Regioplan IZA Midden-Brabant

Dit is de finale concept versie van het regioplan – feedback vanuit het kernteam IZA en het bestuurlijk IZA-team MB is hierin verwerkt Proces afstemming regioplan Midden-Brabant Versie

Deadline

Beschrijving •

Concept versie 01

16 november

Concept versie 02

24 november

•

• • •

Concept finaal

30 november

Vaststelling regioplan

13 december

•

•

Eerste concept versie van het regioplan, o.a. o.b.v. voorwerk kernteam IZA en guidance vanuit het bestuurlijk IZA-team MB Feedback opgehaald bij leden van het kernteam IZA (waar nodig in afstemming met achterban) Tweede concept versie van het regioplan met feedback vanuit kernteam IZA verwerkt Feedback opgehaald bij bestuurlijk IZA-team MB Finaal concept versie van het regioplan met feedback vanuit het bestuurlijk IZA-team MB verwerkt en een akkoord op het concept plan Regioplan voorleggen bij regio gemeenten (wethouders en colleges) en AB van ZMBR Vaststelling van het regioplan voor Midden-Brabant tijdens het bestuurlijk IZA-team MB overleg van 13 december

1

Het regioplan Midden-Brabant FINAAL CONCEPT

30-11-2023

CONCEPT

Voorwoord Voor u ligt het Regioplan Midden-Brabant; het resultaat van een intensieve en domein overstijgende samenwerking van de IZA-partners in regio Midden-Brabant. De toenemende vraag naar zorg, onder andere door de vergrijzing, de personeelstekorten, maar ook de wens van inwoners om langer zelfstandig thuis te kunnen blijven wonen, vragen om actie. Samen willen we ervoor zorgen dat de zorg en ondersteuning voor onze inwoners in 2035 zo goed mogelijk aansluit bij wat er dan nodig is. De regiogemeenten en de zorgorganisaties in Midden-Brabant, zorgverzekeraars VGZ en CZ, GGD Hart voor Brabant, Contour de Twern en Zorgbelang Brabant werkten de afgelopen maanden hard aan het Regioplan.

Het plan is wat ons betreft geen eindpunt, maar juist het startpunt van een bredere regionale samenwerking. Het is de eerste stap op weg naar het behalen van de IZAdoelstellingen: goede, toegankelijke en betaalbare zorg. In het Regioplan beschrijven we hoe we dat doen, wat onze belangrijkste opgaven zijn en welke oplossingen we zien. Ook de manier waarop we sturen op de opgaven, en steeds bekijken of we de goede kant op gaan, staat in het plan. Het is een levend document dat onze richting beschrijft en dat we de komende tijd verder uitwerken, aanvullen, aanscherpen en verrijken op basis van nieuwe inzichten. Maar onze ambities reiken verder dan het IZA-perspectief. Uiteindelijk gaat het ons om een permanente goede en inhoudelijke samenwerking in de regio waarbij onze gezamenlijke visie op de gewenste beweging van zorg en ziekte naar welzijn, gezondheid en preventie, voorop staat. Het gedachtengoed van positieve gezondheid vormt de basis. Een verandering als deze gaat niet vanzelf. Met input van inwoners, cliënten en patiënten en vanuit het perspectief van het jaar 2035 hebben we ons de vraag gesteld: hoe kijken inwoners over ruim tien jaar terug op de veranderingen in de regio? We zien dan dat de inwoners van Midden-Brabant zich gezonder voelen, mede omdat ze producent zijn van hun eigen gezondheid en daardoor optimistischer zijn over de toekomst.

Dat is gelukt doordat organisaties vanuit alle domeinen inwoners daarin ondersteunen en de ruimte geven. Het vraagt dus niet alleen van de betrokken organisaties maar ook van onze inwoners een cultuurverandering. Om daar te komen leggen we vanaf januari 2024 de focus op het concreet maken en het uitvoeren van het Regioplan. Om de gewenste beweging en cultuurverandering bij inwoners te creëren moeten we in eerste instantie vooral zelf aan de slag als organisaties. We voelen ons uitgedaagd om te beginnen met onze eigen gedragsverandering en de ontwikkeling van een gezamenlijke taal. Het is helder wat ons te doen staat. Die duidelijkheid waardeerde de Nederlandse Zorgautoriteit eerder in ons regiobeeld. We nemen samen de verantwoordelijkheid voor het vervolgproces. Een proces waarbij van ons allemaal de nodige flexibiliteit, inventiviteit en vasthoudendheid wordt gevraagd. Wij hebben vertrouwen in de samenwerking en de toekomst. Marcelle Hendrickx, voorzitter Bestuurlijk IZA-team Midden-Brabant en wethouder gemeente Tilburg

3

CONCEPT

Inhoudsopgave regioplan Midden-Brabant

1

Inleiding

2

Context en doel

3

Samenvatting

4

Regio-opgaven

5

A

Knelpunten in de regio

B

Gezamenlijke beweging

C

Prioritaire opgaven

Regio-afspraken A

Oplossingsrichtingen

B

Governance

C

Monitoring

D

Randvoorwaarden en risico's

E

Inwonerparticipatie

F

Werkagenda

Appendix 4

CONCEPT

Leeswijzer

•

Het regioplan Midden-Brabant start met een inleiding vanuit het perspectief 2035: hoe kijken inwoners over ruim tien jaar terug op de gezamenlijke beweging in de regio?

•

In het hoofdstuk over context en doel staat de aanleiding en de stappen (op hoofdlijnen) beschreven die gezet zijn om tot het regioplan voor Midden-Brabant te komen.

•

De samenvatting brengt de belangrijkste inhoudelijke punten uit het regioplan samen.

•

In het hoofdstuk over de regio-opgaven staan de belangrijkste knelpunten (gesignaleerd in het regiobeeld) waar de regio Midden-Brabant momenteel en in de toekomst mee verwacht te kampen. Daarnaast wordt de beoogde gezamenlijke beweging (van zorg en ziekte naar welzijn, gezondheid en preventie) beschreven en wat dat van organisaties, professionals én inwoners vraagt. Tot slot worden de prioritaire opgaven (inclusief bijbehorende subdoelstellingen) benoemd die invulling geven aan de knelpunten uit het regiobeeld.

•

In de regio-afspraken wordt toegelicht wat de verwachte impact is van de lopende initiatieven op de toegankelijkheid van zorg in de regio en welke oplossingsrichtingen als startpunt geformuleerd zijn om invulling te geven aan de prioritaire opgaven en het toegankelijkheidsvraagstuk.

•

De regio-afspraken beschrijven daarnaast wat de governance structuur is in de regio rondom de uitvoering van het regioplan, hoe o.a. de voortgang van het regioplan en impact op de prioritaire opgaven gemonitord wordt, welke randvoorwaarden en risico's geïdentificeerd zijn en hoe de inwonerparticipatie aansluit bij de uitvoering van het regioplan. Tot slot staat in de werkagenda beschreven wat (op hoofdlijnen) de vervolgstappen zijn vanaf 2024 en een verdieping op de oplossingsrichtingen per prioritaire opgave. 5

CONCEPT

1. Inleiding

6

1

CONCEPT

Inleiding

Midden-Brabant 2035: van zorg en ziekte naar welzijn, gezondheid en preventie Midden-Brabant, 31 december 2035 Inwoners van Midden-Brabant zijn gezonder dan 10 jaar geleden en hebben meer zeggenschap over hun eigen gezondheid. Dat concludeert de GGD Hart van Brabant naar aanleiding van eigen onderzoek onder inwoners. De resultaten zijn hoopgevend en overtreffen de verwachtingen. In 2023 voorzagen zorg- en welzijnsorganisaties, zorgverzekeraars en gemeenten in Midden-Brabant grote uitdagingen voor de zorg in de toekomst. Vooral door personeelstekorten en vergrijzing. Daarom stelde de regio Midden-Brabant in 2023 het Regioplan op. Hierin legden partijen vast hoe ze met elkaar samenwerken en met deze uitdagingen omgaan.

gaan samenwerken. Midden-Brabant heeft zo gezamenlijk de beweging kunnen maken van zorg en ziekte naar welzijn, gezondheid en preventie. Mara Coenen, beleidsadviseur sociaal domein, vertelt: “We vinden elkaar beter en spreken dezelfde taal. We zoeken elkaar actief op en handelen vanuit het belang van de inwoner.”

Meer ruimte en zeggenschap Het onderzoek van de GGD Hart van Brabant laat zien dat inwoners gezonder leven, meer zelf doen en daardoor optimistischer zijn over de eigen toekomst. Dit is gelukt doordat organisaties vanuit alle domeinen inwoners daarin ondersteunen. Organisaties sluiten zoveel mogelijk aan op het gewone leven en zorgen dat iedereen mee kan doen. Harm de Vink uit Loon op Zand vertelt: “In ons dorp kijken we naar elkaar om en is alles voor handen om gezond te leven en gelukkig oud te worden. Het is belangrijk dat we beseffen dat geen inwoner hetzelfde is. Daarom hebben we oog voor elkaar en raakt niemand tussen wal en schip.”

