Uitvoeringsagenda Baarle BRUIST 2022

Baarle BRUIST! Met elkaar, voor elkaar. Uitvoeringsagenda 2022 Inleiding Het jaar 2021 was een bijzonder jaar. Het was het eerste jaar waarin we op basis van ‘Baarle BRUIST! met elkaar, voor elkaar’ aan de slag zijn gegaan om meedoen voor onze inwoners mogelijk te maken. Het was ook een jaar waarin Corona ons in de greep hield: niet alles wat we wilden kon doorgaan of vergde meer tijd dan we verwacht hadden. Andere ontwikkelingen kwamen juist in een versnelling. We hebben in dit bijzondere jaar samen met partners, veel resultaten bereikt en ontwikkelingen in gang gezet, netwerken versterkt en maatwerk geboden. Daar gaan we in 2022 mee door. Wat we gaan doen staat in deze Uitvoeringsagenda Baarle BRUIST! 2022. We doen dat op hoofdlijnen zodat we flexibel kunnen reageren op ontwikkelingen o.a. met betrekking tot Corona. Ook geeft dit ruimte aan het nieuwe college, dat na de verkiezingen in maart aantreedt, om eigen accenten aan te brengen. Wat willen we bereiken In ons beleid bepaalden we onze doelen en hoe we die willen realiseren: We willen bereiken dat onze inwoners mee kunnen (blijven) doen en de kostenstijging in het sociaal domein afremmen. Daarom versterken we de sociale basis, het gewone, alledaagse leven en zorgen we voor (professionele) hulp en ondersteuning als dat nodig is. We doen dat door actief netwerken te versterken en maatwerk te bieden.

Samen met onze inwoners en samenwerkingspartners. We gunnen iedereen daarbij zoveel mogelijk eigen verantwoordelijkheid en regie. We beschouwen ‘zekerheid, zeggenschap en zingeving’ als succesfactoren om dat te bevorderen. Bouwstenen uitvoeringsagenda 2022 Met de uitvoeringsagenda 2022 bouwen we verder aan een Bruisend Baarle-Nassau. Het is een vervolg op de uitvoeringsagenda 2021 en op de resultaten die we daarmee hebben behaald. Het is ook een nadere uitwerking van de programmabegroting 2022 waarin aanvullende ambities zijn opgenomen op basis van nieuw beleid en wettelijke taken. In de uitvoeringsagenda Baarle BRUIST wordt ook de verbinding gelegd met andere uitvoeringsplannen zoals bijv. de LEA en het sportbeleidsplan en het uitvoeringsplan 2022 van het dorpsteam Baarle-Nassau. De agenda maakt onderscheid in 1) ‘Meedoen op de 5 leefgebieden’ en 2) Passende hulp en ondersteuning’. Organisatorische en financiële kaders Baarle-Nassau is een kleine gemeente. Dat maakt dat we dichtbij inwoners staan en de lijnen kort zijn. We kunnen zo optimaal inspelen op wat er leeft in onze gemeente. Waar de gemeenten Baarle-Nassau, Alphen-Chaam en Gilze en Rijen gezamenlijke of vergelijkbare opgaven hebben stemmen we deze inhoudelijk en in de planning af. Zo kunnen we krachten kunnen bundelen en capaciteit efficiënt in zetten. Met name waar het de uitvoering van de

