Raadsvoorstel Integraal Huisvestingsplan

RAADSVOORSTEL Commissie Inwoners en bestuur: Afdeling: Zaaknummer:

10 september 2025

Raadsvergadering:

24 september 2025

Sociaal Beleid 1110839

Portefeuillehouder: Programma:

Wethouder van de Laak

Voorstel tot het vaststellen van het integraal huisvestingsplan 2025-2041

1. Voorgesteld besluit 1. Het Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2025-2041 vast te stellen. 2. Eerdere besluitvorming Niet van toepassing 3. Samenvatting Onderwijshuisvesting draagt bij aan het gezamenlijk doel om te zorgen voor kwalitatief goed onderwijs voor alle kinderen in onze gemeente. De gemeente Baarle-Nassau en de schoolbesturen zijn in dat kader samen (wettelijk) verantwoordelijk om hiertoe goede, passende en toekomstbestendige onderwijshuisvesting (incl. bewegingsonderwijs) te realiseren en in stand te houden. Om hieraan invulling te geven hebben gemeente en schoolbesturen samen een Integraal Huisvestingsplan (IHP) onderwijs 2025-2041 opgesteld. Tevens bevat het handvatten en uitgangspunten voor de borging van kinderopvang/buitenschoolse opvang in het kader van kindcentra en doorgaande leerlijnen. Het IHP is een strategisch en dynamisch koersdocument dat inzicht geeft in de behoefte aan de onderwijsvoorzieningen in het primair en voortgezet onderwijs voor de komende 16 jaar. Het bepaalt op basis van visie en ambities, gerichte analyse, scenariovorming, prioritering, oplossingsrichting en financiële vertaling de kaders waarbinnen de gemeente Baarle-Nassau en de schoolbesturen investeren in de toekomstbestendige onderwijshuisvesting.

Omdat het IHP naar verwachting pas in 2026 een formele wettelijk status op grond van de onderwijswetgeving krijgt, vindt de definitieve besluitvorming over de in het IHP opgenomen voorzieningen vooralsnog per uitvoeringsjaar via het jaarlijkse huisvestingsprogramma plaats; het IHP wordt bij de beoordeling van deze voorzieningen als uitgangspunt gehanteerd. Tevens fungeert het IHP als instrument c.q. onderlegger voor de raad om jaarlijks (vanaf de begroting 2026) op basis van het budgetrecht financiële middelen voor de in het IHP opgenomen voorzieningen beschikbaar te stellen.

Voorstel 4. Inleiding Het voorliggende IHP moet gezien worden als een richtinggevend beleidskader, waarin de visie, ambities en uitgangspunten met betrekking tot onderwijshuisvesting in Baarle-Nassau zijn vastgelegd. Het vaststellen van de kaders is een bevoegdheid van de raad. Aan de vaststelling van dit IHP zijn geen financiële gevolgen verbonden.

Zaaknummer: 1110839

Gemeente en schoolbesturen hebben een gezamenlijke zorgplicht voor onderwijshuisvesting inclusief het bewegingsonderwijs. Onderwijshuisvesting draagt bij aan het gezamenlijk doel om te zorgen voor kwalitatief goed onderwijs voor alle kinderen in onze gemeente; goede huisvesting zorgt voor een omgeving waarin een ‘klimaat’ gerealiseerd kan worden waar ontplooiingsmogelijkheden voor kinderen optimaal zijn. Door als gemeente samen met de schoolbesturen zorg te dragen voor goede, passende en toekomstbestendige onderwijshuisvesting wordt actief een bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van de kinderen en jongeren van Baarle-Nassau en daarmee het potentieel van alle toekomstige inwoners. Vanuit die optiek is (het zorgen voor) toekomstbestendige onderwijshuisvesting investeren in ‘onze’ kinderen. Om enerzijds invulling te geven aan de gezamenlijke zorgplicht/verantwoordelijkheid en anderzijds de kwaliteit van (onderwijs-)huisvesting te borgen en in te spelen op nieuwe inzichten en ontwikkelingen, hebben gemeente en schoolbesturen samen een IHP opgesteld. Dit onder begeleiding van ICS-adviseurs. Eerst en vooral beschrijft het IHP de gezamenlijke visie op onderwijs (hoofdstuk 2) en daaraan gekoppeld de uitgangspunten/kaders van gemeente en schoolbesturen ten aanzien van onderwijshuisvesting in onze gemeente (hoofdstuk 3).

