Raadsvoorstel tot vaststellen Regionaal Plan Energiesysteem: West Brabant Energie in Balans (RPE WBEB)

RAADSVOORSTEL Commissie Omgeving: Afdeling: Zaaknummer:

21 mei 2025

Raadsvergadering:

4 juni 2025

Ruimtelijke Ontwikkeling 1108180

Portefeuillehouder: Programma:

Wethouder Adams

Voorstel tot vaststellen Regionaal Plan Energiesysteem: West Brabant Energie in Balans (RPE WBEB)

1. Voorgesteld besluit 1. Vaststellen van het Regionaal Plan Energiesysteem: West-Brabant Energie in Balans (RPE WBEB). 2. Eerdere besluitvorming In 2021 is de RES West-Brabant 1.0 vastgesteld met daarin de regionale ambities voor duurzame energieopwekking. Op 12 maart 2025 heeft u de conceptversie van het RPE WBEB besproken en via een unaniem amendement drie wensen en bedenkingen ingebracht, ter aanvulling op de twee wensen en bedenkingen van het college. 3. Samenvatting In 2021 is de RES (Regionale Energiestrategie) West-Brabant 1.0 vastgesteld, waarin is opgenomen hoe de regio West-Brabant in 2030 haar opgave voor 2,2 TWh duurzame opwek gaat realiseren. In 2024 is gewerkt aan een verbrede en verdiepende energiestrategie (ten opzichte van RES WestBrabant 1.0): het Regionaal Plan Energiesysteem: West-Brabant Energie in Balans (RPE WBEB). Deze strategie zet in op een robuust en toekomstbestendig regionaal energiesysteem met aandacht voor elektriciteit, warmte, waterstof en groen gas en de balans tussen vraag en aanbod. Op 12 maart 2025 heeft u de conceptversie van het RPE WBEB besproken en via een unaniem amendement drie wensen en bedenkingen ingebracht, ter aanvulling op de twee wensen en bedenkingen van het college. Deze wensen en bedenkingen zijn door het programmateam van de RES West-Brabant behandeld.

In Bijlage 6 zijn alle wensen en bedenkingen van de gemeenten, de Waterschappen en de Provincie NoordBrabant in te zien, inclusief de reactie vanuit het programmateam van de RES West-Brabant per ingebracht punt. In het definitieve RPE WBEB dat nu ter vaststelling aan u voorligt zijn alle wijzigingen t.o.v. de vorige versie zichtbaar gemarkeerd. Een toelichting op het proces vindt u in Bijlage 5.

Voorstel 4. Inleiding Het Regionaal Plan Energiesysteem: West-Brabant Energie in Balans (RPE WBEB) is een verbreding en verdieping op de in 2021 vastgestelde RES West-Brabant 1.0. Waar de RES West-Brabant 1.0 vooral gericht was op duurzame elektriciteitsopwekking (zon en wind), maakt het RPE WBEB een belangrijke ontwikkeling door naar een integrale aanpak van het energiesysteem. Het eerder gestelde doel uit de RES West-Brabant 1.0 van 2,2 TWh duurzame elektriciteit in 2030 blijft gehandhaafd, maar wordt

Zaaknummer: 1108180

aangevuld met mogelijkheden voor andere energiedragers om het totale systeem in balans te houden en minder kwetsbaar te maken. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Baarle-Nassau biedt het concept RPE WBEB ter vaststelling aan. In het RPE WBEB worden zeven bestuurlijke keuzes voorgelegd. De bestuurlijke keuzes zijn: 1. Werken met een gebiedsgerichte aanpak; 2. Het ontwikkelen van energiehubs; 3. Regie voeren op inzet van batterijparken; 4. Procesafspraken maken over warmteprogrammering; 5. Ontwikkelen van kansrijke waterstofclusters; 6. Regie voeren op locatiekeuzes voor groen gasproductie; 7. Solidariteit tonen bij de ruimtelijke opgave van de Powerport-regio. 5. Argumenten 1.1. De gemeenteraad heeft positief gereageerd op de conceptversie van het RPE WBEB. Op 12 maart 2025 heeft de gemeenteraad de conceptversie van het RPE WBEB besproken en positief gereageerd. Via een unaniem amendement zijn drie wensen en bedenkingen ingediend, ter aanvulling op de twee voorgestelde wensen en bedenkingen van het college. Deze zijn aangeleverd bij het programmateam RES West-Brabant ter verwerking. Zie Argument 1.2 voor een nadere toelichting op hoe de wensen en bedenkingen zijn verwerkt. 1.2 De wensen en bedenkingen die door de gemeenteraad van Baarle-Nassau zijn ingediend, zijn verwerkt.