gemeentelijke organisatie betreft is dit van belang. We bewaken hierbij de balans tussen enerzijds gezamenlijk optrekken met de andere twee gemeenten waarmee we samenwerken in ABG verband en anderzijds een lokale aanpak. Per 1 januari 2022 zijn we toegetreden tot de Gemeenschappelijke Regeling Hart van Brabant. Vanaf die datum werken we op onderdelen binnen het Sociaal Domein (Jeugdzorg, arbeidsmarktparticipatie) samen in de regio Hart van Brabant. Vanaf 2023 werken we, voor alle onderdelen binnen het sociale domein en de daaraan nauw verbonden onderdelen van het veiligheidsdomein, regionaal samen in de regio hart van Brabant. In 2022 bereiden we deze verdere overgang voor. We voeren de afspraken met de regio West-Brabant voor het overgangsjaar 2022 uit en bereiden ons met de regio Hart van Brabant voor op de samenwerking vanaf 2023. Om de ambities van Baarle BRUIST te realiseren sluiten we ook aan op thema’s buiten het sociaal domein. Denk hierbij aan de ‘integrale aanpak wonen’, de ontwikkeling van de omgevingsvisie en – plannen en de klimaattransitie. De meeste activiteiten zijn niet opgenomen in de uitvoeringsagenda We voeren de deze agenda uit binnen de financiële kaders van de meerjaren begroting. Op onderdelen zetten we de daarvoor bedoelde incidentele middelen (o.a.

sportakkoord, corona middelen) Nieuwe inzichten Een belangrijke bouwsteen voor de uitvoeringsagenda zijn ook nieuwe inzichten die we het afgelopen jaar hebben opgedaan. De basis is gelegd Met de inspanningen in 2021 hebben we een flinke stappen gezet voor een stevige basis. Dat geldt voor de lokale sociale basis waarin we met partners werken aan meer mogelijkheden voor ontmoeting en passende ondersteuning. Het geldt ook voor de organisatorische basis: onze ambtelijke ABG-organisatie is robuuster, het Dorpsteam en het Sociaal Team zijn verankerd, werken goed samen en de overgang naar één regio voor het sociaal domein is in volle gang. Dat maakt dat nog beter krachten kunnen bundelen en menskracht efficiënt en effectief in kunnen zetten. In 2022 bouwen we hierop door en kunnen we meer focus aanbrengen op de manier waarop we (samen)werken, het HOE. Kwetsbare inwoners. De raadsrapportage sociaal domein(hyperlink) schetst een uitgebreid beeld over hoe het gaat met onze inwoners op de 5 leefgebieden. Op een aantal aspecten ‘scoort Baarle-Nassau ten opzichte van vergelijkbare gemeenten wat slechter: de sociaal economische status is lager, het aantal kwetsbare inwoners is relatief groot en inwoners zijn minder vaak maatschappelijke betrokken. Opvallend is ook dat mentale gezondheidsproblemen vaker een belemmering zijn om mee te kunnen doen.

De Corona pandemie heeft grote invloed op het dagelijks leven van iedereen. We proberen, binnen de mogelijkheden die we als gemeente hebben, de effecten zoveel mogelijk te beperken. We zien echter dat de groep kwetsbare inwoners over het algemeen minder veerkracht heeft. Zij lopen hierdoor het risico om nog meer op achterstand te komen.

In 2022 hebben we meer aandacht voor deze groep – potentieel - ‘kwetsbare inwoners’ inwoners. We willen weten of ons huidige ondersteuningsaanbod en de manier waarop we hierover communiceren aansluit bij hun behoefte en mogelijkheden en hoe we dit kunnen verbeteren. Gezondheid De coronapandemie heeft ons het belang van preventieve gezondheid nog beter doen beseffen. In 2022 zetten we daarom extra in op het bevorderen van leefstijl en positieve gezondheid. Woonproblemen De woningmarkt staat onder druk. Als gevolg daarvan zien we dat er meer woonproblemen ontstaan: het tekort aan woningen leidt enerzijds vaker tot het ontstaan van sociaal maatschappelijke problemen, en anderzijds staat het oplossingen voor die problemen in de weg. We werken binnen de gemeente en met partners integraal aan oplossingsrichtingen om deze problemen te voorkomen of op te lossen.

