Voorstel tot het vaststellen van de Erfgoedverordening Baarle-Nassau 2024

RAADSVOORSTEL Commissie M&M: Cluster: Afdeling: Zaaknummer:

7 december 2023 Ruimtelijke Ordening Ruimtelijke ontwikkeling 411547

Raadsvergadering: Portefeuillehouder

20 december 2023 Wethouder van de Laak

Programma:

Voorstel tot het vaststellen van de Erfgoedverordening Baarle-Nassau 2024

1. Voorgesteld besluit 1. De Erfgoedverordening Baarle-Nassau 2024 vast te stellen. 2. Eerdere besluitvorming Op 31 augustus 2010 heeft de gemeenteraad de Erfgoedverordening 2010 gemeente Baarle-Nassau vastgesteld. 3. Samenvatting De vigerende erfgoedverordening dateert uit 2010 en is aan een actualisatie toe. In de Erfgoedverordening Baarle-Nassau 2024 wordt een aantal nieuwe zaken geregeld: vergunningvrije werkzaamheden bij gemeentelijke monumenten en een instandhoudingsplicht voor gemeentelijke monumenten. De nieuwe erfgoedverordening is opgesteld aan de hand van de laatste versie van de modelverordening van de VNG, die rekening houdt met de komst van de Omgevingswet op 1 januari 2024

Voorstel 4. Inleiding De vigerende erfgoedverordening van de gemeente Baarle-Nassau dateert uit 2010 en is op een aantal punten achterhaald. Daarnaast is de komst van de Omgevingswet aanleiding geweest voor een actualisatie. In de Erfgoedverordening Baarle-Nassau 2024 zijn de hiernavolgende wijzigingen voorzien. De nieuwe erfgoedverordening is opgesteld aan de hand van de laatste versie van de modelverordening en de bijbehorende toelichting van de VNG, die rekening houdt met de komst van de Omgevingswet op 1 januari 2024. Vergunningvrije werkzaamheden bij gemeentelijke monumenten Sinds 1 januari 2012 is in het Besluit omgevingsrecht (Bor) geregeld dat een aantal werkzaamheden (met name onderhoud) aan rijksmonumenten vergunningvrij is. Voor gemeentelijke monumenten gelden deze landelijke regels niet, omdat regels omtrent vergunningvrije werkzaamheden bij gemeentelijke monumenten in de gemeentelijke erfgoedverordening worden geregeld. Dit is tot op heden niet gebeurd, waardoor eigenaren van gemeentelijke monumenten in Baarle-Nassau voor meer werkzaamheden een vergunning moeten aanvragen dan eigenaren van rijksmonumenten. In de Erfgoedverordening Baarle-Nassau 2024 worden de regels voor gemeentelijke monumenten en rijksmonumenten gelijkgesteld (artikel 12).

Zaaknummer: 411547

Instandhoudingsplicht Sinds de invoering van de Erfgoedwet in 2016 geldt voor rijksmonumenten de instandhoudingsplicht. Dit houdt in dat de gemeente handhavend kan optreden wanneer een eigenaar van een rijksmonument niet het onderhoud pleegt dat voor de instandhouding van het monument noodzakelijk is. Hiermee wordt verwaarlozing van monumenten voorkomen en is er meer grip op behoud van de aanwezige cultuurhistorische waarden. Door de instandhoudingsplicht ook voor gemeentelijke monumenten te introduceren, kan ook bij deze categorie handhavend worden opgetreden in geval van verwaarlozing. In de Erfgoedverordening Baarle-Nassau 2024 is de instandhoudingsplicht opgenomen in artikel 11. Omgevingswet Onder de Omgevingswet, die op 1 januari 2024 wordt ingevoerd, wordt de erfgoedverordening onderdeel van het (tijdelijk) omgevingsplan. Om goed voorbereid en met actueel beleid naar de Omgevingswet te gaan, is de erfgoedverordening nu gewijzigd. Dit is gebeurd aan de hand van de laatste versie van de modelverordening van de VNG. Om de verordening geschikt te maken voor de Omgevingswet, zijn enkele definities en termen geactualiseerd en verwijzingen naar wetsartikelen aangepast. 5. Argumenten 1.1 Actualisatie van de erfgoedverordening is na 13 jaar gewenst De vigerende erfgoedverordening dateert uit 2010 en is niet meer actueel op een aantal punten.