Noodzaak De veranderingen waren noodzakelijk: de vraag naar zorg nam onder andere door de vergrijzing sterk toe. Tegelijkertijd was iedereen gewend dat er altijd een zorgverlener klaar stond. De personeelstekorten waren nog nooit zo hoog, de wachtlijsten enorm en mensen raakten het plezier in hun werk kwijt. Ook hulp van de partner, vrienden, naasten en vrijwilligers kwam steeds verder onder druk te staan. Daarom moest het anders. De GGD concludeert, terugkijkend op de afgelopen 10 jaar, dat vijf thema’s hierin de belangrijkste sleutels waren:

Anders samenwerken Organisaties uit de regio zijn in de afgelopen jaren anders

Harm vult aan: “Organisaties om ons heen luisteren naar wat wij nodig hebben en wat onze wensen zijn. Dat is echt anders dan 10 jaar geleden! We worden zo dicht mogelijk bij huis geholpen, vaak ook digitaal. We hoeven niet steeds opnieuw ons verhaal uit te leggen. De organisaties informeren elkaar en wij kunnen vooruit kijken.”

Leefstijl en leefomgeving Hasim Demir uit Gilze-Rijen geeft uit eigen ervaring aan: “We voelen ons prettig en veilig op straat en hebben veel

groen om ons heen. In onze wijken is het makkelijk om elkaar te ontmoeten, voor zowel jong als oud. Zo komen we bijvoorbeeld samen in het buurthuis. We lopen hier naar binnen wanneer we behoefte hebben aan contact en helpen onze buurtgenoten met alledaagse dingen, zoals het aanleren van digitale vaardigheden. We wandelen ook regelmatig een rondje in de buurt om in beweging te blijven.” Hasim vervolgt: “Ik heb hier meer geleerd over mijn financiën en hoe ik kan omgaan met mijn eigen gezondheid. Gezonder eten, bewegen en goed in mijn vel zitten horen daar allemaal bij. In de buurt zijn we een groentetuin gestart zodat we betaalbare groenten hebben. Professionals luisteren naar ons en helpen ons om onze ideeën uit te voeren. Deze activiteiten hebben effect op de gehele buurt!” Gezond en veilig opgroeien “Onze kinderen krijgen gelijke kansen. Ze maken thuis, maar ook op school en bij de sportclub, plezier met 7

1

CONCEPT

Inleiding

Midden-Brabant 2035: van zorg en ziekte naar welzijn, gezondheid en preventie leeftijdgenootjes vanuit alle achtergronden”, aldus Demi Kollen uit Tilburg over haar jongste dochter. “Ik kreeg al fijne hulp tijdens de zwangerschap. Ik maakte me zorgen over de periode na de bevalling en kon bij een jeugdverpleegkundige mijn verhaal kwijt.” Haar oudere zoon Dave vervolgt: “Jongeren als ik kunnen beter omgaan met spanning en stress vanuit school, bijbaantjes en social media. Op school, maar ook in de buurt, zijn er coaches die ons hierbij helpen. Bij hen heb ik het gevoel dat er iemand naar me luistert. We hebben het hier vaak in de klas over en het viel me op dat veel vrienden wel eens niet goed in hun vel zitten. Het is niet raar om het hier met elkaar over te hebben. We zijn er juist voor elkaar!”

actief bezig te zijn. Met een aantal hebben we de afspraak om vaker te gaan lopen!”

Dit heeft helpen voorkomen dat ik een terugval kreeg.”

(Kwetsbare) ouderen, nu en straks “We zijn anders gaan kijken naar ouder worden: vanuit positiviteit en kansen in plaats van hindernissen. We ondersteunen ouderen om langer actief en gezond thuis te wonen” vertelt Joram Sari, werkend binnen de thuiszorg. “We trekken hierbij samen op met onder andere de fysiotherapeuten en ergotherapeuten op basis van de persoonlijke doelen van ouderen. Ook ondersteunen we de naasten zodat zij kunnen bijspringen waar nodig.”

Mentale gezondheid “We hebben meer controle over ons eigen mentale welzijn. Bij mentale klachten weten we beter hoe we ermee om kunnen gaan”, vertelt Inge van Maas uit Hilvarenbeek. “Omdat organisaties beter samenwerken komen we gelijk bij de persoon terecht die ons het beste kan helpen.”

Chronische zorgvraag Arie van Kemenade (74) uit Heusden vertelt: “Ik kamp al een aantal jaar met chronische longklachten, maar sinds ik actief aan mijn eigen gezondheid werk heb ik hier minder last van. Mensen in de wijk helpen me met het maken van gezonde keuzes en ze monitoren op afstand mijn gezondheid. Het verbaast me hoeveel verschil zoiets kan maken en hoeveel rust het me geeft. Ik besef me dat mijn gezondheid meer is dan alleen mijn chronische ziekte.”

Cora de Koning (81) uit Oisterwijk vertelt: “Ik woon alleen en dat is soms lastig. Ik krijg hulp in het huishouden, maar ik doe ook veel zelf. Ik heb bijvoorbeeld een speciale bril waardoor het me lukt om zelf mijn ogen te druppelen. Hiervoor moest eerder de thuiszorg langskomen. Ik voel me zelfstandiger en ik ben blij dat ik niet voor alles hulp hoef in te schakelen!”

Inge vervolgt: “Toen ik in een moeilijke periode van mijn leven zat, werd ik in contact gebracht met iemand uit het dorp die in een vergelijkbare situatie had gezeten. Het viel me op hoe snel ik geholpen werd. Deze persoon deelde haar eigen ervaringen en gaf me tips. Ook ben ik een aantal keer bij een herstelwerkplaats geweest. Hier kreeg ik cursussen en leerde ik mensen kennen die hetzelfde meemaakten als ik.

Sharmila Doldersum uit Goirle vult aan: “Ik heb diabetes en wil graag aan mijn gezondheid werken. Mijn huisarts en de praktijkondersteuner helpen me daarbij. Hierdoor heb ik ook minder medicijnen nodig. Vanuit de huisarts kreeg ik een brief om mee te doen aan een wekelijkse wandelgroep. De eerste keer vond ik het spannend om er naartoe te gaan, maar uiteindelijk was het zo leuk en gezellig om met anderen

Leerzaam proces De afgelopen 10 jaar leverde veel lessen op. Zowel voor betrokken organisaties als inwoners zelf. Karel Adema, vanuit het ziekenhuis, geeft aan: “Niet alles ging in één keer goed, maar door met elkaar het gesprek te voeren kwamen we steeds weer een stap verder. Daarnaast zijn we er nog niet: we blijven in ontwikkeling en in beweging. We zoeken elkaar op, luisteren naar elkaar en leren van elkaar.” 8

CONCEPT

2. Context en doel

9

2

CONCEPT

Context en doel

Het regioplan vloeit voort uit het IZA dat goede, toegankelijke en betaalbare zorg als doel heeft Doel en context van IZA

De toegankelijkheid van de zorg in Nederland staat onder grote druk

Het GALA en IZA zijn opgezet met als doelen een gezonde generatie in 2040 en goede, toegankelijke en betaalbare zorg

In het regiobeeld staan de belangrijkste regionale knelpunten beschreven

13-10-2022

“Als we niets doen, stevenen we af op een onoverbrugbare zorgkloof’’

Het GALA en IZA geven regio’s de opdracht oplossingen te vinden voor de gezondheidsen toegankelijkheidsproblemen, waarbij het regiobeeld en regioplan de middelen zijn om oplossingen te identificeren en er afspraken over te maken

In het regioplan worden o.b.v. knelpunten uit het regiobeeld de regioopgaven en regio-afspraken gedefinieerd t.b.v. gezondheidsbevordering en de toegankelijkheid en kwaliteit van zorg in de regio

10

2

CONCEPT

Context en doel

Het regioplan is in het najaar van 2023 met een brede vertegenwoordiging vanuit de regio opgesteld en afgestemd Proces regioplan Midden-Brabant

Uitwerking regioplan September – december 2023 •

Het kernteam IZA heeft, in afstemming met partijen uit de achterban en met een maandelijkse terugkoppeling aan het bestuurlijk IZA-team MB, de inhoud van het regioplan vormgegeven, door o.a.: o De gezamenlijke beweging, prioritaire opgaven en subdoelstellingen op te stellen o Lopende initiatieven in de regio op te halen en belangrijkste aanvullende oplossingsrichtingen t.b.v. de prioritaire opgaven te definiëren o Governance en monitoring t.b.v. uitvoering regioplan, belangrijke randvoorwaarden en een werkagenda op te stellen (verder uit te werken in 2024)

