Raadsvoorstel tot het indienen van een zienswijze gr Regio De Baronie

RAADSVOORSTEL Commissie Inwoners en bestuur: Afdeling: Zaaknummer:

10 september 2025

Raadsvergadering:

24 september 2025

Intern Advies & Ondersteuning 1113773

Portefeuillehouder:

Burgemeester de HoonVeelenturf 0. Bestuur & Ondersteuning

Programma:

Voorstel tot het indienen van een zienswijze op het ontwerp van de gemeenschappelijke regeling Regio De Baronie

1. Voorgesteld besluit 1. Kennis te nemen van het ontwerp gemeenschappelijke regeling Regio De Baronie (bijlage 1) en de Toelichting op de gemeenschappelijke regeling Regio De Baronie (bijlage 2); 2. In het kader van de zienswijzeprocedure een zienswijze (zoals geformuleerd bij argument 2.1) over het ontwerp kenbaar te maken. 2. Eerdere besluitvorming In december vorig jaar hebben de tien deelnemende colleges van de Baroniesamenwerking groen licht gegeven aan de Baronie als netwerksamenwerking, met doorontwikkeling richting een gemeenschappelijke regeling (GR). De samenwerking in het sociaal domein vanuit Regio Hart van Brabant wordt gecontinueerd. 3. Samenvatting Vorig jaar is de formele start geweest van de Baroniesamenwerking, een samenwerkingsverband van tien gemeenten in Brabant die met elkaar een zogeheten ‘Daily urban system’ vormen. Een belangrijk verder uit te werken onderdeel van de samenwerking is de formele grondslag: een gemeenschappelijke regeling. Afgelopen periode is hieraan gewerkt en de deelnemende gemeenteraden worden nu in de gelegenheid gesteld hierop een zienswijze in te dienen.

Voorstel 4. Inleiding De gemeenten Alphen-Chaam, Altena, Baarle-Nassau, Breda, Drimmelen, Etten-Leur, Geertruidenberg, Moerdijk, Oosterhout en Zundert zijn samen als ‘de Baronie’ een uniek mozaïek die door samenwerking aantrekkelijk en relevant wil zijn en blijven. Samen vormen zij een ‘Daily Urban System’ (DUS): een netwerk van steden en dorpen waarbinnen de belangrijkste bewegingen van haar inwoners plaatsvinden. Het is het gebied waar men woont, werkt, recreëert en voorzieningen benut. Iedere gemeente heeft hierin zijn eigen unieke kwaliteit. Met de Baronie hebben we een krachtige regio, een regio die fungeert als een goed verbonden netwerk van steden en dorpen. Om die kracht ook optimaal te bundelen en te benutten, is het nodig de samenwerking verder te versterken. Zo halen we het beste uit onze regio. Of het nu gaat om

Zaaknummer: 1113773

wonen, bereikbaarheid, duurzaamheid of veiligheid: we moeten elkaars sterke punten benutten en regionale opgaven gezamenlijk aanpakken. Samen kunnen we ervoor zorgen dat onze inwoners met plezier (kunnen blijven) wonen, werken en recreëren, dat onze economie duurzaam kan groeien en dat bezoekers hier graag komen. Door daarin bewuster samen te werken, kunnen we beter inspelen op de dagelijkse behoeften, wensen en onzekerheden van onze inwoners. Bijvoorbeeld als het gaat om (ov-)bereikbaarheid, werkgelegenheid, zorg en voorzieningen. Gemeente-overschrijdende opgaven Maatschappelijke opgaven worden steeds complexer en overschrijden gemeentegrenzen. Daarmee groeit de dringende noodzaak voor samenwerking tussen onze gemeenten. Dat heeft deels te maken met de schaalvoordelen die samenwerking in organisatorisch opzicht biedt. Maar het komt ook omdat deze uitdagingen zich niet beperken tot één gemeente of een klein deel van de regio. Door samen te werken, kunnen we onze uitvoeringskracht vergroten en beter inspelen op de behoeften van onze inwoners, ondernemers en bezoekers. Een andere belangrijke ontwikkeling is dat onze maatschappelijke partners zichzelf ook steeds meer op regionale schaal gaan organiseren en over gemeentegrenzen heen met elkaar gaan samenwerken.

