Raadsvoorstel deelname aan het Schone Lucht Akkoord

RAADSVOORSTEL Commissie omgeving: Afdeling: Zaaknummer:

15 oktober 2025

Raadsvergadering:

5 november 2025

Ruimtelijke ontwikkeling 1100832

Portefeuillehouder: Programma:

Wethouder Adams Volksgezondheid en Milieu

Voorstel tot instemmen deelname aan het Schone Lucht Akkoord

1. Voorgesteld besluit Instemmen met de deelname aan het Schone Lucht Akkoord 2. Eerdere besluitvorming RS20.00214 Deelname Schone Lucht akkoord in aangepaste vorm (3 van de 8 onderdelen) 307539: Deelname fase 2 Pilot regionale verkenning samenwerking SLA 1069833: Deelname fase 3 Besluitvorming: Deelname aan het SLA 3. Samenvatting Met deelname aan het Schone Lucht Akkoord (hierna: SLA) committeert de gemeente zich aan inzet tot schonere lucht. Het streven van het SLA is het behalen van 50% gezondheidswinst in 2030 ten opzichte van 2016. De gemeente heeft samen met de provincie en andere gemeenten een regionale verkenning uitgevoerd voor deelname aan het SLA. Fase 1, 2 en 3 van deze verkenning zijn inmiddels afgerond. We hebben inzichten met wie we kunnen samenwerken en hoeveel capaciteit en kosten deelname aan het SLA met zich meebrengt. Het college heeft de bevoegdheid van beslissing op de besluitvorming tot deelname aan het SLA op basis van eerder gemaakte afspraken bij de raad gelegd.

Voorstel 4. Inleiding De luchtkwaliteit in Nederland is de afgelopen jaren verbeterd, maar veroorzaakt nog steeds veel schade aan de gezondheid en vroegtijdige sterfte. Om landelijk meer inzet te plegen op de bescherming van deze nadelige effecten op de leefomgeving is het Schone Lucht Akkoord opgericht. Deelnemers zijn het Rijk, provincies en gemeenten. Het SLA heeft als doel om in 2030 50% gezondheidswinst te behalen ten opzichte van het jaar 2016. Concreet gaat het SLA over vermindering van de uitstoot van fijnstof en stikstofdioxide. Deze reductie wordt gerealiseerd voor de onderdelen: Wegverkeer; Mobiele werktuigen; Houtstook; Landbouw; Zaaknummer: 1100832

-

Scheepvaart; Industrie; Citizen science.

In februari 2021 heeft de gemeenteraad van Baarle-Nassau ingestemd met de deelname aan het SLA in een aangepaste vorm. Doordat aangepaste vorm niet mogelijk was vanuit het ministerie (inzet op 3 van de 8 doelen namelijk: participatie, houtstook en landbouw) is het SLA niet ondertekend. Inmiddels verplicht deelname zich tot een inspanningsplicht (op de van toepassing zijnde onderdelen van het SLA). Er is door de provincie Noord-Brabant een pilot voorverkenning regionale samenwerking uitgevoerd. Deze pilot bestond uit fase 1, 2 en 3 en is inmiddels afgerond. Wij hebben inzicht in met welke andere gemeenten we kunnen samenwerken en hebben hierin allianties gevormd. We kunnen samenwerken met o.a. gemeenten Hilvarenbeek, Geertruidenberg en Altena. Voor het onderdeel houtstook hebben we een alliantie gevormd met de gemeenten Deurne, Meierijstad, Eindhoven, en daarnaast met TNO en longfonds. Op basis van de rekentool uit fase 2 hebben wij als gemeente zelf doorberekend wat deelname aan het SLA oplevert, en wat de kosten en capaciteit hiervoor nodig zijn. In de besluitvorming (26 maart 2024) over fase 3 van de voorverkenning heeft het college besloten tot bereidheid voor deelname aan het SLA. Het voorliggende raadsvoorstel betreft het voorstel voor de definitieve deelname aan het SLA.