Duidingssessie 26 oktober 2023 •

Met ~50 tactisch vertegenwoordigers vanuit zorg- en welzijn, gemeenten en verzekeraars hebben we het regioplan inhoudelijk verrijkt: o Feedback opgehaald op de gezamenlijke beweging en prioritaire opgaven o Oplossingen t.b.v. prioritaire opgaven en betrokkenheid uitvoering besproken

Regio alliantie bijeenkomst 8 november 2023 •

Met ~40 bestuurders vanuit zorg- en welzijn, gemeenten en verzekeraars hebben we het regioplan getoetst en verrijkt: o Gezamenlijke beweging en prioritaire opgaven getoetst o Impactvolle oplossingen opgehaald o Betrokkenheid in de uitvoering besproken

Vaststelling regioplan 13 december 2023 •

Het regioplan is vastgesteld door het bestuurlijk IZA-team Midden-Brabant, bestaande uit de Gemeente Tilburg (namens de 9 regio gemeenten), ZMBR (namens de zorgorganisaties uit de regio), VGZ, CZ, GGD HvB, Contour de Twern en Zorgbelang

De perspectieven van inwoners, cliënten en patiënten op het regioplan én de uitvoering ervan hebben i.s.m. Zorgbelang een plek gekregen Het regioplan geldt als een ijkpunt en geen eindpunt – ook na de vaststelling in december 2023 blijft het plan een dynamisch document 11

2

Context en doel

CONCEPT

Tijdens een brede regio alliantie bijeenkomst hebben we samen met vertegenwoordigers vanuit de regio het regioplan verrijkt Getekend verslag regio alliantie bijeenkomst 8 november 2023

12

CONCEPT

3. Samenvatting

13

3

Samenvatting

CONCEPT

Samenvatting (1/2) In 2022 hebben zorgpartijen, zorgverzekeraars en de (lokale) overheid het Integraal Zorgakkoord (IZA) gesloten met als doelstellingen goede, toegankelijke en betaalbare zorg. Er is uitdrukkelijk afgesproken dat we de vraagstukken in de zorg voor een belangrijk deel regionaal moeten oplossen en adresseren. Op 30 juni 2023 hebben we – conform het IZA – het regiobeeld van Midden-Brabant opgeleverd: een foto waar we als regio staan en waar we de uitdagingen zien. In de tweede helft van 2023 hebben we het regioplan opgesteld wat aangeeft hoe we de gesignaleerde uitdagingen uit het regiobeeld aanpakken. Dit regioplan is uitgewerkt door het kernteam IZA en vastgesteld door het bestuurlijk IZA-team MB. In deze teams nemen vertegenwoordigers vanuit de verschillende domeinen plaats. Tijdens een brede duidingssessie en een bestuurlijke regio alliantie bijeenkomst hebben we elementen uit het regioplan getoetst en verrijkt. Dit regioplan geldt als een startpunt voor verdere samenwerking in de regio en geldt als een ijkpunt, en nadrukkelijk niet als eindpunt.

Uit het regiobeeld komen de belangrijkste uitdagingen voor Midden-Brabant naar voren Het regiobeeld heeft langs vijf thema's belangrijke knelpunten in de regio geïdentificeerd: - Leefstijl en leefomgeving: een ongezonde leefstijl is verantwoordelijk voor 20% van de ziektelast – alcoholgebruik en overgewicht liggen met name hoog in Midden-Brabant. - Gezond en veilig opgroeien: het aantal jongeren met jeugdzorg (en ook de complexiteit) neemt toe met stijgende wachtlijsten bij aanbieders tot gevolg. - Mentale gezondheid: het aantal mensen met psychische klachten neemt toe en ligt in de regio Midden-Brabant (28%) hoger dan het landelijke gemiddelde (25%). - Chronische zorgvraag: aantal leefstijl gerelateerde aandoeningen (o.a. door relatief hoog overmatig alcoholgebruik en meer overgewicht) neemt flink toe. - (Kwetsbare) ouderen, nu en straks: door sterke vergrijzing neemt het aantal gevallen van ouderdomsgerelateerde aandoeningen toe (m.n. dementie). Tegelijkertijd staat met een tekort van 1.700 medewerkers in 2023 binnen zorg en welzijn in MiddenBrabant de toegankelijkheid onder druk. Voor veel organisaties en professionals in de regio is dit nu al voelbaar. De verwachting is dat richting 2032 de personeelstekorten ruim verdubbelen naar 3.600 medewerkers in de regio. Ondertussen daalt het mantelzorgpotentieel sterk.

Door deze ontwikkelingen verslechtert de toegankelijkheid van de zorg (hogere wachtlijsten), neemt de druk op (in)formele zorg en ondersteuning toe en daalt het werkplezier. We maken samen de beweging van zorg en ziekte naar welzijn, gezondheid en preventie Partijen vanuit de verschillende domeinen komen samen om deze uitdagingen aan te pakken. We zijn

gaan staan voor de gezamenlijke beweging van zorg en ziekte naar welzijn, gezondheid en preventie. Deze beweging bestaat uit een aantal kernpunten waaronder: sterke sociale basis, zelf- en samenredzaamheid, positieve gezondheid, inwoners centraal en met eigen regie, integraal gezondheidsbeleid, regionale ketensamenwerking, verschuiving “naar de voorkant”, juiste zorg op de juiste plek, en passende zorg en ondersteuning. Om deze beweging te kunnen maken verandert iedereen mee: zowel inwoners, cliënten en patiënten als organisaties en professionals. We gaan samen aan de slag. De gezamenlijke beweging gaat verder dan enkel de oplossingsrichtingen die we in het regioplan definiëren. Het gaat juist ook over het geheel van de reguliere zorg en ondersteuning die wij leveren. De beweging vraagt daarom dat partijen: - Zelf in de eigen organisatie aan de slag gaan met de beoogde gezamenlijke beweging. - Gezamenlijk aan organisatie-overstijgende thema’s werken (bijvoorbeeld zorgzame en gezonde buurt). - Collectieve ondersteunende en randvoorwaardelijke activiteiten in gezamenlijkheid oppakken binnen een regionale organisatie (bijvoorbeeld data beschikbaarheid).

We versterken deze beweging door opgaven te definiëren die we met prioriteit oppakken De gezamenlijke beweging geven we vorm door aan de hand van de vijf thema’s uit het regiobeeld onze prioritaire opgaven te definiëren: - Leefstijl en leefomgeving: we hebben een gezonde leefomgeving met sterke sociale gemeenschappen waarin we omkijken naar elkaar en waarin gezondheid en vitaliteit wordt gestimuleerd zodat we de kansen op een gezonde leefstijl vergroten. - Gezond en veilig opgroeien: we groeien op in een gezonde en veilige leefomgeving waardoor we gelijke kansen hebben om onszelf te ontwikkelen en minder lichamelijke en psychische klachten en andere kwetsbaarheden ervaren. - Mentale gezondheid: we zijn mentaal gezond en weerbaar en doen voor psychische klachten alleen indien nodig een beroep op ondersteuning en zorg die tijdig toegankelijk is omdat deze vanuit alle domeinen goed en samenhangend georganiseerd is. - Chronische zorgvraag: we zijn in staat om zo dicht mogelijk bij huis eigen regie over onze chronische aandoeningen te nemen en doen alleen indien nodig een beroep op passende ondersteuning bij hulpvragen en op passende zorg bij zorgvragen.

- (Kwetsbare) ouderen, nu en straks: we wonen wanneer we ouder worden zo lang mogelijk actief en veilig thuis, zijn samen met onze naasten zelfredzaam en doen alleen indien nodig een beroep op passende ondersteuning bij hulpvragen en op passende zorg bij zorgvragen.

14

3

Samenvatting

CONCEPT

Samenvatting (2/2) We dagen onszelf uit hoe we het écht anders kunnen organiseren: als startpunt formuleren we per thema meerdere oplossingsrichtingen Op de prioritaire opgaven zoekt de regio al vaak de samenwerking tussen de domeinen. We hebben al veel nieuwe ideeën, initiatieven in opstartfase en projecten die we verder willen opschalen. De belangrijkste plannen zijn voorzien van ramingen van de impact op de verwachte personeelstekorten. Personeel is zeer schaars, dus we zijn het aan onze inwoners verplicht onze schaarse medewerkers zo effectief mogelijk in te zetten. Deze raming toont aan dat de bestaande initiatieven een belangrijke bijdrage leveren aan het toegankelijk houden van de zorg. Het verwachte personeelstekort in 2032 neemt hierdoor met ~30-35% af tot 2.400-2.500 personen. De opgave op toegankelijkheid is echter zo groot dat we onszelf moeten uitdagen hoe we samen met de inwoner het écht anders organiseren. Als startpunt zetten we in ieder geval in op een aantal prioritaire opgave specifieke én integrale (opgave-overstijgende) oplossingsrichtingen. De opgave specifieke oplossingsrichtingen zijn: - Leefstijl en leefomgeving: grotere kansen op een betere leefstijl, versterking sociale leefomgeving, en verbetering fysieke leefomgeving.