Vervolgens wordt (hoofdstuk 4) ingegaan op “vraag en aanbod”: de beschikbare onderwijscapaciteit wordt vergeleken met de toekomstige normatieve ruimtebehoefte aan onderwijscapaciteit in 2041. De leerlingenprognoses van Pronexus (basisonderwijs maart 2024 / voortgezet onderwijs oktober 2024 ) zijn de basis geweest voor de berekening van de ruimtebehoefte. Daarna worden (hoofdstuk 5) de scenario’s per kern en per school geschetst. Voor wat betreft de financiële consequenties van het IHP (hoofdstuk 6) wordt geconstateerd dat op basis van de denkrichtingen, zoals deze in dit IHP staan beschreven er de komende jaren geen aanvullende investering aan de orde is. De La Salle komt in 2041 als eerste school in aanmerking voor een ingreep (vervangende nieuwbouw of levensduurverlengende renovatie). 5. Argumenten 1.1 het IHP geeft mede sturing aan de wettelijke zorgplicht van de gemeente om te voorzien in adequate huisvesting. De gemeente heeft de verantwoordelijkheid om te voorzien in adequate huisvesting van de scholen (incl. bewegingsonderwijs) in de kernen van Baarle-Nassau. Deze verantwoordelijkheid is vastgelegd in de Wet op het primair onderwijs en Wet voortgezet onderwijs 2020 en uitgewerkt in de verordening ‘voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Baarle-Nassau 2015’.

Daar waar deze verordening het wettelijke en procedureel kader voor onderwijshuisvesting vormt, geeft het IHP de lokale beleidsvisie c.q. de gezamenlijke kaders/uitgangspunten van gemeente en schoolbesturen ten aanzien van onderwijshuisvesting weer. Daarmee geeft het IHP sturing aan de wettelijke zorgplicht. 1.2 het IHP bevat de gezamenlijke visie, kaders/uitgangspunten en ambities voor onderwijshuisvesting in Baarle-Nassau en fungeert daardoor als richtinggevend beleidskader c.q. koersdocument. Door in het IHP visie, kaders/uitgangspunten en ambities vast te leggen wordt duidelijk hoe onderwijshuisvesting in Baarle-Nassau vorm en inhoud krijgt. Richtinggevend betekent in dit kader dat het IHP de koers uitzet om te komen tot een toekomstbestendige structuur van onderwijshuisvesting in onze gemeente. 1.3 het IHP verschaft aan de hand van een integrale afweging een meerjarenperspectief, dat inzichtelijk maakt welke voorzieningen en investeringen noodzakelijk zijn om goed onderwijs in toekomstbestendige huisvesting te kunnen garanderen. Door onder andere behoefte en capaciteit op elkaar af te stemmen, leegstand terug te dringen Zaaknummer: 1110839

door gebouwen optimaal in te zetten en rekening te houden met een evenwichtige spreiding van voorzieningen, geeft het IHP een duidelijk beeld wat er de komende jaren aan voorzieningen en investeringen nodig is. 1.4 het IHP wordt als uitgangspunt gehanteerd bij de beoordeling van huisvestingsaanvragen op grond van de ‘verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Baarle-Nassau 2015’. De toekenning van voorzieningen kan niet op basis van het IHP geschieden, maar dient op basis van de in de verordening ‘voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Baarle-Nassau 2015 ’ opgenomen procedure met betrekking tot vaststelling van het jaarlijkse onderwijshuisvestingprogramma plaats te vinden. De bevoegdheid tot het toekennen van huisvestingsvoorzieningen berust weliswaar bij het college maar kan alleen maar plaatsvinden als de raad via het budgetrecht daarvoor middelen beschikbaar stelt. Het college dient evenwel bij de beoordeling van dergelijke voorzieningen het IHP als uitgangspunt te nemen. 1.5 De inhoudelijke samenwerking tussen onderwijs en kinderopvang maakt het noodzakelijk om eenduidige en heldere afspraken vast te leggen over het investeren in de huisvesting van kinderopvang, opdat een langdurige samenwerking en de realisatie van kindcentra worden geborgd en gestimuleerd.

