Voorstel tot het vaststellen van het definitieve bod Regionale Energie Strategie 1.0 West-Brabant

RAADSVOORSTEL Commissie R&E: Behandelend medewerker: Cluster: Afdeling

16 maart 2021 Maaike Treuren

Raadsvergadering: Portefeuillehouder:

Ruimtelijk Beleid Ruimtelijke Ontwikkeling

Programma:

31 maart 2021 Wethouder Sommen

Voorstel tot het vaststellen van het definitieve bod Regionale Energie Strategie 1.0 West-Brabant

1. Samenvatting Aanleiding: Op 13 mei 2020 heeft uw raad het concept bod Regionale Energie Strategie (hierna: RES) vastgesteld. Nu ligt de definitieve RES 1.0 ter besluitvorming aan u voor. Na het vaststellen van de concept RES heeft voor enkele onderwerpen een nadere uitwerking plaatsgevonden. Daarvoor hebben het afgelopen jaar diverse onderzoeken en acties plaatsgevonden. De informatie die is opgehaald uit deze acties en onderzoeken is verwerkt in de RES. Nu leggen we u de verdere uitwerking daarvan in de RES 1.0 ter besluitvorming voor. De strategie is op hoofdlijnen niet veranderd, maar wel op diverse punten verduidelijkt en aangescherpt. Gevraagde beslissing: 1. De RES 1.0 vast te stellen; 2. Kennis te nemen van de wijze waarop inbreng van derden is verwerkt; 3. Kennis te nemen van het RES-uitvoeringsprogramma. Beoogd effect: Met de RES 1.0 geven we aan het Rijk aan hoeveel duurzame energie wij in onze regio kunnen opwekken tot 2030, met een doorkijk naar 2050. Dit draagt bij aan de doelstelling uit het Klimaatakkoord. Dit bod wordt onderbouwd door landschappelijk, technisch en financieel onderzoek naar de beste plaatsen voor installaties. Daarnaast geeft de RES 1.0 een eerste inzicht in de regionale strategie voor de warmtetransitie van de gebouwde omgeving. 2. Onderbouwing, aanpak, uitvoering De RES 1.0 bevat de nadere uitwerking van het concept-bod RES.

Het vaststellen van de RES 1.0 is dan ook de logische vervolgstap. De hoofdlijnen van de strategie zoals vastgesteld in de concept RES zijn ongewijzigd. Wel hebben er een aantal verdere onderzoeken en acties plaatsgevonden. Internetconsultatie De inbreng van inwoners en stakeholders is belangrijk voor het draagvlak voor de plannen en besluiten. Veel van hun inbreng is daarom verwerkt in de RES. Inwoners en bedrijven uit WestBrabant zijn de afgelopen periode regelmatig betrokken bij en bevraagd over afwegingen in de RES. Er is een brede mix van participatie activiteiten uitgevoerd die aansluiten bij het karakter van de RES. Belangrijk is onder andere de internetconsultatie waar een breed publiek mee is bereikt. De opbrengsten van de participatie zijn verwoord in de RES en voorzien van een reactie.

Zaaknummer: 316994

Wijzigingen in het bod RES 1.0 Het vaststellen van RES 1.0 is de logische vervolgstap op het vaststellen van de concept RES in 2020. De hoofdlijnen van de strategie zoals vastgesteld in de concept RES zijn ongewijzigd. Het bod is op de volgende punten gewijzigd: Elektriciteit De hoofdlijnen voor elektriciteit blijven in stand. Er zijn enkele concretiseringen en aanpassingen: 1. Het totaal aan opwekprojecten voor wind en zon komt nu op 2,4 TWh (dit was 2,3 TWh). Het bod blijft 2,0 TWh. Dit betekent dat er nu 0,4 TWh aan overprogrammering is. 2. In de RES 1.0 is nu een inschatting opgenomen van zon op nieuwe bedrijfsdaken: 0,1 TWh (regionale inschatting). Dit is een gevolg van de afspraak uit de concept-RES dat op alle nieuwe bedrijventerreinen zonnedaken worden gerealiseerd. 3. De landschappelijke verdieping uit de concept-RES is uitgevoerd. In de RES 1.0 is opgenomen dat gemeenten de inzichten en principes uit deze landschappelijke verdieping gebruiken als gemeenschappelijke basis voor nieuw en te actualiseren zon- en windbeleid. 4. Er komt een regionaal programmeringsoverleg om in de uitvoering tot kosteneffectieve oplossingen te komen en om de planning van projecten af te stemmen om netschaarste waar mogelijk te voorkomen. 5. Er zijn uitgangspunten opgenomen voor nieuwe zonneparken.

De strekking is: we volgen de zonneladder, nieuwe zonneparken moeten passen binnen de regionale opgave voor zon op veld (0,3 TWh), en we ontzien waardevolle landschappen, landbouw- en natuurgebieden.