Want ook daar leeft het besef dat de grote maatschappelijke opgaven zich niet houden aan de grenzen die in bestuurlijk Nederland zijn getrokken. De aanpak van deze opgaven vraagt ook steeds meer om samenwerking, op regionaal niveau, tussen ons als gemeenten en andere partijen (maatschappelijke partners, bedrijven, instellingen voor zorg, welzijn en onderwijs). Regionale en bovenregionale samenwerking biedt ons ook de kans een sterkere positie in te nemen in het gesprek met de provincie en het rijk. Op die manier kunnen we meer invloed uitoefenen op de besluitvorming in Den Bosch en in Den Haag, op de besluitvorming die ons raakt. Relatie tot Stedelijke Regio Breda Tilburg De Stedelijke Regio Breda – Tilburg (SRBT) is een samenwerkingsverband van de negentien gemeenten van De Baronie en Hart van Brabant, vier waterschappen, de provincie Noord-Brabant en het Rijk. Regio De Baronie en regio Hart van Brabant werken daarin samen omdat het ons verder helpt, we elkaar nodig hebben en elkaar kunnen versterken. Door vanuit de eigen kwaliteiten, expertise en karakter samen op te trekken kunnen genoemde thema’s beter, zorgvuldig en in samenhang worden opgepakt. Voor de ontwikkeling van de stedelijke regio met een goede balans tussen groei van economie, wonen en mobiliteit, het versterken van de leefkwaliteit en het groenblauwe karakter van deze regio.

Hierbij komen thema’s aan de orde die veelal de gemeentegrenzen overstijgen: woningbouw, werklocaties, wateropgave, natuurontwikkeling, verduurzaming, de mobiliteitstransitie, het landelijk gebied. Relatie tot Regio West-Brabant Regio West-Brabant (RWB) is met het vaststellen van de Strategische Agenda 2024-2028 inhoudelijk een nieuwe koers ingeslagen. Daarnaast is het samenwerkingslandschap met de vorming van de Baroniesamenwerking en de stedelijke regio’s Stedelijke Regio West-Brabant en Stedelijke Regio Breda-Tilburg veranderd. Deze ontwikkelingen zijn van invloed op het takenpakket van RWB. De samenwerking rondom de thema's Mobiliteit en Ruimte is grotendeels beëindigd omdat de stedelijke regio’s daarvoor de meest aangewezen overlegtafels zijn geworden. Over enkele resterende onderwerpen lopen gesprekken. Een bestuurlijke begeleidingsgroep buigt zich al enige tijd over de gewenste governancestructuur van ‘RWB-nieuwe stijl’. Daartoe onderzoekt RWB in afstemming met de stedelijke regio's (inclusief De Baronie), REWIN en betrokkenen bij de verschillende uitvoeringsactiviteiten voor de regio, de gewenste rolopvatting, inrichting, financiering en rechtsvorm van de verschillende RWB-onderdelen. De verwachting is dat na de zomer hierover besluitvorming plaatsvindt in het algemeen bestuur van RWB.

De financiële gevolgen hiervan zijn nog niet bekend en daarom ook niet opgenomen in de begroting 2026 van RWB. Zaaknummer: 1113773

