Samenvatting Voortgangsrapportage RES West-Brabant 2023

West-Brabant

Voortgangsrapportage 2023

Slim op weg naar onze nieuwe energie! Zicht op de voortgang Om te weten hoe we ervoor staan stellen we tweejaarlijks een voortgangsrapportage op. Ook hebben we een RES monitor West-Brabant ontwikkeld.

De Voortgang van RES West-Brabant in 5 punten

In deze rapportage geven we antwoord op de vragen:

Het gaat goed met het opwekken van duurzame energie in de regio: we zijn goed onderweg om ons doel voor 2030 te halen.

• Zijn we op koers voor het realiseren van onze opgave in 2030?

Knelpunten zijn netschaarste en de beperkte uitvoeringscapaciteit bij gemeenten.

• Liggen we op schema met de uitvoering van de afspraken en acties?

Met het aardgasvrij maken van woningen zijn we minder ver dan voorzien. Isoleren gaat al wel goed.

• Wat komt op ons af en is belangrijk om mee te nemen in een RES 2.0? Het document wat nu voor je ligt is een samenvatting. Wil je meer weten? Bekijk de volledige voortgangsrapportage 2023.

Doelen uit de RES 1.0. Duurzame warmte in de gebouwde omgeving

Voor meer informatie over de RES West-Brabant bekijk de website: www.energieregiowb.nl

2050

TWh

5,8 bouwde in de ge omgeving

• Optimaal benutten regionale warmtebronnen (o.a. industrië le restwarmte, geothermi e) • Bevorderen innovatie in warmteproductie en – transport • Afstemming inzet warmtebronnen (RES, TVW)

Grootschalige duurzame elektriciteit

2030

2.0 TWh wind 0,2 innovatie& zon +

Opgave van 2020 naar 2030 = 0,9 TWh plus 0,3 TWh overprogrammering • Elke gemeente draagt bij • Zon en wind zijn beide belangrijk

1 TWh = 70-100 windturbines of +/- 1000 hectare zon)

Inwoners gaven concrete adviezen over warmte en opwek via ‘Brabant Praat’; een burgerforum en inwonersdialoog. Door de goede samenwerking in de regio waren we in staat om in te spelen op de veranderende buitenwereld (netschaarste, energiearmoede)

Voortgang opwek

West-Brabant

1,26

0, 26 0, 10 0, 22

huidig

1,26

Netschaarste is een probleem en kan het doel in gevaar brengen. Als dit geen rol zou spelen zouden we al in 2025 het ‘bod’ kunnen halen.

verwachting tot 2030

In enkele gemeenten gaan windprojecten niet door of met minder windmolens en daarmee dreigt de ambitie achter te blijven op de afspraken in de RES 1.0. Pas als de projecten definitief zijn geschrapt, zien we dit in de cijfers terug.

0, 31

0, 23

0,58

0, 17

harde pijplijn (concrete plannen)

Bijna de helft van de opwek is gehaald. Nog eens een kwart zit in de harde pijplijn (concrete plannen). Op basis van de huidige plannen zouden we in 2030 zo’n 2,55 TWh kunnen opwekken in de regio.

0,71

1,84

0

0,3

0,6

Wind op land

0,9

1,2

Zon op dak

1,5

1,8

2,1

2,4

2,7

Zon op veld

Totale verwachte elektriciteitsopwek in 2030 in vergelijking met RES 1.0 ambitie

Netschaarste

Voor de middellange termijn (2028-2035) werken we met de provincie en de netbeheerders aan het ‘programmeren en prioriteren’ van netuitbreidingen. Netschaarste zal nog zeker de komende 10 jaar een realiteit zijn.

0, 13

0, 78

Het ‘bod’ van de RES 1.0 is 2,2 TWh opwek in 2030. Omdat de verwachting was dat niet alles door zou kunnen gaan waren er extra plannen om dat op te vangen (overprogrammering). Daarmee is de totale ambitie van de RES 1.0 2,38 TWh. Het laatste getal is uitgangspunt voor de Voortgangsrapportage.

3 2,5 TWh per jaar

In de RES 1.0 was netschaarste (vol elektriciteitsnet) niet voorzien. Dit betekent dat niet overal zonneenergie kan worden aangesloten en de opgewekte stroom niet kan worden teruggeleverd. We kijken met de netbeheerders hoe we zoveel mogelijk projecten voor de korte termijn kunnen laten doorgaan. Het liefst zien we bijvoorbeeld een betere verhouding tussen de hoeveelheid wind- en zonne-energie op het net en een betere balans tussen opwek en gebruik.

0, 35

Hernieuwbare elektriciteit (TWh)

2 1,5

2,55

2,38

185

69

145

totaal aan projecten voor wind, zon op veld en grootschalig zon op dak

0,51

0,40

1823

0,74

0,77

1,24

1,27

RES 1.0

Verwachte realisatie in 2030

projecten met lokale participatie

1 0,5 0

Wind op land

Zon op dak

Zon op veld

projecten buiten zoekgebied

projecten zonder SDE subsidie

Voortgang warmte

West-Brabant

Brabantleiding

In het noorden komt een nieuwe Brabantleiding tussen Moerdijk naar het bestaande warmtenet.