Deelnemers van het SLA vullen jaarlijks een eigen uitvoeringsplan in, waarin maatregelen staan opgenomen op de verschillende onderdelen van het SLA. De maatregelen in het SLA zijn voornamelijk gericht op beleid en (VTH)-procedures en grijpen niet direct in op lokale activiteiten (zoals agrariërs). In het SLA akkoord is opgenomen dat gemeenten na deelname een volledig jaar hebben om het uitvoeringsplan in te vullen. We zullen het ingevulde uitvoeringsplan dus in kwartaal 1 van 2027 in dienen. We zullen de maatregelen stapsgewijs doorvoeren. De inhoud van dit uitvoeringsplan wordt bepaald door het college. Op deze manier zijn we als gemeente ook beter voorbereid op de nieuwe wettelijke eisen van de Europese Unie die in oktober 2024 zijn vastgelegd, én binnen 2 jaar omgezet moeten worden tot nationale wetgeving. Vanwege het belang van schone lucht is het voorstel om deel te nemen aan het SLA. 5. Argumenten 1.1 Besluit is deels in lijn met eerdere besluitvorming door de raad en college De gemeenteraad heeft in oktober 2020 reeds een besluit genomen over de (beperkte) deelname aan het Schone Lucht Akkoord en het college heeft het besluit genomen in maart 2024 tot bereidheid tot deelname. 1.2 Deelname past binnen de huidige personeelscapaciteit Op basis van de verkenning is de benodige urenzet voor Baarle-Nassau berekend.

De inzet aan het SLA betreft 63 uur per jaar, circa 5 uur per maand en past binnen de bestaande personele capaciteit. Daarnaast voeren we al een paar maatregelen uit, voornamelijk op het gebied van houtstook. 1.3 Ambities omgevingsvisie In de (gepubliceerde) ontwerpversie van de omgevingsvisie is de ambitie opgenomen: We streven naar een betere luchtkwaliteit om te zorgen voor een gezondere leefomgeving waar het fijn wonen, werken en recreëren is. We hebben de intentie om aan te sluiten bij het landelijke Schone Lucht Akkoord en hier uitvoering aan te geven. Gezien deze ambitie is het een logische stap om lid te worden van het Schone Lucht Akkoord. Zaaknummer: 1100832

1.4 Verbetering van het woon- en leefklimaat in Baarle-Nassau Toetreding draagt bij aan een gezondere leefomgeving. Door het treffen van maatregelen uit het SLA wordt verbetering van luchtkwaliteit verankerd in het beleid en in de (VTH-)procedures. Hierdoor zal uiteindelijk de uitstoot van fijnstof en stikstof gereduceerd worden. Elke verbetering van de luchtkwaliteit is winst voor het woon- en leefklimaat. 1.5 Voorsorterend aan nieuwe wet- en regelgeving We zijn als gemeente beter voorbereid op de nieuwe wettelijke eisen van de Europese Unie die in oktober 2024 zijn vastgelegd, en binnen 2 jaar in de nationale wetgeving opgenomen gaan worden. Door met alle deelnemers van het SLA de maatregelen uit Schone Lucht Akkoord te treffen verbeteren we de luchtkwaliteit. Dit vergroot de kans om aan de nieuwe normen te voldoen. 1.6 Geen nadelige gevolgen voor het bedrijfsleven In het door de gemeente op te stellen uitvoeringsplan worden geen bovenwettelijke maatregelen opgenomen die mogelijke negatieve effecten hebben voor het (agrarische) bedrijfsleven binnen de gemeente.

6. Risico’s en kanttekeningen 1.1 Ambtelijke capaciteit SLA Binnen de huidige formatie is er geen extra inzet benodigd, de werkzaamheden aan het SLA kunnen worden ingevuld door de bestaande formatie. Mocht uit het uitvoeringsplan meer ambitie blijken, dan kan het mogelijk zo zijn dat dit niet meer binnen de formatie past. 1.2 Kosten Het SLA zorgt voor extra kosten. De uitvoering van de VTH-taken op gebied van industrie en landbouw worden uitgevoerd door de OMWB. In afstemming met OMWB is er een stapsgewijze uitvoering bedacht voor de komende jaren. De jaarlijkse kosten hiervoor worden geschat op €4.000,Hiervoor wordt het werkplan van de OMWB opgehoogd met dit budget. Dit is afgebakend en wordt gedekt vanuit de incidentele middelen sociaal domein ten behoeve van gezondheid . 1.3 Beperking in de uitvoering Door het afgebakende budget van €4.000,- wordt het uitvoeringprogramma mogelijk beperkt in de uitvoering. Hierdoor kan het mogelijk zijn dat niet alle ambities kunnen worden uitgevoerd. 7. Alternatieven Er zijn op basis van dit voorstel geen alternatieven, anders dan het niet deelnemen aan de SLA. Niet meedoen aan het SLA zorgt niet voor een verbetering van de luchtkwaliteit. En het wijkt af van de ambitie in de omgevingsvisie. Een bijkomend nadeel is dat we ook niet kunnen deelnemen aan de overleggen/congressen over het SLA.