- Gezond en veilig opgroeien: kansrijke start, versterking mentale weerbaarheid kinderen en jongeren, en verbetering leefstijl en leefomgeving kinderen en jongeren. - Mentale gezondheid: preventie en het versterken van de sociale basis, wijkgerichte GGZ, toegankelijke en passende zorg en ondersteuning, en versnelling inzet digitale oplossingen. - Chronische zorgvraag: thuismonitoring, verplaatsing van medisch-specialistische zorg naar (dichterbij) huis, en samen beslissen / ACP. - (Kwetsbare) ouderen, nu en straks: ouderen langer en gezond thuis met een stevig sociaal netwerk, zelfstandig wonen met passende zorg en ondersteuning, en integraal capaciteitsmanagement / zorg coördinatie. Daarnaast zijn een aantal oplossingsrichtingen opgave-overstijgend. Deze benaderen we vanuit een integraal perspectief: preventie en zelf-/samenredzaamheid, zorgzame en gezonde buurt, juiste zorg op de juiste plek, digitalisering en hybride zorg en ondersteuning, en een gedrags- en cultuurverandering. Deze integrale oplossingsrichtingen vormen een startpunt en vragen nog om verdere uitwerking en aanvulling, maar vervolgens ook om concretisering en 'scoping' (o.a. i.r.t. de bestaande oplossingsrichtingen per prioritaire opgave).

Tijdens de uitvoering van het regioplan blijven we samenkomen in zowel een bestuurlijk als kernteam IZA én tijdens brede regionale bijeenkomsten met de achterban In de uitvoering kiezen we ervoor om de governance met een bestuurlijk IZA-team MB en kernteam IZA te continueren met een aantal aanvullingen gerelateerd aan de uitvoering van het regioplan. Onze

achterban hebben we in kaart en we organiseren met hen twee keer per jaar twee brede regionale bijeenkomsten, zowel een duidingssessie (tactisch) als een regio alliantie bijeenkomst (bestuurlijk). We monitoren de voortgang van het regioplan, maar ook de impact die we maken De uitvoering van het regioplan monitoren we langs vier lijnen: voortgang uitvoering plan, de gezamenlijke beweging, toegankelijkheid, en de thema’s van de prioritaire opgaven. Uitgangspunt is om gebruik te maken van een beperkt aantal (bestaande) kwantitatieve en kwalitatieve inzichten, zowel op ‘de voorkant’ als ‘de achterkant’. We hebben randvoorwaarden en risico's in beeld die relevant zijn voor de uitvoering Randvoorwaarden bestaan o.a. rondom bekostiging en contractering, de arbeidsmarkt en inwonerparticipatie. Risico’s omvatten o.a. beschikbare personele capaciteit en conformering van organisaties aan de gezamenlijke beweging. We geven de inwoner een belangrijke rol tijdens de uitvoering van het regioplan Tijdens de regioplanfase heeft Zorgbelang Brabant Zeeland een overzicht gemaakt van vertegenwoordigers van inwoners, cliënten en patiënten in Midden-Brabant. Aan de hand van drie bijeenkomsten met 47 gesprekspartners is input bij deze groepen opgehaald ten behoeve van het regioplan. Hieruit komt een advies naar voren gericht op de rol van inwoners gedurende de uitvoering van het regioplan.

We hebben de eerste vervolgstappen in beeld, maar concretiseren deze verder begin 2024 In de werkagenda maken we afspraken over de stappen die we gaan zetten om uitvoering te geven aan het regioplan. Deze afspraken bestaan voor Q1 2024 onder andere uit: - (Oplossingen) prioritaire opgaven: verder concretiseren opgave-specifieke en integrale oplossingsrichtingen en onderzoeken welke oplossingen samengebracht worden in IZA transformatieplannen. - Governance: uitvoeren governance conform regioplan en onderzoeken gewenste doorontwikkeling lange termijn governance en eventuele ondersteuningsorganisatie. - Monitoring: concretiseren en vastleggen KPI’s en starten met monitoren. - Randvoorwaarden en risico’s: aanvullen randvoorwaarden en risico’s waar nodig en vaststellen wijze van adresseren. - Inwonerparticipatie: uitwerken plan van aanpak participatie inwoners in uitvoering regioplan.

Het regioplan geldt als startpunt en blijft dynamisch: meerdere elementen uit het plan, zoals de oplossingsrichtingen, monitoring en de werkagenda, zijn in 'oprichting' en worden in Q1 2024 met partijen uit de regio verder aangevuld, uitgewerkt en geconcretiseerd.

15

CONCEPT

4. Regio-opgaven A. Knelpunten in de regio B. Gezamenlijke beweging

C. Prioritaire opgaven

16

A

CONCEPT

Regio-opgaven: knelpunten in de regio

Midden-Brabant verwacht sterke toename van dementie en leefstijl gerelateerde aandoeningen – Tilburg kent relatief lage SES Kenmerken van de regio

9

~470.000

35.600

Sterke toename

Medewerkers Zorg en Welzijn1

Aantal ouderen met dementie

Lage SES2

Relatief veel

Gemeenten

Kenmerk van de stad Tilburg

Inwoners

Leefstijl gerelateerde aandoeningen

Een aantal andere gemeenten, bijv. Oisterwijk, kennen daarentegen een relatief hoge SES

17

A

CONCEPT

Regio-opgaven: knelpunten in de regio

Uit het regiobeeld komen vijf thema's naar voren waarop we grote knelpunten zien binnen de regio (1/2) Thema's uit het regiobeeld: belangrijkste knelpunten Gezond en veilig opgroeien

Leefstijl en leefomgeving

Mentale gezondheid

Percentage overgewicht (BMI > 25)

Aantal unieke cliënten ZIN (Jeugdwet, regio HvB)

Percentage regie over het leven

60

7800

90.5

56

48 2015

90.0

7400

52 2020

2025

2030

Percentage overmatig alcoholgebruik

7000 Jan-21

89.5 Jul-21

Jan-22

Jul-22

Jan-23

89.0 2015

2020

Aantal meldingen kindermishandeling1 (HvB)

Percentage eenzaamheid

9

2000

44.5

8

1500

7

1000

6 2015

500 2016

2020 Midden-Brabant

2025

2030

2030

2025

2030

44.0 43.5 43.0 2017

2018

2019

2020

2021

Nederland

Een ongezonde leefstijl is verantwoordelijk voor 20% van de ziektelast – alcoholgebruik en overgewicht liggen met name hoog in Midden-Brabant

2025

42.5 2015

2020 Midden-Brabant

Het aantal jongeren met jeugdzorg (en ook de complexiteit) neemt toe met stijgende wachtlijsten bij aanbieders tot gevolg

Nederland

Het aantal mensen met psychische klachten neemt toe en ligt in de regio Midden-Brabant (28%) hoger dan het landelijke gemiddelde (25%)

18

A

CONCEPT

Regio-opgaven: knelpunten in de regio

Uit het regiobeeld komen vijf thema's naar voren waarop we grote knelpunten zien binnen de regio (2/2) Thema's uit het regiobeeld: belangrijkste knelpunten Chronische zorgvraag

(Kwetsbare) ouderen, nu en straks

Aantal (chronische) aandoeningen in Midden-Brabant

Vergrijzing in Midden-Brabant tot 2031

Index 175

Angststoornissen

Coronaire Hartziekten

Beroerte

COPD

Dementie

+1%

+23%

+48%

20-65 jaar

65-plussers

80-plussers

150 125 100 75 2015

2020

2025

2030

Chronische zorgvraag en aantal leefstijl gerelateerde aandoeningen (o.a. door relatief hoog overmatig alcoholgebruik en meer overgewicht in de regio) nemen sterk toe in Midden-Brabant

Aantal ouderen groeit en daarmee ook het aantal gevallen van ouderdomsgerelateerde aandoeningen (m.n. dementie) waardoor de (in)formele ondersteuning en zorg verder onder druk komt te staan 19

A

Regio-opgaven: knelpunten in de regio

CONCEPT

Tegelijkertijd staat met een tekort van 1.700 medewerkers de toegankelijkheid onder druk – knelpunten zijn voelbaar in de regio Personeelstekort zorg en welzijn (aantal medewerkers, excl. kinderopvang) Midden-Brabant 22-06-23