Betrokkenheid raden We gaven al aan dat we gezamenlijk werken aan een leefbare en veerkrachtige regio voor iedereen. Dit alles draagt bij aan een relevante en aantrekkelijke regio. We streven – zowel regionaal als bovenregionaal – naar niet meer, maar betere en efficiëntere vergaderstructuren. En naar meer en betere betrokkenheid van de gemeenteraden. Want we vinden het ook belangrijk dat de raden van de tien gemeenten zich betrokken gaan voelen bij deze samenwerking en de mogelijkheden hebben om invloed uit te oefenen. De manier waarop dat vorm krijgt, is vastgelegd in de gemeenschappelijke regeling. Maar daarnaast heeft de raad meer mogelijkheden. Bijvoorbeeld door te gaan werken met een regionale raadsadviescommissie. Het is aan de raden zelf om daartoe een besluit te nemen. De ontwerpregeling De ontwerpregeling zoals deze nu voor u ligt betreft een collegeregeling waarin geen bevoegdheden worden overgedragen. Eerder is gesproken over een ‘lichte’ gemeenschappelijke regeling. Deze term kan op twee manieren worden uitgelegd, een ‘lichte’ regeling in juridische zin of in inhoudelijke zin. Een regeling met openbaar lichaam is in principe de zwaarste vorm van een gemeenschappelijke regeling omdat de regeling daarmee rechtspersoonlijkheid verkrijgt.

Deze gemeenschappelijke regeling heeft een openbaar lichaam zodat men personeel kan aanstellen wat de continuïteit van de samenwerking kan waarborgen. Een tweede belangrijk kenmerk van de regeling is dat de raden geen bevoegdheden op grond van wet- en regelgeving overdragen aan de gemeenschappelijke regeling. Daarom is er ook geen aanleiding om de raden de gemeenschappelijke regeling mede te laten treffen. De gemeenschappelijke regeling regelt slechts het toekennen van een overleg- en adviesfunctie aan met name de diverse portefeuillehoudersoverleggen. In die zin is er dan ook sprake van een gemeenschappelijke regeling met openbaar lichaam in een zo licht mogelijke vorm. Het gevolg hiervan is dat besluiten die in Baronieverband genomen worden altijd door de afzonderlijke colleges van de deelnemende gemeenten moeten worden genomen. Verder is de ontwerpregeling tot stand gekomen met de gedachte dat de Baronie van ons allemaal is. Zo gaat de betrokkenheid van gemeenteraden verder dan enkel informeren en krijgt de gemeenteraad een actieve rol op het proces om te komen tot een kernagenda. Financieel gezien dient de bijdrage per inwoner benut te worden om de samenwerking in stand te houden. Hiervan wordt bijvoorbeeld het Baroniebureau betaald en worden regiodagen georganiseerd. Er is een toelichting gemaakt bij de ontwerpregeling.

Deze toelichting is bedoeld als onderlegger en maakt geen onderdeel uit van de regeling. Op de toelichting kunnen dan ook geen zienswijzen worden ingediend. Gevolgd proces en zienswijzeprocedure De regeling die nu voor u ligt is eerder zowel ambtelijk als bestuurlijk besproken. Ook is er gedurende de regionale radenbijeenkomst van 21 mei 2025 een toelichting gegeven op de beoogde gemeenschappelijke regeling. Verder is hier het gesprek gevoerd met de aanwezige raadsleden over aandachtspunten bij de vorming van de gemeenschappelijke regeling. De ontwerpregeling die u nu ziet is met deze reacties verrijkt. De Wet gemeenschappelijke regelingen schrijft voor dat u als gemeenteraad de gelegenheid krijgt om een zienswijze uit te brengen over de ontwerpregeling. De bestuurlijke regiegroep heeft de ontwerpregeling toegezonden naar alle colleges en verzoekt de colleges om hiermee in te stemmen. Conform de voorschriften uit de Wet gemeenschappelijke regelingen moeten de colleges de raden in de gelegenheid stellen om een zienswijze over het ontwerp uit te brengen. De termijn voor het uitbrengen van een zienswijze is acht weken. Uw raad kan ook afzien van het kenbaar maken van een zienswijze. Zaaknummer: 1113773

