Raadsvoorstel Maatregelenpakket Ravijnjaar

RAADSVOORSTEL Commissie B&M: Afdeling: Zaaknummer:

9 april 2025 Financiën & Control 1102812

Raadsvergadering: Portefeuillehouder: Programma:

23 april 2025 Wethouder Van Tilborg Bestuur

Voorstel tot Maatregelenpakket Ravijnjaar Baarle-Nassau

1. Voorgesteld besluit 1. Kennisnemen van het concept maatregelenpakket Ravijnjaar, in te stemmen met het vervolgproces en geen zienswijze in te brengen. (NB: bij inbrengen van zienswijze(n) dit te doen met geamendeerd(e) besluit(en)) 2. Eerdere besluitvorming Vervolgproces en bepalen uitgangspunten, leidende principes en bestuurlijke ambitie gericht op de ravijnjaren (18 december 2024 zaaknr 1092500). 3. Samenvatting We hebben een intensief proces doorlopen om maatregelen voor te stellen om de korting van het kabinet op het gemeentefonds en de stijgende kosten door inflatie, vergrijzing en bevolkingsgroei op te vangen. Het doel is een sluitend begrotingssaldo voor 2026 en een verbetering van het financieel meerjarenperspectief (2027-2029). Het college legt met dit raadsvoorstel een concept maatregelenpakket voor. Bij de Perspectiefnota 2026 zal het college een definitief maatregelenpakket ter besluitvorming voorleggen aan de gemeenteraad om in de begroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029 te verwerken.

Voorstel 4. Inleiding De septembercirculaire bevestigt het beeld dat de gemeenten vanaf 2026 fors minder geld krijgen van het Rijk om taken uit te voeren. We noemen dit het ravijnjaar omdat veel gemeenten daardoor in de rode cijfers terecht komen. Tijdens een raadsinformatieavond in april 2024 is de gemeenteraad bijgepraat over de oorzaak, de impact en het perspectief voor onze gemeente in relatie tot het ravijnjaar en het proces tot het maken van keuzes om de gemeentelijke financiën weer duurzaam in balans te brengen. Op 2 oktober 2024 hebben we u tijdens de raadsinformatieavond geïnformeerd over de laatste stand van zaken en het proces. Vervolgens bent u op 17 oktober in de gelegenheid gesteld om in een “carrousel” in gesprek te gaan met de ambtelijke organisatie in relatie tot proces en inhoud van de toen aanwezige korte informatiebladen (fiches) van mogelijke maatregelen. We informeerde u dat het streven is om in maart-april 2025 tot eerste keuzes te komen.

Zaaknummer: 1102812

De fiches van toen betroffen een ambtelijke set. Hierover had nog geen bestuurlijke afweging op plaatsgevonden. Het college heeft in een aantal werksessies het maatregelenpakket geactualiseerd en aangevuld met nieuwe informatie of met (beperkt) aanvullende maatregelen. Het overgrote deel van de fiches is daarbij gelijk gebleven. Het college heeft een eerste bestuurlijke afweging gemaakt voor het sluitend maken van het jaar 2026 en een stevige aanzet voor de jaren daarna. Deze bestuurlijke koers is onderdeel geweest van de werksessie met uw raad op 12 februari jl. Met de input van uw raad uit de werksessie heeft het college een concept maatregelenpakket afgerond. Het college vraagt uw raad in te stemmen met het vervolgproces en uw zienswijze(n) via een geamendeerd besluit kenbaar gemaakt. Uiteindelijk zal een definitief maatregelenpakket ter besluitvorming in de Perspectiefnota 2026 (PPN) worden opgenomen. Na besluitvorming over de PPN verwerken we het pakket in de begroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029 en vragen we de ABG-organisatie om implementatie van de maatregelen. Beoogd effect Zorgen voor een goede en gezonde financiële positie van onze gemeente waarbij de baten en lasten voor de langere termijn structureel in evenwicht zijn en waarbij de van belang zijnde financiële kengetallen zich binnen de waarden bewegen die de gemeenteraad als norm heeft gesteld.