Meedoen op de vijf leefgebieden Prettig wonen in je wijk Wat hebben we al gedaan? Een buurt voor iedereen • De dorpsverbinder heeft met uitbreiding van uren meer inwoners kunnen ondersteunen en aan elkaar kunnen verbinden. De waarde hiervan was en is tijdens de corona periode duidelijk zichtbaar en merkbaar. Het Boals Bakse is een begrip geeworden met name voor kwetsbare ouderen. • Nieuwe ontmoetingsactiviteiten zijn ondanks corona ontwikkeld. Met Heel Baarle Bakt zijn veel nieuwe contacten gelegd. De lunch-club, georganiseerd door vrijwilligers, kan van start zodra corona het toelaat. • In t najaar heeft is de jongeren inloop gestart. Na de eerste keer gooiden de corona maatregelen helaas roet in t eten. • Het digitale inwoners platform is voorbereid en kan met inzet van ‘t dorpsteam, dienstencentrum en inwoners begin 2022 van start. • ‘Automaatje’ is gestart in december 2021 zodat vervoersmogelijkheden van en naar activiteiten en ontmoetingen groter zijn geworden. • Om meedoen voor mensen met psychische kwetsbaarheid beter mogelijk te maken hebben is er een behoefte onderzoek uitgevoerd. Om psychische kwetsbaarheid beter bespreekbaar te maken is de theatervoorstelling ‘Ik ben toch niet gek’ opgevoerd. Inwoners en professionals de in de ABG gemeenten wonen of werken konden deze gratis bezoeken.

• De gemeenteraad heeft een verbouwingskrediet beschikbaar gesteld voor de verbouwing van de Bremerpoort. Subsidiebeleid • Nieuw subsidiebeleid en nadere regels zijn vastgesteld in eerste helft 2021. Op basis hiervan kunnen we subsidie verstrekken aan organisaties en activiteiten die bijdragen aan (gemeentelijke) maatschappelijke doelen.

Passend wonen • Regionale behoefte analyse naar wonen met zorg is gestart. • Vooruitlopend hierop hebben we een Quick-scan van lokale woonzorg initiatieven uitgevoerd. Participatie • Met de Adviesraad Sociaal Domein is afgesproken dat per onderwerp wordt bepaald hoe inwonersparticipatie bij beleidsontwikkeling kan worden vormgegeven. • Er zijn diverse allianties geformeerd. Bij de betreffende onderwerpen worden ze toegelicht. Wat gaan we dit jaar doen? Een buurt voor iedereen • Opstellen van een inclusie agenda. Hierin leggen we vast wat we komende periode gaan doen om er voor te zorgen dat inwoners met een beperking (nog) beter mee kunnen doen. Om te horen wat voor hun belangrijk is doen we dat samen met ‘ervaringsdeskundige’ inwoners (‘nothing about us without us’). • Organiseren van een cursus MHFA (Mental Health First Aid) voor vrijwilligers. Zij leren ‘ander gedrag’ beter te herkennen, te begrijpen en ermee om te gaan. • Ondersteunen van verenigingen. Verenigingen maken ontmoeting en meedoen op de 5 leefgebieden mogelijk. We gaan verenigingen ‘op maat’ ondersteunen om deze meerwaarde te behouden en te vergroten. • Ontwikkelen van mogelijkheden voor ontmoeting in combinatie met laagdrempelige activiteiten aanbod voor jong en oud.

We vinden het belangrijk dat deze aansluiten bij de behoefte en mogelijkheden van kwetsbare inwoners (en hun mantelzorgers), maar ook aansprekend zijn voor veerkrachtige inwoners . • Uitbreiden van fysieke mogelijkheden voor ontmoeting: verbouwen Bremerpoort, voorbereiden van het nieuwe Cultuurcentrum Baarle en ‘de Gasterij’ in Janshove. • Uitbreiden van (inclusieve) speelgelegenheden. Participatie • Digitale inwoners platform lanceren en doorontwikkelen • Communiceren en uitvoeren ‘Goede ideeën fonds’ dat op basis van het Corona-plan (‘Kickstartend sterker na Corona’) is ontstaan. Inwoners maar ook verenigingen of ondernemers kunnen een aanvraag indienen. Passend wonen

