Raadsinformatiebrief armoede Baarle-Nassau

RAADSINFORMATIEBRIEF -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan

De gemeenteraad van de Gemeente Baarle-Nassau

Van

Het college van burgemeester en wethouders

Portefeuillehouder

Wethouder van de Laak

Onderwerp

Armoede onderzoek

Datum collegevergadering

22 november 2022

Zaaknummer

419936

RIB-Nummer

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------1. Inleiding In de perspectiefnota van 2023 is de toezegging gedaan en zijn middelen vrijgemaakt voor onderzoek naar het bereik en de effectiviteit van het armoede/minimabeleid en de kansen van verbetering van dit beleid. Door de stijgende energieprijzen en inflatie hebben steeds meer inwoners moeite met rondkomen. Daarom voeren we al een aantal aanpassingen door, vooruitlopend op het onderzoek. Ook vanuit de Rijksoverheid zijn en worden maatregelen in gang gezet met het doel het koopkrachtverlies (deels) te ondervangen. Hieronder wordt uiteengezet waar we, gezien de urgentie van het vraagstuk, onder andere mee bezig zijn voor inwoners met financiële hulpvragen en wat we al doen. Deze acties worden meegenomen in het onderzoek. 2. Wat doen we nu al extra? Communicatie en vindbaarheid: Uitbreiding budgetcafé Per 1 november 2022 is er een budgetcafé geopend in Baarle-Nassau. Naast een budgetcafé in Baarle-Nassau zijn er ook budgetcafés in Alphen, Gilze en Rijen. Inwoners van onze gemeente kunnen in alle budgetcafés terecht voor financiële vragen. In het budgetcafé krijgen inwoners gratis hulp en tips van een team van professionals en vrijwilligers. Denk bijvoorbeeld aan hulp bij het aanvragen of wijzigen van zorg- en huurtoeslag.

Maar ook bij het ordenen van de administratie en het maken van een budgetplan. Ook als inwoners moeite hebben met rond komen kunnen zij hier terecht voor hulp of advies. Maatwerk: Verbreding noodfonds schrijnende gevallen ten gevolge van corona/koopkracht: Indien sprake is van een schrijnende situatie ten gevolge van corona en/of koopkrachtverlies dan kan de budgetcoach in het budgetcafé, in samenspraak met een inkomensconsulent van de gemeente, het noodfonds inzetten. Er zal goed gemonitord worden of het noodfonds voldoende is, zowel budgettair alsook als maatwerkinstrument.

Energietoeslag: 175 huishoudens hebben inmiddels € 1.300 energietoeslag ontvangen. Op dit moment zijn er nog 65 aanvragen in behandeling. Tot 1 januari a.s. kan een aanvraag energietoeslag ingediend worden over 2022. Energiearmoede In de RIB van 1 november 2022 ‘’aanpak energiearmoede’’ is uiteengezet wat er op het gebied van energiearmoede gebeurt. Aanvullend hierop worden inwoners die in 2022 een energietoeslag hebben aangevraagd en een afwijzing hebben ontvangen, door een budgetcoach telefonisch benaderd met een aanbod van ondersteuning van de budgetcoach. De budgetcoach kan inwoners ondersteunen of doorverwijzen naar het budgetcafé of het Dorpsteam. Nadat deze inwoners zijn benaderd evalueren we de inzet van een budgetcoach. Dit kan leiden tot uitbreiding van budgetcoaching voor bijvoorbeeld inwoners die al wel een energietoeslag hebben ontvangen. Vroegsignalering Per 1 januari 2021 is de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening gewijzigd. Daardoor werd vroegsignalering een publiek wettelijke taak. Schuldeisers op het gebied van de vaste lasten (verhuurders, energie- en drinkwaterbedrijven en zorgverzekeraars) zijn voortaan verplicht om betalingsachterstanden in een vroegtijdig stadium uit te wisselen met gemeenten en de gemeente moet deze inwoners dan proactief benaderen en hulp aanbieden1. Vanaf 1 januari 2021 is er een Vroeg Eropaf team actief in onze gemeente.

Het team bestaat uit medewerkers van het Dorpsteam met financiële kennis en met een achtergrond in maatschappelijk werk. Het team neemt, naar aanleiding van binnengekomen signalen, contact op met inwoners met betalingsachterstanden en biedt passende ondersteuning aan. Bij 2 of meer meldingen (een zogenaamde “match”) wordt altijd outreachend contact gezocht met de inwoner (telefonisch of met een huisbezoek). Bij jongeren wordt al bij 1 melding contact opgenomen (omdat jongeren meestal alleen nog maar een zorgverzekering hebben en geen andere vaste lasten). Het Vroeg Eropaf team kan, als de inwoner de hulp aanvaardt, bijvoorbeeld helpen met het regelen van een betalingsregeling bij de schuldeiser, het maken van een budgetplan (met overzicht van inkomsten en uitgaven) en/of het doen van een voorzieningencheck (kan de inwoner bijvoorbeeld gebruik maken van bijzondere bijstand, de Voedselbank of een energiecoach). De situatie wordt zo compleet mogelijk in beeld gebracht, maar het blijft een korte interventie. Als er meer hulp nodig is, brengt het Vroeg Eropaf Team de inwoner in contact met bijvoorbeeld vrijwilligers, Dorpsteam of schuldhulpverlening. Het Vroeg Eropaf team heeft in de eerste helft van 2022 75 signalen ontvangen, waarvan 64 meldingen zijn opgepakt. In 39% van de gevallen is er succesvol contact gelegd.