Het programmateam RES West-Brabant heeft alle wensen en bedenkingen van de gemeenten, Waterschap Brabantse Delta en de provincie Noord-Brabant verwerkt bij de totstandkoming van de definitieve versie van het RPE WBEB (Bijlage 2). In Bijlage 3 is inzichtelijk gemaakt hoe de wensen en bedenkingen zijn verwerkt. In het definitieve RPE WBEB dat nu ter vaststelling aan u voorligt zijn alle wijzigingen t.o.v. de vorige versie zichtbaar gemarkeerd. Hieronder vindt u de reactie van het programmateam West-Brabant op elk van de vijf punten die door de gemeenteraad van Baarle-Nassau zijn ingediend. Per ingebracht punt geven wij een ambtelijke duiding. Wensen en bedenkingen gemeenteraad Baarle-Nassau – nr. 1 O.a. pagina 6 en 14: De tekst 'Als we de energievraag niet of niet helemaal kunnen invullen, leggen we dit terug bij de stedelijke regio's West-Brabant West en Breda-Tilburg die alle belangen tegen elkaar af kan wegen' wekt de indruk dat deze regio's een bevoegdheid hebben. De SRBT is een belangrijke tafel om integrale afwegingen goed te kunnen maken, maar de SRBT heeft geen gezag over de RES WB. De rol van de SRBT moet goed beschreven worden. Reactie Programmateam West-Brabant – nr. 1 Akkoord, zie wijziging hoofstuk 2.4 pagina 14. Ambtelijke duiding en reactie – nr. 1 -

Wensen en bedenkingen gemeenteraad Baarle-Nassau – nr. 2 De bestuurlijke keuze over groen gas is als volgt geformuleerd: ‘We voeren regie op de opschaling van groen gasproductie’. Belangrijk is om te benadrukken dat er voldoende aandacht is voor de stappen voor het ‘opschalen’. Bijv. de vragen: wat vinden we van groen gas, wat zien we als grootschalig en hoe gaan we om met landschappelijke inpassing. Ook is het een belangrijk dat participatie hierin een grote rol gaat spelen. Zaaknummer: 1108180

Reactie Programmateam West-Brabant – nr. 2 Hiervoor loopt de pilot groengas met ZLTO. Ambtelijke duiding en reactie – nr. 2 In de pilot Groen Gas wordt o.a. samen met de ZLTO de verschillende onderdelen van groen gas onderzocht. Hierin zijn de punten zoals opgenomen in de wensen en bedenkingen dus ook van groot belang. Op dit moment zijn we in kaart aan het brengen wat de potentie van groen gas in de gemeente is. De overige vragen komen in het vervolgonderzoek aan bod. Wensen en bedenkingen gemeenteraad Baarle-Nassau – nr. 3 In het Regionaal Plan Energiesystemen West Brabant Energie in Balans (RPE-WBEB) wordt amper aandacht besteed aan het feit dat de deelnemende gemeenten weliswaar een regie- en aanjaag- en kader scheppende rol hebben in de energietransitie, maar dat de gemeenten in de regel niet de investeerders zijn in de energie transitiemaatregelen. Voor het behalen van de doelstellingen van de RPE-WBEB zijn andere factoren van een meer doorslaggevende factor. Deze factoren zijn onder meer de prijsontwikkeling van producten en installaties, de prijsontwikkeling van aardgas en elektriciteit, alsmede de energiebelastingen, landelijke subsidies, landelijke wetgeving (eventuele verplichtingen) en tenslotte de investeringsbereidheid van inwoners en ondernemers. Het is noodzakelijk dat in de definitieve RPE-WBEB deze kanttekening wordt opgenomen.