5. Argumenten 1.1 De gemeenschappelijke regeling borgt democratische legitimiteit van de samenwerking In de gemeenschappelijke regeling zijn verantwoordelijkheden, bevoegdheden en financiering vastgelegd. Zo is het voor eenieder inzichtelijk wat de samenwerking inhoudt. Verder geeft de gemeenschappelijke regeling gemeenteraden de gelegenheid om een zienswijze uit te brengen op de begroting (wettelijk geregeld) en de kernagenda. 1.2 De gemeenschappelijke regeling vergroot de continuïteit van de samenwerking De gekozen vorm met openbaar lichaam biedt namelijk de mogelijkheid om medewerkers in dienst te nemen. Hierdoor is er capaciteit om processen rondom bijvoorbeeld de Baroniedagen te borgen wat de samenwerking ten goede komt. 1.3 De Baronie kent dezelfde samenwerkingsvorm als Regio Hart van Brabant De gemeenschappelijke regeling van Hart van Brabant is als basis genomen voor het ontwerp van de Baronie. Hiermee is Regio De Baronie op gelijke hoogte met Hart van Brabant, wat bevorderlijk werkt in het samenwerkingsverband Stedelijke Regio Breda Tilburg - waar beide gemeenschappelijke regelingen deel van uitmaken. Gemeente Baarle-Nassau blijft voor wat het sociaal domein betreft participeren in Regio Hart van Brabant.

1.4 De gemeenschappelijke regeling is een logisch vervolg op de besluitvorming van december 2024 Het jaar 2025 is betiteld als start- en overgangsjaar, wat tot onder andere een gemeenschappelijke regeling moet leiden. Dit voorstel geeft daar invulling aan. 1.5 Er heeft zowel ambtelijke als bestuurlijke consultatie plaatsgevonden Om tot deze gemeenschappelijke regeling te komen is zowel ambtelijk als bestuurlijk een consultatieronde geweest. Daarnaast zijn ook de gemeenteraden betrokken gedurende de regionale radenbijeenkomst van 21 mei. De opgehaalde input is verwerkt in de bijgevoegde gemeenschappelijke regeling. 1.6 In de Wet gemeenschappelijke regelingen is opgenomen dat gemeenteraden een zienswijze uit kunnen brengen op de ontwerpregeling Dit raadsvoorstel biedt de gemeenteraad deze mogelijkheid. Dit kan bijdragen aan een gemeenschappelijke regeling waar de gemeenteraden zich betrokken bij voelen. 2.1 Het college van Baarle-Nassau doet een voorstel m.b.t. de zienswijze Het college stelt de raad voor de volgende zienswijze in te dienen: ‘De raad van Baarle-Nassau kan zich vinden in de tekst van de Gemeenschappelijke Regeling. Wij onderschrijven het belang van het positioneren van regio De Baronie als een duidelijke contramal ten opzichte van Hart van Brabant, binnen de context van de Stedelijke Regio Breda Tilburg (SRBT).

Wij onderscheiden een tweetal (blijvende) aandachtspunten: 1. Afstemming van de agenda’s Met de verschillende regionale samenwerkingsverbanden is het van groot belang om de agenda’s goed op elkaar af te stemmen. Hiermee voorkomen we bestuurlijke en ambtelijke drukte en werken we samen aan een effectieve en efficiënte Baronie.

Zaaknummer: 1113773

2. Betrokkenheid van de gemeenteraad Het tijdig en goed betrekken van de gemeenteraad is essentieel voor het borgen van democratische legitimatie en breed draagvlak. Wij hechten eraan dat de raad niet alleen tijdig wordt geïnformeerd, maar ook structureel de mogelijkheid krijgt om input te leveren op de regionale koers en besluitvorming.’ 6. Risico’s en kanttekeningen 1.1 De eventuele zienswijzen worden verwerkt in een definitief voorstel Beoogd effect is de raad in gelegenheid te stellen bij het college een zienswijze uit te brengen op het concept van de gemeenschappelijke regeling Regio De Baronie. Na ontvangst van alle zienswijzen zal worden afgewogen of deze aanleiding geven tot het afzien van of het wijzigen van de regeling. De eventueel aangescherpte gemeenschappelijke regeling zal opnieuw naar de raden worden verstuurd in het vierde kwartaal van 2025. Dan zullen de colleges de raden om toestemming vragen om de regeling te mogen vaststellen. 1.2 Er wordt nog gewerkt aan het opstellen van de kernagenda Naast het opstellen van de formele grondslag (het ontwerp van de gemeenschappelijke regeling) moet ook de inhoudelijke invulling helder zijn. Daarom wordt er op moment van schrijven gewerkt aan de kernagenda: op welke onderwerpen er inhoudelijk wordt samengewerkt. Hierover worden colleges en raden later dit jaar (naar verwachting in september) geïnformeerd.