Brabantleiding Geertruidenberg

H₂

Met de ontwikkeling van duurzame warmte is een begin gemaakt, maar er moet nog veel gebeuren om de doelen te halen.

15 van 16 gemeenten

zien waterstof als mogelijke bron voor de toekomst

Warmtebesparing van 15% in 2022 is gehaald (o.b.v. landelijke cijfers). Dit is met name gehaald door hoge gasprijzen en een zachte winter. En kan van tijdelijke aard zijn. Op basis van energielabels van huizen zien we een langzame verbetering naar meer label A en B in onze regio. Er is weinig voortgang in het aantal woningen dat van het aardgas af gaat.

Westelijk warmtenet

Warmtenetten in het westen Er zijn stappen gezet voor de uitbreiding van warmtenetten met een verkenning voor nieuwe warmtenetten in het westen.

10 gemeenten

3 gemeenten

zien restwarmte als haalbare warmtebron

zien all-electric als enige haalbare bron op dit moment

Zicht op energiearmoede

We zijn nog niet zo ver met het ontwikkelen van duurzame warmtebronnen in onze regio, bijvoorbeeld aquathermie en geothermie.

Huishoudens die onder de armoedegrens komen door de energierekening

5 gemeenten

sluiten biomassa beleidsmatig uit (met name niet lokale biomassa)

Om energiearmoede op te lossen en te voorkomen wordt regionaal ingezet op o.a. een klusbus, een witgoedregeling en energiecoaches.

<1,1% 1,1 - 1,3% 1,3 - 1,5% 1,5 - 1,8% >1,8%

Voortgang participatie & innovatie

Actietafel Smart Energy Hubs voor het ontwikkelen van regionale knooppunten waar vraag, aanbod, opslag en conversie samenkomen

Participatie Inwonersdialoog 2022: ruim 100 Brabanders geven de politiek aandachtspunten mee over betaalbare warmte. Burgerforum 2022: 35 inwoners kwamen 5 keer bij elkaar om advies uit te brengen over grootschalige opwek en een eerlijke verdeling van energiebronnen. Bewoners hebben duidelijke ideeën en adviezen meegegeven over de toekomst van duurzame warmte en het energiesysteem. Deze adviezen vormen een belangrijke basis voor nieuwe afspraken in de RES 2.0 en worden in het vervolgproces meegenomen.

West-Brabant

Actietafels De Regiodeals zijn doorontwikkeld tot Actietafels, eerste resultaten volgen in 2023:

Financiële participatie Er zijn 185 projecten met lokale participatie opgenomen in onze RES-Monitor.

FRES De regio West-Brabant heeft een ontwikkelfonds opgericht. Doel: helpen investeren in de ontwikkelfase van projecten en het verder professionaliseren van energiecoöperaties. FRES is een instrument om financiële participatie uit het Klimaatakkoord te realiseren. Het streven naar 50% of meer lokaal eigendom wordt nog niet gehaald in onze regio. Wel is er een mooi voorbeeld in onze regio met het project Wind A16. Daar wordt 25% van de winst via lokale energiefondsen geïnvesteerd in lokale besparingsen opwekkingsprojecten.

Actietafel Geothermie voor publiek-private samenwerking voor de ontwikkeling van geothermiebronnen in onze regio

Actietafel Solar Carports voor combinaties van parkeerplaatsen en zonnepanelen.

Gebiedsontwikkeling Moerdijk voor de verbinding met de grootschalige ontwikkelingen bij aanlanding van wind op zee, warmte en waterstof

West-Brabant

Een blik vooruit

Van sectoraal

We beperken ons in deze voortgangsrapportage niet tot enkel een stand van zaken. We grijpen het aan om vooruit te kijken. In het licht van maatschappelijke ontwikkelingen als netschaarste, de stikstof- crisis en de oorlog in Oekraïne, wordt de uitvoering van de RES complexer én urgenter. De uitvoering van de RES verhoudt zich tot een aantal veranderingen in de buitenwereld. Dit zijn drie grote bewegingen die wij zien:

1

Van enkel opwek naar energiesysteem van de toekomst

2

Van sectoraal naar integraal en gebiedsgericht

3

Van een technische opgave naar (ook) een sociale opgave

naar integraal en gebiedsgericht 2

1

Van een technische opgave

3

Van enkel opwek

Eind 2024 hebben we een nieuwe RES 2.0. Dit is inclusief PlanMER en een Regionale Structuurvisie Warmte. We maken dan integraler keuzes over waar opwek verder plaatsvindt, een strategie voor netschaarste, hoe we de warmtebronnen verdelen en de ontwikkeling daarvan versnellen en hoe we goed voorsorteren op het energiesysteem van de toekomst.

naar een energiesysteem

naar (ook) een sociale opgave

We zijn slim op weg naar onze nieuwe energie! voortgangsmonitor PBL Q4 Start opstelling RES 2.0, ind Plan MER

Vervolgproces

Augustus

2023

Integrale netimpactanalyse Enexis Januari

2024 juni

Voortgangsrapportage RES 1.0

1 Juli Foto NP RES

Oplevering RES 2.0 November

2025 Januari Omgevingswet in werking

2030