• • • • •

Ontwikkelen van een integraal afwegingskader wonen met zorg. Op basis van regionale behoefte analyse wonen met zorg komen (lokale) opgaven wonen met zorg in beeld. Dit is een belangrijk element bij een integrale afweging voor besluitvorming over nieuwe initiatieven. Het inzicht in de toekomstige woon-zorg opgave kan aanleiding zijn voor aanvullende ambities en activiteiten op dit vlak. Evalueren van de zogenaamde ‘langer thuis ladder’. Dit zijn de afspraken met Leystromen op gebied van woningaanpassingen. Optimaliseren toewijzing sociale huurwoningen. Dat doen we regionaal in het kader van regionale afspraken uitstroom beschermd wonen en in het kader van herijking van het woningverdeel systematiek WIZ. Lokaal doen we dat in samenwerking met Leystromen Huisvesten van de toegenomen instroom asielzoekers. Wij spannen ons in om onze lokale taakstelling huisvesting tijdig in te kunnen vullen. Met omliggende gemeenten zoeken we naar locaties om tijdelijk opvanglocaties te faciliteren indien gemeenten statushouders niet tijdig lokaal kunnen opvangen, Afronden en uitvoeren van het lokale plan plan ‘voorkomen dak- en thuisloosheid’. Hiertoe werken we samen met de andere twee ABG gemeenten.

Financieel rondkomen Wat hebben we al gedaan? Laagdrempelige en preventieve hulp • Aanpak ‘Vroeg-er-op-af’ is gestart. Inwoners met (lichte) schulden kunnen hierdoor sneller worden geholpen. • Sinds dit jaar nemen we, om dezelfde reden, ook deel aan Geldfit.nl en Nationale schuldhulproute1. Meedoen mogelijk maken • Meer inwoners zijn bekend met de verschillende regelingen voor inkomensondersteuning en meedoen regelingen en maken er gebruik van. • Het nieuwe beleidsplan schuldhulpverlening is vastgesteld. • We hebben als bijzondere activiteit dit jaar ook de ouders ondersteund die getroffen zijn door de Kinderopvangtoeslagaffaire. Dit loopt door in 2022. Wat gaan we doen? Laagdrempelige en preventieve hulp • Uitvoeren van het beleidsplan Schuldhulpverlening. Het ontwikkelen van laagdrempelige informele hulp en educatie maakt deel uit van de opdracht voor het dorpsteam. • Doorontwikkelen aanpak Vroeg Eropaf bijv. door meer signaalpartners aan te laten sluiten.

1

Landelijke initiatieven van organisaties (bijv. banken) die hun klanten informeren over (lokaal) hulpaanbod bij (dreigende) financiële problemen.

Meedoen mogelijk maken • Zorgen dat regelingen voor inkomensondersteuning toegankelijker worden. Dat doen we door de bekendheid te vergroten en informatie begrijpelijker te communiceren. Dat doen we ook door praktische oplossingen zoals een schoolspullenpas voor kinderen die opgroeien in een gezin met een laag inkomen. • Aanpak ‘energiearmoede’ ontwikkelen. Onderdeel hiervan is het uitvoeren van compensatie regelingen van het rijk. Daarnaast zoeken we naar mogelijkheden om de energietransitie en energiebesparingen voor lagere inkomens mogelijk te maken.