Warmte Er is een strategie voor warmte uitgewerkt: 1. We verkennen de uitbreiding van het regionale warmtenet naar stedelijke en/of andere gebieden met een hoge warmtedichtheid en -vraag. Dit wordt uitgewerkt in een regionale RESDeal Warmte. 2. We zetten in op individuele warmtesystemen in gebieden met een lage dichtheid van de warmtevraag en gebieden met onvoldoende ruimte in de grond voor leidingen van warmtenetten. 3. Lokale bronnen en netten leiden tot relatief hogere maatschappelijke kosten. We gaan daarom eerst experimenten uitvoeren en kennisnemen van lokale en landelijke ervaringen, om beter zicht te krijgen op de juiste voorwaarden voor de inzet van deze bronnen. 4. De regionale ambitie voor 15% warmtebesparing in 2030 in de gebouwde omgeving blijft staan. 5. In de RES is, meer dan in de concept RES, aandacht gevestigd op hoogwaardige benutting van biomassa. Samenhangend is een regionale ambitie opgenomen om 1 miljoen ton regionale biomassa te gebruiken voor grondstoffen en energie in 2030. 6. Er is extra onderzoek gedaan naar de beschikbaarheid van groen gas. Innovatie De ambities voor innovatie zijn concreter gemaakt: 1. We willen tot 2030 minimaal 10 experimenten op het gebied van warmte realiseren. De experimenten moeten samen een reductie van het gebruik van aardgas opleveren ter grootte van het gebruik van meer dan 10.000 huishoudens. 2.

De ambitie voor 0,2 TWh elektriciteitsopwekking met innovatieve technieken blijft bestaan. Uitvoeringsagenda Tevens is een uitvoeringsagenda opgesteld. Hierin staan afspraken over projecten en activiteiten om, samen met stakeholders en inwoners van West-Brabant, de opgaven in de RES 1.0 te realiseren. Het uitvoeringsprogramma loopt tot 2023 en kan jaarlijks worden geactualiseerd. In de uitvoeringsagenda zijn de volgende punten opgenomen: Zaaknummer: 316994

-

-

-

Uitvoering van de RES vindt primair plaats op lokaal niveau, onder de regie en verantwoordelijkheid van individuele gemeenten en in afstemming met het waterschap, de netbeheerder en de provincie. De gemeente is hierin verantwoordelijk voor het uitwerken van de RES in het omgevingsbeleid, de vergunningverlening van zon- en windprojecten, de uitwerking van het streven naar 50% lokaal eigenaarschap en het opstellen van de Transitievisie Warmte in 2021. In publiek-private RES-deals zijn plannen gemaakt met o.a. bedrijven, overheden en maatschappelijke organisaties over een gezamenlijke aanpak. o In de RES-deal ‘Regionale warmte-infrastructuur’ gaan we in nauwe samenwerking tussen publieke en private stakeholders stapsgewijs werken aan de realisatie van concrete projecten voor uitbreiding van de regionale warmtestructuur. Te beginnen met het voorbereiden van een besluit – uiterlijk 2023 – over de beste manier van uitbreiden van regionale warmtenetten, samen met de regio Hart van Brabant. o In de RES-deal ‘Energie Innovaties’ gaan we samen met bedrijven, kennis- en onderwijsinstellingen, overheden en financiers innovaties stimuleren door vraag en aanbod van experimentele oplossingen bij elkaar te brengen en ‘challenges’ te organiseren. o In de RES-deal ‘Lokaal eigenaarschap’ is een revolverend Ontwikkelfonds in oprichting voor steun aan lokale collectieve projecten.

En ondersteunen we samen met ZLTO en VNO-NCW de ontwikkeling van een collectieve gebiedsgerichte aanpak voor duurzame opwek bij agrarische bedrijven en bedrijventerreinen. Samenwerking en afstemming tussen de overheden op regionaal niveau blijft noodzakelijk in de uitvoering van de RES 1.0 en voor het werken aan de RES 2.0. Dit richt zich vooral op: o Monitoring, afstemming en programmering van wind-, zon- en net-projecten; o Sturen van de uitbreiding regionale warmte-infrastructuur en – bronnen; o Aansturen en coördineren van de 3 publiek-private RES-deals; o Ontwikkelen en delen van kennis en ervaring; o Actualiseren naar RES 2.0, inclusief onderzoeken en uitwerkingen; o Monitoren van de implementatie en uitvoering van de afspraken uit de RES 1.0; o Samenwerken met naastgelegen regio’s: afstemmen van projecten en capaciteit op het net; o Behartigen van belangen naar NP RES/Rijk/EU.