1 De vaste lasten partner die het signaal van de betalingsachterstand heeft ingediend, krijgt (binnen 2 weken) te zien dat de inwoner hulp

accepteert en afspraken heeft gemaakt, of dat de inwoner geen hulp accepteert dan wel niet te bereiken is.

Verbreding samenwerking: Onderzoek draagvlak Stichting Urgente Noden (SUNN) We gaan onderzoeken of er draagvlak is voor verbreding van partners in een noodhulpfonds. Voor mensen waar geen voorliggende voorziening is, of deze niet tijdig ingezet kan worden, zijn in ruim 100 gemeenten SUNN-noodhulpbureaus. SUNN gaat daarbij uit van de kracht van publiek-private samenwerking. Donateurs zijn bijvoorbeeld (landelijke en lokale) fondsen, kerken, bedrijfsleven en particuliere donaties. Aanvragers namens een inwoner zijn professionele dienst- en hulpverleners. SUNN verbindt de partijen en beoogt daarmee bij te dragen aan een veerkrachtigere samenleving. Draagvlak binnen deze groepen is dan ook een heel belangrijke voorwaarde voor het slagen van een SUNN-noodhulpbureau. Het onderzoek wordt mogelijk bij alle gemeenten in Hart van Brabant uitgevoerd en dan mede gefinancierd vanuit regionale budgetten. Het resterend bedrag voor het draagvlakonderzoek wordt bekostigd door SUNN. Begin 2023 starten we het draagvlakonderzoek naar een SUNN noodhulpbureau. In de loop van Q2 is dit afgerond. Dit onderzoek kan ook quick wins opleveren met betrekking tot gewenst (gemeentelijk) beleid en mogelijke activiteiten op het terrein van urgente noden, armoede en schulden.

Duurzame samenwerking: voortzetting inzet van de Kredietbank Nederland Er worden op dit moment met de Kredietbank Nederland afspraken gemaakt om voorzetting van de samenwerking vast te leggen voor de komende jaren. Bijzondere bijstand en Sociaal Cultureel Fonds Inwoners met een inkomen tot 110% van de bijstandsnorm kunnen bijzondere bijstand aanvragen voor de zorgkostenregeling. De hoogte is maximaal € 300,00 per jaar per persoon voor zorgkosten waarvoor de zorgverzekeraar geen of geen volledige vergoeding verstrekt. Naast de zorgkostenregeling kunnen inwoners met een inkomen tot 110% van de bijstandsnorm ook bijzondere bijstand aanvragen voor o.a. de volgende kostensoorten (als deze zich voordoen en de kosten noodzakelijk zijn): -

Laptop (voor kinderen die op het voortgezet onderwijs zitten). Fiets of vergoeding buskosten voor kinderen die op het voorgezet onderwijs zitten. Bewindvoeringskosten. Kosten eigen bijdrage rechtsbijstand.

Ook kunnen inwoners met een inkomen tot 110% een keer per jaar het Sociaal Cultureel Fonds aanvragen. Het Sociaal Cultureel Fonds geeft een bijdrage in de kosten voor deelname aan allerlei maatschappelijke activiteiten. Dit is een bedrag van € 200,00 per persoon. Jeugdfonds Sport en Cultuur Het Jeugdfonds Sport en Cultuur vergoedt voor kinderen die opgroeien in een gezin met een laag inkomen sport- en/of cultuuractiviteiten. Een intermediair (o.a. buurtsportcoaches, inkomensconsulenten, medewerkers dorpsteam) kunnen kinderen hiervoor aanmelden.

Netwerkpartners en collega’s zetten ook in op bestaanszekerheid Een greep op de (uitgevoerde, lopende of geplande) activiteiten van onze netwerkpartners (zonder daarmee volledig te willen zijn): -

Workshop toeslagen Verruiming van criteria bij de voedselbank Workshop 18+

3. Conclusie De komende maanden verstevigen we de huidige inzet verder en bereiden het onderzoek naar het bereik en de effectiviteit van het armoede/minimabeleid en de kansen van verbetering van dit beleid voor. In het eerste kwartaal wordt een foto van de financiële situatie van onze inwoners gemaakt; in de loop van het tweede kwartaal verwachten we de effectiviteit van onze voorzieningen, in samenhang met de landelijke voorzieningen, onderzocht te hebben. Tijdens de commissie Mens en Maatschappij van 1 december a.s. is er ruimte om zorgen en ideeën met betrekking tot bestaanszekerheid met elkaar op te halen.