Vanuit het streven om een bereikbaar aanbod van kindvoorzieningen in kindcentra te realiseren, hebben gemeente, schoolbesturen en kinderopvangorganisaties er baat bij dat de betrokken partijen langdurig met elkaar kunnen samenwerken in een gebouw. Deze samenwerking wordt bemoeilijkt doordat er geen eenduidige en heldere afspraken zijn vastgelegd over het investeren in de huisvesting van opvang, in die situaties waarbij onderwijs en opvang zijn of worden gehuisvest in één gebouw. Bij nieuwbouw is het streven van een kindcentrum vanzelfsprekend. Bij bestaande bouw ligt dit vaak lastiger. Uitgangspunt in het IHP is dat vanuit de gedachte van een kindcentrum onderwijs en kinderopvang op basis van gelijkwaardigheid gehuisvest zijn in het gebouw. Dit betekent dat bij vraagstukken rond krimp of groei kinderopvang niet wijkt voor het onderwijs, maar in overleg tussen gemeente, onderwijs en kinderopvang wordt gekeken naar oplossingen. 1.6 ‘Renovatie’ heeft als ‘voorziening’ in de huisvesting’ (nog) geen wettelijke status Evenals het IHP heeft de voorziening ‘renovatie’ nog geen wettelijke status. Op dit moment ligt er wetsvoorstel bij de Tweede Kamer (wetsvoorstel planmatige en doelmatige aanpak onderwijshuisvesting) waarin wordt geregeld dat renovatie als volwaardig alternatief voor nieuwbouw een voorziening is waar de gemeente primair verantwoordelijk voor is.

Met inachtneming van de inhoud van dit wetsvoorstel is in het IHP (paragraaf 3.7) beschreven wat in Baarle-Nassau onder “renovatie” wordt verstaan en welke uitgangspunten en spelregels daarbij worden gehanteerd. 1.7 Het IHP is samen met de besturen voor primair onderwijs en voortgezet onderwijs tot stand gekomen. De schoolbesturen zijn zich er van bewust dat onderwijshuisvesting een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de gemeente en het onderwijs is. Daarom is dit IHP gezamenlijk ontwikkeld. De schoolbesturen hebben tijdens het op 1 juli 2025 gehouden OOGO ingestemd met het IHP. 6. Risico’s en kanttekeningen 1.1 Ontwikkeling leerlingenaantallen De in het IHP opgenomen voorzieningen zijn mede gebaseerd op de ontwikkeling van de leerlingenaantallen in onze gemeente. Daarvoor zijn de meest recente leerlingenprognoses

Zaaknummer: 1110839

gebruikt, die voor het primair onderwijs in maart 2024 en voor het voortgezet onderwijs in oktober 2024 door Pronexus te Eindhoven zijn opgesteld (zie bijlagen). Voor deze leerlingenprognoses zijn de meest recente data gebruikt, zoals de bevolkingsgegevens van de afgelopen 5 jaar, de woningvoorraad, de woningbouwplanning voor de komende jaren en de leerlingenaantallen per 1 oktober 2023 en de aan deze teldatum gekoppelde herkomstgegevens van de leerlingen (uit welke voedingsgebieden zijn de leerlingen van elke school in Baarle-Nassau afkomstig?) Wijzingen in het leerlingenaantal op een school zorgen voor een gewijzigde ruimtebehoefte, hetgeen bij daling van het leerlingenaantal leidt tot leegstand en bij stijging tot een mogelijke ruimtetekort, een en ander afhankelijk van de aanwezige/beschikbare onderwijscapaciteit. De leerlingenprognoses worden om de twee jaar geactualiseerd. Na de teldatum 1 oktober 2025 vindt weer een update van de leerlingenprognoses plaats. De leerlingenprognoses blijven een belangrijke rol spelen bij het bepalen van de uiteindelijke omvang van de gewenste huisvestingsvoorzieningen. 7. Alternatieven Niet van toepassing. 8. Lasten, baten en dekking Op basis van de denkrichtingen, zoals deze in het IHP staan beschreven zijn er geen aanvullende investeringen aan de orde. 9.