Reactie Programmateam West-Brabant – nr. 3 Iedere overheidslaag heef haar eigen rol en verantwoordelijkheid in het energiesysteem. In het RPE focussen wij op de rollen en verantwoordelijkheden van de regio. Wij geven wel bij de rijksoverheid aan welke gewenst beleid wij zien. Hiervoor houden we een lobbyagenda aan, die we ook afstemmen met de lobbyisten van de afzonderlijke gemeenten en de provincie. Ambtelijke duiding en reactie – nr. 3 In de uitwerking van de RPE WBEB naar het energiesysteem van de toekomst voor Baarle-Nassau zal expliciet worden ingegaan op de verschillende factoren die van invloed zijn op de energietransitie en hoe daarmee om te gaan. Wensen en bedenkingen gemeenteraad Baarle-Nassau – nr. 4 De gemeenteraad van Baarle-Nassau heeft RES 1.0, waarin een opgave is opgenomen van 48 GWh op basis van grootschalige windenergie te realiseren na 2023, op 31 maart 2021 geamendeerd vastgesteld. In het amendement is opgenomen dat Baarle-Nassau: 1. “De verplichtingen die voortkomen uit het besluit (de vaststelling van RES 1.0) inspanningsverplichtingen zullen zijn en geen resultaatverplichtingen."2.

"Draagvlak onder bevolking en stakeholders, verkregen door een open participatietraject, voorwaarde is voor het invullen van de lokale opgave voor grootschalige opwek.” De gemeenteraad van Baarle-Nassau hecht er aan deze voorbehouden nogmaals bij de RPE-WBEB onder de aandacht te brengen, waarbij het participatietraject uiteraard voor elke methode van grootschalige opwek, inclusief “groen gas”, doorlopen dient te worden. Reactie Programmateam West-Brabant – nr. 4 De opgave "Wind na 2030" staat nog steeds in het RPE. De gemeente dient zelf haar randvoorwaarden te bewaken of toe te passen. Ambtelijke duiding en reactie – nr. 4 Wat betreft de voorbehouden t.a.v. de RES 1.0 klopt het dat deze opgave voor grootschalige opwek ongewijzigd is: het bod blijft staan. Voor wat betreft de participatie t.a.v. de RPE WBEB: regionaal wordt daar invulling aan gegeven voor de ontwikkeling van het Uitvoeringsprogramma. Daarnaast wordt er een eigen participatietraject ontwikkeld en uitgevoerd voor de uitwerking van het RPE WBEB naar het energiesysteem van de toekomst voor Baarle-Nassau. Hierover wordt de gemeenteraad op een later moment geïnformeerd. Wensen en bedenkingen gemeenteraad Baarle-Nassau – nr. 5 Zaaknummer: 1108180

Het verdient aanbeveling om voor de te moeilijke afkorting RPE-WBEB een nader te bepalen eenvoudigere werktitel te gebruiken. Reactie Programmateam West-Brabant – nr. 5 Als eenvoudige afkorting adviseert de RES West-Brabant de gemeenten, provincie en waterschappen om Regionaal Plan Energiesysteem (RPE) gebruiken. Ambtelijke duiding en reactie – nr. 5 De titel “Regionaal Plan Energiesysteem: West-Brabant in Balans” is weliswaar lang, maar biedt inhoudelijk een juiste lading van het stuk. Er is in een eerder stadium ook overwogen om de titel “RES 2.0” te hanteren, maar dat zou de indruk kunnen wekken dat deze nieuwe energiestrategie een vervolg is op de RES 1.0. Dat is niet zo: het bod uit de RES 1.0 blijft staan, en de RPE WBEB biedt een aanvullend perspectief op het regionale energiesysteem. Hierin komen meer onderwerpen aan bod dan alleen grootschalige opwek. Als werktitel is het RPE prima te hanteren. 1.3 Voor de gemeente Baarle-Nassau is het belangrijk dat het energiesysteem in de regio WestBrabant in balans is. Balans op het energiesysteem is niet alleen voor de regio van belang, maar ook voor de gemeente Baarle-Nassau. Een robuust en toekomstbestendig energiesysteem is één van de randvoorwaarden om lokale ambities (o.a. woningbouw) te realiseren.