3. Alternatieven 1. Gemeente Baarle-Nassau kan besluiten de RES 1.0 niet vast te stellen. In dat geval zal het conceptbod alsnog aan het Rijk worden aangeboden met een annotatie van de gemeenten die afwijkend hebben besloten. 2. Gemeente Baarle-Nassau kan besluiten de RES 1.0 vast te stellen inclusief amendementen. 4. Lasten, baten en dekking Investering: Niet van toepassing. Eenmalige kosten: Niet van toepassing. Structurele kosten: Het Rijk heeft voor een periode van drie jaar middelen beschikbaar gesteld voor de ondersteuning van het RES-proces in de regio. Dit is in het Klimaatakkoord van 28 juni 2019 opgenomen. Deze middelen zijn bedoeld voor de periode van 1 januari 2019 tot eind 2021. Voor de periode erna zal de financiële impact door het Rijk nog onderzocht worden. Er zal in de loop van 2021 meer zicht komen Zaaknummer: 316994

op de Rijksbijdrage die we voor 2022 en 2023 kunnen verwachten. Daarna worden afspraken gemaakt over de gemeentelijke bijdrage voor 2022 en 2023. De lasten van de RES inclusief dekking vanaf 2022 zullen in het begrotingstraject 2022 worden meegenomen. Dekking: Zoals is vastgesteld in het raadsvoorstel tot het vaststellen van het concept-bod Regionale Energie Strategie West-Brabant van 13 mei 2020 hebben we in 2021 €7.000,- in de perspectiefnota opgenomen met als dekking de genoemde bestemmingsreserve (behoudens vaststelling reserve door de raad). Dit bedrag komt uit het budget van €237.000,- dat we eenmalig vanuit het Rijk hebben ontvangen voor de uitvoering van het klimaatakkoord, het opstellen van de Transitievisie Warmte en de Wijkuitvoeringsplannen. 5. Relatie met Baarle-Hertog De RES 1.0 heeft geen directe bestuurlijke impact op de relatie met Baarle-Hertog, maar als er installaties komen voor zon- en windenergie die impact hebben op onze buurgemeenten dan gaan wij met hen in gesprek. 6. Relatie ABG-Organisatie Gemeente Alphen-Chaam valt onder dezelfde RES-regio als Baarle-Nassau. Daar zal de RES op 25 maart 2021 ter besluitvorming worden voorgelegd aan de raad. Ook de raad van gemeente Gilze en Rijen zal zich dit jaar buigen over de Regionale Energie en Klimaatstrategie van regio Hart van Brabant. 7.

Risico’s Er bestaat het risico dat één of meerdere gemeenteraden de RES 1.0 niet vaststellen. In dat geval wordt het bod wel naar het Rijk gestuurd, voorzien met een annotatie van de afwijkende besluiten. Daarnaast bestaat het risico dat we als regio meer energie op moeten wekken, omdat uiteindelijk de landelijke opwek niet hoog genoeg blijkt te zijn of plannen niet doorgaan. Om deze reden heeft RES West-Brabant gezorgd voor een overprogrammering van 0,4 TWH.

Zaaknummer: 316994

8. Vervolg Planning: De RES 1.0 is opgesteld in vervolg op de concept RES. De RES wordt elk jaar geactualiseerd en zal naar verwachting in 2023 worden herzien tot een RES 2.0. De komende jaren zal de RES een continue samenwerking blijven tussen de 16 gemeenten, waterschappen, de provincie, de netbeheerder, maatschappelijke partners, bedrijven en inwoners. Deze samenwerkingsafspraken zijn vastgesteld in het Uitvoeringsprogramma RES West-Brabant. Communicatie: In de uitvoering van de RES zal inwonersparticipatie de verantwoordelijkheid zijn van de gemeente. Bij plannen voor de opwek van duurzame energie zullen wij als gemeente zorgen voor een participatie- en communicatieproces. Regionaal wordt er een breed inwonerspanel opgezet om de stem van inwoners mee te nemen in de uitvoering van de RES 1.0 en de uitwerking van de RES 2.0. Daarbij wordt ook bekeken hoe jongerenparticipatie meer vorm kan krijgen.

BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN BAARLE-NASSAU

M. Tromp secretaris

M.H.M.R. de Hoon- Veelenturf burgemeester

Bijlage(n): Bijlage 1: RES West-Brabant 1.0 met revisies Bijlage 2: Uitvoeringsprogramma RES 1.0West-Brabant Bijlage 3: Reactiebrief bij RES 1.0 West-Brabant

Zaaknummer: 316994

DE RAAD VAN DE GEMEENTE BAARLE-NASSAU; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders nr. 316994 ;

besluit: 1. De RES 1.0 vast te stellen 2. Kennis te nemen van de wijze waarop inbreng van derden is verwerkt; 3. Kennis te nemen van het RES-uitvoeringsprogramma.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 31 maart 2021

DE GEMEENTERAAD VAN BAARLE-NASSAU

H.C. Veraart Griffier

M.H.M.R. de Hoon- Veelenturf Voorzitter

Zaaknummer: 316994