Thuis veilig en kansrijk zijn Wat hebben we al gedaan? Voorkomen huiselijk geweld en kindermishandeling • In samenwerking met Veilig Thuis en het dorpsteam en onderwijspartners hebben we gewerkt aan het lokaal verbeterplan. Signalen worden eerder en beter opgepakt en de (keten)samenwerking lokaal en regionaal verloopt soepeler. • Met het aantrekken van een extra medewerker leveren we een bijdrage de wachtlijst problemen bij Veilig Thuis. Zo zorgen we dat zoveel mogelijk inwoners die (mogelijk) te maken hebben met kindermishandeling en huiselijk geweld op tijd (overbruggings)hulp krijgen. Preventieve hulp bij opvoeden en opgroeien • Netwerk partners hebben – als een alliantie – gezamenlijk plannen gemaakt voor meer preventieve en collectieve hulp en hoe ze daarin kunnen samenwerken. Mantelzorg • Met een aanvullende incidentele subsidie aan het Dorpsteam worden, door extra inzet van de dorpsverbinder en jongerenwerker, meer (jonge) mantelzorgers bereikt en ondersteund. Wat gaan we doen? Voorkomen huiselijk geweld en kindermishandeling • Verder uitvoeren van het lokale verbeterplan. • Continueren van de inzet van een medewerker voor overbruggingszorg vanwege de wachtlijstproblematiek bij Veilig Thuis. Preventieve hulp bij opvoeden en opgroeien • Uitwerken en uitvoeren van de plannen die de netwerkpartners gezamenlijk hiervoor ontwikkelden.

(jonge) mantelzorgers ondersteuning • Doorontwikkelen versterking (jonge) mantelzorgondersteuning

•

Afronden van de evaluatie beleid pre-mantelzorgwoningen en uitvoeren van de daaruit volgende aanbevelingen.

Zinnige daginvulling Wat hebben we al gedaan? Inburgering • Beleidsplan inburgering is vastgesteld - Implementatie gereed voor start 2022 • Regionale aanpak jeugdwerkeloosheid in ingebed in de lokale aanpak. Jongeren die tussen wal en schip dreigen te vallen worden actief benaderd. Laaggeletterdheid • We hebben de aanpak laaggeletterdheid vastgesteld en op basis daarvan het regionale Taalakkoord ondertekend. De aanpak richt zich op vergroten van basale kernvaardigheden: lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden. • Het Taalhuis in Baarle-Nassau is in december van start gegaan. Vergroten onderwijskansen • Uitvoering van de LEA (lokaal Educatieve Agenda). Wat gaan we doen? Nieuwkomers/statushouders • Uitvoeren van het nieuwe beleidskader inburgering. In de integrale ketenaanpak krijgen de o.a. brede intake, de participatieroutes, maatschappelijke begeleiding en financiële ontzorging invulling. Meer werk, minder zorg • Uitbreiden laagdrempelige activiteiten als opstap naar re-integratie (zie ook een buurt voor iedereen). • Voorbereiden Inkoopstrategie dagbesteding (WMO + P-wet). • Opzetten van een lokale campagne en aanpak voor matching en ondersteuning werkgevers. Met de huidige krapte op de arbeidsmarkt zoeken we naar lokale mogelijkheden om onbenut arbeidspotentieel nog beter te matchen aan de vraag van werkgevers.

Dit doen we in het kader van het coronaplan, en aanvullend op de regionale aanpak. Bevorderen basale kernvaardigheden • Uitvoeren taalakkoord. Dit akkoord gaat over lees, schrijf en rekenvaardigheden en over digitale vaardigheden. • Maken van nieuwe meerjarenafspraken met Theek 5.

Vergroten van ontwikkelkansen in het onderwijs • Uitvoeren LEA– aandacht voor doorgaande leerlijn, onderwijs-zorgstructuur, IKC ontwikkeling • Opstellen en uitvoeren van een NPO-plan in samenhang met de LEA. Het rijk stelt in het kader van het NPO (Nationaal Programma Onderwijs) zowel aan gemeenten als aan het onderwijs, incidentele middelen ter beschikking om onderwijsachterstanden als gevolg van Corona te herstellen. In Baarle-Nassau maken we hiervoor met de LEA partners een gezamenlijk plan dat aansluit op de LEA. • Monitoren uitvoering leerlingenvervoer.