Dit vanuit de gedachte dat het gemeentebestuur er is om de samenleving te dienen met goed bestuur gericht op een aanvaardbaar voorzieningenniveau (pakket van diensten en producten). Concept maatregelenpakket1 Het college stelt voor om de in de hieronder opgenomen tabel de groen-gekleurde bedragen door te voeren, de blauw-gekleurde posten pas door te voeren als er nog aanvullende tegenvallers zijn en de rood-gekleurde posten voor nu niet door te voeren en deze op de reservelijst te plaatsen. Tijdens de werksessie met de raad van 12 februari jl. kwam naar voren dat diverse raadsleden fiches 11 (grensoverschrijdende samenwerking) en 19 (stoppen met ondernemingscontacten en economie) ook willen toevoegen aan het door te voeren maatregelenpakket. Het college hecht er in deze fase aan om deze enerzijds identiteitsbepalende en voor een groot deel essentiële taken (fiche 11) en de contacten met onze ondernemers (fiche 19) in brede zin te handhaven als noodzakelijke voorzieningen voor onze gemeente. Tevens geldt dat een bezuiniging hierop, vanwege een afbouwregeling van de ABG-organisatie, naar verwachting slechts een zeer beperkt financieel rendement heeft de eerste jaren.

1

Concept-maatregelenpakket de nummers corresponderen met set fiches van 12 februari jl. Zie bijlage 1.

Zaaknummer: 1102812

Voorstel College staat achter deze ombuiging College vindt dit een prioriteit College terughoudend, pas als andere maatregelen niet toereikend zijn 1 Stoppen met het uitvoeren van de burgerpeiling, ééns per twee jaren. 2 Verminderen van het budget voorlichting 3 Stoppen met 213a onderzoeken 4 Aframen post onvoorzien 5 Stoppen met infographic 6 Voor iedere titel toe te groeien naar 100% kostendekkendheid 1e fase al in 2025 Voor iedere titel toe te groeien naar 100% kostendekkendheid 1e fase al in 2025 7 Invoeren hondenbelasting 8 Verhogen toeristenbelasting (aangepast) 9 Verhogen OZB 10 Verhogen OZB extra tot artikel 12 11 Stoppen grensoverschrijdende samenwerking 12 Afromen budget bodem 13 MIP centrumplan singel MIP centrumplan sint anna plein afweegbaar voor nieuwe regeerperiode 2028 14 Civiele werken van MIP Groeske en Loswal Civiele werken Chaamseweg, Nassaupark; Afweegbaar voor nieuwe regeerperiode 2028 15 Uitstellen investering veld Gloria UC 16 Aanvullend budget wegonderhoud ivm aanvullende informatie 17 Verlagen kwaliteitsniveau groenonderhoud 18 Versoberen bijdrage toerisme baarle fiche aanpassen 19 Stoppen met ondernemingscontacten en economie 20 Mantelzorgcompliment verlagen 21 Verlagen budget activiteitensubsidies 22 Meedoenregeling.Verlagen inkomensgrens 23 Verlagen subsidiebudget voor basisvoorzieningen 24 Basisondersteuning dorpsteam Nieuw 25 Bibliotheek Nieuw