-1.700 -5% 37.300

35.600

01-11-23

2023 Personele vraag

Realisatie 20

A

CONCEPT

Regio-opgaven: knelpunten in de regio

Het personeelstekort verdubbelt ruim richting 2032 – omdat tekorten in alle domeinen groot zijn zal iedereen in beweging moeten komen Personeelstekort zorg en welzijn (medewerkers, excl. kinderopvang) en mantelzorgpotentieel Midden-Brabant Ontwikkeling personeelstekort 2032

Uitsplitsing personeelstekort 2032

In 2032 zal 1 op de 5 personen in de zorg moeten werken. Bij ongewijzigd beleid loopt dit op naar 1 op de 3 in 2060

+1.900

2.100

2.400

2.900

3.300

3.600

2024

2025

2026

2027

3% 3%

3% 8%

2028

2029

2030

2031

2032

Ontwikkeling mantelzorgpotentieel 2032 Aantal 50-64-jarigen ten opzichte van 85-plussers

15

De kwaliteit van zorg neemt af, door minder tijd en aandacht van personeel

•

De kosten van zorg nemen in totaliteit sterk toe

•

Het werkplezier neemt af, door de steeds hogere werkdruk (een vicieuze cirkel)

HA Jeugdzorg GGZ Thuiszorg

14%

MSZ

17%

GHZ

31%

5 0 2020

•

Sociaal werk

10

2015

De toegankelijkheid van zorg verslechtert (hogere wachtlijsten) en de druk op (in)formele ondersteuning en zorg neemt sterk toe

Overige

8%

14% 2023

• 3.600

+112%

1.700 1.600 1.600 1.600 1.800

Risico's

2025

2030

V&V

2032 21

A

CONCEPT

Regio-opgaven: knelpunten in de regio

Deze knelpunten pakken we met partijen vanuit de verschillende domeinen samen aan Betrokken partijen Midden-Brabant

• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

• • • • • • • De Wever • Het Laar • Mijzo • Stichting Mario-Oord • Zorggroep Elde Maasduinen • Amaliazorg • Actief Zorg • 't Heem • Woonlandschap de Leyhoeve • Zorgcentrum St. Franciscus • BVI Apothekersvereniging M- en W- • • Brabant Diagnovum Jeroen Bosch Huisartsen ZORROO Libra Revalidatie Audiologie Onderwijscentrum Leijpark PAAZ ETZ • De Viersprong • Fameus • Novadic-Kentron • Sterk Huis • ASVZ • Amarant Mee/de Meent Groep • Mentaal Beter • • • • •

Prisma Siza RIBW Brabant Deelnemers GGZ platform VSV Naburige GGD'en Onderwijs IMW Innovatienetwerk Jeugd Gemeente Tilburg Gemeente Dongen Gemeente Loon op Zand Gemeente Gilze en Rijen Gemeente Goirle Gemeente Heusden Gemeente Hilvarenbeek Gemeente Oisterwijk Gemeente Waalwijk Gemeentelijke wijkteams: Toegang Tilburg, Entree (Dongen), wijkteam Loon op Zand, Dorpsteam Gilze-Rijen, Dorpsteam Goirle, Bijeen Heusden, brede lokale toegang Hilvarenbeek, Loket Wegwijs Oisterwijk, Team WijZ Waalwijk Siem Crossroads Veilig Thuis Midden-Brabant Burgerinitiatieven Kring KBO Mom-partners (incl. woningbouwcorporaties) Platform sociale zekerheid Bibliotheek en taalnetwerk Patiëntraden Vertegenwoordigers van cliënten en naasten Sociale adviesraden Ervaringsdeskundigen

Partners en achterban

Aanvulling kernteam IZA

Bestuurlijk IZA-team MB

En meer… 22

CONCEPT

4. Regio-opgaven A. Knelpunten in de regio B. Gezamenlijke beweging

C. Prioritaire opgaven

23

B

CONCEPT

Regio-opgaven: gezamenlijke beweging

We maken in Midden-Brabant samen de beweging van zorg en ziekte naar welzijn, gezondheid en preventie Gezamenlijke beweging Midden-Brabant (o.b.v. gesprekken en bijeenkomsten in de regio) Zelf- en samenredzaamheid: "inwoners, patiënten en cliënten zijn zelf- én samenredzamer, waar nodig met behulp van vrienden, buren, familie en vrijwilligers. Uiteindelijk geven we de verantwoordelijkheid voor eigen gezondheid terug"

Integraal gezondheidsbeleid: "we zetten in op een integraal gezondheidsbeleid en dragen de gedeelde verantwoordelijkheid over meerdere domeinen, sectoren en niveaus voor het bevorderen of beschermen van de gezondheid"

Regionale ketensamenwerking: "we denken en werken samen in de keten, nemen de professionals uit het veld mee en zorgen dat alle belanghebbenden vanuit de verschillende domeinen hun stem kunnen laten horen"

Positieve gezondheid: "we hebben een bredere kijk op gezondheid waarmee we bijdragen aan het vermogen van mensen om met fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. Én om zo veel mogelijk eigen regie te voeren" Juiste zorg op de juiste plek: "we voorkomen, verplaatsen, en vervangen (duurdere) zorg en realiseren de juiste zorg op een plek en manier die het beste past bij de patiënt of cliënt"

Sterke sociale basis: "we faciliteren een sterke sociale basis met samenhang en laagdrempelige toegankelijke voorzieningen gericht op het elkaar ontmoeten en ondersteunen, ontplooien en ontspannen"

ILLUSTRATIEF

Inwoners centraal en met eigen regie: "het vertrekpunt is de leefwereld van iemand en we sluiten aan op de hulpbehoefte en context van de inwoner. Tegelijkertijd erkennen we de noodzaak om inwoners en de samenleving aan te spreken op hun verantwoordelijkheid"

Verschuiving "naar de voorkant": "we verschuiven de inzet van zorg en zetten in op andere disciplines aan de voorkant en houden daarmee het zorgaanbod beschikbaar voor de mensen die dit het hardst nodig hebben – hiervoor moeten we eerste wel de basis op orde brengen" Passende zorg en ondersteuning: "wanneer zorg echt nodig is, dan verlenen we passende zorg met als uitgangspunten zelf, thuis en digitaal als het kan"

24

B

CONCEPT

Regio-opgaven: gezamenlijke beweging

Iedereen verandert mee: zowel inwoners, cliënten en patiënten als organisaties en professionals ILLUSTRATIEF

Uitkomsten cultuur- en gedragsverandering Inwoners, cliënten en patiënten

Organisaties en professionals

•

We nemen verantwoordelijkheid en zijn beter in staat om eigen regie over onze gezondheid en vitaliteit te nemen

•

We zetten mensen zoveel mogelijk in hun eigen kracht en kijken naar wat mensen wél kunnen in plaats van niet

•

We kijken om naar onze naasten en andere mensen om ons heen en springen bij waar nodig

•

We maken van hulpvragen niet gelijk zorgvragen – we kijken op wat voor manier mensen het beste geholpen zijn

•

We gaan voor kwaliteit van leven en niet voor kwantiteit

•

We zoeken naar nieuwe oplossingen, de samenwerking tussen domeinen en besluiten dingen ook niét meer te doen

•

We vergroten gelijke kansen door kwetsbaren speciale aandacht te geven

•

•

We zijn bewust van de gevolgen van onze keuzes op onze gezondheid en zien kansen in plaats van obstakels wanneer we naar onze toekomst kijken We kijken bij een probleem eerst wat we zelf kunnen doen in plaats van dat we gelijk een beroep doen op een hulp- of zorgverlener

We begrijpen elkaar en spreken dezelfde taal

25

B

Regio-opgaven: gezamenlijke beweging

CONCEPT

En we zijn individueel én gezamenlijk verantwoordelijk Verantwoordelijkheid partijen regio Partijen in de regio hebben niet alleen een individuele, maar juist ook een gezamenlijke verantwoordelijkheid

Alle partijen gaan zelf in de eigen organisatie aan de slag met de beoogde gezamenlijke beweging – meerdere partijen durven dezelfde moeilijke besluiten te nemen zonder dat individuele partijen afzonderlijk een hele andere kant op bewegen (tegelijkertijd houden we oog voor belangen en vraagstukken van individuele organisaties)

Partijen zoeken de samenwerking op instelling-overstijgende uitdagingen en knelpunten (bijvoorbeeld door verschillende domeinen, gemeenten en de zorgverzekeraars op het thema preventie) – hierbij prevaleert het gezamenlijke boven het individuele belang

Collectieve ondersteunende en randvoorwaardelijke activiteiten pakken partijen uit de regio in gezamenlijkheid op binnen een regionale organisatie (bijvoorbeeld bewaken van voortgang, databeschikbaarheid, etc.)

