijkt dat Dorpshuis De Bremerpoort op basis van bovengenoemd criterium in aanmerking komt voor compensatie in de vorm van een aanvullende subsidie over 2020 van € 4.628. We reserveren voor 2021 alvast eenzelfde bedrag. 2. Versterken voorzieningen voor buiten sporten, spelen en bewegen Dit bedrag komt bovenop de reguliere budgetten. We betrekken daarbij ook de extra middelen die we ontvangen voor de uitvoering van het lokaal sportakkoord. 3. Leefstijlinterventies inzetten We besteden de volledige rijksuitkering en verbreden dit met al bestaande ambities uit het sportakkoord zoals het rookvrij maken van accommodaties. De middelen van het sportakkoord zetten we hiervoor ook in vanwege de bestedingsverplichting die daaraan vastzit. 4. Maatwerkfonds voor schrijnende gevallen Middelen moeten bureaucratiearm door de uitvoerend medewerkers kunnen worden ingezet om problemen te doorbreken die vastlopen of te lang duren via de reguliere routes.

Voorbeelden zijn een borg betalen, opruimen van een woning, wachtlijstproblematiek, GGZ volwassenentherapie die niet vergoed wordt, voorkomen huisuitzetting e.d. We sluiten hierbij aan op de in de regio Hart van Brabant ontwikkelde aanpak (Maatpact), die inmiddels zijn meerwaarde heeft bewezen. 5. Goede ideeënfonds We onderscheiden goede ideeën vanuit inwoners, verenigingen en ondernemers. We werken het indienings- en besluitproces nog verder uit, en gaan kiezen daarbij vooral voor een (voor de indiener) laagdrempelige een eenvoudige werkwijze. Uitgangspunt daarbij is dat de ideeën ten goede moeten komen aan meerdere inwoners (dus geen individuele initiatieven). We roepen daarbij ook vooral op tot initiatieven die bijdragen tot het versterken van de relaties tussen de inwoners, organisaties van Baarle-Nassau en Baarle-Hertog en tot het vormen van allianties. 6. Tijdelijk extra steun voor dorpsteams en dorpsverbinders De dorpsteams hebben tijdens de coronaperiode meer dan gemiddelde ondersteuning geboden aan de inwoners. O.a. door de lange wachtlijsten bij de aanbieders is er ook veel overbruggingszorg verleend. Dit is ook ten koste gegaan van de doorontwikkeling die we als Zaaknummer: 361709

gemeenten voorstaan, zoals het creëren van een collectief preventief aanbod en de omslag van individuele ondersteuning naar meer vormen van present werken. Met incidentele middelen is een inhaalslag mogelijk. 7. Verenigingsondersteuning Deze ondersteuning is bedoeld voor bijvoorbeeld een vorm van clubkadercoaching voor nietsportverenigingen, deskundigheidsbevordering of ondersteuning bij ledenwervingsacties. De vereniging kan dan een incidenteel budget ontvangen, maar wel met de mogelijkheid om de besteding van dit budget over meerdere jaren uit te smeren. 8. Nationaal Programma Onderwijs (NPO)-gelden Voor de NPO-middelen geldt een bestedingsverplichting. Inzet vindt plaats in nauwe samenspraak met het onderwijs en wordt verbonden aan Lokale Educatieve Agenda. 9. Dialoogtafels met ondernemers en verenigingen. We proberen de denkkracht van ondernemers en verenigingen te gebruiken bij maatschappelijke problemen. Middelen zijn bedoeld voor het faciliteren van ontmoetingen. 10. Stageplekken, ervaringsplekken en banen (aan te vullen door andere participanten): Opzetten lokale campagne en organiseren matching en ondersteuning werkgevers Bedoeld om vraag en aanbod lokaal nog beter te laten aansluiten, onder meer met doelgroepen die nu aan de kant staan of gebaat zijn met werkervaring en stages. 11. Praat over wat je écht dwarszit.