(betreft extra baten) 26 Versoberen bijzondere bijstand Nieuw 27 Vitaal ouder worden (ontwikkelkosten) 2025 Vitaal ouder worden uitvoeringskosten Vitaal ouder worden vervoer Vitaal ouder worden hulp bij het huishouden Vitaal ouder worden WMO begeleiding en dagopvang 28 Bijdrage in collectieve verzekering verlagen 29 Hervormingsagenda jeugd/kansrijk opgroeien ontwikkelkosten ook 1 regel Hervormingsagenda jeugd/kansrijk opgroeien jeugdhulp segment 3 Hervormingsagenda jeugd/kansrijk opgroeien jeugdhulp segment 4 30 Wmo lasten (reeds bezuiniging € 100.000 ingevoerd) Wmo vervoer Wmo hulpmiddelen Wmo Hulp bij het huishouden Wmo woningaanpassingen 31 Stoppen met Workin Nieuw Stoppen met Workin 32 Versoberen met het handhaven op permanente bewoning op recreatieparken 33 Beperken BOA inzet Subtotaal fiches 34 Verbonden Partijen: ABG kader en maatregelenpakket 35 Verbonden Partijen overig: 1e inschatting; Info beschikbaar begin februari 36 Toerekening kosten aan Afval en riolering 37 Aframen Groen renovaties : na 2025 geen planmatige onderbouwing meer 38 Bloemenmanden aframen Poho 39 Subsidie SCCB al € 50.000 ingeboekt huidige begroting 40 Dorpshuizen al € 10.000 ingeboekt 41 Invulling leegstand huidig gemeentehuis vanaf 2027 Opdracht loopt 42 Jeugdzorg: toezegging Rijk; compensatie ingeboekt voor 43 Kapitaallasten toegerekende rente (al betrokken bij uitstel investeringen) 44 Aanpak

ondermijning Aframen stelpost Burgemeester 45 WMO Vervoer aanbestedingsvoordeel RWB Totaal huidige inventarisatie

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

11.000 1.954 10.000 12.669 2.500 0 66.000 10.000 23.000 327.000 233.000 90.000 3.500 0

0 1.954 10.000 12.669 2.500 0 66.000 10.000 23.000 327.000 233.000 90.000 3.500 57.412

0

17.835

12.137 -58.000 0 31.000 10.000 10.556 11.000

11.898 -58.000 31.841 5.000 31.000 10.000 10.556 11.000

11.000 1.954 10.000 12.669 2.500 0 66.000 10.000 23.000 327.000 233.000 90.000 3.500 56.572 39.747 17.574 55.543 11.498 -58.000 31.841 10.000 31.000 10.000 10.556 11.000

3.500

39.000 50.000 5.000

39.000 50.000 5.000

-37.675 PM PM 60.000 12.401

-37.675 PM PM 60.000 12.401

-37.675 PM PM 60.000 12.401

10.000 18.000

10.000 18.000

-3.100 0 PM** 0 0 -40.200 38.000 10.000 + NTB 850.242

PM**

PM**

0 0 -40.200 38.000 10.000 + NTB 1.072.691

0 0 -40.200 38.000 10.000 + NTB 1.182.480

144.000 20.000 50.000 40.000 6.000

194.000 20.000 50.000 40.000 6.000

266.000 20.000 50.000 40.000 6.000

100.000

100.000 100.000

100.000 100.000

20.000 80.000

20.000 80.000

20.000 80.000

1.310.242

1.682.691

1.864.480

0

0

Zaaknummer: 1102812

Gecategoriseerd leidt dit tot het volgende beeld: College staat achter deze ombuiging College vindt dit een prioriteit College terughoudend, pas als andere maatregelen niet toereikend zijn Totaal maatregelenpakket

911.442 165.800 233.000 1.310.242

1.168.144 281.547 233.000 1.682.691

1.255.744 375.736 233.000 1.864.480

5. Argumenten 5.1 Kaderstellende rol gemeenteraad gericht op het budgetrecht De gemeenteraad moet zijn verantwoordelijkheid kunnen dragen voor de kaderstellende rol gericht op het budgetrecht. Daarom zijn er voor de nu verwachte tekorten acties nodig. Het is van belang dat uw raad kennisneemt van het maatregelenpakket en het voorgestelde proces om te werken aan een definitief pakket van maatregelen. U bent als raad nadrukkelijk betrokken bij het proces van de totstandkoming van het afwegingskader en de invulling van dit pakket 5.2 Afwegingskader Het college heeft de volgende stappen doorlopen om tot het concept maatregelenpakket te komen.