Ook hierop is een zienswijzeprocedure van toepassing. Omdat de gemeenschappelijke regeling echter een langer traject doorloopt, is daar voorrang aan gegeven. Vandaar dat u eerst dit voorstel ontvangt, en later dit jaar separaat de kernagenda ter zienswijze zult ontvangen. 1.3 De termijn van acht weken is voor Baarle-Nassau niet haalbaar De termijn van de zienswijzeprocedure is officieel acht weken. Gezien het zomerreces is dit voor onze gemeente niet haalbaar: de eerstvolgende raadsvergadering van Baarle-Nassau is 24 september. Hier is echter rekening mee gehouden: een eventuele zienswijze van Baarle-Nassau na de vergadering van september wordt alsnog in behandeling genomen. Wel is het verzoek om, gezien de krapte in de planning daarna, zo snel mogelijk aan te geven óf er een zienswijze zal worden ingediend en zo ja, waarop die zienswijze ziet. 7. Alternatieven De raad kan besluiten wel of geen zienswijze in te dienen. 8. Lasten, baten en dekking Er zijn aan dit specifieke voorstel geen directe financiële gevolgen verbonden. Wel is een financiële bijdrage opgenomen in onze begroting, teneinde de vast te stellen kernagenda verder te kunnen realiseren en het Baroniebureau verder vorm te geven. 9. Relatie tot Baarle-Hertog Geen. 10. Relatie tot ABG-Organisatie Gemeente Alphen-Chaam neemt ook deel aan de Baroniesamenwerking, daar ligt eenzelfde voorstel voor.

Gemeente Gilze en Rijen maakt geen onderdeel van uit van de Baroniesamenwerking. 11. Communicatie en vorm van participatie N.v.t.

Zaaknummer: 1113773

12. Vervolg De eventuele door uw raad uitgebrachte zienswijze, brengen wij in bij de bestuurlijke regiegroep. Alle uitgebrachte zienswijzen worden betrokken bij het opstellen van een definitief voorstel. Dat voorstel wordt vervolgens aan de colleges van de Baroniegemeenten aangeboden. Dit gebeurt in het 4e kwartaal van 2025. Nadat wij dan een voorgenomen besluit over het treffen van de regeling hebben genomen, vragen wij uw raad om toestemming tot het treffen van de regeling. Vervolgens kan ons college definitief de regeling vaststellen. Wanneer tenslotte alle colleges een definitief besluit hebben genomen, kan na bekendmaking van de regeling, deze in werking treden.

BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN BAARLE-NASSAU M.J.P. de Jongh RA. M.H.M.R. de Hoon- Veelenturf Secretaris burgemeester

Bijlagen: 1. Ontwerp gemeenschappelijke regeling de Baronie 2. Toelichting gemeenschappelijke regeling de Baronie

Zaaknummer: 1113773

DE RAAD VAN DE GEMEENTE BAARLE-NASSAU; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders nr. 1113773;

gelet op het bepaalde in; besluit: 1. Kennis te nemen van het ontwerp gemeenschappelijke regeling Regio De Baronie (bijlage 1) en de Toelichting op de gemeenschappelijke regeling Regio De Baronie (bijlage 2); 2. In het kader van de zienswijzeprocedure een zienswijze (zoals geformuleerd bij argument 2.1) in te dienen.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 24 september 2025

DE GEMEENTERAAD VAN BAARLE-NASSAU

J.J.M. Nuijen Griffier

M.H.M.R. de Hoon- Veelenturf Voorzitter

Zaaknummer: 1113773