26

CONCEPT

4. Regio-opgaven A. Knelpunten in de regio B. Gezamenlijke beweging

C. Prioritaire opgaven

27

C

CONCEPT

Regio-opgaven: prioritaire opgaven

De gezamenlijke beweging versterken we door aan de hand van de vijf thema's uit het regiobeeld onze prioritaire opgaven vorm te geven Het ‘Huis van Midden-Brabant'

Onze gedeelde visie op zorg en welzijn

Urgentie t.b.v. deze gezamenlijke beweging Belangrijkste opgaven / thema’s waarop we in beweging moeten komen

Oplossingen pakken de opgaven aan en maken de beweging mogelijk

We maken gezamenlijk de beweging van zorg en ziekte naar gezondheid, preventie en welzijn

Stijgende zorgvraag en krappe arbeidsmarkt zetten de toegankelijkheid van de zorg verder onder druk en daarmee ook de kwaliteit– dit vraagt om deze gezamenlijke beweging

Leefstijl en leefomgeving

Gezond en veilig opgroeien

Mentale gezondheid

Chronische zorgvraag

(Kwetsbare) ouderen, nu en straks

De activiteiten/oplossingen om deze opgaven aan te pakken zijn deels opgave-specifiek en deels opgave-overstijgend en voldoen aan: i) gezond blijven en voorkomen van zorg, ii) passende zorg en ondersteuning en iii) slimmer (samen)werken

28

C

CONCEPT

Regio-opgaven: prioritaire opgaven

De prioritaire opgaven richten zich op de belangrijkste knelpunten uit de regio Prioritaire opgaven regioplan Leefstijl en leefomgeving

We hebben een gezonde leefomgeving met sterke sociale gemeenschappen waarin we omkijken naar elkaar en waarin gezondheid en vitaliteit wordt gestimuleerd zodat we de kansen op een gezonde leefstijl vergroten

Gezond en veilig opgroeien

We groeien op in een gezonde en veilige leefomgeving waardoor we gelijke kansen hebben om onszelf te ontwikkelen en minder lichamelijke en psychische klachten en andere kwetsbaarheden ervaren

Mentale gezondheid

We zijn mentaal gezond en weerbaar en doen voor psychische klachten alleen indien nodig een beroep op ondersteuning en zorg die tijdig toegankelijk is omdat deze vanuit alle domeinen goed en samenhangend georganiseerd is

Chronische zorgvraag

We zijn in staat om zo dicht mogelijk bij huis eigen regie over onze chronische aandoeningen te nemen en doen alleen indien nodig een beroep op passende ondersteuning bij hulpvragen en op passende zorg bij zorgvragen

(Kwetsbare) ouderen, nu en straks

We wonen wanneer we ouder worden zo lang mogelijk actief en veilig thuis, zijn samen met onze naasten zelfredzaam en doen alleen indien nodig een beroep op passende ondersteuning bij hulpvragen en op passende zorg bij zorgvragen 29

C

CONCEPT

Regio-opgaven: prioritaire opgaven

Verdieping: we hebben een gezonde leefomgeving met sterke sociale gemeenschappen waarin we omkijken naar elkaar Leefstijl en leefomgeving: prioritaire opgave en subdoelstellingen Thema

Prioritaire opgave

Subdoelstellingen (a.d.h.v. IZA-doelstelling)

1

Leefstijl en leefomgeving

We hebben een gezonde leefomgeving met sterke sociale gemeenschappen waarin we omkijken naar elkaar en waarin gezondheid en vitaliteit wordt gestimuleerd zodat we de kansen op een gezonde leefstijl vergroten

Gezond blijven 2 en voorkomen van zorg

3

•1 We hebben de kans of mogelijkheid tot een betere leefstijl op het gebied van roken, overgewicht (voeding en beweging), alcohol en drugs conform de regionale nota publieke gezondheid 2024-2027 en het basispakket verslavingspreventie door in te zetten op vier pijlers: 1) voorlichting en educatie; 2) signalering, advies en ondersteuning; 3) leefomgeving; 4) regelgeving en handhaving •2 We hebben een sociale leefomgeving vanuit een versterkte sociale basis met sterke gemeenschappen, laagdrempelige ontmoetingspunten in buurten en wijken en domein overstijgende ondersteuning op verschillende leefgebieden (gefaciliteerd door professionals in de wijk en experts er buiten) •3 We hebben een fysieke leefomgeving waarin gezond leven haalbaar wordt gemaakt, de gezonde keuze de haalbare keuze is en gekeken wordt naar domein overstijgende factoren zoals de voedsel- en woonomgeving 30

C

CONCEPT

Regio-opgaven: prioritaire opgaven

Verdieping: we groeien op in een gezonde en veilige leefomgeving waardoor we gelijke kansen hebben om onszelf te ontwikkelen Gezond en veilig opgroeien: prioritaire opgave en subdoelstellingen Thema

Prioritaire opgave

Subdoelstellingen (a.d.h.v. IZA-doelstelling) •1 We hebben een Kansrijke Start door de omgeving waarin we worden geboren, groeien en ontwikkelen in de eerste 10001 dagen – deze omgeving bepaalt in grote mate de kansen voor later

Gezond en veilig opgroeien

We groeien op in een gezonde en veilige leefomgeving waardoor we gelijke kansen hebben om onszelf te ontwikkelen en minder lichamelijke en psychische klachten en andere kwetsbaarheden ervaren

Gezond blijven en voorkomen van zorg

•2 We zijn mentaal weerbaar en gezond, veerkrachtig voor de “normale” uitdagingen in het dagelijks leven, durven te spreken over mentale gezondheid en kunnen de weg vinden naar de juiste oplossingen – door nu hierin te investeren groeien we op tot een sterke groep volwassenen met de juiste handvatten en mogelijkheden om onze mentale gezondheid te behouden en te versterken •3 We hebben een goede leefstijl en gezonde leef- en voedselomgeving om zoveel mogelijk klachten (zowel lichamelijk als psychisch) te voorkomen

31

C

CONCEPT

Regio-opgaven: prioritaire opgaven

Verdieping: we zijn mentaal gezond en weerbaar en hebben tijdig en alleen indien nodig passende ondersteuning en zorg Mentale gezondheid: prioritaire opgave en subdoelstellingen Thema

Prioritaire opgave

Subdoelstellingen (a.d.h.v. IZA-doelstelling) Gezond blijven en voorkomen van zorg

Mentale gezondheid

We zijn mentaal gezond en weerbaar en doen voor psychische klachten alleen indien nodig een beroep op ondersteuning en zorg die tijdig toegankelijk is omdat deze vanuit alle domeinen goed en samenhangend georganiseerd is

Passende zorg en ondersteuning

Slimmer samenwerken

•1 We zijn in staat om eigen regie te nemen vanuit een versterkte sociale basis waarin preventieve en wijkgerichte interventies ons als inwoner centraal stellen en ons de mogelijkheid geven elkaar te helpen en psychische klachten bespreekbaar zijn en vroegtijdig gesignaleerd worden •2 We hebben meer zelfregie over onze psychische klachten met behulp van digitale oplossingen waardoor meer mensen behandeld kunnen worden met dezelfde personele capaciteit •3 We ontvangen voor meervoudige complexe problematiek op psychische en andere terreinen sneller en betere ondersteuning en zorg door de inzet van passende gezamenlijke projecten en interventies •4 We ontvangen voor onze psychische klachten tijdig passende ondersteuning of, indien nodig, zorg door een versterkte samenwerking tussen GGZ, huisartsen en het sociaal domein ('toegankelijke mentale gezondheidszorg') 32

C

CONCEPT

Regio-opgaven: prioritaire opgaven

Verdieping: we zijn in staat om zo dicht mogelijk bij huis eigen regie over onze chronische aandoeningen te nemen Chronische zorgvraag: prioritaire opgave en subdoelstellingen Thema

Prioritaire opgave

Subdoelstellingen (a.d.h.v. IZA-doelstelling) Gezond blijven en voorkomen van zorg

Chronische zorgvraag

We zijn in staat om zo dicht mogelijk bij huis eigen regie over onze chronische aandoeningen te nemen en doen alleen indien nodig een beroep op passende ondersteuning bij hulpvragen en op passende zorg bij zorgvragen

Passende zorg en ondersteuning

Slimmer samenwerken

•1 We hebben een gezonde leefstijl waardoor chronische aandoeningen waar mogelijk voorkomen worden en leven in sterke sociale gemeenschappen waarin we elkaar waar mogelijk ondersteunen zodat onze vraag naar chronische zorg vermindert •2 We krijgen voor onze chronische aandoening passende ondersteuning en monitoring zodat we zo lang mogelijk zelfredzaam zijn en eigen regie kunnen voeren én zodat voorkomen wordt dat onze chronische zorgvragen acute zorgvragen worden •3 We blijven toegang hebben tot noodzakelijke medisch specialistische zorg door het bevorderen van ziekenhuisverplaatste zorg1, zonder dat het tot een ongewenst waterbedeffect leidt •4 Onze cliënt-/patiëntgegevens zijn digitaal beschikbaar in het (zorg)netwerk van personen met een chronische aandoening 33