Fit en Veerkrachtig zijn Wat hebben we al gedaan? • Concept Fitakkoord ontwikkeld met maatschappelijke partners • Sportbeleidsplan en daarmee samenhangende meerjarenonderhoudsplanning voor de sportaccommodaties zijn vastgesteld en de uitvoering is opgestart. • De concept Samenwerkingsagenda voor West-Brabant met verzekeraar/zorgkantoor CZ is ontwikkeld. Een van de onderdelen van het convenant betreft het leefstijlprogramma Cool+ dat we samen met de andere ABG ontwikkelden. Dit wordt, met co-financiering vanuit de verzekeraar, regionaal uitgebouwd en verdiept. Wat gaan we doen? • Uitvoeren van de communicatiecampagne gezonde leefstijl. • Uitvoeren Fit- en sportakkoord in samenhang met elkaar. • Uitvoeren sportbeleidsplan. • Vergroten van de mogelijkheden voor preventieve ondersteuning voor mensen met een psychische kwetsbaarheid in aansluiting op de lokale vragen en behoeften. • Uitwerken en ontwikkelen van het ‘praten over wat je echt dwarszit’ (onderdeel Corona-plan). • Vaststellen en uitvoeren van de regionale samenwerkingsagenda met CZ.

Passende hulp en ondersteuning Wat hebben we al gedaan? • Binnen de bestaande wet en regelgeving realiseren we zoveel mogelijk maatwerk oplossingen. We maakten daarbij gebruik van de expertise over de doorbraak-methode in Hart van Brabant. • In het kader van het Koplopersproject Clientondersteuning zijn vrijwillige/ ervaringsdeskundige Meedenkers opgeleid. • Na gesprekken met huisartsenorgansaties hebben we met de huisartsen in onze gemeente afgesproken om samen na te gaan hoe we praktijkondersteuning jeugd bij de huisarts (POH) voor onze inwoners beschikbaar te maken.

•

Vanaf 2021 zijn we voor inkoop jeugdhulp aangesloten bij de regio Hart van Brabant en werkt het Sociaal team van onze ABG organisatie ook voor inwoners van onze gemeente. De samenwerking tussen het Dorpsteam en het Sociaal team zorgt ervoor dat kinderen en gezinnen eerder in beeld zijn en tijdig passende hulp krijgen.

Wat gaan we doen? Maatwerk bieden • Implementeren ‘Maatwerkfonds voor schrijnende gevallen’ op basis van het afwegingskader voor publieke waarden. • Deelname aan doorbraakmethode in de regio HvB. We willen deze manier van werken niet alleen bij vastgelopen problematiek inzetten maar ook preventief. • Verkenning van mogelijkheden om kwetsbare inwoners beter te bereiken zodat zij gemakkelijker gebruik kunnen maken van voorzieningen en (preventieve) hulp. • Afronden en borgen van de resultaten van het Koplopersproject Meedenkers. • Voorbereiden decentralisatie Beschermd wonen op basis van het regionale beleidsplan. • Implementeren van de regionale (Hart van Brabant) inkoopstrategie voor het sociaal domein. • De regionale visie voor Beschermd Wonen en het beleidskader jeugdhulp wordt ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd. Samenwerken • Doorontwikkelen van de samenwerking met het dorpsteam en andere partners. • Maken van nieuwe meerjaren afspraken met (strategische) subsidiepartners. • Verdere voorbereiden de overgang naar Hart van Brabant. • Versterken samenwerking medisch domein. Uitvoering van de convenanten met verzekeraars uit en bevorderen van de samenwerking met de huisartspraktijken in onze gemeente bijv. op het gebied van POH-jeugd. • Versterken we de samenwerking in de keten van zorg en veiligheid in samenhang met de overgang naar de regio Hart van Brabant.

Leren van ervaringen van inwoners • Inzet van ervaringsdeskundigheid uitbreiden in (preventief) hulpaanbod. • Onderzoeken van hoe het ‘cliëntervaringsonderzoek’ meer betekenisvolle gegevens kan opleveren nu de wettelijke kaders daarvoor meer ruimte bieden. • Uitvoeren burgerpeiling 2022.