Tevens biedt het RPE WBEB een solide basis en houvast voor de toekomstige besluitvorming in Baarle-Nassau ten aanzien van het lokale energiesysteem van de toekomst. 6. Risico’s en kanttekeningen Geen. 7. Alternatieven 1. Uw raad kan besluiten om de RPE WBEB niet vast te stellen. Dit zou tot vertraging leiden op regionaal niveau voor de vaststelling van de RPE WBEB en daarmee ook voor het ontwikkelen van het Uitvoeringsprogramma waar ook Baarle-Nassau juist baat bij heeft. 8. Lasten, baten en dekking De kosten voor het opstellen van het RPE WBEB zijn proceskosten en zijn opgenomen in de lopende begrotingen. Er worden ook geen investeringsgelden gevraagd. De dekking van concrete projecten komt aan de orde bij de besluitvorming over die projecten. Dit besluit heeft geen financiële gevolgen. 9. Relatie tot Baarle-Hertog Het vaststellen van de RPE WBEB heeft geen consequenties voor Baarle-Hertog. Uiteraard lopen de Nederlandse kabels en leidingen ook door de Belgische enclaves en zal met de uitvoering van projecten, per project gekeken moeten worden wat de raakvlakken zijn met Baarle-Hertog. Er zijn mogelijk ook kansen om grensoverschrijdend naar de energietransitie te kijken. 10. Relatie tot ABG-Organisatie Aan de raad van Alphen-Chaam wordt een soortgelijk voorstel voorgelegd. De definitieve RPE WBEB wordt aan elke gemeenteraad in West-Brabant apart aangeboden ter vaststelling.

De gemeente Gilze en Rijen behoort tot een andere RES-regio en is dan ook niet betrokken bij dit bestuurlijke proces. 11. Communicatie en vorm van participatie Participatie is een belangrijk onderdeel geweest in de aanloop naar de RPE WBEB. Voor de gemeenteraden zijn er verschillende bijeenkomsten georganiseerd: in mei en in december 2024. Bij Zaaknummer: 1108180

beide bijeenkomsten was de gemeenteraad van Baarle-Nassau vertegenwoordigd. Ook is er in de aanloop naar de RPE WBEB participatie onder de inwoners geweest. Zo is er een burgerpanel georganiseerd en heeft de tosti-caravan op het St. Annaplein gestaan, waar uitgebreide gesprekken met een aantal inwoners zijn gevoerd. Ook voor het vervolg is participatie door inwoners, ondernemers en andere stakeholders is van groot belang. Ook op het niveau van de RES West-Brabant wordt hiertoe een aanpak ontwikkeld. De insteek hierbij is dat iedereen kan meedenken over de plannen voor duurzame energie in onze regio. En ook dat gemeenten in West-Brabant dat op een vergelijkbare manier aanpakken. Zodat inwoners en professionals overal op eenzelfde manier kan meepraten en -denken over de concrete uitwerking van plannen en hoe die een plek krijgen in West-Brabant. 12. Vervolg Planning: Bijlage 5 biedt een overzicht van de verschillende processtappen die zijn doorlopen en nog volgen. Na vaststelling van het definitieve RPE WBEB wordt een uitvoeringsprogramma opgesteld. Hierin wordt het RPE WBEB uitgewerkt tot concrete projecten en activiteiten, waarbij participatie door inwoners en andere stakeholders van groot belang is. Hiertoe wordt een passend participatietraject ingericht voor de gemeente Baarle-Nassau.

BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN BAARLE-NASSAU M.J.P. de Jongh RA. M.H.M.R. de Hoon- Veelenturf Secretaris burgemeester

Bijlage(n) Bijlage 1 – 17042025 Aanbiedingsbrief definitieve-versie RPE Bijlage 2 – 17042025 RPE-WBEB NA verwerking bestuurlijke consultatie SCHOON Bijlage 3 – 17042025 RPE-WBEB NA verwerking bestuurlijke consultatie met markeringen Bijlage 4 – 17042025 Projectenboek – Inspirerende voorbeelden uit WB Bijlage 5 – 17042025 Besluitvormingsproces RPE WBEB Q1 en Q2 2025 Bijlage 6 – 17042025 Samengevoegde wensen en bedenkingen RPE WBEB Bijlage 7 – 18122024 Eindverslag_straatgesprekken RES West Brabant Vastgesteld

Zaaknummer: 1108180

DE RAAD VAN DE GEMEENTE BAARLE-NASSAU; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders nr. 1108180;

gelet op het bepaalde in; besluit: Vaststellen van het Regionaal Plan Energiesysteem: West-Brabant Energie in Balans (RPE WBEB).

Aldus besloten in de openbare vergadering van 4 juni 2025

DE GEMEENTERAAD VAN BAARLE-NASSAU

J.J.M. Nuijen Griffier

M.H.M.R. de Hoon- Veelenturf Voorzitter

Zaaknummer: 1108180