C

CONCEPT

Regio-opgaven: prioritaire opgaven

Verdieping: we wonen zo lang mogelijk actief thuis en doen alleen indien nodig een beroep op passende ondersteuning en zorg (Kwetsbare) ouderen, nu en straks: prioritaire opgave en subdoelstellingen Thema

Prioritaire opgave

Subdoelstellingen (a.d.h.v. IZA-doelstelling)

Gezond blijven en voorkomen van zorg

We wonen wanneer we ouder worden zo lang mogelijk actief en veilig thuis, zijn samen met (Kwetsbare) onze naasten zelfredzaam ouderen, nu en doen alleen indien nodig een beroep op en straks passende ondersteuning bij hulpvragen en op passende zorg bij zorgvragen

Passende zorg en ondersteuning

Slimmer samenwerken

•1 We zijn met ons netwerk zelfredzaam zodat we zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen en eigen regie over ons leven kunnen houden, vanuit sociale gemeenschappen en een sociale basis waarin elkaar helpen wordt gestimuleerd •2 We blijven zo lang mogelijk vitaal en gezond door een gezonde leefstijl en nemen (actief) deel aan de samenleving waardoor mogelijke zorgvragen worden voorkomen of verminderd •3 We krijgen vanuit nauwe samenwerking tussen professionals uit het zorgdomein en het sociaal domein passende ondersteuning en zorg vanuit het principe zelf tenzij, thuis tenzij en digitaal tenzij •4 We komen minder op de acute zorg terecht omdat acute zorgvragen die voortkomen uit laag-complexe en/of niet-acute zorg vragen voorkomen worden •5 We krijgen ondersteuning en zorg op de juiste plek in de keten door optimale in-, door-, en uitstroom middels integraal capaciteitsmanagement en zorg coördinatie •6 Onze cliënt-/patiëntgegevens in het (zorg)netwerk van (kwetsbare) ouderen zijn versneld beschikbaar 34

CONCEPT

5. Regio-afspraken A. Oplossingsrichtingen B. Monitoring

C. Governance D. Randvoorwaarden en risico's E. Inwonerparticipatie F. Werkagenda

35

A

CONCEPT

Regio-afspraken: oplossingsrichtingen

De regio zoekt op de prioritaire opgaven vaak de samenwerking op tussen de domeinen Bestaande initiatieven naar prioritaire opgave (niet uitputtend)

Voorbeelden

Totaal

>100

Leefstijl en leefomgeving

>20

Gezond en veilig opgroeien

>20

Mentale gezondheid

>20

Chronische zorgvraag

(Kwetsbare) ouderen, nu en straks

Sociaal makelaars, Ontmoetingskamers dementie, Vangnetwerk, GLI overgewicht volwassenen

Zorgpad ADHD, Young Minds Matter, Kansrijke start, MDO zwangeren, Kracht van preventie, Happylessen

Transformatieplan toegankelijke GGZ, Evie zelfhulp en blended care, FACT+, preventieprogramma's, POH-GGZ

Polikliniek van de toekomst, ZH-zorg naar HA (o.a. hartfalen), Digitale zorgpaden, ketenzorgprogramma's

>20

SO in de 1e lijn, Aanmeldportaal wijkverpleging, ZCC, dementie vriendelijke wijk, (Kwetsbare) Ouderen bij HA

>20 Samenwerking tussen domeinen

ILLUSTRATIEF

Domein specifiek

36

A

Regio-afspraken: oplossingsrichtingen

We doen als regio al veel: we hebben veel nieuwe ideeën, initiatieven in opstartfase en projecten die we verder willen opschalen Initiatieven in Midden-Brabant (zowel nieuwe ideeën als initiatieven die opgeschaald worden)

NIET UITPUTTEND

Leefstijl en leefomgeving

• • • • • • •

Sociaal makelaars/Welzijn op Recept Goed gevoed ouder worden Gekantelde/zorgzame buurt (ABCD) Community building Rookvrije omgeving/generatie Gezonde kantine Ontmoetingskamers voor dementie

• • • • • • •

Vangnetwerk Ketenaanpak valpreventie bij ouderen Ketenaanpak GLI overgewicht volwassenen Positieve Gezondheid Integrale kijk ouderen Goed voorbeeld doet volgen Actief burgerschap

• • • • • •

Ontmoeten en ontwikkelen Regionale nota publieke gezondheid Ondersteuning inwonersinitiatieven Ondersteuning gemeentelijke projecten Integrale buurt en wijk analyses Stoppen met roken programma's Zvw

Gezond en veilig opgroeien

• • • • • • •

Zorgpad ADHD Scenario Jeugd- en gezinsbescherming MAZL VO: ziekteverzuim Mijn positieve gezondheid 4VO CDI screening 2VO Young Minds Matter Je Brein de Baas

• • • • • • •

Kracht van preventie MDO zwangeren Youth Mental Health Aid Jongeren op Gezond Gewicht Gezonde School aanpak PPD geboortezorg (post natale depressie) Happylessen

• • • • • • •

Ketenaanpak kansrijke start Ketenaanpak overgewicht kinderen Zorgpad excessief huilen Cursusbureau ouders en verzorgers Join us Gilze-Rijen Opgroeien in een Kansrijke Omgeving Initiatieven R-Newt

Mentale gezondheid

• • • • • • •

Toegankelijke mentale gezondheidszorg (MG's) FACT+ Transfertafel Midden-Brabant EVIE zelfhulp en blended care Openbare GGZ in de wijk (OGGZ) Aanpak onbegrepen gedrag: wijk GGD/GGZ Novadic Kentron op locatie

• • • • • • •

NK Digitaal (e-health en digitaal behandelen) Weerbaar en mentaal welbevinden Academische werkplaats DHMW Netwerkzorg in de verslaving NK thuis in de wijk FAMEUS Maatschappelijke steunpunten

• • • • • • •

KOPP project Kiemuur Preventie verslaving NK Mental Health First Aid Suïcide preventie Programma complexe casuïstiek Preventie activiteiten MG's

Chronische zorgvraag

• • • • • •

Polikliniek van de Toekomst Digitale zorgpaden Digitaal adviesconsult Thuismonitoring ZH verplaatste zorg Spoedplein

• • • • • •

Verplaatsing kliniek dagbehandeling Fractuurpreventie Plexus: MTVDP ACP poli Zorgprogramma hartfalen Zelfzorgacademie

• • • • •

Passende zorg in ETZ Inzet AI i.s.m. EPIC Ketenzorgprogramma's Samen Beslissen Mind District (revalidatie)

(Kwetsbare) ouderen, nu en straks

• • • • • • • •

Langer Actief Thuis Bewustwordingscampagnes Gezond en Gelukkig oud (GGoud) Sociale en technologische innovaties (sprints) Community care Aanmeldportaal wijkverpleging Crisisteam (Kwetsbare) Ouderen Regionaal capaciteitsdashboard

• • • • • • • •

SO in de 1e lijn Vroegsignalering/MDO Zorg coördinatie Wachtlijstmanagement App zorgbedMB Acuut wijkteam Inzet zorgcirkel Samenwerking SEH-transfervpk-VVT

• • • • • • •

Verpleegkundig adviesgesprek Wijkkliniek Regionale observatiebedden ACP Dementievriendelijke wijken Fast Track revalidatie Slimmer samenwerken in de wijk

37

A

CONCEPT

Regio-afspraken: oplossingsrichtingen

Opgave op toegankelijkheid is echter zo groot dat we onszelf moeten uitdagen hoe we samen met de inwoner het écht anders organiseren Inschatting impact bestaande initiatieven regio op personeelstekort (# medewerkers, 2032)1 3.600

ILLUSTRATIEF

1.100 - 1.200 (~30-35%)

2.400 - 2.500

Resterende personeelstekort, na huidige initiatieven, dat we als regio nog op te vangen hebben – dit tekort is breder dan alleen Zvw en omvat ook Wlz en Wmo (bijv. gehandicaptenzorg en jeugdzorg)

Totale personeelstekort

Totale impact bestaande initiatieven

Resterende tekort voor de regio 38

A

CONCEPT

Regio-afspraken: oplossingsrichtingen

Als startpunt zetten we in ieder geval in op een aantal opgavespecifieke én integrale (opgave-overstijgende) oplossingsrichtingen Oplossingsrichtingen t.b.v. prio-opgaven Thema's prio-opgaven

Oplossingsrichtingen

Opgave-specifiek: oplossingsrichtingen die specifiek gericht zijn op en invulling geven aan de prioritaire opgave en bijbehorende subdoelstellingen

Leefstijl en leefomgeving

• • •

Grotere kansen op een betere leefstijl Versterking sociale leefomgeving Verbetering fysieke leefomgeving