We zetten ABG-brede campagne op en gebruiken voor de uitvoering en vervolg de expertise van bestaande partijen. Structurele kosten: n.v.t. Dekking: We hebben van het Rijk diverse steunpakketten ontvangen. Daarvan is een deel al ingezet voor de extra kosten van bijvoorbeeld extra toezicht, Tweede Kamerverkiezingen, extra kosten afvalinzameling, noodopvang en inkomensondersteuning. Er resteert nog een vrij beschikbaar bedrag van € 123.096, dat nog verhoogd kan worden met de teruggevorderde subsidies van € 18.473 en verlaagd wordt met de kosten voor het opstellen van het plan (max. € 12.960). Per saldo resteert er dan € 128.609. Naast deze middelen hebben we ook doeluitkeringen ontvangen voor leefstijlbevordering, uitvoering sportakkoord en Nationaal Programma Onderwijs. Deze middelen betrekken we ook bij het herstartplan, waarna we over de volgende middelen kunnen beschikken: Saldo gereserveerde steunpakketten doeluitkering gezonde leefstijlbevordering Extra middelen sportakkoord doeluitkering NPO Totaal beschikbaar

€ 128.609 € 22.571 € 10.000 € 74.261 € 235.441

Zaaknummer: 361709

5. Relatie met Baarle-Hertog Nergens zijn de verschillen in de coronamaatregelen tussen landen zo zichtbaar geweest dan in Baarle-Nassau en Baarle-Hertog. De ingrepen, waarvan het afgrendelen van de grenzen de meest ingrijpende was, leidden soms tot onbegrip, spanningen en polarisatie waar inwoners, ondernemers en verenigingen over en weer ernstig van te lijden hadden. Met dit plan willen we ook een impuls geven aan initiatieven die bijdragen tot het versterken van de saamhorigheid tussen beide enclavegemeenten. 6. Relatie ABG-Organisatie Er is een eensluidend plan voor alle drie de ABG gemeenten, waarbij iedere gemeente haar eigen lokale accenten legt. De raden van Alphen-Chaam en Gilze en Rijen besluiten op 4 november, respectievelijk 22 november hierover. 7. Risico’s 7.1 Het aantal en de omvang van initiatieven uit de samenleving laat zich moeilijk voorspellen Voor een deel van de bestedingsdoelen zijn we afhankelijk van initiatieven vanuit de samenleving. Als er weinig of juist veel initiatieven komen of als er weinig of heel veel bereidheid is om deel te nemen aan initiatieven zullen we ons moeten beraden over een eventuele bijstelling van het plan. Dan zullen we keuzes moeten maken in welke we initiatieven ondersteunen. 7.2 Nog niet alle financiële consequenties zijn in beeld Diverse organisaties en verenigingen hebben gebruik gemaakt van de steunmaatregelen.

In de meeste gevallen zijn dit nog voorlopige toekenningen en moet er nog een definitieve vaststelling plaatsvinden. 7.3 Initiatieven uit de samenleving kunnen veel ambtelijke inzet vergen Ons uitgangspunt is om de beschikbare middelen zo veel mogelijk ten goede te laten komen aan de samenleving. Voor sommige initiatieven zal ook inzet van de gemeente benodigd zijn, zoals bijvoorbeeld initiatieven in de openbare ruimte. Dit moet ingepast worden in de bestaande werkvoorraad. 8. Vervolg Planning: Na de vaststelling van dit plan starten we de diverse acties op. We verwachten dat de uitvoering van dit plan zal doorlopen tot en met 2023. We monitoren de uitvoering en zullen u via de P&C-cyclus regelmatig informeren over de voortgang. Communicatie: Wij brengen de lokale (maatschappelijke) organisaties en de inwoners via een persbericht op de hoogte van uw besluit. Daarnaast zullen we gericht aandacht besteden aan de mogelijkheden om initiatieven kenbaar te maken. BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN BAARLE-NASSAU

M. Tromp secretaris

M.H.M.R. de Hoon- Veelenturf burgemeester

Bijlage(n): Plan “Kickstartend sterker na corona”

Zaaknummer: 361709

DE RAAD VAN DE GEMEENTE BAARLE-NASSAU; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders nr. 361709;

besluit: 1.

vaststellen van het plan “Kickstartend sterker na corona” en de daarin opgenomen bestedingsdoelen.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 15 december 2021

DE GEMEENTERAAD VAN BAARLE-NASSAU

H.C Veraart Griffier

M.H.M.R. de Hoon- Veelenturf Voorzitter

Zaaknummer: 361709