Benodigd bedrag geactualiseerd erminderd met S echnische maatregelen sto am

mbuigingen taken oorzieningen rioriteit e elijke erplich ng mpact dienst erlening aatschappelijke impact it oerbaarheid risico s ostenbesparing

Budge aire dekking oldoende

1

erminderd met S

Belas ngmaatregelen gemiddeld ni eau

erminderd met S

Sluitend maken door belas ngmaatregelen

Saldo Sluitend

Hierbij is op dit moment (nog) niet noodzakelijk om stap 3 in te vullen.

5.3 Nadere/ nieuwe informatie In april verwachten we van de verbonden partijen de begrotingen. Dan toetsen we de begrote cijfers met de afspraken die we met deze organisaties hebben gemaakt. Op basis van de voorjaarsnota van het Rijk wordt de meicirculaire gemaakt. Bij de behandeling van de Perspectiefnota 2026 betrekken we de meicirculaire 2025. De uitkomsten van het WMO-onderzoek zijn nu vooral nodig om de al ingeboekte daling van kosten te kunnen operationaliseren. Daarom leidt dit niet tot bijstelling van de bedragen. Zaaknummer: 1102812

Verder zullen naar aanleiding van de jaarrekening en de 1e Turap mogelijk mutaties worden doorgevoerd die een structureel karakter hebben. Indien dit leidt tot meevallers zal het college aangeven welke posten ze uit het concept maatregelenpakket niet (meer) opneemt Bij tegenvallers zal het college met een voorstel komen om het tekort op te lossen. 5.4 Vervolgproces na besluitvorming van 23 april Na de besluitvorming door de gemeenteraad over de maatregelenopties gaan we werken aan voorbereiding van de Perspectiefnota 2026 (PPN). Het meenemen van onze inwoners met het pakket van maatregelen en de impact op doelgroepen is belangrijk. Zo moeten we voor de maatregelen Sociaal Domein een advies vragen bij de adviesraad Sociaal Domein. Ook zal het college maatschappelijke partners die geraakt worden met de maatregelen hiervan op de hoogte brengen. In eerdere stukken naar de gemeenteraad is gesproken over een inloopavond voor onze inwoners in het voorjaar 2025. De maatregelen hebben nog een beperkte impact op het voorzieningenniveau van onze gemeente. Daarom stelt het college voor om nu geen inloopavond te organiseren. Uiteraard kunnen de fracties met hun achterbannen zelf consultaties doen.

6. Risico’s en kanttekeningen 6.1 Het proces richt zich op de verwachte tekorten. In de komende maanden kunnen hier nog veranderingen in ontstaan door de meicirculaire, nadere afspraken VNG-Rijk, maar ook door resultaten ten aanzien van kostenontwikkeling jeugdzorg. Dit kan leiden tot hogere – dan wel lagere tekorten. Bij tegenvallers moeten we bezien welke aanvullende maatregelen nodig zijn. Bij meevallers hoeven niet alle ombuigingen door te gaan. Bij de PPN 2026 en bij de begroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029 brengen we dan in beeld welke maatregelen niet doorgaan. Bij jeugdzorg is het uitgangspunt dat het Rijk de meerkosten ten opzichte van 2024 compenseert. Deze systematiek wordt door meerdere gemeenten toegepast. 6.2 De financiële positie van de gemeente staat onder druk. De kans op financiële tegenvallers neemt toe doordat het nog aanwezige vet van de botten is gehaald. Het weerstandsvermogen vangt dan de eerste klappen op. Indien tegenvallers echter structureel zijn, moet de gemeente ze in structurele zin opvangen. Daarbij zijn de begrotingen voor 2027-2028 en naar verwachting ook voor 0 9 op dit moment nog niet financieel sluitend zie hier oor de cijfers in tabel onder “4. nleiding” . In het zicht van de nieuwe verkiezingen vraagt dit voor de nieuwe raadsperiode aanvullende maatregelen om ook die jaren sluitend te krijgen.