Gezond en veilig opgroeien

• • •

Kansrijke start Versterking mentale weerbaarheid kinderen en jongeren Verbetering leefstijl en leefomgeving kinderen en jongeren

Mentale gezondheid

• • • •

Preventie en het versterken van de sociale basis Wijkgerichte GGZ Toegankelijke en passende zorg en ondersteuning Versnelling inzet digitale oplossingen

Chronische zorgvraag

• • •

Thuismonitoring Verplaatsing van medisch-specialistische zorg naar (dichterbij) huis Samen beslissen / ACP

(Kwetsbare) ouderen, nu en straks

• • •

Ouderen langer en gezond thuis met een stevig sociaal netwerk Zelfstandig wonen met passende zorg en ondersteuning Integraal capaciteitsmanagement / zorg coördinatie

Integraal: oplossingsrichtingen die opgaveoverstijgend zijn en die om aandacht vragen vanuit een breed perspectief ten behoeve van het realiseren van de gezamenlijke beweging

Integrale oplossingsrichtingen •

Preventie en zelf-/samenredzaamheid

•

Zorgzame en gezonde buurt

•

Juiste Zorg op de Juiste Plek

•

Digitalisering en hybride zorg en ondersteuning

•

Een gedrags- en cultuurverandering

De vijf ketenaanpakken (Kansrijke start, Welzijn op Recept, GLI overgewicht volwassenen, Aanpak overgewicht kinderen en Valpreventie) zijn ondergebracht bij relevante opgave-specifieke oplossingsrichtingen Het regioplan is betreft acute zorg in lijn met het ROAZ-plan en de daarin geformuleerde activiteiten voor de zorgkantoorregio Midden-Brabant 39

A

CONCEPT

Regio-afspraken: oplossingsrichtingen

Verdieping: voor iedere prioritaire opgave hebben we een aantal eerste oplossingsrichtingen geformuleerd (1/2) Oplossingsrichtingen t.b.v. prioritaire opgaven Prioritaire opgaven

Leefstijl en leefomgeving

Gezond en veilig opgroeien

Mentale gezondheid

Oplossingsrichtingen

Financieringsbronnen

Grotere kansen op een betere leefstijl: bevordering leefstijl, m.n. op knelpunten in de regio (bijv. overgewicht, alcoholgebruik)

n.t.b.

Versterking sociale leefomgeving: bevordering gemeenschapskracht, inwoner-initiatieven, sociale basis en passende hulp dichtbij inwoners

n.t.b.

Verbetering fysieke leefomgeving: inzet op een betere leefomgeving voor inwoners, zowel op gezondheid als veiligheid

n.t.b.

Kansrijke start: projecten gericht op ondersteuning van (kwetsbare) gezinnen gedurende de eerste 1000 dagen van het leven van een kind

n.t.b.

Versterking mentale weerbaarheid kinderen en jongeren: verbetering mentale gezondheid (o.a. projecten gericht op pesten, stress, etc.)

n.t.b.

Verbetering leefstijl en leefomgeving kinderen en jongeren: stimulering gezond gedrag (o.a. overgewicht, roken, alcoholgebruik)

n.t.b.

Preventie en het versterken van de sociale basis: inrichting van ondersteuning/zorg waarin zelfredzaamheid en regie centraal staan

n.t.b.

Wijkgerichte GGZ: implementatie van verschillende wijkgerichte initiatieven gericht op preventie en het voorkomen van terugval

n.t.b.

Impact (IZA) Gezond blijven / voorkomen zorg

Passende zorg en ondersteuning

Slimmer (samen)werken

Oplossingsrichtingen gelden als een startpunt (zie uitgebreidere toelichting in werkagenda) en worden in Q1 verder uitgewerkt en aangevuld 40

A

CONCEPT

Regio-afspraken: oplossingsrichtingen

Verdieping: voor iedere prioritaire opgave hebben we een aantal eerste oplossingsrichtingen geformuleerd (2/2) Oplossingsrichtingen t.b.v. prioritaire opgaven Prioritaire opgaven

Mentale gezondheid

Chronische zorgvraag

(Kwetsbare) ouderen, nu en straks

Oplossingsrichtingen

Financieringsbronnen

Toegankelijke en passende zorg en ondersteuning: versterking samenwerking domeinen ('toegankelijke mentale gezondheidszorg')

n.t.b.

Versnelling inzet digitale oplossingen: meer zelfregie voor inwoners door versnelling van (nieuwe) digitale oplossingen

n.t.b.

Thuismonitoring: monitoring op afstand van patiënten, bijvoorbeeld met chronische aandoeningen als COPD of hartfalen

n.t.b.

Verplaatsing van medisch-specialistische zorg naar (dichterbij) huis: behandelingen buiten ZH i.s.m. ketenpartners én door patiënt zelf

n.t.b.

Samen beslissen / ACP: professional en inwoner bespreken samen welke ondersteuning en zorg beste aansluiten bij situatie inwoner

n.t.b.

Ouderen langer en gezond thuis met een stevig sociaal netwerk: gezond en vitaal in een omgeving waar mensen naar elkaar omkijken

n.t.b.

Zelfstandig wonen met passende zorg en ondersteuning: (kwetsbare) ouderen zijn door passende interventies zelf-/samenredzamer

n.t.b.

Integraal capaciteitsmanagement / zorg coördinatie: beter management van beschikbare (bedden) capaciteit t.b.v. doorstroom

n.t.b.

Impact (IZA) Gezond blijven / voorkomen zorg

Passende zorg en ondersteuning

Slimmer (samen)werken

Oplossingsrichtingen gelden als een startpunt (zie uitgebreidere toelichting in werkagenda) en worden in Q1 verder uitgewerkt en aangevuld 41

A

CONCEPT

Regio-afspraken: oplossingsrichtingen

Verdieping: een aantal oplossingsrichtingen zijn opgave-overstijgend en benaderen we vanuit een integraal perspectief Integrale oplossingsrichtingen Integrale oplossingsrichtingen

Toelichting

Concretisering

Preventie en zelf/samenredzaamheid

Het voorkomen van enerzijds hulpvragen en anderzijds dat hulpvragen zorgvragen worden, o.a. vanuit positieve gezondheid. Het vergroten van eigen regie van mensen: het vermogen om zelf te kunnen bepalen wat je wilt doen en hoe je dat wil organiseren

•

Zorgzame en gezonde buurt

Versterken en samenbrengen van sociale gemeenschappen en zowel formele (o.a. versterking eerste lijn) als informele ondersteuning en zorg en in gezamenlijkheid dichter naar de leefwereld van de inwoner brengen

Integrale oplossingsrichtingen zijn opgave-overstijgend en vragen om aandacht vanuit de breedte om de gezamenlijke beweging van zorg en ziekte naar welzijn, gezondheid en preventie te realiseren

•

Juiste zorg op de juiste plek

Het leveren van de juiste zorg op de juiste plek vanuit de essentie van het voorkomen, verplaatsen en vervangen van zorg waarbij de samenwerking tussen de domeinen randvoorwaardelijk is (bijv. het borgen van een goede doorstroom door de gehele keten)

Digitalisering en hybride ondersteuning en zorg

Inzet op digitale transformatie, digitale hulpmiddelen en gegevensuitwisseling zodat ondersteuning en zorg dichter bij de inwoner georganiseerd kunnen worden, o.a. t.b.v. gebruiksgemak en doelmatigheid (en waar nodig i.c.m. fysieke ondersteuning en zorg)

De geformuleerde integrale oplossingsrichtingen vormen hiervoor een startpunt, maar vragen nog om verdere uitwerking en aanvulling, maar vervolgens ook om concretisering en 'scoping' (o.a. i.r.t. de bestaande oplossingsrichtingen per prioritaire opgave)

•

Een gedrags- en cultuurverandering

De gezamenlijke beweging vraagt, naast gerichte en gezamenlijke initiatieven en projecten, nadrukkelijk om een gedrags- en cultuurverandering vanuit zowel inwoners als professionals (waarbij we elkaar weten te vinden via een 'gezamenlijke taal')

In Q1 2024 (zie werkagenda) worden de integrale oplossingsrichtingen nader gedefinieerd en vastgesteld (incl. bijbehorende werkgroep structuur, governance en uitvoeringsagenda) 42

A

Regio-afspraken: oplossingsrichtingen

Het regioplan en bijbehorende oplossingsrichtingen vormen een startpunt van de regionale samenwerking Oplevering en uitvoering regioplan We leveren het regioplan op eind 2023 (ijkpunt, maar geen eindpunt)

Voor de uitvoering zoeken we naar passende financiering Vertaling naar concrete IZA transformatieplannen

Uitvoering m.b.v. andere akkoorden/middelen zoals GALA, WOZO1, TAZ2, HAJ3, etc.