In de Erfgoedverordening Baarle-Nassau 2024 worden gemeentelijke monumenten wat betreft vergunningvrije werkzaamheden gelijkgesteld aan rijksmonumenten. Ook wordt de instandhoudingsplicht voor gemeentelijke monumenten geïntroduceerd. 1.2 Met een actuele erfgoedverordening richting de Omgevingswet Bij de invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2024 wordt de erfgoedverordening onderdeel van het (tijdelijk) omgevingsplan. Als voorbereiding daarop zijn enkele definities en termen in de verordening geactualiseerd en verwijzingen naar wetsartikelen aangepast. 6. Risico’s en kanttekeningen 1.1 Onder de Omgevingswet kan geen nieuwe Erfgoedverordening meer worden vastgesteld Het is na 1 januari 2024 niet meer mogelijk om een Erfgoedverordening oude stijl vast te stellen, omdat alle verordeningen die gaan over de fysieke leefomgeving moeten worden opgenomen in het (tijdelijk) omgevingsplan. Aanpassingen moeten door middel van een wijziging van het (tijdelijk) omgevingsplan worden geregeld en gemeenten hebben nog geen praktijkervaring met dergelijke wijzigingen. 7. Alternatieven 1.1 De Erfgoedverordening alleen ‘Omgevingswet-proof’ maken We kunnen ervoor kiezen om de erfgoedverordening alleen geschikt te maken voor de Omgevingswet (door het actualiseren van definities, termen en verwijzingen) en verder beleidsmatig geen wijzigingen aan te brengen.

Dit betekent dat voor gemeentelijke monumenten een vergunningplicht blijft gelden voor (onderhouds)werkzaamheden die bij rijksmonumenten vergunningvrij zijn. Dit is onwenselijk omdat eigenaren van gemeentelijke monumenten daarmee aan strengere regels moeten voldoen dan eigenaren van rijksmonumenten in onze gemeente. Ook wordt de instandhoudingsplicht voor gemeentelijke monumenten dan niet geïntroduceerd, waardoor we niet kunnen ingrijpen als gemeentelijke monumenten worden verwaarloosd. 8. Lasten, baten en dekking Het vaststellen van de nieuwe erfgoedverordening heeft geen financiële consequenties. Zaaknummer: 411547

9. Relatie tot Baarle-Hertog Er is geen relatie met Baarle-Hertog, omdat het vaststellen van een erfgoedverordening een gemeentelijke aangelegenheid is die voortkomt uit Nederlandse wetgeving. 10. Relatie tot ABG-Organisatie De gemeenteraden van Alphen-Chaam en Gilze en Rijen stellen ook in oktober/november 2023 een nieuwe erfgoedverordening vast. De verordeningen zijn geharmoniseerd. 11. Communicatie en vorm van participatie De vaststelling van de nieuwe erfgoedverordening wordt gepubliceerd in het elektronisch gemeenteblad en op de website. 12. Vervolg Planning: Na vaststelling door de gemeenteraad wordt de nieuwe erfgoedverordening gepubliceerd in het elektronisch gemeenteblad en op de website.

BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN BAARLE-NASSAU P.W.M. Geurts M.H.M.R. de Hoon- Veelenturf secretaris burgemeester

Bijlage(n):

1. Erfgoedverordening 2010 gemeente Baarle-Nassau 2. Erfgoedverordening Baarle-Nassau 2024

Zaaknummer: 411547

DE RAAD VAN DE GEMEENTE BAARLE-NASSAU; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders nr. 411547;

gelet op het bepaalde in; artikel 3.16 van de Erfgoedwet en artikel 38 van de Monumentenwet 1988; gelet op de Omgevingswet;

besluit:

de Erfgoedverordening Baarle-Nassau 2024 vast te stellen.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 20 december 2023

DE GEMEENTERAAD VAN BAARLE-NASSAU

H.C. Veraart Griffier

M.H.M.R. de Hoon- Veelenturf Voorzitter

Zaaknummer: 411547