Daarmee blijven we niet op de hoogte van de actuele stand van zaken. Er ontstaat dan een kennisachterstand. 8. Lasten, baten en dekking Investering: De capaciteit voor het uitvoeren van de werkzaamheden past binnen de huidige ambtelijke capaciteit. Hier is geen extra budget voor nodig. Eenmalige kosten: Er zijn geen eenmalige kosten.

Zaaknummer: 1100832

Structurele kosten: De onderdelen industrie en landbouw vragen extra inzet op het gebied van toezicht en vergunningverlening, deze is uitbesteed aan de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB). In afstemming met de OWMB worden de jaarlijkse kosten voor de gemeente BaarleNassau geschat op €4.000,-. Dekking: Binnen de ABG-organisatie zijn de ambtelijke uren opgenomen in de huidige formatie. Dekking van deze kosten voor OWMB nemen we op in de 1e Tussenrapportage 2025, als onderdeel van (de bijstelling van) de bijdrage aan de Omgevingsdienst voor 2026 en verder. De dekking komt vanuit de incidentele middelen sociaal domein ten behoeve van gezondheid Deze kosten zijn afgebakend op €4.000,-. 9. Relatie tot Baarle-Hertog Het SLA heeft geen formele relatie met Baarle-Hertog. Wél is er de ambitie om binnen de enclaves als gemeenten gezamenlijk in gesprek te gaan om de ambities ten aanzien van het SLA te bespreken om af te stemmen of en hoe er gezamenlijk opgetrokken kan worden. 10. Relatie tot ABG-Organisatie De gemeenten Alphen-Chaam én Gilze en Rijen zijn onlangs reeds toegetreden tot het SLA, waardoor als Baarle-Nassau nu ook toetreedt alle gemeenten van de ABG-organisatie toegetreden zijn. 11. Communicatie en vorm van participatie In overleg met de afdeling Communicatie kiezen we de eventuele communicatiemomenten voor deelname aan het SLA.

Er is geen sprake van participatie als gevolg van de deelname aan het Schone Lucht Akkoord. Na de deelname wordt in het kader van het uitvoeringsprogramma wel met bewoners geparticipeerd. 12. Vervolg Planning: Na de besluitvorming ondertekenen we het Schone Lucht akkoord door aanmelding bij de staatssecretaris van het I&W (stuurgroep SLA) met de aanmeldingsbrief. Deelnemers van het SLA vullen jaarlijks hun eigen decentrale uitvoeringsplan in. Als de gemeente in 2025 toetreedt, dient het decentrale uitvoeringsplan in maart 2027 te worden ingediend. Het opstellen van het uitvoeringsplan is daarin een taak en bevoegdheid van het college. Het behalen van de doelstellingen van de SLA wordt gemonitord op basis van de jaarlijkse uitvoeringsplannen. Het Rijk rapporteert één keer per jaar over de voortgang van de maatregelen. Eéns per 2 jaar voert RIVM de monitoring uit op de gezondheidseffecten van het SLA.

BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN BAARLE-NASSAU M.J.P. de Jongh RA. M.H.M.R. de Hoon- Veelenturf Secretaris burgemeester

Bijlage(n): Aanmeldingsbrief SLA Baarle-Nassau

Zaaknummer: 1100832

DE RAAD VAN DE GEMEENTE BAARLE-NASSAU; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders nr. 1100832;

gelet op het bepaalde in het raadsvoorstel; besluit: Deel te nemen aan het Schone Lucht Akkoord

Aldus besloten in de openbare vergadering van 5 november 2025

DE GEMEENTERAAD VAN BAARLE-NASSAU

J.J.M. Nuijen Griffier

M.H.M.R. de Hoon- Veelenturf Voorzitter

Zaaknummer: 1100832