Relatie tot Baarle-Hertog Beide gemeenten kennen eigen regelgeving en verantwoordelijkheden rondom onderwijs en onderwijshuisvesting. Er maken Belgische kinderen gebruik van de Nederlandse onderwijsvoorzieningen en omgekeerd. Iedere gemeente vervult zijn eigen rechten en plichten ten aanzien van de onderwijshuisvesting. 10. Relatie tot ABG-Organisatie Het proces om te komen tot een IHP is door de drie gemeenten gezamenlijk opgepakt en doorlopen, maar heeft uiteindelijk geresulteerd in drie afzonderlijke IHP’s. 11. Communicatie en vorm van participatie Het IHP is onder leiding van ICS-adviseurs in zeer nauwe samenwerking tussen gemeente en schoolbesturen tot stand gekomen. In het op 1 juli 2025 gehouden OOGO (Op Overeenstemming Gericht Overleg) hebben de schoolbesturen ingestemd met het voorliggende IHP. 12. Vervolg De gemeentelijke Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Baarle-Nassau 2015 dient te worden aangepast. Het in het IHP opgenomen maatwerk (Bij vraagstukken rond krimp of groei hoeft kinderopvang niet te wijken voor onderwijs / extra m2 voor passend en inclusiever onderwijs) dient formeel te worden vastgelegd in de verordening. Ook het wetsvoorstel planmatige en doelmatige aanpak onderwijshuisvesting, dat aanvankelijk per 1 januari 2026 in werking zou treden, vraagt om een aanpassing van de verordening.

Het streven was om beide aanpassingen te combineren en u begin 2026 het voorstel te doen tot het vaststellen van een nieuwe, actuele verordening. Hoewel genoemd wetsvoorstel niet controversieel is verklaard, is bij nader inzien de verwachting dat de beoogde inwerkingtreding van het wetsvoorstel niet wordt gehaald, zelfs enige tijd wordt uitgesteld.

Zaaknummer: 1110839

Het voorstel is nu om de wijziging van de verordening in twee fasen te laten verlopen, waarbij: 1. op korte termijn de verordening uit 2015 wordt geactualiseerd naar de laatste modelverordening (2020) en hierin tevens het lokale maatwerk uit het IHP wordt verwerkt; 2. zodra de wetswijziging een feit is de verordening vervolgens aan te passen aan de nieuwe wet. De verwachting is dat wij u in de laatste raadsvergadering van 2025 of de eerste raadsvergadering van 2026 het voorstel kunnen doen tot het vaststellen van de onder 1. genoemde gewijzigde verordening.

BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN BAARLE-NASSAU M.J.P. de Jongh RA. M.H.M.R. de Hoon- Veelenturf Secretaris burgemeester

Bijlage(n): 1. 2. 3. 4. 5.

Integraal Huisvestingsplan Baarle-Nassau 2025-2041 Bijlagenboek bij IHP Leerlingenprognoses primair onderwijs 2024-2044 Leerlingenprognose voortgezet onderwijs 2024-2044 Verslag OOGO d.d. 1 juli 2025

Zaaknummer: 1110839

DE RAAD VAN DE GEMEENTE BAARLE-NASSAU; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders nr. 1110839;

gelet op het bepaalde in artikel 91 van de Wet op het primair onderwijs en artikel 6.1 van de Wet voortgezet onderwijs 2020; besluit: 1. Het Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2025-2041 Baarle-Nassau vast te stellen.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 24 september 2025

DE GEMEENTERAAD VAN BAARLE-NASSAU

J.J.M. Nuijen Griffier

M.H.M.R. de Hoon- Veelenturf Voorzitter

Zaaknummer: 1110839