6.3 Indexeringen van loon- en prijsstijgingen zijn voor onze gemeente nog een risico. In het huidige perspectief is rekening gehouden met 2,7% 6.4 Nieuwe ambities Duidelijk is dat er geen ruimte is voor nieuwe ambities. Als deze in beeld komen dan zullen er eerst ruimte scheppende maatregelen moeten worden doorgevoerd. 7. Alternatieven De rek om alternatieven te bepalen is niet aanwezig. Met het nu genoemde pakket kunnen de prioriteiten voortgang behouden en blijven de basisvoorzieningen voor onze gemeente intact. Zij het dat hiervoor een “prijs” wordt betaald door de stijging van de OZB-inkomsten niet woningen en opgenomen maatregelen.

Zaaknummer: 1102812

8. Lasten, baten en dekking Recapitulatie van de voorstellen in relatie tot het huidige meerjarenperspectief geven het volgende beeld.

Nadelig saldo huidig mjb Verhoging algemene uitkering december circulaire Herrekend nadelig saldo (actueel beeld)

Totaal huidige inventarisatie Saldo indien alle maatregelen worden doorgevoerd Voor inzicht verminderd met als: Afweegbaar maar voor college prioriteit/ voor nieuwe coalitie Fiche nummer 10 OZB nog ruimte voor aanvullende inzet Nieuw saldo na inzet maatregelen

Begroting 2026 -943.234 36.000 -907.234

Begroting 2027 -1.309.744 60.000 -1.249.744

Begroting 2028 -1.448.858 84.000 -1.364.858

1.310.242 403.008

1.682.691 432.947

1.864.480 499.622

165.800 233.000 4.208

281.547 233.000 -81.600

375.736 233.000 -109.114

9. Relatie tot Baarle-Hertog Ook richting de gemeente Baarle-Hertog geldt dat zij in algemene zin worden geïnformeerd over onze financiële opgaven en wij ook met hen afstemmen over de posten waarbij gezamenlijke afspraken over zijn gemaakt. Het college wil verder een herijking van de afspraken over de kostenverdeling met de gemeente Baarle-Hertog. Belangrijk is dat hierbij de ondersteuning van de grensoverschrijdende samenwerking blijft plaatsvinden. 10. Relatie tot ABG-Organisatie De ABG-organisatie zorgt voor de uitvoering en implementatie van de voorgestelde maatregelen. 11. Communicatie en vorm van participatie Het maatregelenpakket wordt via Ons Weekblad nader toegelicht door onze collegeleden in de vorm van een themapagina. Verder vragen we de adviesraad Sociaal Domein om advies en informeren we de betrokken maatschappelijke partners. 12. Vervolg Het college zal op ingebrachte zienswijze(n) een reactie geven. Rekening houdend met cijfers van de jaarrekening 2024 en 1e Turap 2025 zal in de Perspectiefnota 2026 het definitieve maatregelenpakket worden opgenomen ter besluitvorming van de gemeenteraad.

BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN BAARLE-NASSAU P.W.M. Geurts M.H.M.R. de Hoon- Veelenturf Secretaris burgemeester

Bijlage(n): Informatieset d.d. 12 februari 2025.

Zaaknummer: 1102812

DE RAAD VAN DE GEMEENTE BAARLE-NASSAU; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders nr. 1102812;

besluit: Kennisnemen van het concept maatregelenpakket Ravijnjaar, in te stemmen met het vervolgproces en geen zienswijze in te brengen.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 23 april 2025

DE GEMEENTERAAD VAN BAARLE-NASSAU

J.J.M. Nuijen Griffier

M.H.M.R. de Hoon- Veelenturf Voorzitter

Zaaknummer: 1102812